Một bức thư
Một cuộc săn lùng con người
Lông lá I
Hôm qua đối với tôi giống như một thứ giấy lọc mà các nhà hóa học dùng để lọc dung dịch của họ (tất cả các hạt lơ lửng và thừa thãi đều giữ lại trên giấy). Sáng nay tôi bước xuống lầu trong trạng thái hoàn toàn được thanh lọc và cất kỹ, trong suốt.
Dưới sảnh, nữ quản lý đang ngồi ở một chiếc bàn nhỏ, liên tục nhìn đồng hồ và ghi chép số hiệu của những Cư dân đang rời đi. Tên cô ta là U- ... chà, tôi không muốn nêu số hiệu của cô ta, vì tôi sợ mình sẽ không viết được những lời tử tế về cô ta. Dẫu cho, thực ra thì cô ta là một người phụ nữ trung niên rất đáng kính. Điều duy nhất tôi không thích ở cô ta là đôi má xệ xuống một chút trông giống như mang cá (dù tôi chẳng thấy có gì sai trái ở ngoại hình ấy). Cô ta cạo sột soạt bằng cây bút và tôi nhìn thấy trên trang giấy dòng chữ “D-503”—rồi đột nhiên, tồ! một giọt mực. Tôi vừa hé miệng định nhắc cô ta thì cô ta ngẩng đầu lên và bôi bẩn tôi bằng một nụ cười ngập mực. “Có thư cho anh đấy. Anh sẽ nhận được nó thôi, cưng ạ. Vâng, đúng thế, anh sẽ nhận được.”
Tôi thừa biết một bức thư, sau khi được cô ta đọc qua, phải qua tay Cục Giám sát (tôi nghĩ việc giải thích chi tiết cái trật tự tự nhiên muôn thuở này là thừa thãi); tôi sẽ nhận nó không muộn hơn mười hai giờ. Nhưng nụ cười bé xíu ấy làm tôi bối rối; giọt mực đã làm lu mờ độ trong suốt của thứ dung dịch đã cất. Tại bến đỗ của chiếc Integral, tôi không sao tập trung nổi; tôi thậm chí còn tính toán sai—chuyện chưa từng xảy ra trước đây.
Đúng mười hai giờ, lại là nụ cười mang cá màu nâu hồng ấy, và cuối cùng bức thư cũng nằm trong tay tôi. Tôi không thể nói tại sao mình không đọc nó ngay tại đó, mà lại nhét vào túi rồi chạy biến về phòng. Tôi mở ra, lướt đọc và... rồi ngồi sụp xuống. Đó là thông báo chính thức cho hay Cư dân I-330 đã chỉ định tôi đến gặp cô ta và rằng hôm nay vào lúc hai mươi mốt giờ, tôi phải đến chỗ cô ta. Địa chỉ đã được ghi rõ.
“Không! Sau bao nhiêu chuyện đã xảy ra! Sau khi tôi bày tỏ thẳng thắn thái độ của mình đối với cô ta! Vả lại, sao cô ta có thể biết rằng tôi đã không đến Cục Giám sát? Cô ta có cách nào biết được là tôi bị ốm và không thể... Mặc cho tất cả những điều đó....”
Một cỗ máy phát điện đang quay cuồng và vo ve trong đầu tôi. Phật... vàng... hoa linh lan... vầng trăng khuyết màu hồng.... Hơn nữa,—hơn nữa, O- muốn đến thăm tôi hôm nay! Tôi chắc chắn cô ấy sẽ không tin (làm sao mà tin được), rằng tôi hoàn toàn không dính líu gì đến chuyện này, rằng... tôi cũng chắc chắn rằng chúng tôi (tôi và O-) sẽ có một cuộc trò chuyện khó khăn, ngốc nghếch và hoàn toàn phi lô-gic. Không, thà thế còn hơn! Hãy để mọi chuyện tự giải quyết theo cách cơ học; tôi sẽ gửi cho cô ấy một bản sao của tờ thông báo chính thức này.
Trong lúc vội vã nhét tờ giấy vào túi, tôi chợt nhận ra bàn tay giống loài vượn đáng sợ của mình. Tôi nhớ lại hôm đó trong buổi đi dạo, cô ta đã cầm tay tôi và ngắm nghía nó. Liệu có đời nào cô ta thực sự... rằng cô ta....
Mười lăm phút nữa là đến hai mươi mốt giờ. Một đêm trắng phương Bắc. Mọi thứ đều bằng thủy tinh,—ánh lên sắc xanh lục. Nhưng đó là một loại thủy tinh khác, không giống như của chúng ta, không phải loại thật mà rất dễ vỡ,—một lớp vỏ thủy tinh mỏng manh và bên trong lớp vỏ đó những thứ đang bay lượn, xoay tít, vo ve. Tôi sẽ chẳng lấy gì làm ngạc nhiên nếu đột nhiên mái vòm của hội trường dâng lên trong những đám mây khói cuồn cuộn, chậm rãi; hay nếu mặt trăng chín mọng nở một nụ cười ngập mực,—giống như nụ cười ở chiếc bàn nhỏ sáng nay; hay nếu trong tất cả các ngôi nhà, mọi tấm rèm đều đồng loạt buông xuống và đằng sau những tấm rèm ấy....
Tôi cảm thấy điều gì đó kỳ lạ; lồng ngực tôi cứ như những thanh sắt cản trở, kiên quyết cản trở trái tim tôi, khiến nó không có đủ không gian. Tôi đứng trước một cánh cửa kính có những chữ cái bằng vàng I-330; I-330 đang ngồi ở bàn với tấm lưng quay về phía tôi; cô ta đang viết cái gì đó. Tôi bước vào.
“Đây....” Tôi giơ tấm thẻ hồng ra, “... tôi đã nhận được thông báo vào trưa nay và đây tôi đã có mặt!”
“Anh đúng giờ thật đấy! Chờ một phút nhé, được chứ? Ngồi xuống đi. Tôi xong ngay đây.”
Cô ta hạ mắt nhìn bức thư. Cô ta đang giấu thứ gì đằng sau đôi mi rủ xuống ấy? Cô ta sẽ nói gì? Cô ta sẽ làm gì trong một giây tới? Làm sao để dò ra? Làm sao để tính toán cho đặng, khi mà cô ta đến từ cõi bên kia, từ vùng đất hoang dã cổ xưa của những giấc mơ? Tôi lặng lẽ nhìn cô ta. Lồng ngực tôi là những thanh sắt. Không gian dành cho trái tim quá đỗi chật hẹp.... Khi cô ta nói chuyện, khuôn mặt cô ta giống như một chiếc bánh xe lấp lánh đang quay tít mù; bạn chẳng thể nhìn rõ từng nan hoa riêng rẽ. Nhưng vào khoảnh khắc đó, chiếc bánh xe lại đứng yên. Tôi nhìn thấy một sự kết hợp kỳ lạ: đôi lông mày sẫm màu kéo dài tít đến thái dương—một hình tam giác sắc nhọn, đầy vẻ chế giễu; và lại thêm một hình tam giác sẫm màu khác với chóp hướng lên trên—hai nếp nhăn sâu hoắm từ sống mũi đến khóe miệng. Và hai hình tam giác ấy dường như mâu thuẫn lẫn nhau. Chúng mang lại cho toàn bộ khuôn mặt vẻ chữ X khó chịu, bực bội, hoặc một dấu cộng; một khuôn mặt bị cắt chéo bởi một dấu cộng.
Chiếc bánh xe bắt đầu quay; các nan hoa mờ nhoè đi.
“Thế ra cuối cùng anh đã không đến Cục Giám sát à?”
“Tôi có... tôi cảm thấy không khỏe... tôi không thể.”
“Vậy sao? Tôi nghĩ thế; chắc có điều gì đó đã cản trở anh, chuyện đó thế nào không quan trọng (những chiếc răng sắc nhọn—một nụ cười). Nhưng giờ thì anh đã nằm trong tay tôi rồi. Anh nhớ chứ: ‘Bất kỳ Cư dân nào trong vòng bốn mươi tám giờ không trình diện trước Cục đều bị coi là....’”
Trái tim tôi đập mạnh đến mức những thanh sắt cong cả lại. Giá như tôi không phải đang ngồi... giống như một đứa trẻ, thật ngốc nghếch làm sao! Tôi đã sập bẫy hệt như một đứa trẻ và cứ thế ngu ngốc im lặng. Tôi cảm thấy mình đang ở trong một tấm lưới; cả chân lẫn tay tôi....
Cô ta đứng dậy và lười biếng vươn vai. Cô ta bấm nút và những tấm rèm trên cả bốn bức tường khẽ sột soạt buông xuống. Tôi bị tách biệt khỏi phần còn lại của thế giới, đơn độc đối diện với cô ta.
Cô ta ở đâu đó sau lưng tôi, gần cánh cửa tủ quần áo. Bộ đồng phục đang sột soạt tuột xuống. Tôi căng tai lắng nghe, toàn thân là đôi tai. Tôi nhớ lại,—không, nó lóe lên trong tâm trí tôi chỉ trong một phần trăm giây,—tôi đã từng phải tính toán độ cong của một chiếc màng đường phố thuộc một kiểu loại mới. (Những chiếc màng này được trang trí đẹp mắt và được đặt trên tất cả các đại lộ, ghi lại mọi cuộc trò chuyện trên đường phố cho Cục Giám sát.) Tôi nhớ đến một chiếc màng lõm màu hồng đang run rẩy,—một sinh thể kỳ lạ chỉ bao gồm duy nhất một cơ quan, đó là cái tai. Lúc đó tôi chính là một chiếc màng như thế.
Giờ là tiếng “tách” của chiếc khuy bấm ở cổ áo cô ta, ở ngực áo, và... thấp hơn nữa. Tấm lụa mượt như thủy tinh sột soạt trượt qua đôi vai và đầu gối cô ta, sà xuống sàn nhà. Tôi nghe thấy—và điều này còn rõ ràng hơn cả việc nhìn thấy bằng mắt—tôi nghe thấy một bàn chân bước ra từ đống lụa màu xanh xám, rồi đến bàn chân kia.... Chẳng mấy chốc tôi sẽ nghe thấy tiếng cọt kẹt của chiếc giường và....
Chiếc màng đang căng như dây đàn run lên và ghi nhận sự im lặng,—không, chính là những tiếng đập sắc nhọn như búa bổ của trái tim giáng vào những thanh sắt và khoảng lặng vô tận giữa các nhịp đập. Và tôi nghe thấy, nhìn thấy, cách mà cô ta, ở đằng sau tôi, ngập ngừng trong một giây, đang suy nghĩ. Cánh cửa tủ quần áo.... Nó khép sầm lại; lại là lụa... lụa....
“Thôi được rồi.”
Tôi quay người lại. Cô ta mặc một chiếc váy màu vàng nghệ theo kiểu cổ xưa. Điều này tệ hơn gấp ngàn lần so với việc chẳng mặc gì cả. Hai điểm nhọn hoắt, xuyên qua lớp vải mỏng manh đang ánh lên sắc hồng, hai đốm than hồng rực xuyên qua lớp tro tàn; hai đầu gối tròn xoe, mềm mại....
Cô ta đang ngồi trên một chiếc bành tĩnh vật thấp. Ngay trước mặt cô ta trên một chiếc bàn vuông nhỏ, tôi chú ý thấy một cái chai đựng thứ chất lỏng xanh lè đầy độc tính và hai chiếc ly nhỏ có chân mảnh. Ở khóe miệng, cô ta ngậm một ống giấy rất mảnh; cô ta đang nhả ra làn khói được tạo ra từ việc đốt thứ chất hút thuốc cổ xưa mà bây giờ tôi không tài nào nhớ nổi tên.
Chiếc màng vẫn đang rung lên. Bên trong lồng ngực, chiếc búa tạ đang nện túi bụi vào những thanh sắt nung đỏ. Tôi nghe rõ mồn một từng nhát búa, và... nhỡ cô ta cũng nghe thấy thì sao?
Nhưng cô ta vẫn tiếp tục nhả khói một cách hết sức bình thản; bình thản nhìn tôi; và hờ hững búng tàn thuốc lên tấm thẻ hồng!
Với sự tự chủ lớn nhất có thể, tôi hỏi: “Nếu cô vẫn cảm thấy như vậy, tại sao cô còn bắt họ phân công tôi cho cô? Và tại sao cô lại bắt tôi đến đây?”
Như thể chẳng hề nghe thấy gì, cô ta rót một ít chất lỏng màu xanh từ chai vào chiếc ly nhỏ rồi nhấm nháp.
“Thứ rượu mùi tuyệt vời! Anh có muốn một ít không?”
Bấy giờ tôi mới hiểu ra; cồn! Nhanh như chớp, ký ức ùa về trong tôi hình ảnh tôi đã thấy ngày hôm qua: bàn tay bằng đá của Ân Nhân, lưỡi dao không thể chịu nổi của tia điện; đằng kia trên Quảng trường, cái đầu ngả ra sau, thân hình ngửa dài! Tôi rùng mình.
“Làm ơn nghe đây,” tôi nói, “Cô biết rõ rằng bất cứ ai tự đầu độc mình bằng nicotine, và đặc biệt là bằng cồn, đều sẽ bị Nhà nước Thống nhất xử phạt rất nặng chứ?”
Đôi mày sẫm màu nhướng cao lên tận thái dương, hình tam giác đầy vẻ chế giễu sắc lẻm.
“‘Tiêu diệt một vài kẻ còn hơn để cho nhiều kẻ tự đầu độc mình... Và sự thoái hóa’, ... vân vân. Điều này đúng đến mức trơ trẽn.”
“Trơ trẽn ư?”
“Đúng thế. Thả rông ra đường cả một lũ sự thật trần trụi, hói đầu thế kia. Anh thử tưởng tượng xem. Ví dụ như, hãy tưởng tượng cái tên ngưỡng mộ dai dẳng của tôi là S-, chà, anh biết hắn ta mà. Rồi thử tưởng tượng: nếu hắn ta vứt bỏ lớp ngụy trang xiêm y đi và xuất hiện trước công chúng trong hình hài thực sự của mình... ồ!” Cô ta cười vang. Nhưng tôi nhìn rõ hình tam giác u sầu phía dưới của cô ta; hai rãnh sâu hoắm từ mũi kéo dài đến miệng. Và vì lý do nào đó, những chiếc rãnh này khiến tôi nghĩ đến: sinh thể mang hai đường cong ấy, nửa còng lưng, với đôi tai như cánh dơi—hắn ta đã ôm ấp cô ta ư? ôm ấp cô ta, một người như thế... Ồ!
Đương nhiên, lúc này tôi chỉ đang cố gắng diễn tả lại những cảm xúc bất thường của mình vào khoảnh khắc đó. Giờ đây, khi đang viết những dòng này, tôi hoàn toàn hiểu rõ rằng mọi chuyện thế là đúng đắn; rằng hắn ta, S-4711, cũng như bất kỳ Cư dân lương thiện nào khác, đều có quyền tận hưởng niềm vui cuộc sống và sẽ là bất công nếu....
Nhưng tôi nghĩ vấn đề đã quá rõ ràng rồi.
I-330 cười một tràng dài, kỳ lạ. Sau đó, cô ta liếc nhìn tôi, nhìn thấu vào tận tâm can tôi.
“Điều kỳ cục nhất là tôi chẳng sợ anh chút nào cả. Anh thật đáng yêu làm sao, tôi chắc chắn về điều đó! Anh sẽ đời nào nghĩ đến chuyện chạy ra Cục để báo cáo rằng tôi uống rượu mùi và hút thuốc chứ. Anh sẽ bị ốm hoặc bận việc, hoặc tôi cũng chẳng biết nữa... Hơn nữa, tôi chắc chắn rằng anh sẽ cùng tôi uống thứ độc dược quyến rũ này.”
Thật là một điệu bộ xấc láo và giễu cợt làm sao! Tôi cảm thấy chắc chắn rằng chỉ một lát nữa thôi là tôi sẽ căm ghét cô ta. (Tại sao lại là một lát nữa? Thực ra thì tôi căm ghét cô ta suốt từ nãy đến giờ cơ mà.)
I-330 dốc ngược chiếc ly đựng thứ độc dược màu xanh vào thẳng miệng. Rồi cô ta đứng dậy, và toàn thân ánh lên sắc hồng xuyên qua lớp vải màu vàng nghệ mờ ảo, cô ta bước vài bước rồi dừng lại đằng sau ghế của tôi... Đột nhiên đôi tay cô ta vòng qua cổ tôi... đôi môi cô ta áp chặt vào môi tôi, không, thậm chí sâu hơn thế rất nhiều, khủng khiếp hơn thế rất nhiều... Tôi thề là tất cả những điều này hoàn toàn nằm ngoài dự tính của tôi. Có lẽ đó là lý do tại sao... vì tôi không thể (vào khoảnh khắc này tôi thấy rất rõ) tự mình có mong muốn được....
Đôi môi ngọt ngào đến nghẹt thở. (Tôi đoán đó là vị của ly rượu mùi.) Cứ như thể thứ độc dược đang cháy bỏng được rót vào người tôi, ngày một nhiều hơn....
Tôi dứt khỏi mặt đất và bắt đầu xoay tròn như một hành tinh độc lập,—lao xuống—xuống mãi—theo một đường cong không tài nào tính toán nổi....
Những gì xảy ra tiếp theo tôi chỉ có thể miêu tả một cách phỏng chừng, bằng cách dùng những phép loại suy ít nhiều tương ứng.
Trước đây tôi chưa từng nghĩ tới nhưng đó là sự thật: chúng ta, những kẻ sống trên mặt đất này, luôn bước đi trên một vùng biển lửa sục sôi đỏ rực được ẩn giấu trong lòng đất mẹ. Chúng ta chẳng bao giờ nghĩ về điều đó. Nhưng hãy tưởng tượng mặt đất dưới chân chúng ta đột nhiên biến thành một lớp vỏ thủy tinh mỏng manh; đột nhiên chúng ta sẽ chứng kiến...!
Tôi trở nên trong suốt như thủy tinh và nhìn thấu vào bên trong con người mình. Có hai cái tôi bên trong tôi. Một, là D-503 cũ, Cư dân D-503; và kẻ kia.... Trước đây, kẻ kia chỉ thỉnh thoảng mới chìa cái vuốt lông lá ra, nhưng giờ đây toàn bộ bản ngã thứ hai ấy đã phá vỡ lớp vỏ của hắn. Lớp vỏ đó đang nứt ra, và chỉ một thoáng nữa thôi....
Bấu víu bằng tất cả sức lực vào chiếc phao cứu sinh cuối cùng (tay vịn của chiếc ghế), tôi cất cao giọng (để có thể nghe thấy cái tôi thứ nhất của mình), “Ở đâu, cô lấy thứ độc dược này ở đâu?”
“Ồ, cái này á? Một vị bác sĩ, một người thuộc số những... của tôi....”
“‘Thuộc số những người của tôi! Thuộc số những người của tôi’ cái gì?” Và cái tôi thứ hai của tôi chợt chồm dậy và gào thét: “Tao không cho phép! Tao không muốn ai khác ngoài tao... Tao sẽ giết bất cứ kẻ nào dám... Bởi vì tao... Mày.” ... Tôi nhìn thấy cái tôi thứ hai của mình thô bạo túm lấy cô ta bằng đôi bàn tay lông lá, xé rách lớp lụa, và cắm phập răng vào da thịt cô ta!... Tôi nhớ chính xác, là răng của hắn ta!......
Tôi không nhớ bằng cách nào, nhưng I-330 đã luồn người tránh được và tôi nhìn thấy cô ta đứng thẳng dậy, đầu ngẩng cao, đôi mắt bị che khuất bởi tấm màn u ám không tài nào xuyên thủng nổi ấy. Cô ta đứng tựa lưng vào cánh cửa tủ quần áo và lặng lẽ nhìn tôi.
Tôi nhớ mình đang nằm dưới sàn; tôi ôm lấy chân cô ta, hôn lên đầu gối cô ta và khóc lóc cầu xin, “Ngay lập tức, đi ngay, đi ngay đi.”
Những chiếc răng sắc nhọn... Hình tam giác đầy vẻ chế giễu sắc lẹm của đôi mày... Cô ta cúi xuống và lặng lẽ tháo huy hiệu của tôi ra.
“Được rồi, được rồi, cưng... cưng ạ.”
Tôi vội vã bắt đầu cởi bỏ bộ đồng phục. Nhưng I-330, vẫn im lặng như trước, giơ chiếc huy hiệu của tôi lên trước mắt tôi, cho tôi xem chiếc đồng hồ khắc trên đó. Lúc bấy giờ đã là hai mươi hai giờ hai mươi lăm phút.
Tôi lạnh toát cả người. Tôi thừa biết việc la cà ngoài đường sau hai mươi hai giờ ba mươi phút có ý nghĩa gì. Cơn điên của tôi biến mất tức khắc. Tôi lại là chính tôi. Tôi nhìn rõ một điều: tôi căm ghét cô ta, căm ghét cô ta, căm ghét... Không một lời từ biệt, không ngoảnh đầu nhìn lại, tôi lao khỏi phòng. Vừa vội vã cài lại chiếc huy hiệu vào chỗ cũ, tôi vừa chạy cắm cổ xuống cầu thang (tôi sợ nhỡ có ai phát hiện ra mình trong thang máy), và lao vút ra một con đường vắng tanh.
Mọi thứ vẫn y nguyên chỗ cũ; cuộc sống thật giản dị, bình thường, ngăn nắp. Những tòa nhà thủy tinh lấp lánh, bầu trời thủy tinh tái nhợt, một màn đêm xanh lục, tĩnh mịch. Nhưng dưới lớp thủy tinh mát lạnh ấy, một thứ gì đó hoang dã, đỏ rực và lông lá đang lặng lẽ sục sôi. Tôi thở hổn hển nhưng vẫn tiếp tục chạy, cốt để không bị muộn giờ.
Đột nhiên tôi cảm thấy chiếc huy hiệu mà tôi vừa vội vàng ghim lên đang lỏng ra; nó tuột hẳn và rơi xuống vỉa hè. Tôi cúi xuống nhặt nó lên và trong khoảnh khắc tĩnh lặng ngắn ngủi, tôi nghe thấy tiếng bước chân của ai đó. Tôi quay lại. Một bóng người nhỏ thó, còng lưng đang khuất dần sau góc phố. Ít nhất là tôi thấy thế. Tôi bắt đầu chạy hết tốc lực có thể. Gió rít bên tai tôi. Đến cửa nhà mình, tôi khựng lại nhìn đồng hồ; còn một phút nữa là đến hai mươi hai giờ ba mươi phút! Tôi lắng tai nghe; không có ai ở đằng sau cả. Đó chỉ là trí tưởng tượng ngốc nghếch của tôi, tác dụng phụ của thứ độc dược kia mà thôi.
Đêm dài dằn vặt. Chiếc giường của tôi dường như cứ nhấc bổng lên dưới thân tôi, rồi lại sụp xuống, rồi lại nhấc lên! Tôi tự kỷ ám thị: “Vào ban đêm tất cả các Cư dân đều phải ngủ; ngủ vào ban đêm là nghĩa vụ hệt như làm việc vào ban ngày. Ngủ đêm là điều cần thiết cho công việc ngày hôm hôm sau. Không ngủ ban đêm là phạm tội.” Thế mà tôi vẫn không tài nào chợp mắt được—không thể nào ngủ nổi. Tôi tiêu đời rồi! Tôi đã không thể hoàn thành nghĩa vụ của mình đối với Nhà nước Thống nhất! Tôi....
