[TIÊU DỀ]: Uống ra kiếp trước kiếp này của một chén trà

Nấu trà thưởng thức, cần phải có một tâm hồn mộc mạc, cổ xưa. Rất nhiều người thích đấu trà, so xem trà của ai giá cao, trà cụ của ai quý giá, những chuyện ngoài lề này vốn dĩ đã không còn là ý nghĩa đích thực của trà nữa.

Hôm nay, chúng ta còn có thể ngồi xuống thảnh thơi uống một ấm trà ngon không? Còn có thể tĩnh tâm để phân biệt kiếp trước kiếp này của trà không? Còn có cái tâm trạng nhàn hạ ấy để trải nghiệm sương gió xuân mưa mà trà đã trải qua không?

Sự gặp gỡ giữa trà và nước chính là một thứ duyên phận, trà được nấu từ nước thực sự tốt sẽ mang lại sự tươi mới tự nhiên. Sự huyền diệu trong đó, chúng ta liệu có còn ngộ ra được không?

Trong "Cảnh thế thông ngôn" có một tiểu thuyết, nhan đề là "Vương An Thích tam nạn Tô học sĩ", kể về giai thoại giữa Vương An Thích và Tô Đông Thao. Mặc dù lời của nhà văn đa phần là thêu dệt, nhưng qua đó ta có thể thấy được đủ loại thú vị trong việc phân biệt nước để nấu trà.

Tô Đông Thao và Vương An Thích chìm nổi trong hoạn hải cuộc đời, quan điểm chính trị của hai người trong công cuộc cải cách có sự bất đồng khá lớn, điều này nhưng lại không hề cản trở việc họ với tư cách là những đại văn gia, đại nghệ sĩ tri kỷ với nhau, trở thành bạn tri âm.

Khi Tô Đông Thao bị giáng chức làm Hoàng Châu đoàn luyện phu sứ, Vương An Thích cũng đã bước sang tuổi xế chiều, sức khỏe không tốt, trong người đờm hỏa uất kết. Thái y bốc cho ông một thang thuốc, dùng trà Dương Tiện (nay là Nghi Hưng, Giang Tô), nấu bằng nước ở đoạn giữa khúc Quất Đường Hiệp sông Trường Giang, thì mới có thể tiêu trừ được đờm hỏa.

Vương An Thích nghĩ thầm, Tô Đông Thao là người đất Thục, có cơ hội đi qua Tam Giao sông Trường Giang, thế là bèn gửi gắm ông rằng: "Nhân dịp người nhà quý phái qua lại, mang theo một vạc nước giữa Quất Đường gửi cho lão phu, thì những năm tháng già nua của lão phu, đều là nhờ ơn kéo dài sự sống của Tử Trạm cả." Ý là nói, bất kể là ngài hay người nhà ngài qua lại, đi ngang qua Quất Đường Hiệp, xin hãy múc một vạc nước ở trung lưu gửi tới, lão phu có được sống lâu hay không, hoàn toàn trông cậy vào ngài rồi.

Tô Đông Thao nhận được lời dặn dò tự nhiên vô cùng tâm huyết, cất công đến Tam Giao sông Trường Giang để múc nước. Ngờ đâu hôm đó vô cùng buồn ngủ, bèn chợp mắt một lúc trên thuyền, lúc tỉnh dậy thì thuyền đã trôi đi nhanh chóng, đến hạ hiệp của Quất Đường Hiệp. Tô Đông Thao vội vàng múc nước từ dưới sông lên, ngặt nỗi trung hiệp đã qua, muốn chèo ngược dòng lên là điều không thể, nước lấy được chỉ là một vạc nước ở hạ hiệp, tự tay mang đến phủ của Vương An Thích.

Vương An Thích mời Tô học sĩ và vạc nước bước vào, lập tức tháo niêm phong nấu nước. Trà Dương Tiện đã chuẩn bị sẵn trong chén, chỉ đợi nước sôi.

Sau khi nước sôi sùng sục, chế vào chén trà, thấy sắc trà từ từ nổi lên, vốn không hề dâng lên quá gấp. Vương An Thích bèn hỏi Tô Đông Thao: "Thứ nước ngài lấy có phải là nước trung hiệp không?"

Tô Đông Thao đáp: "Chính là thế."

Vương An Thích cười nói: "Sao ngài lại qua mặt lão phu làm gì? Đây rõ ràng là nước hạ hiệp."

Tô Đông Thao cả kinh nói: "Sao ngài lại có thể biết được?"

Vương An Thích nói: "Nước Quất Đường Hiệp, nước thượng hiệp chảy xiết, tính nước cũng gấp; nước hạ hiệp chảy chậm rãi, tính nước cũng chậm. Chỉ có nước trung hiệp, nước xiết và nước chậm hòa quyện lẫn vào nhau, không quá gấp cũng không quá chậm. Cho nên, thái y dặn dò ta, chỉ có dùng nước trung hiệp pha trà mới là thích hợp nhất. Ban nãy nước đã nấu sôi, chế vào trong chén, sắc trà từ từ dâng lên, thì có thể đoán chắc thứ nước này đích thị là nước hạ hiệp rồi."

Nghe xong đoạn đối thoại này, Tô Đông Thao vội vàng rời chiếu tạ tội.

Cho dù đây là một câu chuyện được diễn nghĩa văn học đi chăng nữa, thì cũng rất đáng để chúng ta ngẫm nghĩ thưởng thức. Ngày nay còn lại bao nhiêu người có thể uống ra cái ý vị gặp gỡ giữa trà và nước này cơ chứ?

Trà vào ngày nay đã rất ít khi được dùng để trị bệnh, nhưng trong dân gian vẫn còn lưu truyền câu nói "giải nhiệt". Một số người già, ngay cả khi là lúc mùa hè oi bức nhất, cũng vẫn sẽ tĩnh lặng thưởng thức một chén trà nóng. Theo họ thấy, một chén trà nóng còn có thể giải nhiệt tốt hơn cả Coca đá. Bởi vì trà nóng có thể khiến cho hơi nóng, cái oi bức trong các lỗ chân lông tản ra ngoài, uống vào miệng tuy nóng, nhưng trong lòng lại thanh mát.