Nhắc đến duyên khởi của trà, nói đến "tâm tư thanh thiết", không thể không nhắc đến một người, đó chính là "thánh trà" Lục Vũ. "Cả đời làm văn nhân, mấy kiếp làm trà tiên", là lời đánh giá của người đời dành cho ông. Một bộ "Kinh trà" đã giúp ông lưu danh muôn thuở, được người đời truyền tụng, hậu thế bàn luận.

Nhìn từ bối cảnh lịch sử, thời đại Lục Vũ sinh sống là một thời loạn lạc chìm nổi, trải qua các triều đại Huyền Tông, Túc Tông, Đại Tông của nhà Đường. Loạn An Sử bùng nổ, nhà Đại Đường từ thịnh chuyển suy. Nhìn từ trải nghiệm cá nhân, thân thế Lục Vũ kỳ lạ, đến bản thân ông cũng nói "không biết mình sinh ra từ đâu". Ông bị bỏ rơi từ năm ba tuổi, cái tên "Lục Vũ" và hiệu "Hồng Tiệm" đều do chính ông đặt sau khi trưởng thành.

May mắn thay, Lục Vũ bị cha mẹ bỏ rơi đã được vị lão tăng Trí Tích ở Long Cái Tự nhận nuôi. Một đứa trẻ nhỏ như vậy, tự nhiên không thể niệm kinh tụng Phật. Vậy thì có thể làm những gì? "Trà thiền nhất vị", thế là sư phụ dạy ông đun nước, nấu trà, nhận mặt chữ, đọc sách, học được rất nhiều kiến thức, ví dụ như nấu trà phân biệt nguồn nước.

Cuộc sống trong ngôi chùa Phật vốn thanh tịnh, Lục Vũ lớn lên trong sự hun đúc của thiền trà. Nhưng theo tầm hiểu biết ngày càng tăng, đối với chốn hồng trần náo nhiệt bên ngoài khó tránh khỏi có lòng hướng về. Cuối cùng vào một ngày nọ, ông không lời từ biệt, trốn khỏi ngôi chùa. Tương truyền rằng, sau khi Lục Vũ đi, sư phụ vô cùng đau lòng, từ đó không uống trà nữa, một là để hoài niệm Lục Vũ; hai là uống trà do các đồ đệ khác nấu, không uống ra được cái hương vị ngây thơ ấy của Lục Vũ, không uống ra được cái trí tuệ thiền trà mà Lục Vũ đã thấu triệt, dẫu sao cũng là đồ đệ do chính tay mình nuôi lớn.

Lục Vũ rời khỏi ngôi chùa thiền bước vào gánh hát, làm kép hát, bắt đầu một cuộc sống bôn ba ray rứt. Năm Thiên Bảo thứ 5 (năm 746 công nguyên), ông đã gặp được một quý nhân – Lý Tề Vật.

Quê hương của Lục Vũ nay là Thiên Môn, Hồ Bắc, thời nhà Đường gọi là Cánh Lăng. Quan cai trị Cánh Lăng lúc bấy giờ là nguyên Hà Nam Thái thú Lý Tề Vật. Lý Tề Vật tình cờ gặp Lục Vũ, vô cùng coi trọng ông, khuyên ông rời khỏi gánh hát, còn mời thầy dạy học cho ông, và từ đó kết giao với rất nhiều danh nhân đương thời.

Lại sáu năm nữa trôi qua, Lục Vũ quen biết vị thiêm quan đến Cánh Lăng là nhà thơ Thôi Quốc Phụ, hai người cùng nhau phân biệt nước, chung nấu trà, ngao du bên nhau ba năm. Trong ba năm này, Lục Vũ mới bắt đầu thực sự nổi danh trên văn đàn, bắt đầu tập trung vào trà đạo, bắt đầu sự nghiệp mà bản thân vô cùng tâm đắc.

Năm Thiên Bảo thứ 14 (năm 755 công nguyên), loạn An Sử bùng nổ, Lục Vũ chạy trốn về phương Nam, đến Huệ Sơn, Vô Tích, cảnh loạn ly hồng trần cũng không cản trở việc ông thong thả mở ra một đoạn đời nhàn tản du ngoạn Huệ Sơn, thưởng thức nước Huệ Tuyền.

Khi đọc "Kinh trà", chúng ta sẽ phát hiện ra rằng, Lục Vũ đặc biệt chú trọng đến các loại nước. Ông chia nguồn nước khắp nơi trên toàn quốc thành hai mươi phẩm, đủ thấy sự tinh tế sâu sắc trong việc tĩnh tâm cảm nhận của ông. Khi ông uống được dòng nước suối Huệ Sơn ở Vô Tích, sự lĩnh hội về trà bỗng nhiên được đánh thức.

Sau đó, ông đến Hồ Châu, Chiết Giang, gặp được người bạn quan trọng nhất trong đời – thi tăng Kiêu Nhiên, hai người trở thành tri kỷ.

Kiêu Nhiên không những công phu thi ca xuất sắc, mà đối với trà đạo lại càng có sự nghiên cứu sâu sắc. Tuy ông lớn hơn Lục Vũ mười mấy tuổi, nhưng hai người vì trà mà coi nhau là tri âm, "tăng tục kết giao" hơn bốn mươi năm. Khi Lục Vũ viết "Kinh trà", đã nhận được sự giúp đỡ và chỉ bảo rất lớn từ Kiêu Nhiên. Lục Vũ sau này đi du lịch khắp nơi, từng đến Hồ Nam, Giang Tây, Quảng Đông và những nơi khác, trải qua nhiều năm bôn ba chìm nổi, cuối cùng chôn cất bản thân tại Hồ Châu, khu lăng mộ đã chọn lại vừa vặn đối diện từ xa với tháp Kiêu Nhiên.

Lục Vũ yêu trà, yêu nước, gắn liền không thể tách rời với những trải nghiệm của ông ở Long Cái Tự thuở thiếu thời. Người mà trong lòng ông mãi mãi không thể buông bỏ chính là sư phụ Trí Tích của mình. Vào thời Đường Đại Tông, Lục Vũ viết ra "Kinh trà", tên tuổi lừng lẫy thiên hạ, được nghênh đón vào cung, trở thành danh sĩ được hoàng thất phụng dưỡng.

Có một lần, khi đang thưởng thức trà và trò chuyện trong cung, Đường Đại Tông hỏi ông: Cả đời này còn có tâm nguyện gì hy vọng trẫm giúp ngươi hoàn thành không?

Lục Vũ nói: Người mà sinh bình ta thấy hổ thẹn nhất chính là sư phụ của mình, nếu như có thể cho phép thần gặp lại sư phụ một lần nữa, đời này không còn gì tiếc nuối nữa.

Thế là, Đại Tông liền cử người mời hòa thượng Trí Tích vào cung thưởng trà.

Trí Tích uyển chuyển từ chối: Từ sau khi Lục Vũ đi, lão tăng đã không còn uống trà nữa.

Vị quan đến mời kiên trì nói: Đây chính là đương kim thánh thượng mời ngài, vẫn là nên đi một chuyến đi!

Trí Tích vạn bất đắc dĩ, đành phải đi theo vào cung, cùng Đại Tông thưởng trà. Giữa tiệc, Đại Tông phân phó ngự trà sư giỏi nhất, dùng trà ngon nhất, nước tốt nhất, cẩn thận nấu nướng. Thế nhưng, hòa thượng Trí Tích chỉ mang tính lễ nghi bưng chén trà lên, chạm nhẹ môi một cái, lập tức liền đặt xuống. Ông nói với Đại Tông: Không uống trà nữa, thì thực sự không muốn uống lại nữa. Từ sau khi Lục Vũ đi, uống trà gì cũng không lọt nổi cổ họng nữa.

Đại Tông âm thầm phân phó, chén trà thứ hai do Lục Vũ tự tay nấu. Giữa lúc trò chuyện, chén trà được bưng lên, hòa thượng Trí Tích vẫn mang tính lịch sự chạm môi một cái, bàn tay bỗng nhiên cứng đờ, trong khoảnh khắc nước mắt già giàn giụa. Ông nói với Đại Tông, Lục Vũ hóa ra vẫn ở trong cung đấy ư! Cứ như thế, thầy trò gặp lại sau kiếp nạn, vẫn ở trong một chén trà.

Đây chỉ là một truyền thuyết, không phải là sử sách ghi chép xác thực. Nhưng qua đó có thể thấy được, một ấm trà do người nào pha, mang theo tâm trạng như thế nào, có gửi gắm gì, người uống hoàn toàn có thể cảm nhận được hương vị. Sở dĩ Lục Vũ khác biệt với người thường, được người đời tôn kính là "thánh trà", chính là nằm ở sự tâm huyết, sự tập trung khi ông pha trà, cùng với tấm lòng thành kính ấy — sinh mạng của Lục Vũ cũng như dòng suối núi róc rách, thấm đượm hương vị thấu triệt nhất trong trà.

“Kinh trà” được chia thành ba quyển thượng trung hạ, tổng cộng có mười chương. Chương đầu tiên viết về "Trà chi nguyên", kể về nguồn gốc của trà, truy nguyên tận gốc đối với "cây cỏ đẹp phương Nam". Chương thứ hai viết về "Trà chi cụ", tức là quá trình chế tạo trà cần những dụng cụ nào, trang bị thiết bị gì. Chương thứ ba viết về "Trà chi tạo", tức là bảy công đoạn hái trà, chế biến trà. Chương thứ tư viết về "Trà chi khí", giới thiệu các dụng cụ trà thời bấy giờ, tổng cộng liệt kê toàn bộ hai mươi tư nhóm dụng cụ trà. Chương thứ năm viết về "Trà Chử", giới thiệu cách phân biệt nguồn nước, dùng loại nước nào để nấu loại trà nào, chia nước pha trà thành ba bậc thượng trung hạ. Chương thứ sáu viết về "Trà chi ẩm", giới thiệu cách uống trà, chia trà, cách uống ra hương vị thực sự của trà. Chương thứ bảy thú vị nhất, viết về "Trà chi sự", kể về duyên phận của người xưa với trà, kể về các điển tích và sự gửi gắm của trà. Chương thứ tám viết về "Trà chi xuất", kể về các vùng sản xuất trà khác nhau và chất lượng tốt xấu. Chương thứ chín nói về "Trà chi lược", đối ứng với đủ loại dụng cụ trà phức tạp trong "Trà chi cụ", giải thích rằng bản chất của trà nằm giữa chỏm cỏ cây, khi con người thực sự quay về với tự nhiên, những thủ tục rườm rà dài dòng đều có thể lược bỏ, bởi vì tâm đã hòa nhập với vạn cổ tự nhiên rồi. Chương thứ mười viết về "Trà Chi Đồ", Lục Vũ cho rằng ở nơi thưởng trà, đều nên treo các bức tranh hoành dương trà đạo, bởi vì uống trà là một nghi thức văn hóa, cần phải có một bầu không khí nhất định, có một môi trường tao nhã.

Một bộ "Kinh trà" đối với văn hóa Trung Quốc có ảnh hưởng không thể đo đếm, nhà thơ nổi tiếng Mai Nghiêu Thần làm thơ ca ngợi rằng: "Tự từ Lục Vũ sinh nhân gian, nhân gian tương học sự xuân trà."