Marilla bước nhanh tới trước khi Matthew vừa mở cửa. Nhưng khi ánh mắt bà chạm phải dáng hình kỳ quặc trong bộ váy cứng nhắc, quê kệch, với những bím tóc đỏ dài và đôi mắt sáng rực vẻ khát khao, bà khựng lại vì kinh ngạc.

— Matthew Cuthbert, ai thế này? — bà thốt lên. — Thằng bé đâu?

— Làm gì có thằng bé nào — Matthew đáp với vẻ khốn khổ. — Chỉ có con bé này thôi.

Ông hất cằm về phía đứa trẻ, sực nhớ ra từ nãy đến giờ mình còn chưa hỏi tên nó.

— Không có bé trai ư? Nhất định phải có bé trai chứ! — Marilla khăng khăng. — Chúng ta đã nhắn nhủ bà Spencer đón một thằng bé cơ mà.

— Thì bà ấy có đón đâu. Bà ấy đưa con bé này. Tôi đã hỏi bác trưởng ga rồi. Và tôi buộc phải đưa nó về nhà. Dù sự nhầm lẫn bắt nguồn từ đâu đi nữa, chẳng thể cứ vứt nó lại đó được.

— Hay thật đấy, một mớ rắc rối ra trò! — Marilla thốt lên.

Trong suốt cuộc đối thoại ấy, đứa trẻ vẫn đứng lặng im, đôi mắt đảo qua đảo lại giữa hai người, mọi vẻ hoạt bát trên khuôn mặt cứ thế tắt ngấm. Chợt như thấu hiểu trọn vẹn ý nghĩa của những lời vừa nghe, nó buông chiếc túi xách quý giá xuống, lao lên một bước và chắp hai tay lại.

— Cô không cần cháu! — nó khóc thét lên. — Cô không muốn cháu vì cháu không phải con trai! Lẽ ra cháu phải đoán được chứ. Chẳng ai muốn cháu cả. Lẽ ra cháu phải biết mọi chuyện quá ư tốt đẹp để mà kéo dài. Lẽ ra cháu phải biết chẳng có ai thực sự cần cháu mới phải. Ồ, cháu phải làm sao đây? Cháu sắp oà khóc mất!

Và nó oà khóc thật. Sụp xuống chiếc ghế bên bàn, gục đầu lên hay tay và vùi mặt vào đó, nó bắt đầu khóc nghẹn ngào như bão tố. Marilla và Matthew ngước nhìn nhau đầy ái ngại qua chiếc lò sưởi. Cả hai chẳng biết phải nói hay làm gì cho phải. Cuối cùng, Marilla đành ngượng ngùng phá vỡ sự im lặng.

— Thôi nào, có gì mà phải khóc lóc ghê thế.

— Có chứ, sao lại không! — Đứa trẻ ngẩng phắt đầu lên, để lộ gương mặt đẫm nước mắt và đôi môi đang run rẩy. — Cả cô cũng sẽ khóc thôi, nếu cô là một đứa mội côi, đã đến một nơi mà cô tưởng chừng sẽ là mái ấm của mình, để rồi phát hiện ra họ chẳng cần cô chỉ vì cô không phải con trai. Ồ, đây là chuyện bi thảm nhất từng xảy ra với đời cháu!

Một nụ cười miễn cưỡng, có phần cứng nhắc vì đã lâu không sử dụng, làm dịu bớt vẻ mặt nghiêm nghị của Marilla.

— Thôi, đừng khóc nữa. Tối nay chúng ta có đuổi cháu ra đường đâu. Cháu cứ ở đây cho đến khi chúng ta làm rõ chuyện này đã. Tên cháu là gì?

Đứa trẻ chần chừ giây lát.

— Xin cô làm ơn gọi cháu là Cordelia nhé? — nó háo hức hỏi.

— Gọi cháu là Cordelia? Tên cháu là thế à?

— Dạ không, đó không hẳn là tên cháu, nhưng cháu rất thích được gọi là Cordelia. Nghe nó hoàn toàn tao nhã làm sao ấy.

— Cô chẳng hiểu cháu đang nói gì cả. Nếu Cordelia không phải tên cháu, thế tên thật là gì?

— Anne Shirley — chủ nhân của cái tên ngập ngừng đáp, — nhưng ồ, xin cô hãy gọi cháu là Cordelia. Dù sao cháu ở đây cũng chỉ một thời gian ngắn, việc cô gọi cháu là gì đâu có quan trọng mấy, phải không ạ? Hơn nữa, Anne là một cái tên thật kém phần lãng mạn.

— Lãng mạn với chả vớ vẩn! — Marilla chẳng chút cảm thông nói. — Anne là một cái tên thực sự hay ho, giản dị và sensible. Cháu chẳng có gì phải xấu hổ về nó cả.

— Ồ, cháu đâu có xấu hổ về nó — Anne giải thích, — chỉ là cháu thích Cordelia hơn thôi. Cháu vẫn luôn tưởng tượng tên mình là Cordelia — ít nhất là những năm gần đây. Hồi còn nhỏ cháu hay tưởng tượng mình tên là Geraldine, nhưng giờ thì cháu thích Cordelia hơn. Mà nếu cô gọi cháu là Anne, xin hãy gọi là Anne có chữ E ở cuối nhé.

— Viết thế nào thì có khác gì nhau chứ? — Marilla hỏi với một nụ cười gượng gạo khác khi nhấc ấm trà lên.

— Ồ, khác nhiều lắm chứ ạ. Trông xinh xắn hơn hẳn. Khi nghe đọc một cái tên, chẳng lẽ cô không thể hình dung ra nó trong tâm trí, y như thể nó đang được in ra sao? Cháu thì có đấy; A-n-n trông thật khủng khiếp, nhưng A-n-n-e lại mang vẻ thanh tao hơn nhiều. Nếu cô chịu khó gọi cháu là Anne có chữ E ở cuối, cháu sẽ cố gắng tự khuây khỏa chuyện không được gọi là Cordelia vậy.

— Thôi được rồi, thế thì Anne có chữ E ở cuối ạ, cháu có thể kể cho chúng ta nghe sự nhầm lẫn này xảy ra thế nào không? Chúng ta đã nhắn bà Spencer đưa đến một bé trai cơ mà. Ở trại mồ côi không có cậu con trai nào ư?

— Ồ, có chứ, nhiều vô kể. Nhưng bà Spencer nói rất rõ rằng hai người muốn một bé gái khoảng mười một tuổi. Và bà quản sự bảo cháu có lẽ sẽ hợp. Cô không biết cháu vui mừng đến thế nào đâu. Suốt đêm qua cháu chẳng tài nào chợp mắt vì sung sướng. Ồ — con bé quay sang Matthew trách móc — sao lúc ở nhà ga chú không bảo cháu là chú không cần cháu rồi cứ để cháu lại đó cơ chứ? Nếu cháu đã không được nhìn thấy Con Đường Hạnh Phúc và Hồ Nước Sáng Ngời thì mọi chuyện đã chẳng đến nỗi khó khăn thế này.

— Nó đang lẩm cẩm cái quái gì thế này? — Marilla gặng hỏi, trân trân nhìn Matthew.

— Con bé... con bé chỉ nhắc lại dăm ba câu chuyện chúng ta trò chuyện trên đường thôi mà — Matthew vội vã đáp. — Tôi ra chuồng dắt ngựa vào đây, Marilla. Lúc tôi về nhớ chuẩn bị sẵn nước trà nhé.

— Ngoài cháu ra, bà Spencer có đưa thêm ai sang nữa không? — Marilla tiếp tục hỏi khi Matthew đã bước ra ngoài.

— Bà ấy đưa Lily Jones đi cùng để nhận làm con nuôi. Lily mới năm tuổi thôi, rất xinh xắn và có mái tóc màu hạt dẻ. Nếu cháu cũng rất xinh xắn và có mái tóc màu hạt dẻ, cô có giữ cháu lại không?

— Không. Chúng ta cần một cậu con trai để phụ giúp Matthew làm đồng áng. Con gái chẳng giúp được gì cho chúng ta cả. Cởi mũ ra đi. Tôi sẽ để mũ và túi xách của cháu lên bàn ở sảnh.

Anne ngoan ngoãn cởi mũ. Matthew trở vào ngay sau đó và họ ngồi xuống bàn ăn tối. Nhưng Anne chẳng thể nuốt nổi trôi. Mẫu bánh mì phết bơ được cô cắn nhấm nháp vô ích, và mấy hũ mứt táo dại trong chiếc đĩa thủy tinh viền vỏ sò nhỏ xíu đặt cạnh đĩa cũng chỉ được cô mổ mổ vài miếng. Thực sự cô chẳng ăn được bao nhiêu.

— Cháu có ăn gì đâu — Marilla gay gắt nói, liếc nhìn con bé như thể đó là một khuyết điểm nghiêm trọng. Anne thở dài.

— Cháu chịu thôi. Cháu đang chìm sâu trong nỗi tuyệt vọng mà. Cô có thể ăn uống gì nổi khi đang chìm trong vực sâu tuyệt vọng không?

— Tôi chưa từng rơi xuống vực sâu tuyệt vọng bao giờ, nên không dám nói trước — Marilla đáp lại.

— Chưa bao giờ ư? Thế cô đã bao giờ thử tưởng tượng mình đang ở trong vực sâu tuyệt vọng chưa?

— Chưa, tôi không làm thế.

— Thế thì cháu nghĩ cô không thể hiểu được cảm giác đó đâu. Quả thực là một cảm giác vô cùng khó chịu. Khi cô cố ăn, có một cục nghẹn trào lên tận cổ họng khiến cô chẳng tài nào nuốt nổi thứ gì, ngay cả khi đó là một viên kẹo sô-cô-la mềm. Hai năm trước cháu từng được ăn một viên kẹo sô-cô-la mềm và nó ngon tuyệt cú mèo. Kể từ dạo ấy, cháu vẫn thường mơ thấy mình có rất nhiều kẹo sô-cô-la mềm, nhưng cứ hễ chuẩn bị ăn thì cháu lại tỉnh giấc. Cháu rất hy vọng cô không phật ý vì cháu không thể ăn được. Mọi thứ đều cực kỳ tuyệt hảo, thế mà cháu vẫn chẳng tài nào nuốt nổi.

— Chắc con bé mệt rồi — Matthew lên tiếng, từ lúc từ ngoài chuồng ngựa về ông chưa mở miệng câu nào. — Tốt nhất là cho nó đi ngủ đi, Marilla.

Marilla từ nãy vẫn đang tự hỏi không biết nên bố trí cho Anne ngủ ở đâu. Bà vốn đã chuẩn bị sẵn một chiếc giường dài ở gian phòng bếp dành cho cậu con trai được mong chờ và ao ước. Thế nhưng, dù nơi đó ngăn nắp và sạch sẽ, đặt một đứa con gái vào đó xem chừng không ổn chút nào. Còn phòng dành cho khách thì lại là điều không thể đối với một đứa trẻ lang thang cơ nhỡ như thế này, cho nên lựa chọn duy nhất còn lại là căn phòng ở chóp mái phía Đông. Marilla thắp một ngọn nến rồi bảo Anne đi theo mình. Anne lủi thủi bước theo, tiện tay cầm lấy chiếc mũ và chiếc túi xách trên bàn sảnh khi đi qua. Cầu thang sạch sẽ đến mức rợn người; và căn phòng áp mái nhỏ bé mà cô đặt chân đến sau đó lại càng có vẻ sạch sẽ hơn nữa.

Marilla đặt ngọn nến lên chiếc bàn ba chân, ba góc và gập chăn giường xuống.

— Chắc là cháu có áo ngủ chứ? — bà hỏi.

Anne gật đầu.

— Dạ, cháu có hai chiếc. Bà quản sự ở trại mồ côi đã may cho cháu đấy. Chúng chật chội và kiệm vải khủng khiếp. Ở trại mồ côi chẳng bao giờ có đủ vải để may rộng rãi, thế nên mọi thứ lúc nào cũng túng thiếu — ít nhất là ở một nơi nghèo nàn như chỗ chúng cháu. Cháu rất ghét những chiếc áo ngủ kiệm vải thế này. Nhưng được cái là người ta vẫn có thể mộng mơ trong đó thoải mái y như khi mặc những chiếc áo lướt thướt xinh đẹp có diềm xếp nếp quanh cổ, đó cũng là một niềm an ủi.

— Thôi, cởi đồ ra nhanh lên rồi đi ngủ đi. Lát nữa tôi sẽ quay lại lấy nến. Tôi không dám tin tưởng giao việc dập nến cho cháu đâu. Cháu mà làm thì khéo đốt cháy cả nhà mất.

Khi Marilla đi rồi, Anne thẫn thờ nhìn quanh phòng. Những bức tường quét vôi trắng trơ trọi và nhợt nhạt đến mức đau cả mắt, khiến cô tưởng chừng chúng đang phải chịu đựng nỗi trống trải của chính mình. Sàn nhà cũng trống hoác, ngoại trừ một chiếc thảm tròn bện bằng vải ở giữa mà Anne chưa từng thấy bao giờ. Ở một góc là chiếc giường ngủ kiểu cũ cao ngất với bốn cột giường thấp, tối màu. Góc kia là chiếc bàn ba góc đã nói ở trên, được trang hoàng bằng một chiếc gối cắm kim bằng nhung đỏ căng phồng, đủ sức làm cùn cả ngọn của những cây kim gan dạ nhất. Phía trên bàn treo một chiếc gương nhỏ kích thước sáu trên tám inch. Nằm chính giữa khoảng không giữa bàn và giường là ô cửa sổ với lớp rèm bằng vải musselin trắng muốt lạnh lẽo, đối diện với nó là chiếc bàn rửa mặt. Toàn bộ căn phòng toát lên một vẻ cứng nhắc không thể tả bằng lời, đủ sức làm lạnh buốt đến tận tủy xương của Anne. Nén một tiếng nấc nghẹn ngào, cô vội vã cởi bỏ quần áo, mặc chiếc áo ngủ kiệm vải vào rồi nhảy lên giường, vùi mặt chúc xuống gối và kéo chăn trùm kín đầu. Khi Marilla quay lên lấy đèn, quang cảnh duy nhất sót lại cho thấy sự hiện diện của một ai khác ngoài bà chính là đống quần áo mỏng manh vương vãi lộn xộn trên sàn cùng chiếc giường xộc xệch tựa như vừa trải qua một trận cuồng phong.

Bà điềm tĩnh nhặt quần áo của Anne lên, xếp ngay ngắn lên chiếc ghế màu vàng nhạt vẻ nghiêm trang, rồi cầm ngọn nến bước đến bên giường.

— Chúc ngủ ngon — bà nói, hơi ngượng ngùng nhưng không hề cục cằn.

Gương mặt tái nhợt cùng đôi mắt to tròn của Anne đột ngột nhô lên khỏi lớp chăn khiến người ta giật mình.

— Sao cô lại có thể chúc ngủ ngon trong khi thừa biết đây chính là đêm tồi tệ nhất đời cháu cơ chứ? — cô trách móc.

Rồi cô lại ngụp lặn sâu xuống lớp chăn, biến mất tăm.

Marilla lủi thủi bước xuống nhà bếp và bắt đầu rửa bát đĩa bữa tối. Matthew đang hút thuốc — một dấu hiệu chắc chắn cho thấy tâm trạng ông đang vô cùng rối bời. Ông rất hiếm khi hút thuốc, bởi Marilla coi đó là một thói quen bẩn thỉu và kiên quyết ngăn cấm; nhưng có những thời điểm ông cảm thấy bị dồn ép đến mức buộc phải nhờ đến nó, và những lúc ấy Marilla đành nhắm mắt làm ngơ, hiểu rằng dẫu sao đàn ông cũng phải có chốn để trút bỏ cảm xúc của mình.

— Thật là một mớ hỗn độn dở khóc dở cười — cô bực bội lên tiếng. — Đây là hậu quả của việc chỉ nhắn tin nhắn nhủ thay vì thân chinh đến đó. Người nhà Richard Spencer đã bóp méo câu nhắn nhủ ấy đi đằng nào rồi. Chắc chắn ngày mai một trong hai chúng ta sẽ phải đánh xe sang gặp bà Spencer thôi. Con bé này thế nào cũng phải tống trả về trại mồ côi thôi.

— Ừ, chắc là vậy — Matthew miễn cưỡng đáp.

— Anh bảo là "chắc là vậy"? Không lẽ anh không rõ thế à?

— Thì này, con bé cũng là một đứa trẻ thực sự đáng yêu đấy chứ, Marilla. Cứ kiên quyết bắt nó về trong khi nó ao ước được ở lại thế này thì thật là tội nghiệp.

— Matthew Cuthbert, ý anh không lẽ là chúng ta nên giữ nó lại đấy phỏng?

Sự kinh ngạc của Marilla không thể nào lớn hơn được nữa nếu như Matthew bày tỏ sở thích trồng cây chuối bằng đầu.

— Ờ thì, không, tôi đoán là không... không hẳn thế — Matthew ấp úng, bị dồn vào chân tường vì phải giải thích rõ ràng ý mình. — Tôi nghĩ... chúng ta khó lòng mà có thể giữ nó lại được.

— Tôi phải nói là chắc chắn rồi. Giữ nó lại thì được tích sự gì cơ chứ?

— Biết đâu chúng ta lại mang lại chút ít tích sự gì cho nó thì sao — Matthew bất ngờ lên tiếng.

— Matthew Cuthbert, tôi tin là con bé đó đã bỏ bùa anh rồi đấy! Tôi thấy rõ mồn một là anh đang muốn giữ nó lại đấy nhé.

— Thì này, con bé là một đứa trẻ thực sự thú vị mà — Matthew vẫn kiên trì bảo vệ ý kiến. — Lẽ ra cô phải nghe nó huyên thuyên suốt dọc đường từ nhà ga về cơ.

— Ồ, nó nói nhanh đủ đường ấy chứ. Tôi nhận ra điều đó ngay từ cái nhìn đầu tiên. Và đó chẳng phải là điểm cộng gì cho nó đâu. Tôi không thích những đứa trẻ nói nhiều như thế. Tôi chẳng cần một đứa con gái mồ côi nào cả, và giả sử có cần đi chăng nữa thì nó cũng chẳng phải kiểu người tôi sẽ chọn. Có cái gì đó ở nó mà tôi không tài nào hiểu nổi. Không, kiểu gì thì nó cũng phải được tống cổ thẳng cổ về nơi nó đã sinh ra.

— Tôi có thể thuê một cậu nhóc người Pháp phụ giúp việc đồng áng — Matthew nói, — và con bé sẽ bầu bạn với cô.

— Tôi có đang thiếu thốn người bầu bạn đâu mà phải khổ sở — Marilla cộc lốc đáp. — Và tôi cũng chẳng định giữ nó lại làm gì.

— Thôi được rồi, tùy ý cô vậy thôi, Marilla — Matthew nói, đứng dậy cất tẩu thuốc đi. — Tôi đi ngủ đây.

Matthew đi ngủ. Và sau khi đã cất dọn bát đĩa xong xuôi, Marilla cũng đi ngủ với vẻ mặt cau có đầy quả quyết. Còn trên lầu, ở căn phòng áp mái phía Đông, một đứa trẻ cô độc, khao khát tình thương và chẳng một bóng bạn bè đang khóc đến lả đi rồi chìm vào giấc ngủ.