Những lời ca vang vọng khắp con đường làng. Đó là lúc những nam thanh nữ tú, mệt nhoài sau một ngày lao động và bộn bề lo toan, thường tụ tập lại để khiêu vũ. Trong ánh chiều êm ả, những khúc ca vui tươi hòa quyện cùng giai điệu dị dàng. Một lớp sương chiều huyền ảo phủ mờ bầu trời xanh thẳm, khiến vạn vật trở nên mờ ảo và xa xăm. Trời đang sẩm tối, nhưng tiếng hát vẫn không ngớt.

Một chàng Cossack trẻ tuổi tên là Levko, con trai của vị trưởng làng, đã tách khỏi nhóm ca hát, tay cầm cây đàn guitar. Với chiếc mũ thêu đội lệch trên đầu, ngón tay lướt trên những phím đàn, chàng bước đi theo nhịp nhạc. Rồi chàng dừng lại trước cánh cửa của một ngôi nhà bị che khuất một nửa bởi những tán hoa anh đào đang nở rộ. Nhà của ai thế nhỉ? Cánh cửa ấy dẫn đến nơi nào?

Chỉ một lát sau, chàng vừa gảy đàn vừa cất tiếng hát:

“Đêm đã về khuya, lặn bóng chiều,

Ra đây với anh, hỡi người yêu!”

“Chẳng có ai cả; giai nhân mắt ngọc của tôi đang ngủ say rồi,” chàng Cossack tự lẩm bẩm khi dứt lời ca và tiến lại gần cửa sổ. “Hanna, Hanna, em đang ngủ hay không thèm ra với anh thế? Có lẽ em sợ ai đó trông thấy chúng ta, hay không muốn để khuôn mặt thanh tú của mình chịu cái lạnh! Đừng sợ gì cả! Trời buổi tối ấm áp, và chẳng có ai ở gần đây đâu. Lỡ có ai tới, anh sẽ quấn em trong chiếc áo choàng kaftan của mình, ôm trọn em vào lòng, và chẳng ai nhìn thấy chúng ta cả. Nếu gió lạnh thổi, anh sẽ áp sát em vào ngực, sưởi ấm em bằng những nụ hôn, và đặt chiếc mũ của mình lên đôi bàn chân bé nhỏ của em, người anh yêu. Chỉ cần trao cho anh một cái nhìn thôi nào. Không, em đâu có ngủ, cô nàng kiêu kỳ này!” chàng thốt lên lớn tiếng hơn, giọngộ lộ rõ vẻ khó chịu vì bị phớt lờ.

“Em đang cười chế nhạo anh đấy phảI không! Vĩnh biệt em!”

Rồi chàng quay đi, đội lại chiếc mũ thật hiên ngang, và vừa khẽ khàng gảy đàn, vừa lùi lại phía sau cách xa khung cửa sổ. Vừa lúc ấy, tay nắm cửa bằng gỗ kêu kẽo kẹt, và một thiếu niên vừa tròn mười bảy xuân xanh rụt rè hé nhìn qua bóng tối, tay vẫn giữ chặt tay nắm cửa, bước qua bậc thềm. Trong ánh chiều tà, đôi mắt sáng ngời của nàng lấp lánh như những vì sao nhỏ, chiếc vòng cổ bằng san hô ánh lên, và gò má ửng hồng không thoát khỏi tầm mắt của chàng Cossack.

“Sao anh thiếu kiên nhẫn thế!” nàng thì thầm. “Anh hay nổi giận quá đấy! Sao lại chọn lúc này cơ chứ? Ngoài đường đông người lắm... Em run lên bần bật đây này.”

“Đừng run nữa, cưng ơi! Lại đây với anh nào!” chàng Cossack nói, đặt chiếc đàn guitar treo trên dây đeo dài trước ngực xuống, rồi ngồi phịch xuống bậc cửa cùng nàng. “Em biết là anh khó chịu thế nào khi phải xa em chỉ trong một tiếng đồng hồ mà.”

“Anh có biết em đang nghĩ gì không?” cô thiếu nhi ngắt lời, đăm đăm nhìn chàng. “Có cái gì đó đang thì thầm với em rằng sau này chúng ta sẽ ít được gặp nhau hơn. Người ở đây không thiện cảm với anh cho lắm, mấy cô gái thì tỏ ra ghen tị, còn đám con trai... Em cũng nhận thấy mẹ em dạo này để ý em rất kỹ. Phải thú nhận là ở giữa những người xa lạ em thấy hạnh phúc hơn.” Khuôn mặt nàng thoáng vẻ ưu tư khi cất lời.

“Em mới về nhà có hai tháng mà đã thấy chán rồi sao!” chàng Cossack nói. “Và chán cả anh nữa phải không?”

“Ồ không!” nàng mỉm cười đáp. “Em yêu anh, chàng Cossack mắt đen ạ! Em yêu vì đôi mắt đen của anh, và trái tim em như muốn nhảy múa trong lồng ngực mỗi khi anh nhìn em. Em thấy hạnh phúc biết bao khi anh đi dọc con đường vuốt ve bộ ria mép đen nhánh, và thích thú lắng nghe tiếng hát của anh khi gảy đàn!”

“Ôi Hanna của anh!” chàng Cossack thốt lên, ôm chầm lấy nàng và kéo sát vào ngực.

“Thôi nào, Levko! Nói cho em biết anh đã thưa chuyện với bố chưa?”

“Chuyện gì cơ?” chàng lơ đễnh đáp. “Chuyện anh cưới em á? Rồi, anh nói rồi.” Nhưng chàng có vẻ trả lời khá miễn cưỡng.

“Thế sao? Còn gì nữa không?”

“Em trông đợi gì ở ổng chứ? Lão keo kiệt cứ giả vờ điếc; ổng chẳng thèm nghe gì sất, lại còn mắng anh là lêu lổng ngoài đường với lũ bạn, ổng bảo thế. Nhưng đừng lo, Hanna! Anh lấy danh dự của một người Cossack mà hứa, anh sẽ bẻ gãy sự bướng bỉnh của ổng cho xem.”

“Anh chỉ cần nói một tiếng thôi, Levko, và mọi chuyện sẽ đúng như ý anh muốn. Bản thân em cũng biết điều đó. Nhiều lúc em chẳng muốn nghe lời anh đâu, nhưng anh chỉ cất lời là tự khắc em lại làm theo ý anh muốn. Nhìn kìa, nhìn kìa!” nàng tiếp tục, tựa đầu lên vai chàng và ngước mắt lên bầu trời, bầu trời Ukraine bao la vô tận; “kia kìa những vì sao nhỏ đang lấp lánh ở đằng xa — một, hai, ba, bốn, năm. Chẳng phải đúng là các thiên thần đang mở cửa những ngôi nhà nhỏ sáng rực của họ và cúi xuống nhìn chúng ta đó sao. Phải thế không, Levko? Họ đang nhìn xuống trần gian đấy. Ước gì con người có đôi cánh như loài chim, họ có thể bay cao biết bao. Nhưng chao ôi! Cả những cây sồi của chúng ta cũng chẳng với tới bầu trời. Người ta vẫn bảo ở một vùng đất xa xôi nào đó có một cái cây mà ngọn vươn tới tận thiên đàng, và Chúa ngự xuống trần gian bằng con đường đó vào đêm trước lễ Phục Sinh.”

“Không đâu, Hanna. Chúa có một chiếc thang dài vắt từ thiên đàng xuống hạ giới. Trước Chủ nhật Phục Sinh, các thiên thần thánh thiện dựng nó lên, và ngay khi Chúa đặt chân lên bậc thang đầu tiên, mọi ma quỷ đều tẩu thoát và rơi lả tả xuống địa ngục. Đó là lý do vì sao vào ngày lễ Phục Sinh chẳng còn tên nào sót lại trên trần gian.”

“Mặt nước gợn sóng dịu dàng làm sao! Tựa như đứa trẻ trong nôi,” Hanna tiếp tục, chỉ tay về phía ao nước được bao quanh bởi những hàng phong đen và liễu rủ, với những cành cây ủ rũ là đà xuống mặt nước. Trên ngọn đồi gần khu rừng, một ngôi nhà cổ khép kín các ô cửa đang ngủ vùi. Mái nhà phủ đầy rêu phong và cỏ dại; những tán táo rậm rạp mọc cao trước khung cửa sổ; khu rừng đổ bóng dài xuống đó; một lùm cây phỉ trải dài từ chân đồi mãi cho tới tận bờ ao.

“Em cứ ngỡ như đang mơ,” Hanna nói, dán mắt vào ngôi nhà, “từ rất, rất lâu rồi, khi em còn nhỏ và sống với mẹ, ai đó đã kể một câu chuyện rùng rợn về ngôi nhà này. Chắc anh biết chứ — kể cho em nghe đi.”

“Trợ phù Chúa, cô bé ngốc nghếch của anh! Mấy bà già và lũ ngốc hay thêu dệt mấy chuyện nhảm nhí lắm. Kể ra chỉ tổ làm em sợ và mất ngủ thôi.”

“Kể cho em đi, anh yêu, chàng Cossack mắt đen của em,” nàng nài nỉ, áp má vào má chàng.

“Không, em chẳng yêu anh gì cả; chắc chắn em có người tình khác rồi! Em sẽ không sợ đâu, và sẽ ngủ rất ngon giấc. Nếu anh từ chối không kể, em sẽ thao thức mất thôi. Em cứ trằn trọc lo nghĩ về nó mãi cho mà xem. Kể đi, Levko!”

“Đúng là người ta nói không sai, lũ quỷ dữ hay ám ảnh tụi con gái, khơi gợi cái sự tò mò của họ lên. Thôi được rồi, nghe đây. Ngày xửa ngày xưa, trong ngôi nhà đó có một người đàn ông lớn tuổi sống cùng một cô con gái xinh đẹp trắng trẻo như tuyết, y hệt như em vậy. Vợ ông ta đã qua đời từ lâu, và ông đang có ý định tục huyền.”

“‘Bố có còn cưng chiều con như trước không, nếu bố lấy vợ hai?’ cô con gái hỏi.”

“‘Có chứ, con gái yêu,’ ông đáp, ‘bố sẽ yêu con hơn trước và tặng con nhiều nhẫn và vòng cổ hơn nữa.’”

“Thế là ông rước một người vợ trẻ về nhà, nàng ta vừa đẹp người, da trắng má hồng, nhưng lại ném một cái nhìn đầy ác độc về phía con chồng khiến cô bé bật khóc nức nở, vậy mà suốt cả ngày mụ mẹ kế cau có chẳng thốt ra nổi một lời với cô.”

“Khi đêm xuống, bố và người vợ đi nghỉ ngơi, cô thiếu nữ liền khóa trái cửa phòng mình lại và cảm thấy buồn tủi bắt đầu khóc nghẹn ngào. Bỗng nhiên cô phát hiện một con mèo đen gớm ghiếc đang bò lết về phía mình; bộ lông của nó bốc cháy rực và móng vuốt cào xuống sàn nghe lách cách như sắt. Quá hoảng sợ, cô bé nhảy phốc lên ghế; con mèo liền chồm theo. Rồi cô nhảy lên giường; con mèo cũng lao theo, chộp lấy cổ họng và bóp nghẹt cô. Cô giật con vật ra, quăng nó xuống sàn, nhưng con mèo khủng khiếp ấy lại bắt đầu lê thân bò về phía cô lần nữa. Đâm liều vì sợ hãi, cô với lấy thanh kiếm của bố treo trên tường và chém một nhát vào con mèo, làm bị thương một chân của nó. Con vật rên rỉ biến mất.”

“Hôm sau người vợ trẻ không bước chân ra khỏi phòng ngủ; ngày thứ ba mụ xuất hiện với bàn tay được băng bó.”

“Tội nghiệp cô gái nhận ra mẹ kế của mình chính là phù thủy, và cô đã chém trúng tay mụ.”

“Đến ngày thứ tư, người cha bắt cô đi gánh nước, quét dọn nhà cửa như một đứa con ở, và cấm không được bén mảng đến chỗ ông ta và vợ ngồi. Cô vâng lời, dẫu lòng nặng trĩu u buồn. Ngày thứ năm, ông đuổi cô ra khỏi nhà trong tình trạng chân trần, không cho lấy chút thức ăn dằn bụng dọc đường. Bấy giờ cô oà khóc nức nở và lấy tay che mặt.”

“‘Bố đã tự tay hại chết con gái mình rồi!’ cô kêu lên; ‘và mụ phù thủy đã cướp đi linh hồn của bố. Xin Chúa tha thứ cho bố! Ngài sẽ không để con sống thêm được bao lâu nữa đâu.’”

“Và em thấy đấy,” Levko tiếp tục, quay sang Hanna và chỉ tay về phía ngôi nhà, “em thấy mỏm đất cao kia chứ; chính từ mỏm đất đó nó đã gieo mình xuống dòng nước, và từ đó không còn ai thấy nó xuất hiện trên trần gian nữa.”

“Còn mụ phù thủy thì sao?” Hanna ngắt lời, rụt rè dán đôi mắt đẫm lệ vào chàng.

“Mụ phù thủy á? Mấy bà già kể rằng khi trăng sáng, tất cả những kẻ chết đuối đều ngoi lên để sưởi ấm dưới ánh trăng, và họ được dẫn đầu bởi chính cô con gái riêng của mụ phù thủy. Có đêm cô nhận ra mẹ kế bên bờ ao, liền lao tới tóm lấy và lôi mụ la hét chói tai xuống nước. Nhưng lần này mụ phù thủy lại giở trò quỷ quyệt; mụ tự hóa phép thành một trong số những kẻ chết đuối, nhờ vậy mà thoát khỏi sự trừng phạt đáng lẽ phải nhận từ tay họ.”

“Ai thích thì cứ tin chuyện mấy bà già thêu dệt. Người ta bảo rằng con gái riêng của mụ phù thủy cứ đêm đến lại tập hợp những người chết đuối lại, soi vào mặt từng người để tìm xem ai là mụ phù thủy; nhưng vẫn chưa tìm ra. Chuyện mấy bà già kể toàn vậy đấy. Nghe nói chủ nhân hiện tại của khu đất có ý định dựng một nhà máy chưng cất rượu ngay tại đó. Nhưng anh nghe thấy có tiếng động rồi. Họ đang đi chơi khiêu vũ về kìa. Vĩnh biệt em, Hanna! Ngủ ngon nhé, đừng nghĩ ngợi mấy chuyện nhảm nhí đó nữa.” Nói xong chàng ôm lấy nàng, trao nụ hôn từ biệt rồi bước đi.

“Vĩnh biệt anh, Levko!” Hanna nói, mắt vẫn đăm đăm nhìn về phía khu rừng thông tối tăm.

Vầng trăng sáng rực lúc này đang dâng cao, phủ tràn ánh hào quang khắp mặt đất. Mặt ao lấp lánh tựa bạc, và bóng cây hằn lên rõ nét.

“Vĩnh biệt em, Hanna!” nàng lại nghe thấy tiếng gọi và cảm nhận nụ hôn phớt nhẹ.

“Anh lại quay lại đấy à!” nàng lên tiếng, ngoảnh lại nhìn, nhưng rồi giật mình khi thấy một kẻ lạ mặt trước mặt.

Lại một câu “Vĩnh biệt em, Hanna!” vang lên và nàng lại bị hôn tiếp.

“Quỷ tha ma bắt nào lôi thêm đứa thứ hai đến thế này?” nàng phẫn nộ kêu lên.

“Vĩnh biệt em yêu Hanna!”

“Lại có cả đứa thứ ba nữa ư!”

“Vĩnh biệt, vĩnh biệt, vĩnh biệt Hanna!” và những nụ hôn trút xuống từ tứ phía.

“Trời ạ, cả một đám đông thế này cơ à!” Hanna la lên, giãy giụa thoát khỏi vòng vây của đám thanh niên đang xúm lại quanh mình. “Họ không bao giờ thấy chán cái trò hôn hít vĩnh viễn này sao nhỉ? Chẳng mấy chốc mà em chẳng dám bén mảng ra đường nữa mất!” Nói rồi, nàng đóng sầm cửa lại và cài then chắc chắn.