Sau cuộc đụng độ tại Vyázma, nơi Kutúzov đã không thể kìm chân quân lính của mình trước sự nôn nóng muốn áp đảo và chia cắt kẻ thù, cuộc di chuyển xa hơn của quân Pháp đang tháo chạy và quân Nga đang truy đuổi vẫn tiếp tục diễn ra tới tận Krásnoe mà không xảy ra trận đánh nào. Cuộc rút chạy diễn ra quá nhanh khiến quân đội Nga đuổi theo không thể bắt kịp; ngựa kỵ binh và ngựa kéo pháo đều gục ngã, và thông tin nhận được về các đợt di chuyển của quân Pháp thì chưa bao giờ đáng tin cậy.

Những người lính trong quân đội Nga đã quá kiệt quệ bởi những cuộc hành quân liên miên với tốc độ hai mươi bảy dặm một ngày, tới mức họ không thể tiến nhanh hơn được nữa.

Để nhận ra mức độ kiệt quệ của quân đội Nga, chỉ cần nắm bắt rõ ràng ý nghĩa của thực tế này: trong khi không mất quá năm nghìn quân tử trận và bị thương sau sự kiện Tarútino, và chưa đến một trăm tù binh, thì quân đội Nga xuất phát từ nơi đó với quân số một trăm nghìn người đã đến được Krásnoe chỉ còn lại năm mươi nghìn.

Sự nhanh chóng của cuộc truy đuổi từ phía Nga cũng tàn phá quân đội của chúng ta chẳng kém gì cuộc rút chạy của quân Pháp đối với họ. Sự khác biệt duy nhất là quân đội Nga di chuyển tự nguyện, không phải chịu mối đe dọa hủy diệt như quân Pháp đang treo trên đầu, và những người lính Pháp đau ốm bị bỏ lại trong tay kẻ thù, trong khi những người Nga đau ốm bị bỏ lại vẫn nằm trong vòng tay đồng bào mình. Nguyên nhân chính dẫn đến sự tiêu hao của đội quân Napoleon là tốc độ di chuyển của nó, và bằng chứng thuyết phục cho điều này chính là sự sụt giảm tương ứng của quân đội Nga.

Kutúzov, trong phạm vi quyền hạn của mình, thay vì cố gắng ngăn chặn cuộc di chuyển của quân Pháp như mong muốn của Petersburg và các tướng lĩnh Nga, ông đã dồn toàn bộ sự tập trung vào việc thúc đẩy nó diễn ra nhanh hơn, đồng thời làm giảm nhẹ việc di chuyển cho quân đội của chúng ta, như ông đã từng làm tại Tarútino và Vyázma.

Nhưng bên cạnh đó, khi sự kiệt quệ và hao hụt quân số khủng khiếp của quân đội do tốc độ hành quân gây ra đã trở nên rõ ràng, một lý do khác để làm chậm nhịp độ và trì hoãn đã xuất hiện trước mặt Kutúzov. Mục tiêu của quân đội Nga là truy đuổi quân Pháp. Tuyến đường quân Pháp sẽ đi là không rõ, vì vậy quân ta càng bám sát gót họ thì quãng đường họ phải đi càng xa. Chỉ có bằng cách theo sau ở một khoảng cách nhất định, người ta mới có thể cắt ngang con đường dích dắc của quân Pháp. Tất cả những kế hoạch cơ động khôn khéo mà các tướng lĩnh của chúng ta đề xuất đều đòi hỏi những đợt di chuyển mới và kéo dài các cuộc hành quân, trong khi mục tiêu hợp lý duy nhất là rút ngắn các cuộc hành quân đó. Vì mục đích đó, sự chỉ đạo của Kutúzov đã được thực hiện trong suốt chiến dịch từ Moscow đến Vílna—không phải ngẫu nhiên hay gián đoạn mà nhất quán đến mức ông không bao giờ chệch hướng khỏi nó lấy một lần.

Kutúzov cảm thấy và biết—không phải bằng suy luận hay khoa học mà bằng toàn bộ bản chất Nga của mình—điều mà mọi người lính Nga đều cảm thấy: rằng quân Pháp đã bị đánh bại, rằng kẻ thù đang tháo chạy và phải bị đánh đuổi; nhưng đồng thời, ông cũng giống như những người lính, nhận ra tất cả sự gian khổ của cuộc hành quân này, một cuộc hành quân có tốc độ chưa từng có vào thời điểm này trong năm.

Thế nhưng đối với các tướng lĩnh, đặc biệt là những người ngoại quốc trong quân đội Nga, những người muốn tạo danh tiếng, muốn gây kinh ngạc cho ai đó, và vì lý do nào đó muốn bắt sống một vị vua hoặc một công tước—thì dường như lúc này—khi bất kỳ trận chiến nào cũng trở nên khủng khiếp và vô nghĩa—lại chính là thời điểm để chiến đấu và chinh phục một ai đó. Kutúzov chỉ nhún vai khi lần lượt từng người một trình lên những kế hoạch tác chiến cho đội quân đó—những người lính rách rưới, thiếu thốn quân trang và đói khát—những người mà trong vòng một tháng không hề đánh trận nào đã sụt giảm chỉ còn một nửa quân số, và những người mà trong trường hợp tốt nhất nếu cuộc rút chạy tiếp tục, sẽ phải đi một quãng đường xa hơn quãng đường họ đã đi qua trước khi chạm tới biên giới.

Khát khao muốn tạo danh tiếng, muốn cơ động, muốn đánh bại và chia cắt này thể hiện rõ rệt mỗi khi quân Nga vô tình đụng độ với quân đội Pháp.

Điều đó đã xảy ra tại Krásnoe, nơi họ mong đợi tìm thấy một trong ba cánh quân Pháp nhưng thay vào đó lại đụng độ chính Napoleon với mười sáu nghìn quân. Bất chấp mọi nỗ lực của Kutúzov nhằm tránh cuộc chạm trán tai hại đó và bảo toàn quân lực, cuộc thảm sát đám tàn quân Pháp hỗn loạn bởi những người lính Nga kiệt quệ vẫn tiếp diễn tại Krásnoe trong ba ngày.

Toll viết một bản kế hoạch: “Cánh quân thứ nhất sẽ hành quân đến chỗ này chỗ kia,” vân vân. Và như thường lệ, không có gì xảy ra đúng như kế hoạch. Hoàng tử Eugène xứ Württemberg nã pháo từ trên đồi xuống những đám đông quân Pháp đang chạy qua, và yêu cầu viện binh nhưng không đến. Quân Pháp, tránh né quân Nga, giải tán và ẩn nấp trong rừng vào ban đêm, tìm cách vòng qua theo khả năng tốt nhất có thể, và tiếp tục cuộc tháo chạy của mình.

Milorádovich, người từng nói rằng ông không muốn biết bất cứ điều gì về công tác hậu cần của đơn vị mình và không bao giờ có mặt khi người ta cần—vị kỵ sĩ *sans peur et sans reproche* như cách ông tự xưng—người rất thích những cuộc đàm phán với quân Pháp, đã cử sứ giả đến yêu cầu họ đầu hàng, gây lãng phí thời gian và không làm những gì được lệnh phải làm.

* Kỵ sĩ không sợ hãi và không tì vết.

“Ta trao cho các anh cánh quân đó, các chàng trai,” ông nói, cưỡi ngựa tới chỗ quân lính và chỉ tay về phía quân Pháp cho kỵ binh thấy.

Và đám kỵ binh, với cựa và kiếm thúc giục những con ngựa vốn đã khó có thể bước tiếp, gắng hết sức chạy nước kiệu đến cánh quân được trao cho họ—nghĩa là đến một đám đông quân Pháp đang chết lặng vì lạnh, bị tê cóng và đói khát—và cánh quân đó, khi bị dồn vào thế, đã vứt bỏ vũ khí và đầu hàng như cách họ đã nóng lòng muốn thực hiện từ lâu.

Tại Krásnoe, họ bắt được hai mươi sáu nghìn tù binh, hàng trăm khẩu pháo, và một cây gậy được gọi là “gậy thống chế”, rồi tranh cãi xem ai là người đã lập công và tỏ ra hài lòng với thành tích của mình—mặc dù họ rất tiếc vì đã không bắt được Napoleon, hoặc ít nhất là một vị thống chế hay một anh hùng nào đó, và trách móc lẫn nhau, đặc biệt là trách móc Kutúzov vì đã không làm được điều đó.

Những con người này, bị cuốn đi bởi đam mê của chính mình, chỉ là những công cụ mù quáng của quy luật tất yếu đầy u buồn nhất, nhưng họ lại tự coi mình là những anh hùng và tưởng tượng rằng mình đang thực hiện một hành động cao quý và vẻ vang nhất. Họ đổ lỗi cho Kutúzov và nói rằng ngay từ khi bắt đầu chiến dịch, ông đã ngăn cản họ đánh bại Napoleon, rằng ông chẳng nghĩ gì ngoài việc thỏa mãn những đam mê của mình và không chịu tiến quân từ Linen Factories vì ông cảm thấy thoải mái ở đó, rằng tại Krásnoe, ông đã ngăn cản cuộc tấn công vì khi hay tin Napoleon ở đó, ông đã hoàn toàn mất bình tĩnh, và rằng rất có khả năng ông đã có thỏa thuận với Napoleon và bị mua chuộc, vân vân, và vân vân.

Không chỉ những người đương thời, vì bị cảm xúc chi phối, đã bàn tán như vậy, mà hậu thế và lịch sử còn tung hô Napoleon là vĩ đại, trong khi Kutúzov thì bị người nước ngoài mô tả là một lão cận thần xảo quyệt, sa đọa, yếu đuối, còn người Nga thì mô tả ông như một thứ gì đó mơ hồ—một loại con rối chỉ hữu dụng vì mang cái tên Nga.