Các nhà văn ở Nam Kinh đông như nêm. Thường có người hỏi tôi: "Tại sao Giang Tô của các anh lại có nhiều nhà văn đến thế, mà phần lớn lại tập trung hết ở Nam Kinh?". Thoạt đầu, tôi chẳng mấy bận tâm đến câu hỏi này, đúng là "không biết được bộ mặt thật của Lư Sơn, chỉ vì đang ở trong chính ngọn núi ấy". Đôi khi ngồi nhẩm tính lại, các nhà văn ở Nam Kinh quả thực rất đông đảo. Đủ mọi độ tuổi, nam có nữ có, già có trẻ có, viết đủ loại văn chương: người viết thơ, viết tiểu thuyết, viết tản văn, viết phê bình, viết báo cáo văn học, thậm chí có cả loại gì cũng dám viết. Chẳng trách các biên tập viên đi xin bài từ nơi khác lại thường xuyên đến Nam Kinh để "săn lùng", trong rừng chim nhiều, cứ bắn bừa vài phát, thế nào cũng vớ được vài con mồi.

Nam Kinh là vùng đất sản sinh ra các nhà văn. Nói xa một chút, Tào Tuyết Cần, tác giả của "Hồng Lâu Mộng", đã chào đời tại đây; nói xa hơn nữa, còn có Lý Hậu Chủ với câu thơ "Hỏi quân có được mấy nỗi sầu, chẳng khác nào dòng xuân thủy đổ về đông", rồi cả Chiêu Minh Thái tử, người biên soạn "Văn Tuyển". Những người sinh ra ở Nam Kinh nhưng sự nghiệp văn học lại không khởi đầu tại đây, nếu nói gần hơn thì có Lộ Linh, Vô Danh Thị, Chu Nhi Đồ, Trương Hiền Lượng; nói gần nhất thì có các nhà văn trẻ đang nổi danh hiện nay như Vương An Ức, Vương Sóc và Phương Phương. Nam Kinh trở thành nơi sinh của các nhà văn là một hiện tượng thú vị. Vương An Ức từng viết văn kể rằng bà rời Nam Kinh khi đang ngồi trên một chiếc bô, lúc đó bà vẫn còn là một đứa trẻ, nên đã chia tay Nam Kinh theo cách đặc biệt như vậy. Rất tiếc Nam Kinh đã không giữ được những nhân tài này, bằng không hôm nay các nhà văn ở Nam Kinh sẽ còn xôm tụ hơn nhiều.

Nếu tôi nhớ không nhầm, người Hồ Nam là Trương Thiên Dực cũng sinh ra ở Nam Kinh. Ít nhất thì quãng thời gian quan trọng nhất trong tuổi thơ ông cũng là ở Nam Kinh. Căn nhà cũ của gia đình ông nằm ở Bát Phủ Đường, nghĩ lại thì thế hệ trước của ông chắc hẳn là nhân vật trong Tương quân, có công dẹp loạn Thái Bình Thiên Quốc nên tiện thể làm quan tại Nam Kinh. Bà Trương Ái Linh mới qua đời gần đây, lai lịch gia đình bà còn lớn hơn, nhà cửa cũng hoành tráng hơn, dinh thự lớn của nhà bà sau này trở thành trụ sở Viện Lập pháp của Chính phủ Quốc dân. Trương Ái Linh sinh ở Thượng Hải, nhưng Nam Kinh mới là quê gốc của bà, điều này mọi người có thể đọc ra từ tiểu thuyết của bà. Những nhân vật trong tiểu thuyết của bà đến từ quê gốc đều mang theo chút giọng Nam Kinh.

Điều đáng tán thưởng nhất ở Nam Kinh chính là việc thành phố này dang rộng vòng tay chào đón những nhà văn đến từ nơi khác. So với việc không giữ được các nhà văn sinh ra tại Nam Kinh, thì số lượng các nhà văn ngụ cư tại Nam Kinh lại đông hơn nhiều. Trong cuốn "Thủ đô chí" xuất bản thời Dân Quốc, đại thi nhân Lý Bạch đã được liệt kê một cách rõ ràng trong danh sách các nhà văn ngụ cư. Trong danh sách này, còn có thể kể đến Vương An Thạch trong "Đường Tống bát đại gia", Viên Mai, tác giả "Tùy Viên thi thoại", và Trần Tam Lập, minh chủ thi đàn thời Đồng Trị, Quang Tự. Nam Kinh trong lịch sử luôn là nơi thích hợp để giới văn nhân sinh sống, nếu không tin, cứ đọc "Nho lâm ngoại sử" của Ngô Kính Tử thì sẽ rõ. Nam Kinh nơi này, triều đại nào cũng có thể viết nên một "Nho lâm ngoại sử".

Văn đàn Nam Kinh ngày nay, những nhà văn ngụ cư có khí thế lấn át hẳn các nhà văn "thổ sản" sinh ra tại Nam Kinh. Tất nhiên, cái gọi là ngụ cư, ngày nay đồng nghĩa với định cư. Ở Nam Kinh, trong số những người làm công việc sáng tác chuyên nghiệp, người Nam Kinh "bản gốc" chỉ có mình tôi. Còn một người Nam Kinh "bản gốc" nữa là Hàn Đông, người đang ký hợp đồng với Quảng Đông, các nhà văn Nam Kinh "bản gốc" khác thì ít nhất hiện tại vẫn chỉ là nhà văn nghiệp dư. Cái gọi là "bản gốc" ở đây nghĩa là sinh ra và lớn lên tại đây. Các nhà văn hoạt động trên văn đàn Nam Kinh phần lớn đều là người nơi khác, ví như Tô Đồng là người Tô Châu, ví như Triệu Bản Phu và Chu Mai Sâm là người Từ Châu. Chử Phúc Kim khi thì nói mình là người Kim Đàn, khi lại bảo mình là người Thượng Hải; Hoàng Bội Giai khi thì nhận là người Thái Châu, khi lại bảo là người Như Cao, dù sao thì hai người này cũng không phải người Nam Kinh. Nhà văn xuất thân từ quân đội như Chu Tô Tiến là người Phúc Kiến; Vương Bân Bân, người gần đây nổi lên nhờ thường xuyên viết các bài phê bình mà chưa bao giờ thấy mặc quân phục nhưng quả thực cũng là nhà văn quân đội, lại là người An Huy. Tương tự, những người làm phê bình như Vương Cán và Phí Chấn Chung đương nhiên cũng không phải người Nam Kinh.

Vài nhà văn Nam Kinh được gọi là thế hệ mới, phần đông vẫn là người nơi khác. Ngoài Hàn Đông ra, nào là Lỗ Dương, Tất Phi Vũ, Chu Văn, đều không phải là người Nam Kinh "bản gốc". Những nhà văn không phải "chính tông" Nam Kinh này hiện đang hoạt động trên địa bàn Nam Kinh, lập gia đình, gây dựng sự nghiệp, sinh con đẻ cái tại đây, thực sự nên cảm ơn Nam Kinh thật tốt. Một phương đất nuôi một phương người, chính bầu không khí của Nam Kinh đã thanh lọc họ, phong thủy của Nam Kinh đã mang lại vận may cho họ; nói ngược lại, Nam Kinh cũng nên cảm ơn họ thật tốt, nếu không có họ, cái gọi là văn học Nam Kinh phồn vinh hưng thịnh kia sẽ không tồn tại, và các biên tập viên đi xin bài ở nơi khác cũng sẽ không thường xuyên đến Nam Kinh để "săn lùng" như vậy.

Người ta vẫn nói nhà văn thì nên phân tán chứ không nên tụ hội, nhưng các nhà văn Nam Kinh lại thường xuyên tụ tập. Người ta vẫn nói văn nhân khinh nhau, văn nhân hay đố kỵ, văn nhân cứ gặp nhau là hay cãi cọ, nhưng thực tế, các nhà văn Nam Kinh rất ít khi có lúc mặt đỏ tía tai. Có lẽ điều này được quyết định bởi bầu không khí bao dung của Nam Kinh, người Nam Kinh không thích đấu đá, ngay cả mấy gã trai tráng khỏe mạnh cũng lười đánh nhau trên phố, thì những nhà văn trói gà không chặt, sức không mang nổi vai không gánh nổi này, việc gì phải tranh giành hung hãn.

Sự đoàn kết của các nhà văn Nam Kinh khiến các nhà văn nơi khác vô cùng ngưỡng mộ. Thường có người gọi điện thoại đường dài cho tôi để bàn chuyện thị phi của các nhà văn nơi khác, cả hai bên tranh chấp đều kể lể với tôi về những cái sai của đối phương. Tôi đành cười trừ, hòa giải, nói đỡ cho bên kia, thế là đối phương khi cúp máy chắc chắn sẽ nói: "Các nhà văn Nam Kinh của các anh thật tốt, chưa bao giờ cãi nhau".

Các nhà văn cùng ở một thành phố nhưng nơi khác, thường cả năm chẳng gặp mặt lần nào. Đôi khi đi dự hội thảo sáng tác tại một thắng cảnh nào đó, tình cờ gặp lại hai nhà văn đang cùng cư trú ở một thành phố, lại ngạc nhiên phát hiện ra sau khi chia tay, đây mới là lần đầu tiên họ gặp lại nhau. Các nhà văn Nam Kinh lại thường xuyên gặp mặt, chưa đến mức một ngày không gặp như cách ba thu, nhưng mỗi tuần gặp nhau một lần lại là chuyện thường. Phương thức tụ tập thì đa dạng, khi thì vì chơi cờ, khi thì vì đi lấy thư ở cơ quan, khi thì vì bữa cơm, khi thì vì đủ loại hội nghị tên gọi khác nhau. Nam Kinh chẳng có ẩn sĩ nào, giữa các nhà văn cũng không có phe phái rõ ràng, ai cũng là người quen, ai có việc gì khó khăn đều có thể giúp đỡ. Khi gặp mặt thì khách khí, sau khi chia tay liền quên nhau ngay. Các nhà văn Nam Kinh không tỏ ra thân thiết quá mức. Quân tử chi giao đạm như thủy, các nhà văn không cần thiết phải xưng huynh gọi đệ, những tỉnh thành thích gọi nhau là "chiến hữu", thường là nơi các nhà văn hay cãi nhau nhất. Người hay nói tốt cho người khác thường lại dễ nói xấu người khác nhất.

Ưu điểm lớn nhất của các nhà văn Nam Kinh là đều rất chăm chỉ, dù chưa viết được tác phẩm gì lớn lao, nhưng đều đang chăm chỉ viết. Văn chương là do viết mà ra, đối với nhà văn, còn điều gì quan trọng hơn việc viết.