Tôi còn từng làm một vụ buôn bán phi pháp rất thú vị trong một khoảng thời gian, đó là trao đổi linh kiện bán dẫn với người khác tại các khu chợ vỉa hè. Năm lên mười tuổi, tôi đã hoàn toàn mê mẩn việc chơi đồ bán dẫn. Lúc đó không có tiền chơi, chỉ đành dùng mấy linh kiện ít ỏi đó, tháo ra lắp vào, lắp vào tháo ra.

Sau đó, trong kỳ nghỉ hè đi Bắc Kinh, tôi phát hiện người anh họ lúc đó đã đi thanh niên trí thức về nông thôn xuống vùng khác, lại có hẳn một ngăn kéo lớn linh kiện bán dẫn thừa. Người anh họ đã cho tôi tất cả những linh kiện này, tôi như thể vừa khai thác được một kho báu lớn, bỗng chốc trở thành đại gia, cảm giác vui sướng từ tận đáy lòng đó quả thực không thể dùng bút mực nào tả xiết. Anh rể ở Bắc Kinh lại tặng cho tôi một chiếc đồng hồ vạn năng và một mỏ hàn điện. Điều này quả thực như hổ mọc thêm cánh, tôi thấy mình cuối cùng đã có đủ vốn liếng để có thể làm một mẻ lớn. Máy thu thanh một bóng đối với tôi đã không còn bõ bèn gì, sau máy hai bóng, máy ba bóng, tôi lại bắt đầu lắp ráp máy thu thanh bán dẫn siêu ngoại sai sáu bóng.

Rất nhanh tôi đã phát hiện linh kiện không đủ dùng, dù tôi có một đống lớn, nhưng lúc nào cũng thiếu cái này thiếu cái nọ. Thế là tôi bèn giống như việc trao đổi tem trên chợ đen ngày nay, giắt đầy túi các linh kiện bán dẫn, đi đổi chác với người khác tại một chợ vỉa hè rất nổi tiếng ở Nam Kinh. Lúc đó đây là một vụ buôn bán phi pháp chính hiệu, thường xuyên có lực lượng dân quân đeo băng đỏ bất ngờ xuất hiện, tóm được là tịch thu toàn bão. Trong bối cảnh lúc bấy giờ, nông dân mang gà và trứng gà do chính mình nuôi dưỡng ra chợ bán, cũng bị coi là cái đuôi tư bản, đám thiếu niên chúng ta sinh ra dưới cờ đỏ, lớn lên dưới cờ đỏ mà lại đi buôn bán chui linh kiện bán dẫn trên phố, tự nhiên là mang ít nhiều ý nghĩa đại nghịch bất đạo.

Buôn bán đôi khi có thể tự học mà thành tài. Ban đầu chỉ là dùng những linh kiện thừa của mình để đổi lấy những linh kiện hữu ích với người khác, rất nhanh sau đó đã học được sự khôn ranh, biết linh kiện nào là hàng hút khách, đổi thế nào thì hời, thế nào thì lỗ. Đôi khi linh kiện đổi về, bản thân lúc đó hoàn toàn không dùng đến, nhưng cứ đổi về trước, dù có phải bù thêm mấy linh kiện, chịu thiệt nhỏ để chiếm lợi lớn, đằng nào thì hàng hút khách cũng rất dễ bán tháo.

Con người đôi khi sẽ dần dần trở nên khôn lỏi một cách tự nhiên. Ở khu chợ vỉa hè, những kẻ buôn bán chui linh kiện bán dẫn phần lớn đều là người lớn, giao du với những kẻ này, bạn càng thể hiện ra mình muốn thứ gì, hắn ta càng liều mạng đẩy giá món đồ bạn cần lên cao. Trong các linh kiện bán dẫn, có rất nhiều thứ là hàng giả hàng kém chất lượng. Thường thì hào hứng mang về nhà, mày mò nửa ngày, lại phát hiện ra là đồ hỏng, rồi sau đó lại mang ra chợ vỉa hè, lén lút đổi cho người khác. Con người học điều tốt thì khó, chứ học điều xấu thì hầu như chẳng cần phải dạy.

Niềm vui của việc buôn bán phi pháp, có lẽ nằm ở chỗ nó phi pháp. Bởi vì luôn phải để ý đến lực lượng dân quân đeo băng đỏ, toàn bộ quá trình giao dịch đều diễn ra trong một bầu không khí vô cùng căng thẳng. Tên xui xẻo nào bị bắt sẽ mặc nhiên bị coi là vô dụng. Mấy tên dân quân đó đôi khi sẽ tháo chiếc băng đỏ bắt mắt xuống, nhét vào túi, giả vờ như cũng muốn đổi linh kiện, rồi sau đó bất ngờ lộ nguyên hình. May là hồi đó chúng tôi cũng chẳng chịu học hành đà hoàng, cứ lảng vảng mãi ở chợ vỉa hè, mấy vị đồng chí dân quân ấy mặt mũi sớm đã khắc sâu vào tâm trí, vừa nhìn thấy họ là vội vàng cất giấu linh kiện vào túi, rồi đi theo sau họ, đầy hứng thú chờ xem trò cười của người khác.