Đến khoảng mười một giờ, thị trấn Reading hiện ra trước mắt chúng tôi. Đoạn sông ở đây bẩn thỉu và u ảm, chẳng ai muốn nán lại quanh khu vực này làm gì. Bản thân Reading lại là một chốn cổ xưa lừng danh, có từ thời vua Ethelred xa xăm, khi người Đan Mạch thả neo chiến thuyền trên sông Kennet rồi từ Reading tỏa đi tàn phá khắp vùng đất Wessex; và cũng chính tại đây, Ethelred cùng người em trai Alfred đã nghênh chiến và đánh bại họ, trong đó Ethelred đảm nhận phần cầu nguyện còn Alfred phụ trách phần chém giết.

Vào những năm sau đó, Reading có vẻ được xem là một nơi trú ẩn tiện lợi mỗi khi tình hình ở London trở nên ngột ngạt. Nghị viện thường vội vã chạy tháo thân về Reading mỗi khi Westminster bùng phát dịch bệnh; và đến năm 1625, giới luật pháp cũng học theo, chuyển toàn bộ tòa án về Reading. Thỉnh thoảng London cứ bùng phát một đợt dịch bệnh xoàng xoàng lại hay, coi như cớ để tống khứ cả bọn luật sư lẫn Nghị viện đi cho rảnh nợ.

Trong cuộc nội chiến với Quốc hội, Reading từng bị Bá tước xứ Essex bao vây; và một tư vấn thế kỷ sau, Thân vương xứ Orange đã đánh tan tác quân đội của Vua James tại chính nơi này.

Vua Henry I hiện an nghỉ tại Reading, bên trong tu viện dòng Benedict do chính ông sáng lập mà nay chỉ còn là phế tích; cũng tại tu viện này, vị Bá tước vĩ đại John xứ Gaunt đã kết duyên cùng Nữ bá tước Blanche.

Tại âu thuyền Reading, chúng tôi bắt gặp một chiếc ca-nô máy thuộc sở hữu của vài người bạn tôi, và họ đã kéo thuyền chúng tôi lên tận đoạn cách Streatley chừng một dặm. Được ca-nô kéo đi quả là một trải nghiệm dễ chịu vô cùng, bản thân tôi thích thế hơn là phải tự tay chèo. Chuyến đi hẳn còn tuyệt vời hơn nữa nếu không bị một lũ thuyền nhỏ thảm hại liên tục ngáng đường chiếc ca-nô của chúng tôi, khiến chúng tôi cứ phải liên tục giảm tốc rồi dừng lại để tránh đâm phải chúng. Cách mấy cái thuyền chèo này ngáng đường ca-nô trên sông thật sự là vô cùng khó chịu, cần phải có biện pháp gì đó để chấm dứt tình trạng này mới được.

Đã vậy chúng lại còn láo xược đến kinh người. Bạn có rít còi đến mức suýt nổ cả nồi hơi thì chúng mới chịu thong thả xích ra cho. Nếu được quyền, thỉnh thoại tôi sẽ cho đâm chìm một hai chiếc, chỉ để dạy cho cả lũ chúng nó một bài học.

Dòng sông bắt đầu trở nên vô cùng thơ mộng khi qua Reading một đoạn ngắn. Tuyến đường sắt làm phá hỏng cảnh quan đoạn gần Tilehurst, nhưng từ Mapledurham ngược lên Streatley thì đẹp tuyệt vời. Ngay phía trên âu thuyền Mapledurham, bạn sẽ đi qua dinh thự Hardwick House, nơi Vua Charles I từng chơi ném bóng gỗ. Khu vực lân cận Pangbourne, nơi có quán trọ "Chú Chim Thiên Nga" cổ kính đứng sừng sững, hẳn là quen thuộc với những khách hay đi triển lãm nghệ thuật chẳng kém gì cư dân bản địa.

Chiếc ca-nô của bạn tôi tháo dây buông chúng tôi ra ngay phía dưới hang đá, và rồi Harris lại giở trò hoạnh hẹ, bảo rằng đã đến lượt tôi chèo. Điều này nghe thật hết sức phi lý. Sáng nay đã thỏa thuận rõ ràng là tôi sẽ cầm lái đưa thuyền lên đoạn cách Reading ba dặm. Thế mà giờ đây, chúng tôi đã cách Reading tới mười dặm rồi! Rõ ràng phải đến lượt hai người họ mới đúng.

Tuy nhiên, tôi chẳng thể nào làm cho George hay Harris sáng mắt ra để nhìn nhận vấn đề cho đúng đắn; thế nên, để đỡ phải tranh cãi, tôi đành cầm lấy cặp mái chèo. Mới chèo chưa đầy một phút, George đã phát hiện ra vật gì đó màu đen nổi bồng bềnh trên mặt nước, và chúng tôi chèo lại gần. Khi tiến tới sát bên, George chồm người ra ngoài mạn thuyền giơ tay nắm lấy nó. Thế rồi anh giật nảy người lùi lại cùng một tiếng kêu xé lòng, mặt cắt không còn một hột máu.

Đó là thi thể của một người phụ nữ. Xác cô nổi nhẹ nhàng trên sóng nước, gương mặt dịu dàng và thanh thản. Đó không phải là một gương mặt đẹp—nó quá cằn cỗi so với tuổi tác, quá gầy gò và hốc hác để coi là đẹp; nhưng đó là một gương mặt hiền từ, đáng thương, dù mang hằn vết khắc khổ và nghèo hèn, trên đó hiện lên vẻ an nhiên tựa như gương mặt những người bệnh khi nỗi đau đớn cuối cùng cũng buông tha họ.

May mắn cho chúng tôi—vì chẳng ai muốn bị triệu tập rồi giam chân ở tòa án điều tra nhân thân—mấy người đàn ông trên bờ cũng nhìn thấy cái xác và đã đón lấy thi thể từ tay chúng tôi.

Sau này chúng tôi mới biết được câu chuyện của người phụ nữ ấy. Dĩ nhiên, đó lại là một bi kịch tầm thường đã quá đỗi quen thuộc. Cô đã yêu và bị phản bội—hoặc tự mình huyễn hoặc bản thân. Dù sao thì cô cũng đã lầm lỡ—chẳng phải thỉnh thoảng ai trong chúng ta cũng phạm sai lầm sao—và gia đình cùng bạn bè cô, vì bàng hoàng và phẫn nộ một cách rất "đúng quy chuẩn", đã khép chặt cánh cửa với cô.

Bị bỏ mặc phải tự mình chống chọi với đời cùng cối đá tủi hờn đeo nặng trên cổ, cô ngày càng chìm sâu xuống vực thẳm. Có dạo, cô đã nuôi sống cả bản thân lẫn đứa con nhỏ chỉ với mười hai shilling một tuần từ mười hai tiếng làm việc cực nhọc mỗi ngày; trong đó cô dành sáu shilling nuôi con, còn lại mấy đồng bạc lẻ tự gượng gạo giữ lấy hơi tàn.

Sáu shilling một tuần thì làm sao giữ nổi hồn lìa khỏi xác cho trọn vẹn. Chúng muốn rời bỏ nhau khi mối dây liên kết mỏng manh đến thế; và tôi đồ rằng một ngày nọ, sự đau đớn cùng nỗi hủ bại đơn điệu của kiếp người hiển hiện trước mắt cô rõ ràng hơn lệ thường, và bóng ma nhạo báng ấy đã làm cô kinh hãi. Cô thực hiện một nỗ lực cầu xin cuối cùng đến những người thân thiết, nhưng trước bức tường băng giá của thứ đạo đức tươm tất ở họ, tiếng kêu cứu của kẻ lỡ bước hoàn toàn bị ngó lơ; rồi cô đến thăm con—ôm lấy con vào lòng và hôn nó, bằng một vẻ mệt mỏi, đờ đẫn, chẳng bộc lộ chút cảm xúc đặc biệt nào, rồi bỏ đi sau khi ấn vào tay đứa trẻ một hộp kẹo sô-cô-la giá một xu mà cô vừa mua, để rồi sau đó, bằng những đồng shilling cuối cùng, cô mua một tấm vé tàu tìm về Goring.

Có vẻ như những ký ức cay đắng nhất trong cuộc đời cô đều gom góp lại quanh những khúc sông rợp bóng cây và những đồng cỏ xanh tươi rạng rỡ quanh Goring; nhưng người phụ nữ lại kỳ lạ thay, cứ ôm khít lấy lưỡi dao đang đâm thấu ngực mình, và biết đâu đấy, giữa chén đắng ấy vẫn pha lẫn những kỷ niệm êm đềm của những giờ phút ngọt ngào nhất, trải qua trên những vùng nước sâu rợp bóng mát nơi những vòm cây cổ thụ sà nhánh xuống thật thấp.

Cô đã lang thang suốt ngày trong những rặng cây bên bờ sông, để rồi khi chiều tà buông xuống và lớp áo xám mờ của hoàng hôn bao phủ lên mặt nước, cô dang rộng vòng tay về phía dòng sông lặng lẽ—nơi từng chứng kiến cả nỗi đau lẫn niềm vui của cô. Và dòng sông cổ xưa đã đón cô vào vòng tay êm ái, tựa cái đầu mệt mỏi của cô vào lòng, rồi vỗ về cho tan biến mọi đau đớn.

Vậy là cô đã phạm tội trong mọi điều—phạm tội khi sống và phạm tội cả khi chết. Xin Chúa rủ lòng thương cô! Và thương cả tất cả những kẻ tội lỗi khác, nếu như trên đời này vẫn còn.

Goring bên bờ trái và Streatley bên bờ phải đều là những nơi tuyệt vời để dừng chân nghỉ lại vài ngày. Những khúc sông trải dài xuống Pangbourne như mời gọi một chuyến du thuyền dưới ánh nắng vàng hay chuyến chèo thuyền dưới ánh trăng thơ mộng, và vùng quê xung quanh thì tràn ngập vẻ đẹp thiên nhiên. Hôm đó chúng tôi vốn định dấn bước tới Wallingford, nhưng vẻ mặt mỉm cười dịu dàng của dòng sông nơi đây đã mê hoặc, níu chân chúng tôi lại; vì vậy chúng tôi để thuyền lại bên cầu, đi lên Streatley và ăn trưa tại quán "Con Bò Tót", làm Montmorency vô cùng hài lòng.

Người ta nói rằng những ngọn đồi ở hai bên bờ sông nơi đây từng nối liền nhau tạo thành một bức tường chắn ngang dòng Thames ngày nay, và khi đó dòng sông kết thúc ở phía trên Goring thành một hồ nước bao la. Tôi không ở vị trí có thể bác bỏ hay xác nhận nhận định này. Tôi chỉ xin thuật lại như vậy.

Streatley là một chốn cổ xưa, cũng như hầu hết các thị trấn và làng mạc ven sông, có lịch sử từ thời người Anh cổ và Saxon. Goring không phải là một điểm dừng chân xinh xắn bằng Streatley nếu bạn được lựa chọn; nhưng nó cũng đủ thơ mộng theo cách riêng, và lại gần ga tàu hơn trong trường hợp bạn muốn bùng tiền phòng khách sạn mà dốt êm.