Ngô Duy lần thứ hai bị súng chĩa vào là ở Mỹ. Đó là vào tháng 3 năm 2009, Liên hoan Âm nhạc Washington D.C. mời ban nhạc "Bánh Mì Sự Sống", họ muốn nhân cơ hội này lưu diễn ở Bờ Đông, lịch trình dự kiến là bay từ Thượng Hải đến Detroit, rồi chuyển tuyến đến trạm lưu diễn đầu tiên là Miami.

Đến Detroit, mấy người trong đoàn bị đưa đến một văn phòng, nói rằng thị thực của họ có vấn đề. Đại sứ quán Mỹ tại Bắc Kinh sau khi xem xét tài liệu biểu diễn đã cấp cho họ visa du lịch, nhưng nhân viên biên phòng Mỹ xem xong lại bảo không được, họ phải về Trung Quốc làm lại visa. "Vậy là lỡ mất buổi biểu diễn của chúng tôi rồi!" "Đành chịu thôi." Ngô Duy thấy thái độ của họ kiên quyết bèn đề nghị, hủy tất cả các buổi biểu diễn đi, "Cho phép chúng tôi nhập cảnh với tư cách là khách du lịch bình thường, có được không?" "Cũng không được."

Ngô Duy nổi giận, anh cứ tức lên là giọng lại to. Hồi đó đang là thời điểm Obama đắc cử, Ngô Duy chợt nghĩ đến khẩu hiệu của Obama là "It's time to change", anh liền nói: "Biết Obama nói gì không? It's time to change! Cái gì cần change? Chính là cái thái độ và phương pháp làm việc kiểu này của các anh cần phải change!" Nhân viên biên phòng đáp lại một câu "whatever", rồi gọi nhân viên an ninh đến, rút súng chĩa vào họ, lôi hành lý ra, sắp xếp chuyến bay sớm nhất để cưỡng chế đưa họ về Trung Quốc.

Ngồi máy bay mười mấy tiếng sang Mỹ, Ngô Duy và mọi người ở lại hải quan hơn hai tiếng đồng hồ, rồi lại ngồi máy bay mười mấy tiếng quay trở về.

Gạt bỏ những trải nghiệm có phần hoang đường này ra, việc làm một công dân quốc tế đi biểu diễn khắp thế giới quả thực rất "đã ghiền", mặc dù thu nhập chỉ vừa đủ kiếm lại tiền lộ phí, nhưng Ngô Duy cảm thấy "không mất tiền là đã rất khá rồi". Khi lưu diễn ở châu Âu, ban nhạc ở lại các SQUAT (không gian tự trị của thanh niên) ở địa phương, tiếp xúc với rất nhiều punk nước ngoài, Ngô Duy nói: "Họ có tổ chức NGO, mọi thứ đều là DIY. Bất kể là ban nhạc hay cá nhân, họ đều có chủ trương chính trị mạnh mẽ, xu hướng này ở Trung Quốc thì không thể hiện ra được." Những năm này, Ngô Duy đọc sách, xem phim, lên mạng tra cứu rất nhiều tài liệu. Trò chuyện với những người bạn nước ngoài, bàn về Trung Quốc đương đại, Ngô Duy đã sáng tạo ra một từ là Chinalism (Chủ nghĩa Trung Quốc), sau đó anh dùng cái tên này để viết một bài hát.

Năm 2008, Ngô Duy cạo sạch mái tóc bờm gà của mình, anh nói "Phiền phức quá... ngủ không thoải mái." Tháng 4 năm 2009, Ngô Duy và Hồ Quyên chấm dứt cuộc hôn nhân bốn năm và sự hợp tác ban nhạc chín năm. Tiệm quần áo "WuHanPrison" của Hồ Quyên nằm ngay cạnh quán bar cùng tên, Ngô Duy là quản lý của quán bar. Khi ly hôn, anh đã đóng trước nửa năm tiền nhà cho Hồ Quyên, từ đó hai người không còn qua lại gì nữa.

Ngô Duy vẫn luôn sống ở Vũ Hán, anh không có nhà riêng, không có xe, không có tiền tiết kiệm, là một kẻ vô sản triệt để.

Năm 2006, tay guitar Trương Hoa chuyển sang làm quản lý cho ban nhạc. Năm 2013, anh ta liên hệ được một buổi biểu diễn ở Nam Kinh cho "Bánh Mì Sự Sống". Hay tin Thôi Kiện là người biểu diễn áp chót trong đêm diễn này, Ngô Duy vô cùng kích động, kể từ sau lần từ biệt ở CD Café năm 1997, Ngô Duy vẫn chưa có cơ hội gặp lại Thôi Kiện. "Bánh Mì Sự Sống" biểu diễn trước Thôi Kiện, Ngô Duy đã tính toán xong xuôi, diễn xong xuống sân khấu sẽ xem Thôi Kiện biểu diễn, rồi ra hậu trường tìm anh ấy trò chuyện vài câu.

Trước ngày biểu diễn, ban nhạc đến Nam Kinh. Máy bay vừa hạ cánh, Trương Hoa thông báo với Ngô Duy rằng mười tiết mục ban đầu đã bị cắt xuống còn tám, Ngô Duy nói "Được". Trưa hôm sau lúc ăn cơm, số tiết mục bị cắt còn sáu, Ngô Duy nói "Được". Ban nhạc ra hậu trường chuẩn bị, lại bị cắt xuống còn năm. Lên sân khấu hát xong năm bài, khán giả bên dưới không chịu. Ngô Duy liền nói với khán giả trên sân khấu rằng bài cuối cùng chúng tôi chỉ đàn chứ không hát, "Lý do thì không nói nữa". Diễn được nửa phút, Trương Hoa bị quan chức văn hóa ở bên cánh gà đẩy lên sân khấu, Ngô Duy nhỏ giọng nói với anh ta: "Chúng tôi không hát đâu, anh cứ yên tâm đi". Đàn xong một bài, Ngô Duy và ban nhạc bước xuống sân khấu, hai hàng cảnh sát đặc nhiệm áp giải họ đi thẳng một mạch lên chiếc xe van, chở thẳng đến khách sạn không cho ra ngoài nữa. Một lúc sau, Trương Hoa xuất hiện với khuôn mặt đầy ấm ức, vì "ngăn cản biểu diễn không hiệu quả", anh ta đã bị quan chức văn hóa địa phương ở dưới sân khấu tát trực diện hai cái bạt tai.

Việc Trương Hoa bị đánh còn gây kích thích cho Ngô Duy lớn hơn nữa. Anh hoàn toàn quên bẵng đi việc phải đi tìm Thôi Kiện để nói với anh ấy rằng, "Bài hát của anh tôi đã nghe, rất thích".

Bốn

Khác với Ngô Duy lớn lên gần như trên đường phố, tay bass "tự cười chính mình" Mạch Điên lại là cựu sinh viên khoa Tiếng Anh Đại học Công nghệ Hồ Bắc, sau đó lại học thạc sĩ ngành Truyền thông tại Đại học Vũ Hán. Năm 2002, tạp chí văn hóa punk CHAOS do anh biên soạn đã ấn hành số đầu tiên. Ấn phẩm ngầm truyền bá văn hóa punk này tổng cộng ra được năm số, các bài viết đăng tải đều do Mạch Điên và các cộng sự tự bỏ tiền túi dịch và viết, tạp chí cũng tự bỏ tiền in ấn, mỗi số in không quá hai phần trăm, phần lớn là phát miễn phí. Mạch Điên hồi đó cho rằng thu tiền là đi ngược lại với tinh thần punk.

Lưu Học Úy – người hợp tác với Mạch Điên trong hai số cuối của CHAOS hồi đó – là tiến sĩ khoa Truyền thông Đại học Vũ Hán, cô từng giới thiệu nhiều ban nhạc punk nước ngoài đến Vũ Hán lưu diễn, hiện đang giảng dạy tại Đại học Vũ Hán, cuộc sống ngày càng ổn định. Mạch Điên nói đùa, cô ấy bây giờ là "tầng lớp trung lưu thành thị". Mạch Điên sinh năm 1978, Lưu Học Úy sinh năm 1984, cả hai vẫn luôn quan tâm đến "Bánh Mì Sự Sống" và Ngô Duy.

“Vũ Hán không có punk.” Lưu Học Úy đã nói như vậy. Một phút sau, cô bổ sung thêm một câu: “Nếu nói Vũ Hán vẫn còn punk, thì chỉ có duy nhất một mình Ngô Duy.” Cuốn sách "Triết học của Punk" do cô và Mạch Điên đồng dịch vẫn chưa được xuất bản, Mạch Điên vẫn đang sửa đổi bài viết của chính mình, quan niệm của anh về punk vẫn luôn thay đổi.

Mùa xuân năm 2015, quán ăn bình dân ở Cát Lường Li bắt đầu chật kín khách vào ban đêm, những kẻ ôm đàn ghita hát dạo len lỏi giữa các bàn ăn, trên đôi đũa kẹp miếng cá Vũ Xương, thực khách thì hát nhạc của Đồng An Cách và Beyond. Ban đêm ăn cá ban ngày ngắm hoa, hoa anh đào ở Đại học Vũ Hán nở rộ một góc trời, người đi xem hoa cũng đông như trẩy hội – vé vào cửa hai mươi mốt tệ. Băng qua dòng người ngắm hoa, rồi bước ra khỏi cổng trường Đại học Vũ Hán, đập vào mắt chính là Đông Hồ.

Năm năm trước, Ngô Duy lên mạng biết được nhà phát triển bất động sản Hoa Kiều Thành đã khoanh một vùng đất có mặt nước ở Đông Hồ để san lấp xây chung cư. Anh cảm thấy vô cùng chực bực, liền lập một nhóm QQ tên là "Đông Hồ của mọi người", lại gửi email hàng loạt cho tất cả những người bạn Vũ Hán mà anh quen biết, hy vọng mọi người hiến kế. Tại Phòng thí nghiệm Tự trị Thanh niên của Mạch Điên, mọi người đã họp mấy lần, quyết định chọn một ngày, chuẩn bị sẵn cờ và khẩu hiệu, cùng nhau đi bộ một cách ôn hòa ở Đông Hồ.

Tối hôm trước buổi đi bộ, một cuộc điện thoại gọi tới hẹn gặp Ngô Duy, anh đã đi. Hai cảnh sát mặc thường phục ngồi trong xe, anh hỏi một câu thì họ trả lời một câu. "Tất cả những câu hỏi được đặt ra đều là những gì chúng tôi trao đổi trên QQ, tin nhắn và Email. Cho nên tôi đều trả lời thành thật." Hỏi xong, cảnh sát mặc thường phục hỏi Ngô Duy, ngày mai các anh còn đi nữa không? Ngô Duy nói, các anh cảm thấy ngày mai chúng tôi đi còn có ý nghĩa gì không? "Tôi lại hỏi anh ta, anh cảm thấy việc này là chuyện tốt hay chuyện xấu? Anh ta nói, dù thế nào thì các anh cũng phải theo quy trình. Tôi nói, chúng tôi đến đồn công an xin phê chuẩn thì có được phê chuẩn không? Anh ta lại nói vòng vo tam quốc sang chuyện khác."

Ngô Duy biết ngày mai có đi dạo nữa cũng chẳng mang lại tác dụng gì, thế là hoạt động bị hủy bỏ. Sau đó, hai nghệ sĩ Vũ Hán đã khởi xướng Dự án Nghệ thuật Đông Hồ. "Trước đó làm theo quy củ của chúng tôi là không thông, đành phải dùng phương pháp nghệ thuật để mọi người quan tâm đến việc này. Cho nên nguồn gốc của Dự án Nghệ thuật Đông Hồ chính là như vậy." Ngô Duy nói, "Từ ngày đầu tiên nhận được tin tức, quyết định phải làm gì, tôi đã biết mình chẳng giải quyết được vấn đề gì cả, nhưng tôi chỉ muốn lên tiếng, bày tỏ một chút thái độ."

Phòng thí nghiệm Tự trị Thanh niên nằm ở phía tây vườn bách thảo, là một tòa nhà hai tầng tĩnh mịch. Buổi chiều, Mạch Điên đang đốt lá khô trong sân. Trên phòng ở tầng hai của anh vẫn còn vài cuốn CHAOS cũ kỹ như đồ cổ, phòng khách hiện đang có hai người Mỹ ở, tầng một có một phòng tập đặt nhạc cụ, trên tường dán thông báo tọa đàm của Dự án Nghệ thuật Đông Hồ: "Thực tiễn không gian – Lấy Roma làm ví dụ", "Yêu cầu tính công cộng", "Trà dư tửu hậu về từ và vật của không gian" – đây đại khái là căn nhà dân cho thuê mang chất SQUAT nhất ở Vũ Hán.

Mạch Điên gầy gò trầm tĩnh, đeo một cặp kính, giọng nói khi trò chuyện rất nhỏ. Ban nhạc hiện tại của anh có tên là "Ý nghĩ phạm tội", gồm một số người Trung Quốc và một số người nước ngoài, vẫn là phong cách punk, mỗi năm lưu diễn một lần. Ngô Duy ngồi đối diện anh, mang dáng dấp của một người trung niên đẫy đà – tháng năm năm nay, anh sẽ bước sang tuổi bốn mươi. Ngô Duy đội mũ lưỡi trai, mặc những bộ quần áo cũ đi săn lùng được, trên áo quần đều in logo "WuHanPrison" do chính anh thiết kế. Dưới phần tay áo xắn lên lộ ra một khoảng cánh tay xăm trổ, Ngô Duy cẩn thận nâng tách trà lên. Họ uống trà, trò chuyện dăm ba câu chuyện phiếm. Ngô Duy nhắc đến việc mấy năm nay anh từng đóng vai quần chúng trong một số bộ phim, năm nay trong một đoàn làm phim ở Bắc Kinh, có một phó đạo diễn rất hài lòng về anh, hẹn anh đến Quảng Châu quay một bộ phim truyền hình kỷ niệm chiến thắng kháng chiến chống Nhật.

"Anh hận người Nhật Bản chứ? Anh cứ đi diễn đi, cứ đánh cho nhừ tử là được!" Người đó nói như vậy. "Lúc đó tôi chỉ cảm thấy buồn nôn." Ngô Duy ở chung phòng với phó đạo diễn đó, anh thu dọn hành lý rời khỏi đoàn làm phim ngay trong đêm, tiền cát-sê mấy nghìn tệ cho vai quần chúng cũng không thèm đòi nữa. "Thôi bỏ đi."

Trong album mới "Thư gửi Trung Quốc" của ban nhạc "Bánh Mì Sự Sống" có bài hát "Bài ca dâng hiến cho Trần Hoài Dân": "Anh hùng kháng chiến thực sự từ lâu đã bị nhân dân lãng quên. Trước bia mộ của anh, chúng ta đang tưởng nhớ... Chúng ta đã cầm lấy đàn ghita, giống như anh lái chiến cơ, chúng ta sẽ chiến đấu đến cùng, vĩnh viễn không bao giờ bỏ cuộc." Phi công quốc dân đảng Trần Hoài Dân năm xưa hy sinh trong trận chiến trên không Vũ Hán, anh là ông cậu của tay guitar ban nhạc "Bánh Mì Sự Sống" Húc Biệt. Ngô Duy lại nói, Vũ Hán hiện tại vẫn chưa có tượng đài và nhà tưởng niệm cho Trần Hoài Dân.

Đến giờ cơm, Ngô Duy đứng dậy cáo từ. Anh ăn cơm xong là phải đến quán bar làm việc ngay.

VOX nằm trên đường Lỗ Trác Ma Cung, xung quanh toàn là quán ăn. Quán tôm cay làm ăn rất khấm khá, ông chủ có khuôn mặt phác thực thấy Ngô Duy bước vào, liền đặc biệt đến mời một điếu thuốc. Ngô Duy nói, ông chủ này là người từng đi tù ra. Ngày nay, những người bạn từng quậy phá đầu đường xó chợ với Ngô Duy nay mỗi người đều có chỗ đứng riêng trong giới hắc bạch lưỡng đạo, cả hai bên đều có người lôi kéo anh gia nhập, nhưng anh chẳng muốn tham gia bên nào cả. Bữa tối Ngô Duy không uống rượu – rượu phải để dành đến tối mới uống. Ăn cơm xong, đi qua cổng VOX, rẽ vào con hẻm, chính là quán bar "WuHanPrison" nơi Ngô Duy làm việc. Quán bar này trong sáu năm đã đổi ba đời chủ, Ngô Duy vẫn luôn làm quản lý, mùa thấp điểm lương mỗi tháng hơn hai nghìn, mùa cao điểm bốn năm nghìn. Đây là thu nhập cố định duy nhất của Ngô Duy.

Ngô Duy ở trong quán bar ngoài việc trò chuyện với khách, uống bia, thì chính là mở nhạc. Hôm nay anh mở nhạc của JohnnyCash. Anh nói ở nhà anh nghe Bach. Năm ngoái anh lại ly hôn thêm lần nữa, "không kết hôn nữa", anh nói. Cậu em họ Xử Xử từng được Ngô Duy dẫn theo đến Quảng Châu nay đã ở rể nhà vợ, con cái sáu tuổi, từ lâu đã không còn đụng đến đàn bass nữa. Những lúc rảnh rỗi, Ngô Duy ở nhà viết kịch bản, hy vọng có thể kiếm chút tiền cho mẹ, "bà tuổi đã cao, sức khỏe lại không tốt".

Năm ngoái, một người phụ nữ Anh đã tìm thấy Ngô Duy ở "WuHanPrison". Cô ta đưa danh thiếp, tự xưng là người của BBC, nói: "Hai tháng nữa, chúng tôi sẽ đến quay phim tài liệu, cần phỏng vấn các anh một chút, còn phải quay cả tiết mục biểu diễn của các anh nữa." Ngô Duy nói "Được, không thành vấn đề". Nhận lời xong thì thấy hơi mơ màng, Ngô Duy hỏi cô ta: "Các cô tìm thấy tôi bằng cách nào?" "Người phụ nữ Anh nói một câu rất kinh điển khiến tôi chẳng biết phải nói gì: 'Come on, we are BBC.' Tôi thầm nghĩ: Câu này nghe có vẻ là câu trả lời, mà cũng chẳng phải câu trả lời, đành nói: 'Thôi được rồi, vậy đến lúc đó gặp nhé'."

Mấy tháng sau, biên tập viên các vấn đề kinh tế của BBC Robert Peston đã cho phát hành bộ phim tài liệu How China Fooled the World Again, dài hơn năm mươi phút, phỏng vấn Bí thư Thành ủy, Thị trưởng và các giám đốc điều hành doanh nghiệp của Vũ Hán, mời họ bàn về sự phát triển kinh tế của Vũ Hán. "...Có lẽ bạn chưa từng nghe nói về Vũ Hán (đây là nơi diễn ra câu chuyện truyền thuyết Chủ tịch Mao bơi qua sông Dương Tử)," trên trang web của BBC, Robert Peston đã viết như vậy, "nhưng nó có lẽ có thể kể câu chuyện về 30 năm hiện đại hóa và tích lũy tài sản phi thường của Trung Quốc, câu chuyện về cách mà kỳ tích kinh tế của nó đi đến hồi kết, và tại sao nó lại phải đối mặt với nguy cơ sụp đổ thảm khốc nghiêm trọng hơn bất kỳ thành phố nào khác ở Trung Quốc". Ngô Duy nói: "Cả bộ phim chỉ có một mình tôi là nói những điều phản diện." Anh nhớ quan điểm của mình đại khái bao gồm "Vũ Hán phát triển rất nhanh, nhưng đại chúng bình thường chẳng thu được lợi lộc gì", "Người kiếm được tiền vẫn là tầng lớp quyền lực, bao gồm những đại công ty làm ăn có liên quan đến chính phủ này, đối với đại chúng bình thường chẳng có ý nghĩa gì", "GDP hoàn toàn chẳng đại diện cho cái gì cả"... Không ít người xem xong bộ phim này đã chạy đến quán bar tìm Ngô Duy để trò chuyện, nhưng bản thân Ngô Duy vẫn chưa xem phim bao giờ, "Tôi không xem được, phải vượt tường lửa mới được".

Đối diện với quán bar "WuHanPrison", ở phía bên kia đường Lỗ Trác Ma Cung, khu đô thị lớn sắp hoàn thành đang dựng một tấm biển quảng cáo, trên đề năm chữ lớn: "Thanh niên không tưởng".

Năm

Buổi biểu diễn "Mùa xuân Punk" được ẩn giấu trong một công trường xây dựng bí mật ở Tam Lý Truân, Bắc Kinh. Muốn tìm được nó, bạn phải băng qua một khu công trường và một đám công nhân đội mũ bảo hiểm, lại còn phải tìm đúng chiếc thang máy chở hàng nữa. Một khi đã đến hiện trường, mọi chuyện liền trở nên rõ ràng – "Này, hôm nay toàn bộ punk Bắc Kinh đều ở đây hết rồi!" một thanh niên để tóc tết búi thừng phấn khích nói với một thanh niên để tóc tết búi thừng khác.

Punk với punk thực ra rất khác nhau. Nhìn kiểu tóc, cách ăn mặc, thậm chí cả cách thắt dây giày, một người sành sỏi có thể lập tức phán đoán ra Old school, Newsom, OI, Skinhead, Ska... Về những điều này, Mê Nhị của ban nhạc "Đại Lầu Hí Cường" là một chuyên gia.

“Đứa nào còn dám bảo tao không punk, đứa nào dám so punk với tao, mày rất punk đấy nhé, mày rất hóm hỉnh đấy nhé...” “Đại Lầu Hí Cường” từng dùng tiếng Thượng Hải để nháy mắt chế giễu punk như vậy. Nhìn bề ngoài, Mê Nhị người Thượng Hải không thuộc bất kỳ dòng punk nào – quần jean, giày thể thao, ba lô đeo chéo, kết hợp với cái đầu trọc và thân hình đẫy đà, anh ta trông giống một nhân viên IT hơn. “Thực ra Mê Nhị là một người cuồng nhiệt yêu thích punk.” Trương Hiểu Châu nói.

“Địch Đài” do Mê Nhị điều hành có thể nói là CHAOS của thời đại Internet. Tài khoản chính thức WeChat chỉ có vài trăm người theo dõi này vẫn luôn kiên trì truyền bá kiến thức liên quan đến văn hóa punk, tất cả các bài viết đều do Mê Nhị và bạn bè tìm kiếm trên mạng, dịch và biên tập lại. Tần suất cập nhật ban đầu của “Địch Đài” là mỗi ngày, sau đó giảm xuống mỗi tuần, và bây giờ thì là không định kỳ. Mê Nhị có chút nản lòng. Những người thực sự sẵn sàng quan tâm nghiên cứu những thứ này quá ít, “Đối với một số người, đến xem một buổi biểu diễn punk cũng chẳng khác gì đi sàn nhảy hay phòng gym cả”.

Buổi biểu diễn đã bắt đầu, vòng tròn POGO vẫn như mọi khi quây quần trước sân khấu. Ngô Duy vẫn chưa tới, ngày hôm qua anh vừa cùng những người bạn ở Bắc Kinh uống một trận say sưa. Mấy tháng trước, “Bánh Mì Sự Sống” đã phát hành album mới “Thư gửi Trung Quốc”, đây là album thứ ba của họ kể từ khi ký hợp đồng với Binh Mã Ty (Bingma Si) – đây là một công ty thu âm cho phép Ngô Duy không cần xóa sửa lời bài hát. Là ban nhạc biểu diễn áp chót ngày hôm nay, họ sẽ hát mười bài hát.

“Sống đến hai mươi tuổi, lập ra ban nhạc này, không hát thì cảm thấy đau khổ, hát rồi mới thấy thoải mái hơn chút, hát lên nỗi đau của xã hội, vạch trần vết sẹo của lịch sử, chỉ muốn đi biểu đạt, chưa từng nghĩ đến chuyện sợ hãi.” Bài hát “Punk khỏa thân” trong album mới đã hát như vậy. Ngô Duy từng nói, từ khi bắt đầu làm âm nhạc, anh đã không còn phẫn nộ nữa. Sự phẫn nộ và không thỏa hiệp của anh đều nằm trọn trong âm nhạc, “Tinh thần phản kháng đương nhiên là thứ punk bắt buộc phải có. Ở phương Tây, phong trào punk đầu tiên sinh ra chính là để thách thức xã hội chủ nghĩa thống trị và giá trị chủ lưu của họ, có đúng không? Dựa theo tiền đề này, ở Trung Quốc, tôi phản đối cái gì? Tôi thách thức cái gì?... Tôi thách thức những thứ tôi ghét.”

Bộ phim tài liệu “Punk Vũ Hán” lấy một câu hát trong bài WHYWHY thuộc album mới làm phụ đề: “Tôi sẽ không làm đổ ly rượu trong tay, càng không buông lơi nắm đấm của mình.” – Mê Nhị dặn dò, “Xem biểu diễn punk phải giơ nắm đấm, không được dùng ‘sừng quỷ’, đó là thủ thế của dòng nhạc metal”. Lúc này, bên dưới sân khấu một vùng nắm đấm nhô lên hạ xuống, tiếng trống cuồng loạn vang lên, những thanh niên phẫn nộ gào thét, bia bắn tung tóe, đám đông bắt đầu nóng lên. Lời bài hát hát cái gì, chẳng ai nghe rõ. Ngô Duy từ ngoài cửa thong thả bước vào, tay cầm một chai bia, vừa đi vừa chào hỏi và chạm cốc với mọi người. Giờ đây, cũng giống như Thôi Kiện mà anh từng không quen biết, Ngô Duy được gọi là “đại ca” thậm chí là “bố già”, trong giới âm nhạc lưu truyền những giai thoại về việc anh đứng ra điều hòa mâu thuẫn, phân xử công bằng.

Anh ngước đôi mắt từ dưới vành mũ lưỡi trai lên, nhìn ban nhạc trên sân khấu. Đó là một ban nhạc có ca sĩ chính là người Nhật Bản, nam ca sĩ chính đang cởi chiếc quần jean ra, để lộ chiếc quần lót chữ T đỏ rực, đám đông sôi sục. “I am HAPPY!” nam ca sĩ chính dùng tiếng Anh không trôi chảy hét lên đầy phấn khích. Có người vung tay, quét sạch cả hàng bia trên chiếc loa xuống đất, những chai bia vỡ nát đầy mặt đất, những mảnh vỡ văng lên chiếc quần jean ống côn và đôi giày thể thao – đó là dòng tân phái punk sùng bái sự khỏe khoắn; cũng văng lên đôi bốt Dr. Martens – đó là dòng cổ phái punk đầy phẫn nộ. Sau đó đủ loại giày nhảy nhót, tung mình lên, giẫm đạp mặt sàn càng thêm nhơ nhớp.

Trong mắt Mê Nhị, “Bánh Mì Sự Sống” vẫn luôn là ban nhạc cấp thủ lĩnh trong giới punk Trung Quốc, nguyên nhân là vì “Ngô Duy trước sau kiên trì lập trường của kẻ phản kháng tầng lớp đáy... có lẽ việc rời xa vòng tròn punk Bắc Kinh đã giúp anh bảo lưu được đặc tính kiên trì độc lập, chứ không bị bào mòn ngọn lửa phẫn nộ trong những tình cảm huynh đệ cây khế của giới rock, để rồi trở thành những thanh niên mặc áo da được cưng chiều từ bé”.

“Mọi chuyện đều có nguyên nhân của nó.” Mê Nhị từng viết như vậy, “Ngoài ‘Bánh Mì Sự Sống’ và một số ít ban nhạc ra, punk, về bản chất là một cách thức để thanh thiếu niên tầng lớp trung lưu thành thị trút bỏ sự bứt rứt của tuổi dậy thì, sự phẫn nộ này thường chĩa vào cha mẹ và nền giáo dục học đường, vì không có gốc rễ và nguồn cội, nên mang lại cho người ta cảm giác bất lực của việc vung đấm vào hư không. Những thanh thiếu niên có môi trường lớn lên nhẹ nhàng sẽ chọn newschool punk khỏe mạnh tích cực, các ban nhạc có học thức cao hơn thì sáng tác bằng tiếng Anh để bước vào tầm nhìn quốc tế, nhưng lại tách rời khỏi hiện trạng của Trung Quốc.”

“Sự tồn tại của những ban nhạc đó chứng minh rằng punk ở Trung Quốc tồn tại nhiều hơn dưới hình thức âm nhạc và lối sống, còn tính tư tưởng và tính đấu tranh thì bị thiếu hụt...” Mê Nhị đang mong chờ một ngày nào đó, những thanh niên công nhân di cư ở tầng lớp đáy cùng của Trung Quốc có thể cầm lấy nhạc cụ, bày tỏ “sự phẫn nộ có cội có nguồn” của họ.

Hai giờ sáng, Ngô Duy xách theo chai bia bước lên sân khấu. Trong khoảng trống giữa mười bài hát, Ngô Duy nói khá nhiều điều – anh là ca sĩ chính duy nhất có sự giao tiếp đối thoại với khán giả tại hiện trường. Anh nhắc đến Tất Phúc Kiếm, chiến thắng kháng chiến chống Nhật và sinh nhật tuổi bốn mươi của chính mình. “Scream for the life, scream for the right, scream for the truth and faith, we never stop what we are fighting for, we never stop singing!” Anh cứ tu hết chai bia này đến chai khác, cánh tay xăm trổ dưới ánh đèn đỏ đổ mồ hôi trông vô cùng dữ tợn, tiếng kèn túi Scotland gào thét, khán giả cuồng nhiệt xô đẩy lẫn nhau, ngoài đám bia phun ngập trời và biển người ra, ở khoảng đất trống trước chiếc loa lớn đang gầm thét, Trương Hiểu Châu và Mê Nhị – hai người đàn ông trung niên mang giày thể thao – giơ cao nắm đấm, không kìm được mà bắt đầu POGO theo.

Văn thanh cuối cùng