Tội nghiệp Tom phải chịu đựng cơn đau buốt một cách đầy anh dũng, và cậu kiên quyết không "lộ chuyện" về thầy giáo Poulter hơn mức bất đắc dĩ; đồng năm shilling vẫn là một bí mật ngay cả với Maggie. Nhưng có một nỗi sợ khủng khiếp đang đè nặng lên tâm trí cậu, khủng khiếp đến mức cậu không dám cất lời hỏi câu mà có thể mang lại câu trả lời "có" định mệnh; cậu không dám hỏi vị bác sĩ phẫu thuật hay thầy Stelling rằng: "Thưa thầy, liệu con có bị thọt không ạ?". Cậu cố gắng nén chịu để không kêu lên vì đau đớn; nhưng khi chân đã được băng bó và cậu ở lại một mình với Maggie ngồi bên giường, hai đứa trẻ cùng nức nở, gối đầu chung một chiếc gối. Tom đang nghĩ đến cảnh mình phải chống nạng đi lại như con trai người thợ làm bánh xe; còn Maggie, dù chẳng đoán được anh đang nghĩ gì, cũng khóc theo vì thấy tủi thân. Cả bác sĩ lẫn thầy Stelling đều không nghĩ đến việc dự đoán nỗi sợ này trong tâm trí Tom và trấn an cậu bằng những lời đầy hy vọng. Nhưng Philip đã đứng đợi ngoài nhà khi bác sĩ ra về, và chặn đường thầy Stelling để hỏi chính câu hỏi mà Tom không dám tự mình cất lên.
– Thưa thầy, xin lỗi thầy... nhưng bác sĩ Askern bảo Tulliver sẽ bị thọt phải không ạ?
– Ồ, không; ồ, không, thầy Stelling đáp, không phải vĩnh viễn đâu; chỉ một thời gian ngắn thôi.
– Thưa thầy, ngài có nói với Tulliver điều đó không ạ?
– Không; chẳng có gì được nói với em ấy về chuyện đó cả.
– Vậy em có thể đến nói với cậu ấy không ạ, thưa thầy?
– Được chứ, cứ tự nhiên; nhắc mới nhớ, ta dám cá là em ấy đang lo lắng về điều đó đấy. Hãy đến phòng ngủ của em ấy, nhưng hiện tại phải thật khẽ khẩn vào nhé.
Đó là ý nghĩ đầu tiên của Philip khi nghe tin về tai nạn: "Liệu Tulliver có bị thọt không? Nếu bị thế thì thật là khổ cho cậu ấy"; và sự xót xa ấy đã xóa sạch những lỗi lầm trước nay chưa từng được tha thứ của Tom. Philip cảm thấy giữa họ không còn sự bài xích lẫn nhau nữa, mà đang bị cuốn vào chung một dòng chảy của nỗi đau đớn và sự thiếu thốn buồn tủi. Trí tưởng tượng của cậu không dừng lại ở tai họa bề ngoài hay ảnh hưởng tương lai của nó đối với cuộc đời Tom, mà làm cho cậu cảm nhận rõ mồn một tâm trạng có thể có của Tom. Philip mới chỉ sống qua mười bốn năm cuộc đời, nhưng phần lớn những năm tháng đó đã chìm đắm trong cảm giác về một số phận bất hạnh không thể cứu vãn.
– Bác Askern bảo cậu sẽ sớm bình phục trở lại thôi, Tulliver, cậu có biết không? – cậu vừa nói với giọng hơi rụt rè khi nhẹ nhàng bước đến bên giường Tom. – Tớ vừa đi hỏi thầy Stelling, và thầy bảo chẳng bao lâu nữa cậu sẽ đi lại bình thường được thôi.
Tom ngước nhìn lên với khoảnh khắc nghẹt thở đi kèm một niềm vui bất chợt; rồi cậu thở dài một hơi dài, và đăm đăm nhìn thẳng vào khuôn mặt Philip với đôi mắt màu xám xanh, điều mà cậu đã không làm từ nửa tháng nay hoặc hơn thế. Về phần Maggie, lời thông báo về một khả năng mà trước đó con bé chưa từng nghĩ tới lại tác động đến nó như một rắc rối mới mẻ; ý nghĩ trần trụi về việc Tom sẽ bị thọt vĩnh viễn lấn át cả sự đoan chắc rằng một bất hạnh như thế khó lòng xảy ra với anh, khiến nó ôm chầm lấy anh và khóc nức nở trở lại.
– Đừng ngốc nghếch thế chứ, Magsie, Tom dịu dàng nói, giờ thì cậu cảm thấy rất can đảm. Tớ sẽ chóng khỏe lại thôi.
– Tạm biệt nhé, Tulliver, Philip nói, chìa bàn tay nhỏ nhắn, mảnh khảnh ra, và Tom liền nắm chặt lấy bằng những ngón tay vững chãi hơn của mình.
– Này cậu, Tom nói, hãy nhờ thầy Stelling cho phép cậu đến ngồi chơi với tớ đôi lúc, cho đến khi tớ dậy được nhé, Wakem; và kể cho tớ nghe về Robert Bruce ấy, cậu biết mà.
Kể từ dạo đó, Philip dành toàn bộ thời gian ngoài giờ học cho Tom và Maggie. Tom thích nghe chuyện chiến trận nhiều như trước, nhưng cậu kiên quyết nhấn mạnh một thực tế rằng những vị anh hùng vinh quang từng lập nên bao chiến công kỳ diệu và bình an vô sự ấy đều mặc những bộ giáp cực kỳ hoàn hảo từ đầu đến chân, và theo cậu điều đó khiến việc chiến đấu trở thành một chuyện dễ dàng. Lẽ ra chân cậu đã không bị thương nếu cậu có một đôi giày sắt. Cậu lắng nghe với vẻ đầy hứng thú trước một câu chuyện mới của Philip về một người đàn ông bị vết thương rất nặng ở chân, và kêu la thảm thiết vì đau đớn đến mức bạn bè không thể chịu đựng nổi nữa, đành thả anh ta lên một hoang đảo, chẳng mang theo gì ngoài một vài mũi tên tẩm độc kỳ lạ để săn động vật làm thức ăn.
– Tớ có gào lên tí nào đâu, cậu biết đấy, Tom nói, và tớ dám cá chân tớ cũng đau đớn chẳng kém chân hắn đâu. Kêu la là hèn nhát.
Nhưng Maggie lại cho rằng khi có điều gì đó làm bạn đau đớn dữ dội, việc cất tiếng kêu là hoàn toàn có thể chước lượng được, và mọi người thật nhẫn tâm khi không chịu đựng điều đó. Con bé muốn biết liệu Philoctetes có chị em gái hay không, và tại sao cô ấy lại không cùng đi với anh ta ra hoang đảo để chăm sóc anh ta.
Một ngày nọ, chẳng lâu sau khi Philip kể câu chuyện này, cậu và Maggie đang ở một mình trong phòng học trong lúc chân Tom đang được băng bó. Philip đang bận bịu với sách vở, còn Maggie, sau khi thẩn thơ đi dạo quanh phòng vì chẳng muốn làm việc gì cụ thể do sắp được sang gặp lại Tom, bèn bước đến tựa vào chiếc bàn gần chỗ Philip để xem cậu đang làm gì, bởi giờ đây họ đã là những người bạn cũ thực sự và hoàn toàn thoải mái khi ở bên nhau.
– Cậu đang đọc về cái gì bằng tiếng Hy Lạp vậy? – con bé nói. – Đó là thơ, tớ có thể thấy điều đó, bởi các dòng ngắn quá.
– Chuyện về Philoctetes, người đàn ông bị thọt mà tớ kể cho cậu nghe hôm qua đấy, cậu đáp, tỳ đầu lên tay và nhìn con bé như thể cậu chẳng hề cảm thấy phiền hà chút nào khi bị làm gián đoạn. Maggie, với vẻ mặt thẫn thờ quen thuộc, vẫn tiếp tục rướn người về phía trước, tỳ người lên hai tay và nguầy nguậy đôi chân, trong khi đôi mắt đen láy ngày càng trở nên đờ đẫn và ngây dại, như thể nó đã quên bẵng đi Philip và cuốn sách của cậu.
– Maggie, Philip cất lời sau một phút lát, vẫn tì khuỷu tay và nhìn con bé, nếu cậu có một người anh em như tớ, cậu nghĩ mình có yêu cậu ấy nhiều bằng Tom không?
Maggie giật mình đôi chút khi bị đánh thức khỏi cơn mơ màng, rồi đáp:
– Ồ, có chứ, còn hơn ấy chứ, con bé đáp ngay lập tức. Không, không phải hơn đâu; bởi vì tớ không nghĩ mình có thể yêu cậu nhiều hơn Tom được. Nhưng tớ sẽ rất thương... rất thương cậu.
Philip đỏ mặt; ý cậu muốn hỏi liệu con bé có yêu cậu nhiều như thế bất chấp tật nguyền của cậu không, thế mà khi con bé nhắc đến điều đó một cách quá đỗi rạch ròi, cậu lại chột dạ trước niềm thương hại của nó. Maggie, dù còn nhỏ tuổi, nhưng đã cảm nhận được sự lỡ lời của mình. Cho đến lúc ấy, con bé vẫn theo bản năng cư xử như thể nó hoàn toàn không hề hay biết về tật nguyền của Philip; sự nhạy cảm sắc bén và những trải nghiệm của chính nó dưới sự săm soi của gia đình đã đủ để dạy cho con bé điều đó chẳng khác nào khi được chỉ bảo bởi những phép tắc giáo dưỡng tinh tế nhất.
– Nhưng cậu rất giỏi giang mà, Philip ạ, và cậu còn có thể chơi đàn và hát nữa chứ, con bé nhanh nhảu nói thêm. Tớ ước gì cậu là anh trai tớ. Tớ quý cậu lắm. Và cậu sẽ ở nhà với tớ khi Tom đi vắng, rồi cậu sẽ dạy tớ mọi thứ; phải không nào... tiếng Hy Lạp và mọi thứ ấy?
– Nhưng chẳng mấy chốc nữa cậu cũng sẽ đi vắng và đi học thôi, Maggie, Philip nói, và rồi cậu sẽ quên béng đi mất về tớ, chẳng còn bận tâm đến tớ nữa. Để rồi khi cậu lớn lên và tớ gặp lại, cậu sẽ hầu như chẳng thèm đếm xỉa gì đến tớ đâu.
– Ồ, không, tớ chắc chắn là mình sẽ không quên cậu đâu, Maggie vừa nói vừa lắc đầu đầy vẻ nghiêm túc. Tớ chẳng bao giờ quên bất cứ điều gì cả, và tớ vẫn nghĩ về mọi người khi xa họ. Tớ hay nghĩ về con Yap tội nghiệp; nó bị nghẹn ở cổ, và chú Luke bảo nó sắp chết đấy. Chỉ là cậu đừng nói gì với Tom nhé, vì điều đó sẽ làm anh ấy buồn lắm đấy. Cậu chưa bao giờ gặp con Yap cả; nó là một con chó nhỏ kỳ cục... chẳng ai thèm quan tâm đến nó ngoài tớ và Tom.
– Cậu có quan tâm đến tớ nhiều như quan tâm đến con Yap không, Maggie? – Philip hỏi, nụ cười phảng phất vẻ buồn buồn.
– Ồ, có chứ, tớ nghĩ là có, Maggie cười vang đáp.
– Tớ rất quý cậu, Maggie; tớ sẽ không bao giờ quên cậu đâu, Philip nói, và khi nào rất đau khổ, tớ sẽ luôn nghĩ về cậu, rồi ước gì mình có một người em gái với đôi mắt đen láy y hệt như mắt cậu.
– Tại sao cậu lại thích mắt tớ? – Maggie hỏi, trong lòng vô cùng đắc ý. Chưa từng có ai ngoài cha con bé nói về đôi mắt của nó như thể chúng có điểm gì đáng khen ngợi.
– Tớ không biết nữa, Philip nói. Chúng không giống bất kỳ đôi mắt nào khác cả. Trông chúng cứ như đang muốn nói điều gì đó... đang muốn nói những lời dịu dàng. Tớ không thích người khác nhìn mình nhiều lắm, nhưng tớ lại thích cậu nhìn tớ, Maggie ạ.
– Chà, tớ nghĩ cậu còn quý tớ hơn cả Tom ấy chứ, Maggie nói với giọng có vẻ hơi áy náy. Rồi, tự hỏi làm thế nào để có thể thuyết phục Philip rằng mình vẫn quý cậu đến thế dẫu cho cậu bị gù lưng, con bé liền bảo:
– Cậu có muốn tớ thơm cậu một cái giống như tớ hay làm với Tom không? Tớ sẽ thơm nếu cậu thích.
– Có chứ, thích lắm; chẳng có ai thơm tớ bao giờ cả.
Maggie vòng tay ôm lấy cổ cậu và hôn một cách đầy tha thiết.
– Thế đấy nhé, con bé nói, tớ sẽ luôn nhớ đến cậu, và sẽ thơm cậu khi chúng ta gặp lại nhau, dù có lâu đến thế nào đi nữa. Nhưng giờ tớ phải đi đây, vì tớ nghĩ bác Askern đã băng bó xong cho chân của Tom rồi.
Khi người cha đến lần thứ hai, Maggie liền thưa với ông: – Ồ thưa cha, Philip Wakem rất tốt với Tom; cậu bé ấy cực kỳ thông minh, và con rất quý cậu ấy. Cả cha nữa, cha cũng quý cậu ấy phải không, Tom? Nói là em quý cậu ấy đi, con bé khẩn khoản giục giêm.
Tom đỏ mặt đôi chút khi nhìn cha, rồi nói: – Con sẽ không làm bạn với cậu ta sau khi con rời trường đâu thưa cha; nhưng bọn con đã hòa giải với nhau rồi, từ hồi chân con bị đau, và cậu ta đã dạy con chơi cờ tướng, con còn đánh thắng được cậu ta cơ.
– Thôi được, thôi được, ông Tulliver nói, nếu nó đối xử tốt với con, hãy tìm cách đền đáp và đối xử tốt lại với nó. Nó là một sinh vật còng queo tội nghiệp, lại giống tính người mẹ đã khuất của nó. Nhưng con đừng có quá thân thiết với nó; trong người nó cũng mang dòng máu của cha nó đấy. Ấy đấy, con ngựa tơ màu xám có lẽ cũng sẽ đá hậu giống như con ngựa chiến màu đen sinh ra nó thôi.
Bản tính xung khắc của hai cậu bé đã tạo ra thứ kết cục mà những lời răn dạy của ông Tulliver một mình có lẽ đã chẳng thể làm nổi; bất chấp lòng tốt mới mẻ của Philip và thái độ đáp đền của Tom trong khoảng thời gian hoạn nạn này, họ chưa bao giờ trở thành những người bạn thân thiết thực sự. Khi Maggie đã đi rồi, và khi Tom dần dần đi lại bình thường trở lại, sự nồng ấm tình bạn từng được thắp lên bởi lòng trắc ẩn và sự biết ơn cứ thế lụi tàn dần theo năm tháng, để rồi đẩy họ trở lại mối quan hệ cũ ngày nào. Philip thường hay cáu kỉnh và trịch thượng; còn những ấn tượng cụ thể và đệ hậu hơn của Tom cũng phai nhạt dần chìm vào lớp nền cũ kỹ gồm sự ngờ vực và ác cảm đối với cậu như một tên kỳ dị, một kẻ gù lưng, và là con trai của một kẻ bịp bợm. Nếu những đứa trẻ và những người đàn ông muốn được hàn gắn lại với nhau trong ánh lửa của thứ tình cảm thoáng qua, họ phải được làm từ thứ kim loại có thể dung hòa với nhau, bằng không chúng sẽ tất yếu lìa xa khi ngọn lửa tàn phai.
