“Vậy ra ta thực sự đã ngủ thiếp đi sao?” Levko tự hỏi khi đứng dậy. “Mọi thứ dường như thật quá, cứ như thể ta vẫn đang thức vậy. Thật kỳ diệu! Thật kỳ diệu!” cậu lặp đi lặp lại, đảo mắt nhìn quanh. Vị trí của vầng trăng nằm thẳng đứng trên đỉnh đầu cho thấy lúc đó đã là nửa đêm; một làn gió mát rượi thổi từ phía cái ao lên. Ngôi nhà hoang vắng với những ô cửa chớp khép kín hiện lên vẻ u ám; lớp rêu phong và cỏ dại mọc dày đặc trên đó cho thấy đã lâu lắm rồi không có dấu chân người đặt đến.

Rồi cậu bỗng xòe bàn tay vốn đã nắm chặt lại trong cơn mê, và kêu lên đầy kinh ngạc khi nhìn thấy tờ giấy trong tay. “À! Ước gì mình biết chữ,” cậu nghĩ ngợi, lật qua lật lại tờ giấy. Ngay lúc đó, cậu nghe thấy tiếng động phía sau.

“Đừng sợ! Tóm lấy nó đi! Các người sợ gì chứ? Chúng ta có tới mười người cơ mà. Ta cá là nó là con người, chứ chẳng phải quỷ sứ gì đâu.”

Đó là lý trưởng đang khích lệ những kẻ đi cùng.

Levko cảm thấy mình bị tóm chặt bởi mấy đôi tay, mà nhiều cái trong số đó đang run lên vì sợ hãi.

“Hãy lột mặt nạ ra đi, anh bạn! Đừng giở trò lừa bịp nữa,” lý trưởng nói, tóm lấy cổ áo cậu. Nhưng ông ta giật mình lùi lại khi nhìn rõ mặt cậu. “Levko! Con trai ta!” ông thốt lên, buôngõ tay xuống. “Là mày đấy ư, thằng bé khốn nạn! Ta cứ tưởng tên mõm tép nào, hay con quỷ trá hình nào đang giở trò quỷ quái này; hóa ra chính mày đã gây ra đống rắc rối này cho chính cha mình — tự đặt mình lên đầu một bọn cướp, rồi sáng tác cả những câu hát để chế giễu ta. Ơ này, Levko! Thế nghĩa là thế nào hả? Xem ra lưng mày đang ngứa ngáy lắm rồi đấy. Trói nó lại mau!”

“Khoan đã, thưa cha! Con có lệnh phải đưa tờ giấy này cho cha,” Levko nói.

“Đưa đây ta xem nào! Nhưng cứ trói cổ nó lại đã.”

“Khoan đã, lý trưởng,” viên ký lục vừa nói vừa mở tờ giấy ra; “đây là chữ viết của quan Chánh án!”

“Của quan Chánh án ư?”

“Của quan Chánh án ư?” các hội viên hội đồng làng đồng thanh nhắc lại một cách máy móc.

“Của quan Chánh án ư? Kỳ diệu thật! Lại càng khó hiểu hơn nữa!” Levko thầm nghĩ.

“Đọc đi! Đọc đi!” lý trưởng giục. “Quan Chánh án viết gì thế?”

“Cho chúng tôi nghe với nào!” viên chưng cất rượu thốt lên, tay vẫn ngậm chiếc tẩu thuốc và châm lửa.

Viên ký lục hắng giọng rồi bắt đầu đọc.

“‘Gửi lý trưởng Javtuk Makohonenko.

“‘Chúng tôi được biết rằng ngươi, cái đồ già ngốc nghé——’”

“Khoan! Khoan! Không cần đọc đoạn đó!” lý trưởng la lên. “Dù ta chưa nghe thấy, ta cũng biết đó không phải là vấn đề chính. Đọc tiếp đi!”

“‘Do đó, ta ra lệnh cho ngươi ngay lập tức phải gả con trai ngươi, Levko Makohonenko, cho con gái của người Cossack là Hanna Petritchenka, phải sửa chữa các cây cầu trên đường cái quan, và không được giao bất kỳ con ngựa nào thuộc quyền sở hữu của các địa chủ cho đám quan tòa hạt nếu không có sự cho phép của ta. Nếu khi ta đến mà không thấy những mệnh lệnh này được thực thi, ta sẽ quy trách nhiệm hoàn toàn lên đầu một mình ngươi.

“‘Trung úy Kosma Derkatch-Drischpanowski,

“‘Chánh án.’”

“Ra là thế!” lý trưởng thốt lên, há hốc miệng. “Các ngươi đã nghe rõ chưa? Lý trưởng phải chịu trách nhiệm về mọi thứ, và vì thế mọi người phải tuân theo lệnh ta không được cãi lại! Bằng không, ta xin từ chức. Còn mày,” ông tiếp tục, quay sang Levko, “ta sẽ cho mày cưới vợ theo đúng lệnh của quan Chánh án, mặc dù ta thấy lạ là sao ngài ấy lại biết chuyện này; nhưng trước tiên mày sẽ phải nếm mùi roi da của ta đã — cái roi mà mày biết đấy, vẫn treo ở đầu giường ta ấy. Mà sao mày lại có được tờ giấy này thế?”

Levko, bất chấp sự kinh ngạc do bước ngoặt bất ngờ của sự việc mang lại, đã kịp trù tính một câu trả lời và giấu nhẹm cách thức mà tờ giấy rơi vào tay mình. “Tối qua con có ra thị trấn,” cậu nói, “và tình cờ gặp quan Chánh án ngay lúc ngài bước xuống xe ngựa. Khi biết con ở ngôi làng nào, ngài đã đưa tờ giấy này cho con và dặn con nhắn lại bằng miệng với cha rằng ngài sẽ ghé dùng bữa tối với chúng ta trên đường trở về.”

“Ngài ấy nói thế thật á?”

“Vâng.”

“Các ngươi đã nghe thấy chưa?” lý trưởng với vẻ mặt vô cùng trang trọng quay sang bảo những người đi cùng. “Chính bản thân quan Chánh án, bằng xương bằng thịt, sẽ đến chỗ chúng ta, tức là đến nhà ta, để dùng bữa tối.” Vị lý trưởng giơ một ngón tay lên và cúi đầu như thể đang lắng nghe điều gì. “Quan Chánh án đấy, các ngươi nghe thấy chưa, quan Chánh án sẽ đến ăn tối với ta cơ đấy! Các ông nghĩ sao, ngài ký lục? Còn anh bạn, anh nghĩ sao? Đó không phải là một vinh dự lớn lao hay sao?”

“Theo tôi nhớ thì,” viên ký lục chen vào, “chưa từng có vị Chánh án nào đến dùng bữa với một người lý trưởng cả.”

“Đâu phải lý trưởng nào cũng giống nhau,” ông ta đáp lại với vẻ tự mãn. Rồi ông cất tiếng cười khàn khàn và nói: “Các ông nghĩ sao, ngài ký lục? Chẳng lẽ không nên ra lệnh rằng để tỏ lòng tôn kính với vị khách quý, mỗi hộ gia đình phải tiến cúng một con gà, vải vóc và những thứ khác hay sao?”

“Phải, nên thế chứ.”

“Thế bao giờ thì tổ chức đám cưới hả cha?” Levko hỏi.

“Đám cưới á! Ta rất muốn tổ chức đám cưới cho mày theo cách của ta đấy! Này nhé, để tỏ lòng kính trọng vị khách quý, ngày mai cha xứ sẽ làm lễ cưới cho hai đứa. Hãy để quan Chánh án thấy rằng các ngươi rất đúng giờ. Nào các con, chúng ta đi ngủ thôi. Về nhà đi thôi. Hoàn cảnh hiện tại làm ta nhớ lại thời gian mà ta——” Đến đây, vị lý trưởng lại ra vẻ trang trọng thường thấy.

“Bây giờ thì vị lý trưởng sắp sửa kể chuyện ông ấy từng hầu cận Nữ hoàng rồi đây!” Levko thầm nghĩ, và vội vã cất bước, lòng tràn ngập niềm vui, hướng về ngôi nhà bóng anh đào che mát mà chúng ta đều biết. “Xin Chúa phù hộ cho em, người anh yêu, và xin các thiên thần thánh thiện mỉm cười với em. Sẽ chẳng có ai ngoài em được nghe anh kể về những điều kỳ diệu trong đêm nay đâu, hỡi Hanna; chỉ có mình em tin tưởng điều đó, và cùng anh cầu nguyện cho linh hồn của những thiếu nữ bất hạnh chết đuối được yên nghỉ.”

Cậu đến gần ngôi nhà; cửa sổ đang mở; ánh trăng chiếu rọi lên người Hanna đang nằm ngủ ngay bên cửa. Đầu cô gối lên tay; má hồng hừng hực; đôi môi khẽ mấp máy, dịu dàng thì thầm tên cậu.

“Ngủ ngon nhé, người anh yêu dấu. Hãy mơ về những điều tốt đẹp nhất, và rồi khoảnh khắc tỉnh giấc sẽ còn tuyệt vời hơn tất thảy.” Cậu làm dấu thánh trên người cô, khép cửa sổ lại, rồi nhẹ nhàng bước đi.

Chỉ trong chốc lát, cả ngôi làng chìm sâu vào giấc ngủ. Chỉ có vầng trăng vẫn treo lơ lửng, rực rỡ và kỳ diệu như trước giữa bầu trời Ukraine bao la. Đêm thiêng liêng tiếp tục trị vì trong sự tĩnh lặng trang nghiêm, trong khi mặt đất đắm chìm trong ánh hào quang bạc trắng. Sự im lặng bao trùm chỉ thỉnh thoảng bị phá vỡ bởi tiếng chó sủa đâu đây; chỉ có lão Kalenik say xỉn là vẫn lang thang khắp những con đường trống trải để tìm đường về nhà.