“Mị Nguyệt chân thực trong lịch sử (Trung)”, “Tân Nghiệp Nữ Báo”, bản thảo của Hạo Nguyên ngày 4 tháng 4 năm 2017. 4. Mị Nguyệt đã giúp con trai lên ngôi như thế nào?

Lần trước đã nhắc đến, năm Hạo Nguyên 169 (năm 307 TCN), Tần Vũ Vương viễn chinh thân độc (Ấn Độ), nhiễm bệnh nhiệt đới mà chết. Vì Tần Vũ Vương không có con trai, ngôi vị trống không, dẫn đến các công tử khắp nơi đều cầm binh tự trọng, rất nhiều quận huyện có người Ba Tư, người Tác, người Thân Độc cũng nô nức phản kháng, Tây Tần đã đi đến bờ vực sụp đổ. Lúc này, Mị Nguyệt và ba người con trai của bà đều bị đày đến vùng đất lạnh lẽo khổ ải ở phương Bắc, tức là khu vực Hà Trung ngày nay. Thời điểm đó, nơi này do năm vị Hấp Hầu là Mạnh, Tây, Bạch, Đồ, Vệ kiểm soát. Ngoại trừ dòng họ Vệ là hậu duệ của Vệ Ương, bốn tộc còn lại đều là công tộc lâu đời của nước Tần, lịch sử của họ có thể truy ngược lại thời điểm người Tần vẫn còn ở Trung Nguyên.

Việc thiết lập năm vị Hấp Hầu này là để phòng ngự dân du mục phương Bắc - người Scythia. Vốn dĩ địa vị của họ khá cao, thế nhưng sau khi Tần Huệ Văn Vương mang đại bộ phận người Tần di cư vào Ba Tư, đãi ngộ đối với quý tộc và tướng sĩ năm Hấp Hầu lại kém xa so với những người Tần đã đến Ba Tư. Đến thời Tần Vũ Vương, thậm chí còn bị người Túc Đặc vượt mặt. Vương triều ngày càng lớn mạnh, họ – những người từng vì vậy mà đổ máu hy sinh – lại ngày càng nghèo túng, trong lòng sớm đã bất mãn, nên sau khi Tần Vũ Vương chết, liền lấy danh nghĩa phản đối hậu phi của Tần Huệ Văn Vương là Roxana mà hãn nhiên khởi binh.

Trung Nguyên có câu ngạn ngữ: “Danh bất chính thì ngôn bất thuận”. Năm vị Hấp Hầu vốn không có dã tâm tự lập cát cứ, vì vậy Mị Nguyệt đang ở Hà Trung liền lợi dụng sự quyến rũ và cơ trí của mình, thuyết phục từng người một, để họ mượn danh nghĩa phò tá xã tắc nước Tần, tôn phò con trai của Mị Nguyệt là Triệu Tắc, lập cậu làm tân vương tại cố đô Xích Cốc của Tây Tần. Đây chính là Tần Chiêu Tương Vương sau này, còn Mị Bát Tử thì được tôn làm Thái hậu, sử gọi là Tuyên Thái hậu.

Mặc dù con trai thuận lợi làm vua, bản thân cũng nâng cấp thành Thái hậu, nhưng lúc này ở Tây Tần, vương vị đã không còn đáng giá nữa: Hậu phi của Tần Huệ Văn Vương là Roxana và mẫu tộc Túc Đặc của bà ta cũng lập một đứa trẻ được cho là “con riêng của Tần Vũ Vương”, chiếm giữ khu vực Ba Tư và Sogdiana.

Em trai của Tần Huệ Văn Vương là Sư Lý Tật kiểm soát Đại Hạ, cũng tự lập làm vương.

Quý quân công tử Tráng kiểm soát Babylon, tự lập làm vương.

Con trai của Tần Hiếu Công là công tử Ung chiếm đóng khu vực Elam, cũng tự lập làm vương.

Cộng thêm một vị thứ công tử xưng vương ở vùng Yên Thái, thời kỳ này ba mươi sáu quận Tây Tần hiển nhiên chia năm xẻ bảy thành năm chính quyền, có năm vị vương, nên cuộc chiến này còn được gọi là “Chiến tranh ngũ vương”, hay “Chiến tranh kế nghiệp”.

5. Mị Nguyệt đã thắng cuộc chiến ngũ vương này như thế nào?

Từ năm Hạo Nguyên 168 (năm 306 TCN), lịch sử Tây Tần bước vào một giai đoạn mới, đó là thời kỳ chiến tranh đại chia cắt. Chịu ảnh hưởng của tư tưởng đại nhất thống Trung Nguyên, năm vị vương của Tây Tần đều khao khát có thể quét sạch đối thủ, thống nhất lại khu vực này, thế nhưng cuộc đối đầu thực sự của họ mãi đến mấy năm sau mới bắt đầu thôn tính lẫn nhau.

Vì năm vị vương đều bận rộn dẹp loạn nội bộ, kể từ lúc người Tần diệt vong đế quốc Ba Tư cho đến nay, họ chỉ thống trị Tây Á được một thế hệ. Đây là một vùng đất rộng lớn với thành phần dân tộc phức tạp, ngôn ngữ văn tự khác biệt, thần linh tín ngưỡng cũng không giống nhau. Chưa đầy năm mươi vạn người Tần thống trị hai ngàn vạn người dị tộc. Những kẻ cai trị Tây Tần hung bạo thì họ nhẫn nhục chịu đựng, bị ép buộc cắt tóc đổi phục trang. Nay Tây Tần chia năm xẻ bảy, đúng là lúc họ vùng lên phản kháng.

Phản kháng kịch liệt nhất là “Darius đệ tứ” - kẻ tự xưng là hậu duệ của Darius, hậu duệ của vương triều Achaemenid. Ngoài ra còn có người Assyria, người Babylon, người Elam, người Yên Thái, người Thân Độc, người Tác lần lượt phản kháng. Những cuộc phản kháng này như đom đóm, rải rác khắp ba mươi sáu quận Tây Tần.

Đáng tiếc là, vì dân tộc khác nhau, họ không có liên lạc gì với nhau, kết quả là bị năm vị vương Tây Tần lợi dụng hỏa khí trong tay lần lượt trấn áp.

Khi bốn vị vương khác đều đang sứt đầu mẻ trán với những cuộc nổi loạn trong phạm vi cai trị của mình, thì chính quyền Triệu Tắc ở phương Bắc chủ yếu phải đối mặt với sự xâm lấn của người Scythia.

Người Scythia trong lịch sử có nhiều tên gọi khác nhau. Người Hy Lạp gọi họ là người Scythia, Trung Nguyên gọi là người Tác, người Ba Tư gọi là người Massagetae, còn bản thân họ thì thường dùng “Scythia” làm tự xưng.

Từ thế kỷ thứ 3 trước Hạo Nguyên (thế kỷ thứ 6 TCN), Scythia đã là bộ lạc hùng mạnh trên thảo nguyên Trung Á và Nam Nga. Cyrus đệ nhị của đế quốc Ba Tư khi chinh phạt thảo nguyên Trung Á đã xung đột với họ, kết quả là vị vương Cyrus bách chiến bách thắng và quân đoàn Ba Tư của ông ta trước những người Massagetae dũng mãnh thiện chiến đã không giành được chút lợi thế nào, không những toàn quân Ba Tư bị tiêu diệt mà chính Cyrus đệ nhị cũng tử trận trong chiến đấu.

Trong quá trình Tây Tần chinh phạt phía Tây, bộ lạc tên là “Issedones” trong tộc Scythia cũng từng là đối thủ kình địch của họ. Tần Hiến Công và Tần Hiếu Công phải mất hai ba mươi năm mới quét sạch thảo nguyên Trung Á, thiết lập năm vị Hấp Hầu, xây dựng Vạn Lý Trường Thành, trấn giữ phương Bắc.

Hiện nay, cùng với việc Tây Tần rơi vào chia cắt, người Scythia từng bị đuổi đi lại quay trở lại. Lần này, họ kết tụ lại thành một bộ lạc mới, xưng là có hai mươi vạn kỵ binh giương cung, khí thế hung hăng muốn đoạt lại khu vực Hà Trung.

Lúc này, toàn bộ quân đội năm Hấp Hầu ở Hà Trung không quá mười vạn người, đối mặt với kình địch như vậy, năm vị Hấp Hầu đều bó tay không cách nào.

Nhìn thấy chính quyền mới sắp mất vào tay ngoại tộc, chính Mị Nguyệt đã đứng ra.

Khi đại quân Scythia áp sát thành Tỳ Điền, Mị Nguyệt phái em trai Mị Nhung đi đàm phán, và tặng cho Scythia vương một món quà: một tấm thảm Ba Tư to lớn hoa lệ. Bà noi gương câu chuyện truyền thuyết về Nam Tử gặp Hạo Cao Đế, tự bọc mình trong tấm thảm này, và khi Scythia vương mở thảm ra thì gặp mặt ông ta.

Mị Nguyệt lúc này đã hơn ba mươi tuổi, nhưng vì được bảo dưỡng tốt, lại càng diễm lệ kinh người. Bà dùng sắc đẹp và trí tuệ của mình làm mê hoặc Scythia vương, khiến ông ta tin rằng chinh phục vùng đất nông nghiệp không có lợi lộc gì cho người Scythia, chi bằng ủng hộ Triệu Tắc thống trị lại Tây Tần, đến lúc đó tuế cống và lương thực mà Tây Tần dâng lên cho Scythia sẽ không bao giờ dứt, mà khu vực Hà Trung đến lúc đó cũng sẽ cắt nhượng cho Scythia.

Dưới sự mê hoặc của Mị Nguyệt, Scythia vương đồng ý đề nghị này. Ông ta đã đắm chìm trong hương mềm của Mị Nguyệt không thể thoát ra, thậm chí nhanh chóng ruồng bỏ những người vợ đông đảo của mình, chỉ chuyên sủng một mình Mị Nguyệt, còn tổ chức cho bà một hôn lễ Scythia hoành tráng, cưới bà làm vợ dưới ánh trăng và trên lưng ngựa.

Thế là Mị Nguyệt có hai thân phận: Thái hậu của Tần, và vợ của Scythia vương. Lợi dụng hai thân phận này, người phụ nữ có thủ đoạn khá cao tay này bắt đầu bắt tay vào việc thống nhất Tây Tần.

Năm Hạo Nguyên 173 (năm 301 TCN), khi bốn vị Tần Vương ở phương Nam rốt cuộc đã quét sạch tuyết trước cửa nhà mình, bắt đầu nhòm ngó lãnh thổ của chính quyền lân cận, họ mới bàng hoàng nhận ra, hóa ra Mị Bát Tử và Triệu Tắc, những kẻ yếu thế nhất trong năm vị vương, lại sở hữu một đội quân đánh thuê hùng mạnh từ nước ngoài - người Scythia.

Mị Nguyệt lấy thân thể của mình, cùng với sự sỉ nhục khi Triệu Tắc tôn Scythia vương làm cha, tự xưng “nhi thần” làm cái giá để có được viện quân hùng mạnh. Trong hơn hai mươi năm sau đó, bà lần lượt thu phục, quét sạch bốn vị vương còn lại, thống nhất lại Tây Tần.

Năm Hạo Nguyên 198 (năm 276 TCN), cùng với việc quân đội Tần Vương Triệu Tắc tiến vào Babylon, chính quyền chia cắt cuối cùng cũng tuyên bố diệt vong. Sau ba mươi năm chiến tranh chia cắt, Tây Tần cuối cùng cũng khôi phục thống nhất.

Đối với việc thống nhất Tây Tần, với tư cách là người kiểm soát thực tế của chính quyền, hàng loạt quyết định mà Mị Nguyệt đưa ra có công lao vĩ đại, nhưng bà cũng vì thế mà gây ra tranh cãi to lớn ở đời sau. Các sử quan Tây Tần về sau cũng cố sức che giấu lịch sử nhục nhã rằng Tuyên Thái hậu từng gả cho người man di Scythia, Tần Chiêu Tương Vương từng tự xưng nhi thần...

Tuy nhiên, câu chuyện của Mị Nguyệt vẫn chưa kết thúc. Vậy thì, trong những năm sau đó, tại sao bà lại nhẫn tâm giết chết Scythia vương - người chồng thứ hai của mình? “Mối tình đầu” giữa Mị Nguyệt thời trẻ và Tây Sở Bá Vương Bạch Khởi trong phim truyền hình liệu là thật hay giả?

Kính mời đón xem “Mị Nguyệt chân thực trong lịch sử (Hạ)”.