Gilbert Osmond lại đến thăm Isabel; chính xác hơn là anh đến cung điện Palazzo Crescentini. Anh cũng có những bạn bè khác ở đó, và với bà Touchett cùng phu nhân Merle, anh luôn giữ thái độ lịch thiệp một cách công bằng; nhưng vị nữ chúa đầu tiên trong số họ đã lưu tâm đến một thực tế rằng trong khoảng nửa tháng, anh đã ghé thăm tận năm lần, và đem so sánh nó với một sự thật khác mà bà chẳng mấy khó khăn để nhớ lại. Từ trước đến nay, mỗi năm chỉ có hai chuyến viếng thăm là mức cống hiến thường lệ của anh dành cho phẩm giá của bà Touchett, và bà chưa từng thấy anh chọn những thời điểm mà phu nhân Merle có mặt dưới mái nhà mình — dẫu những dịp ấy diễn ra đều đặn gần như theo chu kỳ — để thực hiện các chuyến thăm đó. Anh đến không phải vì phu nhân Merle; hai người họ là bạn cũ và anh chẳng bao giờ vì bà mà phải bận tâm chiều chuộng. Anh vốn không ưa Ralph — chính Ralph đã nói với bà như vậy — và hoàn toàn không thể có chuyện ông Osmond bỗng dưng nổi hứng sinh lòng mến mộ con trai bà. Ralph thì điềm tĩnh lạ lùng — Ralph khoác lên mình một thứ phong thái nhã nhặn xuề xòa bao bọc lấy anh như một chiếc áo choàng may đo tồi, nhưng anh chẳng bao giờ chịu cởi ra; anh nghĩ ông Osmond là một bạn đồng hành rất thú vị và lúc nào cũng sẵn sàng nhìn nhận con người ấy dưới lăng kính của sự hiếu khách. Thế nhưng, anh không mộng tưởng rằng cái mong muốn chuộc lại lỗi lầm trong quá khứ lại là động cơ thúc đẩy những chuyến ghé thăm của vị khách này; anh đọc vị tình huống một cách rõ ràng hơn nhiều. Isabel mới là sức hút, và xét cho cùng thì đó là một lý do quá ư đủ đầy. Osmond là một nhà phê bình, một kẻ tôn sùng vẻ đẹp tuyệt mỹ, và việc anh ta tò mò trước một bóng hồng hiếm có như thế là điều hoàn toàn tự nhiên. Thế nên, khi mẹ anh nhận xét với anh rằng mục đích của ông Osmond là điều hiển nhiên, Ralph liền đáp rằng anh hoàn toàn đồng quan điểm với bà.

Từ lâu, bà Touchett đã dành một chỗ trong danh sách ngắn ngủi của mình cho quý ông này, dù đôi lúc bà vẫn thầm tự hỏi bằng thứ nghệ thuật nào và qua tiến trình nào — vốn mang tính phủ định và khôn ngoan nhường ấy — mà đi đến đâu anh ta cũng áp đặt được sự hiện diện của mình một cách đầy hiệu quả. Vì chưa từng là một vị khách phiền toái, anh chẳng có cơ hội nào để tỏ ra khó ưa, và anh được lòng bà nhờ vẻ ngoài có vẻ độc lập, tự chủ chẳng kém gì bà — một phẩm chất mà, thật kỳ lạ, luôn tạo cho bà cảm giác rằng nó đặt nền móng cho một mối quan hệ giữa hai người. Dẫu vậy, việc anh ta nổi ý định muốn kết hôn với cháu gái mình chẳng đem lại cho bà chút thỏa mãn nào. Một liên minh như thế, từ phía Isabel, sẽ mang dáng dấp của sự lệch lạc đến mức bệnh hoạn. Bà Touchett dễ dàng nhớ ra rằng cô gái từng từ chối một vị quý tộc Anh; và việc một tiểu thư mà Lord Warburton còn chưa khuất phục nổi nay lại chịu bằng lòng với một kẻ tài tử tai mớm, một gã góa vợ trung niên với đứa con kỳ quặc cùng nguồn thu nhập mập mờ, thì điều này chẳng khớp với bất kỳ quan niệm nào của bà về sự thành công.

Như ai cũng thấy, bà nhìn nhận hôn nhân không phải qua lăng kính tình cảm, mà là qua lăng kính chính trị — một góc nhìn từ trước đến nay luôn có rất nhiều điểm đáng để tán thành. "Tôi hy vọng con bé không dại dột mà lắng nghe hắn," bà nói với con trai; để rồi Ralph đáp lại rằng việc Isabel lắng nghe lại là chuyện một lẽ, còn việc Isabel đáp lời lại là chuyện hoàn toàn khác. Anh biết cô từng lắng nghe vài ba đám, như cha anh hẳn sẽ nói, nhưng rồi chính cô lại bắt họ phải lắng nghe ngược lại; và anh cảm thấy vô cùng thú vị với ý nghĩ rằng trong mấy tháng ngắn ngủi quen biết cô, anh lại được chứng kiến một kẻ theo đuổi mới xuất hiện trước cửa nhà cô. Cô muốn trải nghiệm cuộc đời, và vận may đang phục vụ cô đúng theo sở thích; việc một loạt các quý ông lịch lãm lần lượt quỳ gối trước mặt cô cũng chẳng có gì khác biệt so với những thứ khác. Ralph trông chờ vào kẻ vây hãm thứ tư, thứ năm, rồi thứ mười; anh không hề tin chắc rằng cô sẽ dừng lại ở con số ba. Cô sẽ để ngỏ cánh cổng và mở cuộc đàm phán; cô chắc chắn sẽ không cho phép kẻ thứ ba bước vào. Anh bày tỏ quan điểm này, theo một cách nào đó, với mẹ mình, người nhìn anh trân trân như thể anh đang nhảy múa một điệu nhảy jig. Anh có cách nói chuyện đầy hình ảnh và tưởng tượng đến mức anh có thể dùng cả ngôn ngữ của người câm điếc để giao tiếp với bà.

"Mẹ không nghĩ là mẹ hiểu ý con đâu," bà nói; "con dùng quá nhiều phép ẩn dụ; mẹ chưa bao giờ hiểu nổi mấy thứ ngụ ngôn. Hai từ trong ngôn ngữ này mà mẹ tôn trọng nhất là Có và Không. Nếu Isabel muốn kết hôn với ông Osmond, con bé sẽ làm thế bất chấp mọi lời so sánh của con. Cứ để mặc con bé tự tìm lấy một lý do hay ho cho bất cứ việc gì nó làm đi. Mẹ biết rất ít về tên thanh niên ở Mỹ kia; mẹ không nghĩ con bé dành nhiều thời gian để nghĩ về hắn, và mẹ ngờ rằng hắn đã chán ngấy cảnh phải chờ đợi con bé rồi. Chẳng có gì trên đời này ngăn cản nổi việc con bé kết hôn với ông Osmond nếu nó nhìn nhận hắn theo một cách nhất định nào đó. Mọi chuyện thế là ổn; không ai ủng hộ việc tự làm vui lòng mình hơn mẹ cả. Nhưng con bé lại tìm thấy niềm vui ở những thứ kỳ cục làm sao; nó hoàn toàn có khả năng kết hôn với ông Osmond chỉ vì vẻ đẹp trong các quan điểm của hắn hoặc vì chữ ký của Michael Angelo mà hắn đang giữ. Nó muốn tỏ ra cao thượng: cứ như thể nó là kẻ duy nhất có nguy cơ không được như thế vậy! Liệu hắn có cao thượng nổi khi hắn là kẻ tiêu xài số tiền của nó không? Đó là ý nghĩ của con bé trước khi cha con qua đời, và nó càng trở nên có sức hút mãnh liệt hơn với con bé từ sau đó. Con bé nên kết hôn với một người mà sự cao thượng của kẻ đó chính bản thân con bé phải chắc chắn; và sẽ chẳng có bằng chứng nào xác thực hơn việc kẻ đó có sẵn một gia tài của riêng mình."

"Mẹ kính yêu, con không sợ đâu," Ralph đáp. "Con bé đang đùa giợt tất cả chúng ta đấy. Dĩ nhiên là nó sẽ làm theo ý mình; nhưng nó sẽ làm điều đó bằng cách nghiên cứu bản chất con người ở cự ly gần mà vẫn giữ được sự tự do của bản thân. Nó đã khởi hành trên một chuyến thám hiểm, và con không nghĩ nó sẽ thay đổi lộ trình ngay từ chặng đầu chỉ vì một tín hiệu từ Gilbert Osmond đâu. Nó có thể đã giảm tốc trong chốc lát, nhưng trước khi chúng ta kịp nhận ra, nó sẽ lại lao đi vun vút rồi. Xin lỗi mẹ vì con lại dùng thêm một ẩn dụ nữa."

Bà Touchett có lẽ đã tha thứ cho điều đó, nhưng sự trấn an nhận được chưa đủ lớn để ngăn bà bày tỏ nỗi sợ hãi của mình với phu nhân Merle. "Cái gì cô cũng biết," bà nói, "cô chắc phải biết điều này: liệu sinh vật kỳ lạ đó có thực sự đang tán tỉnh cháu gái tôi không?"

"Gilbert Osmond ư?" Phu nhân Merle mở lớn đôi mắt trong trẻo và, với vẻ thấu hiểu trọn vẹn, bà thốt lên: "Chúa cứu chúng ta, đó là một ý tưởng đấy!"

"Cô chưa từng nghĩ đến sao?"

"Cô làm tôi thấy mình thật ngốc nghếch, nhưng thú thật là tôi chưa. Tôi tự hỏi," bà nói thêm, "liệu Isabel đã nghĩ đến điều đó chưa."

"Ồ, lát nữa tôi sẽ hỏi nó," bà Touchett nói.

Phu nhân Merle trầm ngâm. "Đừng gieo ý nghĩ đó vào đầu con bé. Cách hay nhất là đi hỏi ông Osmond."

"Tôi không thể làm thế," bà Touchett nói. "Tôi sẽ không để hắn chất vấn tôi — điều mà hắn hoàn toàn có thể làm với cái vẻ điềm nhiên ấy, xét theo hoàn cảnh của Isabel — rằng đó là chuyện riêng tư gì đến tôi."

"Tôi sẽ tự mình đi hỏi hắn," phu nhân Merle dõng dạc tuyên bố.

"Nhưng xét cho cùng — đối với hắn — thì đó là chuyện gì của cô chứ?"

"Chính vì nó chẳng dính dáng gì đến tôi nên tôi mới có thể thoải mái lên tiếng. Nó chẳng phải chuyện của tôi hơn bất kỳ ai khác trên đời, nên hắn có thể gạt tôi đi bằng bất cứ cái cớ nào hắn chọn. Nhưng chính qua cách hắn làm điều đó, tôi sẽ nhận ra câu trả lời."

"Vậy xin hãy cho tôi biết những thành quả từ sự sắc sảo của cô nhé," bà Touchett nói. "Dù tôi không thể nói chuyện với hắn, thì ít ra tôi cũng có thể nói chuyện với Isabel."

Người bạn đồng hành của bà liền cất lên nốt nhạc cảnh báo trước điều này. "Đừng quá vội vàng với con bé. Đừng làm sục sôi trí tưởng tượng của nó."

"Tôi chưa từng làm điều gì ảnh hưởng đến trí tưởng tượng của bất kỳ ai trên đời. Nhưng tôi luôn chắc chắn rằng con bé thế nào cũng làm một điều gì đó — chà, không phải kiểu của tôi đâu."

"Vâng, chị sẽ không thích điều này đâu," phu nhân Merle nhận xét mà chẳng dùng đến câu hỏi.

"Cớ sao trên đời này tôi phải thích chứ? Ông Osmond chẳng có nổi một thứ gì gọi là vững chãi để mà đem ra."

Phu nhân Merle lại im lặng trong lúc nụ cười trầm tư kéo khóe miệng bà nhếch lên duyên dáng hơn thường lệ về phía bên trái. "Chúng ta phải phân định cho rõ ràng. Gilbert Osmond chắc chắn không phải là kẻ tầm thường. Anh ta là một người mà trong những điều kiện thuận lợi hoàn toàn có thể gây được ấn tượng mạnh. Theo tôi được biết, anh ta đã gây ấn tượng mạnh không chỉ một lần."

Bà Touchett kêu lên: "Đừng kể cho tôi nghe về những cuộc tình có vẻ hoàn toàn lạnh lùng của hắn; chúng chẳng có nghĩa lý gì với tôi cả! Những gì cô vừa nói chính là lý do tại sao tôi mong hắn chấm dứt những chuyến viếng thăm của mình. Hắn chẳng có nổi trên đời này thứ gì ngoài một tá hoặc hai tá tranh các bậc thầy thời kỳ đầu và một đứa con gái hỗn láo không hơn không kém."

"Những bức tranh của các bậc thầy thời kỳ đầu giờ đáng giá rất nhiều tiền," phu nhân Merle nói, "và con bé thì là một người rất trẻ, rất ngây thơ lại vô hại."

"Nói cách khác, nó là một con ranh nhạt nhẽo. Ý cô là thế phải không? Chẳng có gia tài nên nó chẳng thể hy vọng kết hôn theo kiểu ở đây; thế nên Isabel sẽ phải chu cấp cho nó một khoản sinh hoạt phí hoặc một của hồi môn."

"Isabel có lẽ sẽ chẳng ngại ngùng gì khi tỏ ra tốt bụng với con bé đâu. Tôi nghĩ con bé quý đứa trẻ tội nghiệp ấy."

"Thế lại càng là thêm một lý do để ông Osmond ở nhà! Bằng không, chỉ một tuần nữa thôi, cháu gái tôi sẽ đi đến kết luận rằng sứ mệnh của nó trong cuộc đời này là chứng minh một người mẹ kế có thể hy sinh bản thân mình — và để chứng minh điều đó, trước tiên nó phải trở thành một người mẹ kế cái đã."

Phu nhân Merle mỉm cười: "Con bé sẽ làm một người mẹ kế duyên dáng đấy; nhưng tôi hoàn toàn đồng ý với chị rằng tốt nhất nó đừng vội quyết định sứ mệnh của mình một cách quá hấp tấp. Thay đổi hình thù của sứ mệnh cũng khó gần như thay đổi hình dáng chiếc mũi của chính mình vậy — chúng đều chình ình ở giữa khuôn mặt và tính cách của một người — ta phải bắt đầu từ những gốc rễ quá xa xôi. Dù sao thì tôi cũng sẽ điều tra và báo cáo lại cho chị."

Tất cả những chuyện này diễn ra hoàn toàn ngoài tầm hiểu biết của Isabel; cô chẳng mảy may nghi ngờ rằng các mối quan hệ của mình với ông Osmond đang bị đem ra bàn tán. Phu nhân Merle không nói gì để khiến cô phải cảnh giác; bà chẳng thèm nhắc đến anh ta một cách cố ý hơn so với những quý ông khác ở Florence, cả người bản xứ lẫn người nước ngoài, những kẻ giờ đây kéo đến rất đông để bày tỏ sự kính trọng với người dì của tiểu thư Archer. Isabel thấy anh thú vị — cô vẫn quay lại với suy nghĩ đó; cô rất thích được nghĩ về anh như thế. Cô đã mang theo từ chuyến thăm đỉnh đồi của anh một hình ảnh chẳng mờ phai đi chút nào qua những hiểu biết sau đó về anh, và trong cô, hình ảnh ấy hòa hợp một cách đặc biệt với những điều được phỏng đoán và suy tôn, những câu chuyện lồng trong câu chuyện: hình ảnh một người đàn ông điềm tĩnh, thông minh, nhạy cảm và tao nhã, đang tản bộ trên sân hiên mọc đầy rêu xanh nhìn xuống thung lũng Val d’Arno dịu ngọt và dắt tay một đứa bé gái có tiếng cười trong trẻo như chuông ngân mang đến một vẻ duyên dáng mới cho tuổi thơ. Bức tranh ấy chẳng có những nét chấm phá cầu kỳ, nhưng cô thích tông màu trầm buồn và bầu không khí chập choạng hoàng hôn bao trùm lấy nó. Nó gợi lên kiểu vấn đề cá nhân chạm đến cảm xúc sâu kín nhất của cô; về sự lựa chọn giữa những đối tượng, chủ đề, mối quan hệ — cô nên gọi chúng là gì nhỉ? — giữa sự nghèo nàn và sự giàu có về mặt liên tưởng; về một cuộc sống cô độc, miệt mài học thức trên một vùng đất tươi đẹp; về một nỗi buồn xưa cũ đôi khi vẫn nhói đau ở hiện tại; về một niềm tự hào có lẽ hơi phóng đại nhưng ẩn chứa nét cao thượng; về sự quan tâm đến cái đẹp và sự hoàn hảo vừa tự nhiên vừa được vun dưỡng đến mức con đường sự nghiệp dường như trải dài bên dưới với những khung cảnh được sắp đặt cùng các dãy bậc thang, sân hiên và đài phun nước của một khu vườn kiểu Ý trang trọng — chỉ chừa lại những khoảng đất khô cằn được làm cho tươi mới bởi làn sương sớm tự nhiên của một tình phụ tử đầy vẻ kỳ lạ, nửa lo âu nửa bất lực. Tại cung điện Palazzo Crescentini, tác phong của ông Osmond vẫn y như cũ; thoạt đầu có chút rụt rè — ồ, quả thực là vô cùng tự ý thức! — và ngập tràn nỗ lực (chỉ một ánh mắt thấu cảm mới nhận ra) nhằm vượt qua sự bất lợi đó; một nỗ lực thường mang lại kết quả là rất nhiều lời nói thoải mái, sinh động, vô cùng quả quyết, có phần công kích, nhưng lúc nào cũng gợi mở. Những lời ông Osmond nói không hề bị tổn hại bởi biểu hiện thèm muốn được tỏa sáng; Isabel chẳng thấy khó khăn gì khi tin rằng một con người sở hữu quá nhiều dấu hiệu của sự xác tín mạnh mẽ là một người chân thành — chẳng hạn như sự trân trọng tường tận và tao nhã đối với bất cứ điều gì có thể được nói ra về khía cạnh của riêng anh ta, có lẽ được nói bởi chính tiểu thư Archer đặc biệt này. Điều tiếp tục làm vị thiếu nữ này hài lòng là trong khi anh nói chuyện vì mục đích giải trí như thế, anh lại không nói, như cô từng nghe thấy ở nhiều kẻ khác, cốt để tạo "hiệu ứng". Anh thốt ra những ý tưởng của mình như thể, dẫu chúng thường có vẻ kỳ lạ đi nữa, anh đã quen thuộc và sống chung với chúng từ lâu; đó là những chiếc núm, đầu gậy và tay cầm cũ kỹ được đánh bóng làm bằng chất liệu quý giá, có thể được lắp vào những chiếc gậy đi bộ mới nếu cần thiết — chứ không phải nhữngh cành cây bẻ vội đầy khốn cùng từ cái cây mọc ven đường rồi được vẫy vẫy một cách đầy kiểu cách. Có một hôm anh đưa cô con gái nhỏ của mình theo cùng, và cô rất vui mừng được gặp lại đứa trẻ, khi cô bé chìa trán ra để cho mọi người trong phòng hôn chào, đã gợi nhớ cô một cách sống động đến một tiểu thư ngây thơ trong một vở kịch Pháp. Isabel chưa từng thấy một tiểu thư nhỏ nào theo khuôn mẫu này; các cô gái Mỹ rất khác — và các thiếu nữ Anh quốc lại càng khác biệt. Pansy được tạo hình và hoàn thiện thật vừa vặn cho chiếc ghế tí hon của mình trên thế giới này, thế mà trong tưởng tượng, như ai cũng thấy, lại vô cùng ngây thơ và trẻ con. Con bé ngồi trên ghế băng dài cạnh Isabel; nó mặc một chiếc áo choàng bằng vải grenadine nhỏ và đeo một đôi găng tay tiện dụng mà phu nhân Merle đã tặng — những chiếc găng tay màu xám nhỏ có đúng một chiếc cúc. Con bé trông giống như một trang giấy trắng — mẫu mực của nàng thiếu nữ trong tiểu thuyết ngoại quốc. Isabel hy vọng rằng một trang giấy trắng ngần và phẳng phiu nhường ấy sẽ được lấp đầy bởi một văn bản mang tính giáo huấn.

Bá tước phu nhân Gemini cũng đến thăm cô, nhưng vị Bá tước phu nhân này lại là một câu chuyện hoàn toàn khác. Bà ta tuyệt đối không phải là một tờ giấy trắng; bà ta đã bị viết chằng chịt lên bởi rất nhiều nét chữ khác nhau, và bà Touchett, kẻ chẳng lấy gì làm vinh hạnh cho cam trước chuyến viếng thăm ấy, đã tuyên bố rằng có thể nhìn thấy vô số vết mực nhòe không lẫn vào đâu được trên bề mặt của bà ta. Thực ra, vị Bá tước phu nhân này đã châm ngòi cho vài cuộc tranh cãi giữa người chủ nhà và vị khách đến từ Roma, trong đó phu nhân Merle (vị trí không đến nỗi ngốc nghếch tới mức đi chọc tức người khác bằng cách lúc nào cũng hùa theo họ) đã tận dụng một cách khá khôn khéo đặc quyền bất đồng ý kiến rộng rãi mà nữ chủ nhân cho phép cũng thoải mái hệt như cách bà vẫn hay thực hiện nó. Bà Touchett đã lớn tiếng tuyên bố rằng thật là một hành động táo tợn khi một nhân vật vướng vào vô số điều tai tiếng tày trời này lại có thể đường hoàng xuất hiện vào thời điểm này ở ngưỡng cửa của một ngôi nhà mà ở đó bà ta vốn bị coi rẻ đến mức nào — điều mà hẳn bà ta đã phải nhận thức rõ từ lâu tại cung điện Palazzo Crescentini. Isabel đã được làm cho quen thuộc với cái nhìn đang chiếm ưu thế dưới mái nhà đó: nó mô tả người chị gái của ông Osmond như một quý cô đã quản lý những thói hư tật xấu của mình tệ đến mức chúng chẳng còn chút ăn nhập nào với nhau nữa — mà đó ít ra là điều người ta đòi hỏi ở những vấn đề như thế — và đã trở thành những mảnh vỡ trôi nổi bồng bềnh của một danh tiếng đã đắm chìm, gây cản trở cho sự giao du xã hội. Bà ta đã được gả đi bởi chính mẹ mình — một con người có năng lực quản lý hơn, với sự trân trọng dành cho những tước hiệu ngoại quốc mà con gái bà, phải công bằng mà nói, có lẽ đến nay đã vứt bỏ — cho một nhà quý tộc Ý, kẻ có lẽ đã cho bà ta vài lý do để tìm cách dập tắt ý thức về sự sỉ nhục. Dẫu vậy, Bá tước phu nhân đã tự khuây khỏa một cách quá quắt, và danh sách những lý do bào chữa của bà ta giờ đã lạc lối trong mê cung của những cuộc phiêu lưu. Bà Touchett chưa từng đồng ý tiếp đón bà ta, dẫu Bá tước phu nhân từng có những động thái ngỏ ý từ lâu. Florence không phải là một thành phố khắc khổ; nhưng, như bà Touchett từng nói, bà buộc phải vạch ra một ranh giới ở đâu đó.

Phu nhân Merle bênh vực người phụ nữ bất hạnh ấy bằng rất nhiều sự nhiệt tình và sự sắc sảo. Bà không thể hiểu tại sao bà Touchett lại biến một người phụ nữ thực ra chẳng làm điều gì tổn hại, chỉ là làm việc tốt theo sai cách, thành vật tế thần. Người ta chắc chắn phải vạch ra ranh giới, nhưng khi đã làm thì phải vạch cho thẳng: đó phải là một vạch phấn rất ngoằn ngoèo mới có thể loại trừ Bá tước phu nhân Gemini. Nếu vậy thì tốt hơn là bà Touchett nên đóng cửa nhà mình lại; đây có lẽ là cách tốt nhất chừng nào bà còn ở lại Florence. Người ta phải công bằng và đừng tạo ra những sự khác biệt mang tính độc đoán: Bá tước phu nhân chắc chắn đã thiếu thận trọng, bà ta không được khôn ngoan như những người phụ nữ khác. Bà ta là một sinh vật tốt bụng, chẳng khôn ngoan chút nào cả; nhưng từ khi nào mà điều đó lại trở thành lý do để bị loại khỏi giới thượng lưu nữa chứ? Đã từ rất lâu rồi người ta chẳng còn nghe thấy điều gì về bà ta nữa, và chẳng có bằng chứng nào tốt hơn cho việc bà ta đã từ bỏ con đường lầm lỗi của mình bằng mong muốn trở thành một thành viên trong vòng tròn của bà Touchett. Isabel chẳng thể đóng góp gì vào cuộc tranh cãi thú vị này, thậm chí cả một sự chú ý kiên nhẫn cũng không; cô tự bằng lòng với việc đã dành sự chào đón thân thiện cho người phụ nữ bất hạnh ấy, dẫu khuyết điểm của bà ta là gì đi nữa, thì ít nhất bà ta cũng có công là em gái của ông Osmond. Vì quý mến người anh nên Isabel nghĩ mình phải có trách nhiệm cố gắng quý mến cả người em gái: bất chấp sự phức tạp ngày càng tăng của vạn vật, cô vẫn đủ khả năng để thực hiện những mối liên kết nguyên thủy này. Cô không thu nhận được ấn tượng tốt đẹp nhất về Bá tước phu nhân khi gặp bà tại biệt thự, nhưng cô cảm thấy biết ơn vì có cơ hội để sửa chữa sự cố ấy. Chẳng phải ông Osmond từng nhận xét rằng bà ta là một người đáng kính hay sao? Đối với một lời phát biểu phát xuất từ Gilbert Osmond thì đây quả là một nhận định thô thiển, nhưng phu nhân Merle đã ban cho nó một lớp đánh bóng đầy tính cải thiện. Bà kể cho Isabel nghe nhiều hơn về vị Bá tước phu nhân tội nghiệp so với những gì ông Osmond từng nói, đồng thời thuật lại câu chuyện về cuộc hôn nhân cùng những hệ lụy của nó. Vị Bá tước thuộc về một gia đình Toscana lâu đời, nhưng gia sản quá đỗi nghèo nàn nên ông ta đã vui vẻ chấp nhận Amy Osmond, bất chấp nhan sắc đáng ngờ chưa từng làm cản trở cuộc đời bà ta, cùng với của hồi môn khiêm tốn mà người mẹ có thể dâng tặng — một khoản tiền xấp xỉ tương đương với phần tài sản thừa kế mà người anh trai từng nhận được. Tuy nhiên, kể từ đó đến nay Bá tước Gemini đã được thừa kế tiền bạc, và giờ thì họ cũng đủ ăn đủ mặc theo tiêu chuẩn của người Ý, dẫu cho Amy tiêu xài hoang phí khủng khiếp. Vị Bá tước là một tên vũ phu hạ tiện; hắn đã trao cho vợ mình mọi cái cớ. Bà ta không có con; bà ta đã mất ba đứa trẻ chỉ trong vòng một năm sau khi chúng chào đời. Người mẹ, người từng đầy rẫy những cao ngạo về học thức tao nhã, từng xuất bản những tập thơ miêu tả và thư tín bàn về các vấn đề nước Ý với các tạp chí tuần san Anh quốc, mẹ bà đã qua đời ba năm sau cuộc hôn nhân của Bá tước phu nhân, còn người cha, chìm khuất trong buổi bình minh xám xịt của hoàn cảnh kiểu Mỹ, nhưng được đồn đại là giàu có và ăn chơi trác táng từ gốc, đã qua đời từ rất lâu trước đó. Người ta có thể nhìn thấy điều đó ở Gilbert Osmond, phu nhân Merle cho rằng — thấy rằng anh ta được nuôi dạy bởi một người phụ nữ; dẫu vậy, để công bằng với anh ta, người ta cứ tưởng anh ta phải được nuôi dạy bởi một người phụ nữ khôn ngoan hơn cái vị được mệnh danh là Nữ sĩ Corinne xứ Mỹ, cái tên mà bà Osmond từng thích được gọi. Bà ta đã đưa các con sang Ý sau khi chồng qua đời, và bà Touchett vẫn còn nhớ bà trong suốt năm đầu tiên sau khi bà tới nơi. Bà nghĩ người phụ nữ đó là một kẻ hợm hĩnh kinh khủng; nhưng đó là một sự phán xét bất thường từ phía bà Touchett, bởi vì bản thân bà, cũng giống như bà Osmond, rất ủng hộ những cuộc hôn nhân mang tính chính trị. Bá tước phu nhân là một người bạn đồng hành rất tốt và thực ra không hề nông nổi như bề ngoài; tất cả những gì người ta cần làm với bà ta là tuân thủ một điều kiện đơn giản là đừng tin lấy một lời bà ta nói. Phu nhân Merle luôn cố gắng hết sức vì bà ta vì lợi ích của người anh; anh ta đánh giá cao bất kỳ sự tử tế nào dành cho Amy, bởi vì (nếu phải thú nhận thay anh ta) anh ta có phần cảm thấy cô ta làm hạ thấp danh dự chung của gia đình họ. Dĩ nhiên là anh không thể thích phong cách của cô ta, giọng điệu chói tai, tính ích kỷ, những hành vi vi phạm chuẩn mực thẩm mỹ và trên hết là sự thật: cô ta tác động rất xấu đến thần kinh của anh, cô ta không phải là mẫu phụ nữ của anh. Mẫu phụ nữ của anh là gì? Ồ, hoàn toàn trái ngược với Bá tước phu nhân, một người phụ nữ coi trọng sự thật như một thứ linh thiêng thường trực. Isabel không thể đếm xuể số lần vị khách của mình đã làm lu mờ nó chỉ trong nửa tiếng đồng hồ; thực ra Bá tước phu nhân đã để lại trong cô ấn tượng về một sự chân thành có phần ngốc nghếch. Bà ta nói hầu như chỉ về bản thân mình; về việc bà ta muốn làm quen với tiểu thư Archer nhường nào; về việc bà ta sẽ biết ơn biết bao nếu có một người bạn thực sự; về sự đểu cáng của những kẻ ở Florence; về việc bà ta chán ngấy nơi này đến nhường nào; về việc bà ta muốn được sống ở một nơi khác — ở Paris, ở Luân Đôn, ở Washington; về việc thật bất khả kháng khi muốn tìm mua một thứ trang phục đẹp ở Ý ngoại trừ một chút ren cũ; về việc thế giới ngày càng trở nên đắt đỏ ở khắp mọi nơi; về một cuộc sống đầy rẫy đau khổ và thiếu thốn mà bà ta đã trải qua. Phu nhân Merle lắng nghe với vẻ thích thú khi Isabel thuật lại đoạn hội thoại này, nhưng bà chẳng cần đến nó để cảm thấy bản thân mình hoàn toàn vô can trước nỗi lo lắng. Nhìn chung, bà không sợ Bá tước phu nhân, và bà hoàn toàn có đủ khả năng để làm điều tốt nhất — đó là tỏ ra không hề bận tâm.

Trong khi đó, Isabel lại có một vị khách khác, một người mà ngay cả khi vắng bóng, việc tỏ ra trịch thượng với cô ta cũng không phải là điều dễ dàng gì. Henrietta Stackpole, người đã rời Paris sau khi bà Touchett khởi hành đi San Remo và tự mình vất vả vượt qua, như cô nói, các thành phố miền Bắc nước Ý, đã đặt chân đến bờ sông Arno vào khoảng giữa tháng Năm. Phu nhân Merle liếc nhìn cô một cái thật nhanh, thu trọn cô vào tầm mắt từ đầu đến chân, và sau một thoáng tuyệt vọng, bà quyết định sẽ chịu đựng cô. Thực ra bà đã quyết định sẽ tận hưởng sự hiện diện của cô ấy. Người ta có thể không hít hà cô ta như một đóa hồng, nhưng hoàn toàn có thể nắm lấy cô ta như một nhành tầm ma. Phu nhân Merle một cách cởi ngỏ đã bóp bẹp sự tồn tại của cô ta đến mức không còn ra thể thống gì, và Isabel cảm thấy rằng khi lường trước được sự rộng lượng này, cô đã đánh giá đúng mức sự thông minh của bạn mình. Sự xuất hiện của Henrietta đã được báo trước bởi ông Bantling, người khi từ Nice đi xuống trong lúc cô đang ở Venice, và cứ đinh ninh sẽ tìm thấy cô ở Florence — nơi cô vẫn chưa đặt chân tới — đã ghé qua cung điện Palazzo Crescentini để bày tỏ sự thất vọng của mình. Sự giáng lâm của chính bản thân Henrietta diễn ra sau đó hai ngày và đã gây ra trong lòng ông Bantling một niềm cảm xúc được lý giải trọn vẹn bởi thực tế là ông chưa từng gặp lại cô kể từ khi kết thúc tập phim ở Versailles. Góc nhìn hài hước về tình cảnh của ông thường được đem ra bàn tán, nhưng nó chỉ được thốt lên bởi Ralph Touchett, kẻ trong không gian riêng tư của căn phòng mình, khi Bantling ở đó hút xì-giar, đã mặc sức tung ra những tràng cười sảng khoái đến chúa mới biết là chớ trêu nhường nào về chủ đề "kẻ phán xét vạn vật" và người bảo trợ mang quốc tịch Anh của cô ta. Quý ông này đón nhận trò đùa một cách hoàn toàn vui vẻ và thành thật thú nhận rằng ông coi mối tình này như một cuộc phiêu lưu trí tuệ thực thụ. Ông vô cùng quý mến tiểu thư Stackpole; ông nghĩ cô sở hữu một bộ óc tuyệt vời, và tìm thấy niềm khuây khỏa lớn lao trong bầu bạn với một người phụ nữ không lúc nào cũng bận tâm đến việc người ta sẽ nói gì và hành động của cô ấy — hành động của họ — sẽ trông ra sao, dẫu họ đã làm những gì! Tiểu thư Stackpole chưa từng bận tâm đến việc mọi thứ trông ra sao, và nếu cô ấy đã chẳng màng, thì cớ sao ông phải bận tâm chứ? Nhưng sự tò mò của ông đã bị khơi gợi; ông cực kỳ muốn xem liệu có bao giờ cô chịu bận tâm hay không. Ông đã sẵn sàng tiến xa hết mức có thể cùng cô — ông chẳng thấy lý do gì mình phải chịu thua trước.

Henrietta không hề cho thấy bất kỳ dấu hiệu nào của việc chịu lùi bước. Triển vọng của cô đã trở nên sáng sủa hơn kể từ khi rời khỏi nước Anh, và giờ đây cô đang tận hưởng trọn vẹn nguồn tài nguyên dồi dào của mình. Quả thực cô đã buộc phải hy sinh những hy vọng của mình liên quan đến đời sống nội tâm; vấn đề xã hội ở lục địa châu Âu còn gai góc với vô số khó khăn hơn cả những gì cô từng chạm trán ở nước Anh. Nhưng ở lục địa thì lại có đời sống bên ngoài, thứ hiện hữu sờ sờ và hiển hiện qua từng ngã rẽ, đồng thời dễ dàng được chuyển hóa thành chất liệu văn học hơn là phong tục của những kẻ đảo quốc mờ mịt kia. Cô đã hóm hỉnh nhận xét rằng, khi ra ngoài trời ở những xứ sở xa lạ, người ta dường như nhìn thấy mặt phải của tấm thảm thêu; còn ra ngoài trời ở Anh, người ta lại tưởng chừng thấy mặt trái của nó, thứ chẳng thể mang lại cho người ta dù chỉ một khái niệm về bức họa. Sự thừa nhận ấy khiến người viết tiểu sử của cô nhói đau, nhưng Henrietta, vì đã tuyệt đối mất niềm tin vào những thứ huyền bí hơn, giờ đây đang dành rất nhiều sự chú ý cho đời sống bên ngoài. Cô đã nghiên cứu nó trong suốt hai tháng trời tại Venice, từ thành phố đó cô đã gửi về tờ Interviewer một bài thuật lại đầy tận tâm về những chiếc thuyền gondola, quảng trường Piazza, chiếc cầu Than Thở, những chú chim bồ câu và chàng trai chèo thuyền ca lên khúc ca Tasso. Tờ Interviewer có lẽ đã cảm thấy thất vọng, nhưng ít ra Henrietta cũng đang được tận mắt nhìn ngắm châu Âu. Mục đích trước mắt của cô là tiến xuống Roma trước khi bệnh sốt rét bùng phát — cô dường như đinh ninh rằng nó bắt đầu vào một ngày cố định; và với dự định đó, cô sẽ chỉ dành vài ngày ở Florence lúc này. Ông Bantling sẽ đi cùng cô đến Roma, và cô đã chỉ cho Isabel thấy rằng vì ông đã từng đến đó trước đây, vì ông là một người lính và vì ông từng thụ hưởng một nền giáo dục cổ điển — ông được nuôi dưỡng tại Eton, nơi người ta chẳng học gì ngoài tiếng La-tinh và Whyte-Melville, tiểu thư Stackpole cho hay — ông sẽ là một người bạn đồng hành cực kỳ hữu ích tại thành phố của các Caesar. Nhân cơ hội này, Ralph nảy ra ý tưởng tuyệt vời là đề nghị Isabel rằng cô cũng nên thực hiện một chuyến hành hương về Roma dưới sự hộ tống của chính anh. Cô dự định sẽ trải qua một phần mùa đông tới tại đó — điều đó rất ổn; nhưng trong lúc chờ đợi thì việc đi khảo sát trước chiến trường chẳng có hại gì cả. Vẫn còn mười ngày của tháng Năm tươi đẹp — tháng quý giá nhất đối với bất kỳ ai thực sự yêu mến Roma. Isabel sẽ trở thành một người yêu Roma; đó là một kết quả đã được định đoạt trước. Cô được trang bị sẵn một người bạn đồng hành đáng tin cậy cùng giới tính, người mà sự hiện diện, nhờ vào thực tế là vị tiểu thư này còn vướng bận những cuộc hẹn hò khác, có lẽ sẽ không gây ra cảm giác ngột ngạt. Phu nhân Merle sẽ ở lại cùng bà Touchett; bà đã rời Roma từ mùa hè và chẳng mặn mà gì với việc quay lại. Bà tuyên bố mình cảm thấy vô cùng vui mừng khi được để lại để tận hưởng sự bình yên ở Florence; bà đã khóa kín căn hộ của mình và gửi người đầu bếp về quê nhà ở Palestrina. Dù vậy, bà vẫn giục Isabel hãy đồng ý với đề nghị của Ralph, đồng thời đoan chắc rằng một sự giới thiệu tốt khi đến Roma không phải là thứ có thể xem thường. Isabel thực ra chẳng cần ai giục giã, và nhóm bốn người đã sắp xếp chuyến đi nhỏ của mình. Vào dịp này, bà Touchett đã đành chịu thua trước sự vắng mặt của một nữ gia sư giám thị; chúng ta đã thấy rằng giờ đây bà nghiêng về niềm tin rằng cháu gái mình nên tự đứng trên đôi chân của cô ấy. Một trong những công đoạn chuẩn bị của Isabel bao gồm việc cô gặp Gilbert Osmond trước khi khởi hành và nhắc đến dự định đó với anh.

"Anh rất muốn được ở Roma cùng em," anh nhận xét. "Anh rất muốn được nhìn thấy em trên vùng đất tuyệt vời ấy."

Cô hầu như chẳng ngập ngừng. "Vậy anh có thể đến đó."

"Nhưng em sẽ đi cùng rất nhiều người."

"À," Isabel thừa nhận, "dĩ nhiên là em sẽ không đi một mình rồi."

Chàng trai lặng thinh trong giây lát. Cuối cùng anh mới nói tiếp: "Em sẽ thích nó cho mà xem. Bọn chúng đã phá hỏng nó rồi, nhưng em sẽ phải trầm trồ khen ngợi cho mà xem."

Cô hỏi: "Em có nên ghét nó chỉ vì, tội nghiệp cho cái danh xưng già cỗi đáng yêu ấy — Niobe của các Quốc gia, anh biết đấy — nó đã bị tàn phá hay không?"

Anh mỉm cười: "Không, anh nghĩ là không đâu. Nó đã bị tàn phá biết bao nhiêu lần rồi cơ chứ. Nếu anh đi, anh phải làm gì với đứa con gái nhỏ của mình đây?"

"Anh không thể để con bé lại biệt thự sao?"

"Anh không chắc là mình thích điều đó — dẫu có một bà già rất tốt bụng chăm sóc cho nó. Anh không đủ khả năng thuê một nữ gia sư."

Isabel liền đáp ngay: "Vậy thì hãy mang con bé đi cùng."

Khuôn mặt ông Osmond đăm chiêu. "Nó đã ở Roma suốt mùa đông, tại tu viện của nó; và nó còn quá nhỏ để thực hiện những chuyến đi chơi giải trí."

Isabel dò hỏi: "Anh không thích việc đưa con bé ra ánh sáng sao?"

"Không, anh nghĩ các thiếu nữ nên tránh xa thế giới bên ngoài."

"Em được nuôi dạy theo một hệ thống khác mà."

"Em ư? Ồ, với em thì nó thành công, bởi vì em — em là một trường hợp đặc biệt."

"Em chẳng hiểu tại sao nữa," Isabel nói, dẫu vậy cô không chắc trong lời nói đó hoàn toàn không có chút sự thật nào.

Ông Osmond không giải thích; anh chỉ nói tiếp: "Nếu anh nghĩ việc gia nhập một hội nhóm xã hội ở Roma sẽ khiến con bé trở nên giống em, anh sẽ đưa nó đến đó ngay vào ngày mai."

Isabel nói: "Đừng bắt con bé phải giống em. Hãy giữ cho nó được là chính nó."

"Anh có thể gửi nó cho chị gái mình," ông Osmond nhận xét. Anh gần như mang theo vẻ điệu bộ của việc đang xin lời khuyên; anh dường như thích thú với việc bàn bạc những vấn đề gia đình của mình với tiểu thư Archer.

Cô đồng tình: "Vâng; em nghĩ điều đó sẽ chẳng đóng góp mấy vào việc khiến con bé giống em đâu!"

Sau khi cô rời khỏi Florence, Gilbert Osmond đã gặp phu nhân Merle tại nhà Bá tước phu nhân Gemini. Có những người khác ở đó; phòng khách của Bá tước phu nhân thường rất đông đúc, và buổi trò chuyện diễn ra xoay quanh những chủ đề chung, nhưng một lúc sau Osmond rời chỗ ngồi của mình và đến ngồi lên một chiếc ghế đệm dài đặt nửa khuất phía sau, nửa bên cạnh chiếc ghế của phu nhân Merle. Anh lẩm bẩm bằng một giọng trầm: "Con bé muốn anh đi cùng đến Roma."

"Đi cùng em ấy ư?"

"Có mặt ở đó trong lúc em ấy ở đó. Chính em ấy đã đề xuất điều đó."

"Tôi cho là anh định nói chính anh đã đề xuất và em ấy đã đồng ý."

"Dĩ nhiên là anh phải tạo cơ hội cho cô ấy chứ. Nhưng cô ấy rất cởi mở — cô ấy cực kỳ cởi mở."

"Tôi rất vui khi nghe điều đó — nhưng đừng vội mừng sớm quá. Dĩ nhiên là anh sẽ đi Roma rồi."

Osmond nói: "À, cái ý tưởng này của cô khiến người ta phải lao vào làm việc đấy!"

"Đừng có giả vờ là anh không thích điều đó — anh thật là kẻ vô ơn. Đã bao nhiêu năm nay anh đâu có được bận rộn như thế này."

Osmond nói: "Cách cô đón nhận nó thật tuyệt vời. Tôi phải biết ơn vì điều đó mới đúng."

"Tuy nhiên đừng ơn nghĩa quá mức nhé," phu nhân Merle đáp. Bà nói với nụ cười thường trực, ngả lưng ra thành ghế và đảo mắt nhìn quanh căn phòng. "Anh đã tạo được ấn tượng rất tốt, và tôi đã tận mắt chứng kiến việc anh cũng nhận lại được điều đó. Anh đâu có đến nhà bà Touchett tận bảy lần chỉ để làm ơn cho tôi."

Osmond điềm tĩnh thừa nhận: "Cô gái ấy không đến nỗi khó ưa."

Phu nhân Merle hạ ánh nhìn xuống anh trong chốc lát, trong khi đôi môi mím lại với một vẻ kiên quyết nhất định. "Đó là tất cả những gì anh có thể thốt lên về sinh vật tuyệt vời đó sao?"

"Tất cả ư? Chẳng lẽ vẫn chưa đủ? Đã bao giờ cô nghe tôi nói nhiều hơn thế về một người nào đó chưa?"

Bà không đáp lại câu này, mà vẫn trưng ra vẻ duyên dáng đầy ngôn từ của mình với căn phòng. Cuối cùng bà thì thầm: "Anh thật không thể dò nổi. Tôi đâm hoảng sợ trước cái vực thẳm mà mình sắp sửa đẩy con bé rơi vào rồi đây."

Anh đón nhận điều đó gần như một cách vui vẻ. "Cô không thể rút lui đâu — cô đã đi quá xa rồi."

"Rất tốt; nhưng phần việc còn lại anh phải tự làm lấy."

Gilbert Osmond nói: "Tôi sẽ làm."

Phu nhân Merle im lặng và anh đổi chỗ ngồi; nhưng khi bà đứng dậy để ra về, anh cũng cáo từ. Chiếc xe ngựa victoria của bà Touchett đang đợi vị khách của mình ở sân trong, và sau khi giúp người bạn của mình lên xe, anh đứng đó níu giữ bà lại. Bà có vẻ mệt mỏi thốt lên: "Anh thật thiếu tế nhị quá; đáng ra anh không nên bước đi cùng lúc với tôi chứ."

Anh đã cởi mũ; anh đưa tay vuốt trán. "Anh lúc nào cũng quên; anh đã quen bỏ thói quen đó rồi."

Bà lặp lại, vừa ngước nhìn lên những ô cửa sổ của ngôi nhà, một kiến trúc hiện đại nằm ở khu vực mới của thị trấn: "Anh quả là kẻ không thể dò nổi."

Anh phớt lờ nhận xét này, mà nói theo cách nghĩ của riêng mình. "Em ấy thực sự rất quyến rũ. Tôi hiếm khi gặp ai duyên dáng đến thế."

Điều đó làm tôi thấy dễ chịu khi nghe anh nói vậy. Anh càng quý em ấy bao nhiêu, tôi lại càng có lợi bấy nhiêu.

"Tôi rất quý em ấy. Em ấy đúng là tất cả những gì cô đã mô tả, và hơn thế nữa, tôi cảm nhận được rằng em ấy có khả năng cống hiến to lớn. Em ấy chỉ có một lỗi lầm duy nhất."

"Là gì thế?"

"Quá nhiều ý tưởng."

"Tôi đã cảnh báo anh là con bé rất thông minh mà."

Osmond nói: "May sao chúng lại là những ý tưởng tồi tệ."

"Tại sao lại may mắn chứ?"

"Chà, nếu chúng buộc phải chịu hy sinh!"

Phu nhân Merle ngả người ra sau, nhìn thẳng về phía trước; rồi bà ra lệnh cho người đánh xe. Nhưng người bạn của bà lại níu giữ bà lại. "Nếu tôi đến Roma, tôi phải làm gì với Pansy đây?"

"Tôi sẽ đến thăm con bé," phu nhân Merle nói.