Hội đồng ITER là cơ quan ra quyết định cao nhất của kế hoạch và tổ chức ITER, bao gồm 4 đại diện (representative) do chính quyền của 7 bên thành viên cử ra theo sự ủy quyền của bộ ngoại giao nước mình và các chuyên gia được đề cử theo nhu cầu của hội đồng. Vai trò và trách nhiệm của nó rất giống với hội đồng quản trị của một công ty.
Tuy nhiên, điểm khác biệt so với công ty là không có bất kỳ “luật công ty” nào có thể ràng buộc các nghị quyết của Hội đồng ITER.
Quyết định tiếng nói của các cổ đông lớn không hoàn toàn dựa trên trình độ kỹ thuật và tỷ lệ vốn góp của họ trong lĩnh vực này, mà phần lớn vẫn phụ thuộc vào thực lực ngoại giao của các nước.
Phải thừa nhận rằng, Mỹ thực sự có năng lực chơi xấu ở điểm này. Và những chất vấn ban đầu mà phía Mỹ đưa ra đối với đại diện phía Trung Quốc quả thực đã khiến đại diện Trung Quốc rơi vào thế rất bị động trong cuộc họp.
Thế nhưng trong hội nghị lần này, tình thế đã đảo ngược.
Khác hẳn với sự im lặng trước đây, tại cuộc họp của hội đồng, Phó chủ nhiệm La Chiếm Nguyên - đại diện do Bộ Ngoại giao Trung Quốc chỉ định lại - đã đưa ra phản hồi rõ ràng và cứng rắn trước những yêu cầu do phía Mỹ nêu ra.
“...Phía chúng tôi đã thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến việc tiết lộ chi tiết thí nghiệm tổng hợp hạt nhân có điều khiển cũng như tiến độ nghiên cứu cho các nước thành viên ITER. Nếu chỉ vì thiết bị STAR áp dụng một loại công nghệ nào đó mà chúng tôi buộc phải công khai toàn bộ chi tiết kỹ thuật của nó, vậy tôi có thể chịu trách nhiệm nhắc nhở quý vị rằng: máy tính chủ trong thiết bị STAR sử dụng chip của Intel. Trước khi yêu cầu đối phương hào phóng chia sẻ, liệu quý vị có nên thể hiện sự thành ý của mình trước đã hay không?”
Sau khi nghe bản dịch lặp lại, Bộ trưởng Adam Cohen, với tư cách là đại diện phía Mỹ, đăm đăm nhìn La Chiếm Nguyên bằng ánh mắt sắc bén, nghiêm nghị nói: “Đây là một yêu cầu vô lý. Công ty Intel không phải là đơn vị hợp tác của ITER, công nghệ chip là tài sản độc quyền của công ty Intel. Hơn nữa, việc này hoàn toàn khác với những gì chúng ta đang thảo luận!”
Đối mặt với giọng điệu hung hăng của Bộ trưởng Cohen, La Chiếm Nguyên không chút do dự phản bác lại.
“Viện nghiên cứu máy sao STAR và các doanh nghiệp hợp tác của nó cũng không phải là đơn vị hợp tác của ITER. Công nghệ nam châm siêu dẫn SG-1 và phương án điều khiển thiết bị STAR đều là tài sản độc quyền của các đơn vị. Theo tôi thấy, việc này cũng hoàn toàn khác biệt với dự án ITER.”
Adam Cohen: “Các anh đang đánh tráo khái niệm!”
La Chiếm Nguyên không khách khí hỏi ngược lại: “Các anh đang tự nói chính mình đấy à?”
“...”
Toàn bộ cuộc họp cơ bản đã trở thành “chiến trường” giữa đại diện phía Trung Quốc và phía Mỹ. Hai bên đấu khẩu gay gắt, tranh cãi không dứt về vấn đề quyền sở hữu trí tuệ.
Đại diện của các nước thành viên còn lại dường như không có hứng thú tham gia, nhưng có thể nhận thấy rõ ràng rằng họ không hề dửng dưng với chuyện này.
Tổng giám đốc Bản Đảo Tu ngồi trên ghế chủ tịch bỗng khẽ thở dài một tiếng.
“Xem ra cuộc họp này sắp tan rã trong không khí vui vẻ đây.”
Thạch Điền Khánh Nhất, đại diện Nhật Bản ngồi bên cạnh ông ta, nghe thấy câu nói này liền hơi liếc sang hỏi.
“Bản Đảo quân, chẳng lẽ anh không tò mò Giáo sư Lục đã làm thế nào sao?”
Năm ngoái, siêu máy tính Cray-XC50 đã chính thức đi vào hoạt động tại Viện nghiên cứu tổng hợp hạt nhân Lục Sáu Thôn, cung cấp hỗ trợ tính toán cho nghiên cứu tổng hợp hạt nhân có điều khiển của nước này cũng như kế hoạch ITER. Mặc dù trong bảng xếp hạng siêu máy tính, năng lực tính toán của máy tính này chỉ đứng ở khoảng thứ 15, nhưng siêu máy tính đó được thiết kế chuyên phục vụ cho nghiên cứu tổng hợp hạt nhân có điều khiển, cho nên không thể đem so sánh ngang hàng đơn giản với các máy tính thông thường khác.
Cũng giống như Anton đối với hóa học tính toán vậy, Cray-XC50 đối với vật lý plasma và nghiên cứu tổng hợp hạt nhân có điều khiển thì tương đương với một cỗ máy gặt đập liên hợp cỡ lớn.
Và họ vẫn đang thiếu một bộ phương án điều khiển khả thi. Nếu Trung Quốc đồng ý công khai phương án điều khiển của Viện nghiên cứu máy sao STAR, họ có tự tin làm tốt hơn.
Thế nhưng, khả năng này thực sự quá thấp.
Nhìn chằm chằm vào hai bên đại diện đang giao tranh trong cuộc họp, Bản Đảo Tu trầm mặc một lúc rồi trả lời câu hỏi của Thạch Điền.
“Tôi rất tò mò, nhưng tôi phải nói rằng đây không phải là một cách uyển chuyển. Phía Mỹ hy vọng thể hiện sự mạnh mẽ của mình trong dự án ITER, nhưng khả năng phía Trung Quốc thỏa hiệp về vấn đề này là rất thấp. Nếu ông Cohen tiếp tục thể hiện sự cứng rắn của mình, kết quả cuối cùng rất có thể sẽ dẫn đến việc Trung Quốc hoàn toàn rút khỏi dự án ITER.”
Thạch Điền Khánh Nhất hỏi: “Chẳng lẽ đây không phải là điều người Mỹ mong muốn sao?”
“Chưa chắc,” Bản Đảo Tu lắc đầu, “Ít nhất, trước khi Trung Quốc công khai một phần kết quả nghiên cứu này, việc ép Trung Quốc rút khỏi ITER không phù hợp với lợi ích của người Mỹ.”
Ở một diễn biến khác, cảm nhận được ánh mắt thỉnh thoảng liếc sang từ đại diện các nước khác, Châu Thừa Phúc đang ngồi ở hàng ghế chuyên gia lúc này mang một biểu cảm vô cùng phức tạp.
Cuộc họp lần này ngay từ đầu đã tràn ngập mùi thuốc súng, thậm chí từ trước khi bắt đầu, ông ta đã ngửi thấy manh mối rồi.
Đầu tiên là cuộc họp nội bộ trong nước đó, tiếp theo là vị đại diện được “nhảy dù” xuống từ Bộ Ngoại giao. Sự thể hiện cứng rắn của vị chủ nhiệm họ Hồ này trong cuộc họp có thể nói là nằm ngoài dự đoán của ông ta.
Tất cả các loại dấu hiệu đều cho thấy giới chức cấp cao dường như đã từ bỏ ảo tưởng đối với ITER. Hơn nữa, có thể dự đoán gần như chắc chắn rằng, khi đối mặt với nguy cơ bị đá văng ra ngoài, khoản kinh phí tiếp theo đại khái cũng sẽ không được giải ngân đúng hạn.
Theo đà thái độ của quốc gia đối với dự án ITER chuyển hướng đột ngột, bản thân ông - người giữ chức Giám đốc Trung tâm Điều hành Kế hoạch Năng lượng Tổng hợp Hạt nhân Quốc tế Trung Quốc - rõ ràng đã bị kẹt ở một tình thế tiến thoái lưỡng nan.
Về mặt tình cảm, ông không muốn rời khỏi ITER.
Lúc trước đã tốn biết bao tâm huyết để gia nhập vào đây, bây giờ nếu thực sự rút lui, không chỉ có nghĩa là những nỗ lực đó đều đổ sông đổ biển, mà còn có nghĩa là sự hợp tác giữa nhiều viện nghiên cứu trong nước với các nước thành viên ITER đều sẽ phải đối mặt với khả năng bị chấm dứt.
Và điều quan trọng nhất là, nếu Trung Quốc cuối cùng quyết định rút khỏi ITER, thì Trung tâm Điều hành Kế hoạch Năng lượng Tổng hợp Hạt nhân Quốc tế tự nhiên cũng không còn sự cần thiết phải tồn tại nữa. Dù khả năng giải thể tại chỗ là không cao, nhưng việc tái cơ cấu là điều không thể tránh khỏi.
Hơn nữa, có thể dự đoán trước rằng nghiên cứu trong các lĩnh vực liên quan ở trong nước có thể sẽ chuyển hướng toàn diện sang máy sao.
Còn tâm huyết mười mấy năm qua của ông...
Nghĩ đến đây, biểu cảm của Châu Thừa Phúc càng thêm phần phức tạp.
Đến bây giờ, chính bản thân ông cũng không rõ, điều ông lo lắng rốt cuộc là tiền đồ của sự nghiệp tổng hợp hạt nhân có điều khiển trong nước, hay là tương lai sự nghiệp của chính mình...
---❊ ❖ ❊---
Đối với Lục Chu, biến cố xảy ra ở ITER cũng không phải là một chuyện vui vẻ gì.
Ban đầu trong kế hoạch của anh, vẫn sẽ có rất nhiều sự hợp tác với Hội Max Planck, nhưng hiện tại xem ra, anh và Phòng thí nghiệm Stellarator 7-X đã từ đối tác tiềm năng biến thành đối thủ cạnh tranh tiềm năng.
Phải thừa nhận rằng, sự thay đổi này ít nhiều vẫn khiến tâm trạng anh có chút phức tạp.
Tuy nhiên, điều khiến tâm trạng phấn chấn là, ngay khi anh vừa hoàn thành bản kế hoạch cho hệ thống làm chậm neutron liti lỏng, phía Tập đoàn Công nghiệp Hạt nhân Trung Quốc cũng truyền đến tin vui.
Tổng kỹ sư Vương lại một lần nữa đến Kim Lăng, không chỉ mang theo hy vọng ứng dụng máy phát điện từ thủy động lực học vào lò phản ứng nhiệt hạch, mà còn mang theo một bản phác thảo chi tiết hơn.
Dù vẫn chỉ là bản phác thảo, nhưng ngoại trừ phần vị trí kết nối, cấu trúc cơ bản của toàn bộ tổ máy phát điện từ thủy động lực học đã được thiết kế xong.
Cầm bản vẽ này lướt xem qua hai lần, Lục Chu lên tiếng.
“Cơ bản không có vấn đề gì lớn... Phải rồi, hiệu suất chuyển đổi năng lượng dự kiến đại khái có thể đạt tới bao nhiêu?”
Viện sĩ Vương: “Ước tính sơ bộ 50% là không có vấn đề gì, có thể còn cao hơn chút nữa. Nhưng hiện vật cụ thể chưa ra lò, bây giờ nói những điều này thì quá sớm.”
Lục Chu ngạc nhiên nói: “50%? Cao vậy sao?”
Viện sĩ Vương cười nói: “Đây chỉ là ước tính bảo thủ thôi. Chúng tôi đã thảo luận với các chuyên gia của Viện Kỹ thuật Điện, giống như cậu nói, công nghệ phát điện từ thủy động lực học dùng cho nhiệt điện thì không thích hợp, nhưng dùng cho phát điện nhiệt hạch thì tính khả thi vẫn khá cao. Không bàn đến vấn đề gia nhiệt plasma, còn có ảnh hưởng của xỉ than và cặn carbon đối với hiệu suất động cơ, những vấn đề mà chúng ta khó giải quyết ở nhiệt điện đó thì đều không tồn tại.”
Lục Chu: “Hiện vật cụ thể khoảng bao lâu nữa mới có thể làm ra?”
Viện sĩ Vương trầm ngâm suy nghĩ rồi trả lời: “Chắc là năm sau đi, trừ phần kết nối ra thì vấn đề thiết kế thực ra không lớn lắm, làm ra cũng không mất nhiều công sức lắm.”
Nói đến đây, viện sĩ Vương cười mỉm, nói tiếp: “Tổ máy phát điện thực ra đều là chuyện nhỏ, những thứ này đều thuộc về vấn đề tốn thời gian là có thể giải quyết được. Nghe nói cậu dự định dùng máy phát điện từ thủy động lực học trong nhiệt hạch, mấy bậc cao niên ở Viện Kỹ thuật Điện từng tham gia Kế hoạch 863 đã sớm mài giũa tay chân rồi. Chỉ cần cậu có thể chế tạo ra lò phản ứng, tổ máy phát điện bên phía chúng tôi chắc chắn có thể chuẩn bị sẵn sàng cho cậu.”
“Ngược lại là bên phía cậu đây, hiện tại tôi lại có chút lo lắng rồi. Nghe nói Mỹ định đá chúng ta ra khỏi dự án ITER, đây là khúc dạo đầu của việc phong tỏa công nghệ đấy, các cậu còn chịu được không đấy?”
Nghe câu nói đùa này của viện sĩ Vương, Lục Chu nhạt nhợt cười.
“Vấn đề này, tương tự cũng không cần các vị phải bận tâm đâu. Nói lắm cũng chẳng ích gì, về việc tôi có chịu được hay không, đến lúc đó các vị sẽ tự khắc biết.”
“Xem ra cậu còn rất tự tin đấy chứ,” nhìn biểu cảm tự tin trên khuôn mặt Lục Chu, viện sĩ Vương mỉm cười nói, “Nhắc mới nhớ, cậu sinh vào thập niên 90 phải không, cậu có biết phong tỏa công nghệ có nghĩa là gì không?”
Lục Chu điềm tĩnh nói: “Có nghĩa là hơn 20 viện nghiên cứu trong nước có thể sẽ bị đình chỉ việc thăm quan giao lưu với các đơn vị nghiên cứu tổng hợp hạt nhân có điều khiển ở nước ngoài, đại khái khoảng hàng trăm dự án nghiên cứu đang tiến hành có thể không thể tiếp tục, thậm chí bị hủy bỏ.”
Ngoài ra, đại khái còn sẽ lan sang các đơn hàng trị giá hàng tỷ, cùng với lễ tốt nghiệp của hàng trăm nghiên cứu sinh thạc sĩ, tiến sĩ...
Những điều này đều là những chuyện có thể xảy ra, hoặc phải nói là nhất định sẽ xảy ra.
Thế nhưng, cho dù là như vậy thì thế nào chứ?
Thỏa hiệp liệu có thể đổi lấy sự bình đẳng và tôn nghiêm hay không?
Ít nhất, Lục Chu không cho là như vậy.
“Xem ra cậu biết rõ đấy chứ.”
Nhìn Lục Chu với biểu cảm không hề có chút thay đổi nào, trong ánh mắt của viện sĩ Vương dần mang theo một tiaán tượng.
Năng lực và năng lực là khác nhau, một nhân viên nghiên cứu khoa học xuất sắc chưa chắc đã có thể trở thành một người lãnh đạo học thuật xuất sắc, trong đó tồn tại sự phân biệt giữa tướng tài và soái tài.
Nếu như lúc trước đối với vị phụ trách trẻ tuổi này, trong lòng ông vẫn còn chút hoài nghi, thì hiện tại sự hoài nghi đó đã bị phai mờ đi không ít.
Thu lại biểu cảm trêu chọc, nhìn Lục Chu, vị lão gia nói với giọng điệu trang trọng.
“Vậy thì đành nhờ cậu vậy!”
