Trên đời này thường xảy ra những chuyện kỳ lạ, những chuyện đôi khi hoàn toàn vô lý. Chiếc mũi từng đóng giả làm một vị tham biện hội đồng và gây ra bao chấn động trong thị trấn, bỗng một buổi sáng nọ lại nằm yên vị đúng chỗ của nó – nghĩa là giữa hai bên má của Thiếu tá Kovaloff – tựa như chưa từng có chuyện gì xảy ra.

Sự việc này diễn ra vào ngày mùng 7 tháng Tư. Khi tỉnh giấc, vị Thiếu tá tình cờ nhìn vào gương và liền nhận ra chiếc mũi của mình. Ông vội đưa tay sờ lên mặt; nó ở đó, không còn nghi ngờ gì nữa!

“Chà!” Kovaloff thốt lên. Sướng vui tột độ, ông suýt nhảy cẫng lên và múa một bài điệu chân trần quanh phòng, nhưng sự xuất hiện của Ivan đã ngăn ông lại. Ông bảo người hầu đi lấy nước, và sau khi rửa mặt xong, ông lại nhìn vào gương lần nữa. Chiếc mũi vẫn ở đó! Rồi ông dùng khăn lau khô mặt và nhìn lại một bận nữa. Vâng, không thể có sự nhầm lẫn nào ở đây được!

“Này Ivan, ta có cảm giác như mình bị mọc một cái nhọt trên mũi,” ông nói với người đầy tớ.

Và đồng thời ông thầm nghĩ trong bụng: “Phen này thì rắc rối to nếu Ivan bảo ta rằng ‘Thưa ngài, chẳng những không có cái nhọt nào, mà ngay cả cái mũi của ngài cũng chẳng còn đây nữa!’”

Nhưng Ivan đáp: “Thưa ngài, chẳng có gì cả; tôi không thấy có cái nhọt nào trên mũi ngài hết.”

“Tốt lắm! Tốt lắm!” vị Thiếu tá reo lên và búng tay vẻ đầy hoan hỉ.

Đúng lúc đó, người thợ cạo Ivan Jakovlevitch thò đầu qua khe cửa, rụt rè chẳng khác nào một con mèo vừa bị đòn vì tội ăn trộm mỡ.

“Hãy trả lời ta trước đã, tay ngươi có sạch sẽ không?” Kovaloff hỏi khi nhìn thấy hắn.

“Thưa ngài, có ạ.”

“Ngươi nói dối.”

“Tôi xin thề là tay tôi sạch sẽ hoàn toàn, thưa ngài.”

“Được rồi; vậy thì lại đây.”

Kovaloff ngồi xuống ghế. Jakovlevitch thắt chiếc khăn ăn dưới cằm ông, và chỉ trong chớp mắt đã phủ kín bộ râu cùng một phần má ông bằng một lớp bọt kem dày đặc.

“Nó kia rồi!” người thợ cạo thầm nghĩ khi liếc nhìn chiếc mũi. Rồi hắn hơi nghiêng đầu sang một bên và săm soi nó. “Đúng thế, quả thật là chiếc mũi – chà, ngẫm cho kỹ thì……” hắn tiếp tục độc thoại trong đầu mà mắt vẫn không rời khỏi chiếc mũi. Đoạn, hết sức nhẹ nhàng và vô cùng cẩn trọng, hắn giơ hai ngón tay lên không trung định túm lấy chóp mũi như hắn vẫn thường làm.

“Này, cẩn thận đấy nhé!” Kovaloff quát lên.

Ivan Jakovlevitch rụt tay lại, cảm thấy ngượng ngùng hơn bao giờ hết trong đời. Cuối cùng, hắn bắt đầu đưa lưỡi dao cạo thật nhẹ nhàng trên cằm vị Thiếu tá; và dẫu rằng cạo râu cho ông mà không dùng đến cơ quan khứu giác làm điểm tựa là điều vô cùng khó khăn, hắn vẫn thành công bằng cách tì ngón tay cái nhăn nheo của mình vào xương hàm dưới và má của Thiếu tá, nhờ đó vượt qua mọi trở ngại và hoàn thành trọn vẹn công việc.

Khi người thợ cạo đã làm xong, Kovaloff vội vã mặc quần áo, bắt một chiếc xe droshky và phóng thẳng đến tiệm bánh ngọt. Vừa bước vào, ông gọi ngay một cốc sô-cô-la. Sau đó, ông tiến thẳng đến chiếc gương; chiếc mũi vẫn ở đó!

Ông quay trở lại với tâm trạng hoan hỉ, và nhìn bằng ánh mắt đầy châm biếm hai vị sĩ quan đang có mặt trong tiệm, mà một trong số họ sở hữu chiếc mũi chẳng to hơn cái khuy áo gile là bao.

Sau đó, ông đến văn phòng bộ phận nơi ông từng nộp đơn xin ứng cử chức phó tổng đốc một tỉnh hoặc chánh án chính quyền. Khi bước qua phòng tiếp khách, ông liếc nhìn vào gương; chiếc mũi vẫn ở đó! Kế tiếp, ông đến thăm một ủy viên hội đồng khác – một nhân vật vô cùng cay độc, người mà ông vẫn thường đáp lại những lời châm chọc bằng câu: “Vâng, tôi biết rồi, anh là kẻ buồn cười nhất ở St. Petersburg này.”

Dọc đường, ông tự nhủ: “Nếu vị quan viên nọ không phì cười khi nhìn thấy ta, thì đó chính là dấu hiệu chắc chắn nhất cho thấy mọi thứ đã trở về đúng chỗ cũ.”

Nhưng vị quan viên kia chẳng nói gì cả. “Rất tốt!” Kovaloff nghĩ bụng.

Lúc quay về, ông tình cờ gặp phu nhân Podtotchina cùng cô con gái. Ông chào hỏi họ, và hai mẹ con đã đáp lại vô cùng nhã nhặn. Cuộc trò chuyện kéo dài khá lâu, trong khoảng thời gian đó ông đã hít liền mấy nhúm thuốc lá sợi, thầm nghĩ: “Không, các người còn lâu mới bắt được ta nhé, những ả điệu đà kia! Còn về phần cô con gái, ta quyết chẳng thèm cưới đâu.”

Sau đó, vị Thiếu tá lại tiếp tục những buổi dạo chơi trên đại lộ Neffsky và những lần lui tới nhà hát như thể chưa từng có chuyện gì xảy ra. Chiếc mũi của ông cũng yên vị ở chỗ cũ như thể nó chưa từng rời đi. Kể từ dạo ấy, người ta luôn thấy ông mỉm cười, tâm trạng vui vẻ và săn đón những thiếu nữ xinh đẹp.