Ông Belloc là một người theo chủ nghĩa dân chủ. Ông mang tinh thần dân chủ chính trị theo đúng nghĩa của Cách mạng Pháp, đồng thời mang tinh thần dân chủ tâm linh theo cách mà Giáo hội Công giáo La Mã vẫn hằng theo đuổi. Những điểm chung giữa mọi con người có ý nghĩa vô cùng to lớn đối với ông, vượt xa những khác biệt ngẫu nhiên giữa người với người. Điều tương tự cũng có thể được nói về quan điểm của ông đối với các quốc gia châu Âu. Ông không nhìn nhận các quốc gia lớn lao ấy một cách đơn lẻ, mà đặt họ trong mối quan hệ tương hỗ lẫn nhau. Những nét lịch sử chung mà mỗi quốc gia chia sẻ với các nước châu Âu khác thì quan trọng hơn vô cùng so với những đặc điểm chỉ thuộc về riêng mình quốc gia đó.
Ông Belloc từng nhận xét về Danton rằng vị danh nhân này sở hữu một tầm nhìn bao quát đến kỳ lạ về châu Âu — nơi nước Pháp đang đứng. Chúng ta có thể nói rằng, theo quan điểm của ông Belloc, nước Anh nhô ra khỏi châu Âu ở một vị thế đầy bấp bênh. Nước Anh là một bộ phận không thể tách rời của châu Âu, nhưng vị thế ngày nay của xứ sở này, xét cho cùng là do những biến cố trong lịch sử đặc thù của mình, vừa độc nhất vô nhị lại vừa vô cùng nguy hiểm.
Có hai cuốn sách do ông Belloc viết đi sâu nghiên cứu các khía cạnh khác nhau của nước Anh đương đại. Trong số đó, cuốn thứ nhất mang tên Nhà nước Nô lệ (The Servile State), trong đó ông viết nhằm bảo vệ và chứng minh luận điểm cho rằng xã hội công nghiệp, như chúng ta vẫn biết, đang có xu hướng tái thiết lập chế độ nô lệ. Trong tác phẩm này, ông quan tâm đến việc phân tích hệ thống kinh tế đang tồn tại ở nước Anh ngày nay, đồng thời phác thảo tiến trình phát triển mà qua đó hệ thống ấy đã thành hình. Trong cuốn sách còn lại, Hệ thống Đảng phái (The Party System), với sự cộng tác của ông Cecil Chesterton, ông tập trung phân tích các phương thức cai trị hiện tại của chúng ta.
Chúng ta sẽ bàn về Hệ thống Đảng phái cùng những quan điểm được đúc kết trong đó ở một chương sau. Tại đây, chúng ta chỉ quan tâm duy nhất đến quan điểm của ông Belloc về quá trình phát triển của nước Anh, đặc biệt là quan điểm vô cùng táo bạo và độc đáo mà ông trình bày trong Nhà nước Nô lệ về nguồn gốc của hệ thống kinh tế hiện tại của chúng ta.
Dù theo quan điểm của ông Belloc hay bất kỳ nhà sử học nào khác, điểm cốt yếu trong lịch sử nước Anh chính là việc xứ sở này từng là đất nước Britain trước khi trở thành nước Anh; dẫu rằng ông Belloc có lẽ sẽ nhắc nhở thêm rằng Britain từng là nước Anh trong một khoảng thời gian dài dằng dặc, từ thời vua Henry VIII cho đến tận ngày nay. Nước Anh thuở nào từng là một tỉnh của Đế chế La Mã chẳng kém gì nước Pháp. Sự thật này, dĩ nhiên, là điều ai cũng công nhận. Điểm khiến ông Belloc khác biệt với các nhà sử học khác — xét qua những gợi ý và ám chỉ được chắp vá từ các trước tác của ông — nằm ở việc ông nhấn mạnh rằng các đợt giặc ngoại xâm man rợ nối tiếp nhau đã liên tục bị đặt dưới ảnh hưởng của nền văn minh Cơ Đốc giáo, vốn là nơi kế thừa những thiết chế nguy nga của Đế chế La Mã. Nhờ đó, người Angle và người Saxon đã chịu ảnh hưởng của thánh Augustine cùng các nhà truyền giáo đời sau; khi những vị này trở thành giáo sĩ và Cơ Đốc giáo được công nhận là quốc đạo, họ đã đưa các yếu tố của Luật pháp La Mã vào hội đồng Witenagemot, đồng thời gìn giữ tri thức cùng kinh nghiệm của các thế kỷ qua trong các nền móng của dòng Biển Đức. Trong các thiết chế tu viện của thế kỷ thứ sáu và thứ bảy, ông Belloc nhìn thấy sức mạnh đã tái tạo nên Bắc và Tây Âu.
Thiết chế này [ông viết] đã làm được nhiều việc ở Britain hơn bất kỳ tỉnh nào khác của Đế chế. Và nó còn phải gánh vác nhiều việc hơn thế. Nó đặt chân đến một vùng đất hoàn toàn hoang tàn, có lẽ đã suy giảm một nửa dân số, và chẳng còn giữ lại gì ngoài một ký ức mơ hồ về trật tự La Mã cũ; nó buộc phải tái tạo lại, nếu có thể, cả một góc trời châu Âu ấy. Chẳng có công cụ nào khác phù hợp hơn cho sứ mệnh này.
Khó khăn lớn nhất khi khởi động lại cỗ máy văn minh sau khi các bộ phận của nó bị bóp méo bởi một khoảng thời gian gián đoạn do sự man rợ gây ra — dù có nguồn gốc từ bên ngoài hay bên trong — chính là việc tích lũy tư bản. Khó khăn tiếp theo là bảo tồn số tư bản đó giữa muôn vàn mối thù hằn và các cuộc đột kích nhỏ lẻ liên miên, và khó khăn thứ ba là duy trì nhịp độ nỗ lực liên tục cùng việc trân trọng những kinh nghiệm đã được kiểm chứng — những điều mà một thời đại man rợ, nối tiếp sau sự suy tàn của một nền văn minh, hoàn toàn không phù hợp. Để vượt qua tất cả những thử thách đó, các tu sĩ Tây Âu tỏ ra vô cùng thích hợp. Của cải cố định có thể được tích tụ trong tay các cộng đồng mà mọi cá cám dỗ của họ chỉ là gom góp, và họ chẳng có cơ hội nào để phung phí vào những việc vô bổ. Bầu không khí tôn giáo nơi họ lớn lên ngăn cấm việc cướp bóc họ, ít nhất là trong các cuộc nội chiến của một dân tộc theo đạo Cơ Đốc, và mỗi một đại tu viện đều tạo ra một cộng đồng chuyên tâm học hỏi và gìn giữ kinh nghiệm — điều mà các gia đình đơn lẻ, đặc biệt là các gia đình tù trưởng man rợ, không bao giờ có thể đạt được. Họ mang lại thời gian rảnh rỗi cho các nỗ lực văn chương cùng một kỷ luật nghiêm ngặt buộc phải lao động đều đặn, liên tục và chuyên cần, và họ đã cung cấp những điều đó cho một xã hội mà ứng dụng chính xác theo kiểu ấy gần như đã biến mất hoàn toàn.
Bằng cách này, di sản chính đáng thuộc về "giống nòi của chúng ta" đã được gìn giữ cho chúng ta. Các đại tu viện đã hứng chịu những tổn thất nặng nề trong các cuộc xâm lược của người Đan Mạch — "cơn bão ngoại giáo suýt chút nữa đã lặp lại ở Britain thảm kịch của các cuộc xâm lược thời Saxon, suýt chút nữa đã đánh gục sự kiên cường huyền bí của Alfred và sứ mệnh tích cực của thành phố Paris"; thế nhưng chúng đã trỗi dậy và lại tiếp tục phát huy ảnh hưởng văn minh hóa mạnh mẽ "khi nền văn minh quay trở lại một cách trọn vẹn cùng cuộc chinh phạt của người Norman."
Cuộc Chinh phạt, theo quan điểm của ông Belloc, là "một ranh giới sắc bén gần như tương đương trong lịch sử nước Anh với sự kiện thánh Augustine đặt chân lên bờ biển... dẫu cho... việc nước Anh tái gia nhập nền văn minh châu Âu vào thế kỷ thứ bảy phải được tính là một sự kiện lớn lao và quyết định hơn nhiều so với trải nghiệm đầu tiên của xứ sở này dưới một nền quản trị thống nhất và chính quy của người Norman vào thế kỷ thứ mười1." Nhưng nó không hề làm thay đổi triết lý sâu kín trong tâm hồn người dân:
Cuộc Chinh phạt tìm thấy nước Anh trong trạng thái theo đạo Công giáo, mang đậm màu sắc phong kiến một cách mơ hồ, và — dẫu theo một cách khá biệt lập — hoàn toàn thuộc về châu Âu. Người Norman đã tổ chức lại hệ thống phong kiến ấy, quét sạch mọi thứ bất chính thống hoặc lỏng lẻo trong bộ máy của hệ thống tôn giáo, đồng thời mở tung ánh sáng rực rỡ của nền văn minh châu Âu qua một cánh cửa vốn trước đó chỉ hé mở một nửa.
Việc người Norman tổ chức lại nền cai trị phong kiến đưa chúng ta đến việc xem xét hệ thống lãnh thổ của nước Anh, vốn có thể được truy nguyên một cách chắc chắn từ thời Saxon và phỏng đoán từ thời La Mã.
Khi nghiên cứu lịch sử một cách sống động và hữu cơ như ông Belloc, điều có ý nghĩa tối quan trọng là phải nắm bắt được thực tế rằng thiết chế kinh tế nền tảng của thời cổ đại ngoại giáo chính là chế độ nô lệ. Trước thời kỳ Cơ Đốc giáo ra đời, và ngay cả sau khi nó xuất hiện, chế độ nô lệ vẫn được coi là một điều hiển nhiên. Ông Belloc nói:
Dù chúng ta tiến hành nghiên cứu ở bất kỳ lĩnh vực nào trong quá khứ châu Âu, ta đều tìm thấy, từ hai nghìn năm trước trở lên, một thiết chế nền tảng làm điểm tựa cho toàn bộ xã hội; thiết chế nền tảng đó chính là Nô lệ... Tổ tiên châu Âu của chúng ta, những con người mà chúng ta là hậu duệ và có dòng máu đang chảy trong huyết quản mà hầu như không bị pha tạp, đã coi chế độ nô lệ là điều hiển nhiên, biến nó thành trục quay kinh tế cho việc sản xuất của cải, và chưa bao giờ mảy may nghi ngờ rằng đó là điều bình thường đối với mọi xã hội loài người.
Tuy nhiên, cùng với sự lớn mạnh của Giáo hội, thiết chế nô lệ ấy đã tạm thời bị xóa bỏ. Sự tan rã này là hệ quả tiềm thức từ sự lan tỏa của đạo Cơ Đốc chứ không phải là kết quả của bất kỳ cuộc tấn công trực diện nào từ phía Giáo hội nhằm vào chế độ nô lệ:
Không có giáo điều nào của Giáo hội tuyên bố chế độ nô lệ là vô đạo đức, hay việc mua bán con người là một tội ác, hay việc áp đặt lao động khổ sai đối với một tín đồ Cơ Đốc là hành vi vi phạm bất kỳ quyền con người nào.
Ông Belloc truy nguyên sự biến mất của thiết chế nền tảng này theo hướng như sau. Ông nói:
Việc bán các tín đồ Cơ Đốc cho những ông chủ ngoại giáo là điều ghê tởm đối với giai đoạn hậu đế quốc thời kỳ Di cư của các bộ tộc man rợ, không phải vì bản thân chế độ nô lệ bị lên án, mà bởi vì việc ép buộc con người rời bỏ Văn minh để đến với Sự man rợ là một hình thức phản bội lại nền văn minh.
Sự biến mất của chế độ nô lệ bắt đầu bằng việc thiết lập những điền trang rộng lớn làm đơn vị sản xuất cơ bản — những nơi mà người La Mã gọi là villae và được canh tác bởi nô lệ. Trong những năm cuối cùng của Đế chế, do hệ thống giao thông và quyền lực công cộng suy thoái, đồng thời để phù hợp hơn với tinh thần xã hội thời bấy giờ, người ta thấy việc đảm bảo sản lượng của nô lệ bằng cách không đòi hỏi gì hơn ngoài một số khoản cống nạp thông lệ sẽ tiện lợi hơn nhiều. Theo thời gian, sự thỏa thuận này dần trở thành một dạng giao kèo, và đến thế kỷ thứ IX, khi quá trình này đã diễn ra âm thầm trong gần ba trăm năm, cái mà ngày nay chúng ta gọi là Hệ thống Điền trang (Manorial system) đã được thiết lập khá vững chắc. Đến thế kỷ thứ X, hệ thống này đã kết tinh và trở nên quen thuộc tự nhiên với con người đến mức bản chất nô lệ ban đầu của những người lao động trên đồng ruộng đã bị lãng quên. Người lao động vào thời điểm kết thúc Đêm trường Trung cổ không còn là nô lệ mà đã trở thành nông nô.
Vào đầu thời Trung cổ, vào các thế kỷ XI và XII — tức là vào thời kỳ của các cuộc Thập tự chinh và Cuộc Chinh phạt của người Norman — người nông nô đã gần như trở thành một người nông dân tự do. Qua các thế hệ, họ ngày càng trở nên tự do hơn trong mắt các phán quan tòa án và của xã hội.
Do đó, chúng ta thấy rằng nước Anh thời Saxon, vào thời điểm vị Chàng Quản Đinh (Conqueror) đặt chân lên bờ biển, được tổ chức theo Hệ thống Điền trang. Sự sắp xếp này, với các lãnh chúa thôn ấp và những người nông nô phụ thuộc vào họ, là điểm chung của toàn bộ miền Tây, và có thể tìm thấy dọc theo sông Rhine, xứ Gaul và thậm chí cả ở Ý; thế nhưng hệ thống Điền trang ở nước Anh lại khác biệt với hệ thống Điền trang ở Tây Âu ở một chi tiết mang tính quyết định và chí mạng.
Trong nước Anh thời Saxon [ông Belloc nói] không có một tổ chức bài bản nào trong đó chủ đất địa phương công nhận dứt khoát một bề trên phong kiến, và thông qua người đó mà công nhận quyền lực của một Chính quyền Trung ương... Khi William đặt chân lên bờ biển, toàn bộ hệ thống lãnh địa đang trong tình trạng hỗn loạn theo nghĩa là lãnh chúa địa phương ở các làng không quen với sự can thiệp của bề trên, và không có nhóm lãnh chúa nào hình thành để hệ thống lãnh thổ có thể được bó lại thành từng bó, như thể, và toàn bộ hệ thống ấy gắn liền với một trung tâm duy nhất là Triều đình Hoàng gia.
Một hệ thống các nhóm như vậy đã xuất hiện ở xứ Gaul, và chính vì sự khác biệt đó mà cuối cùng chúng ta có được hệ thống lãnh thổ Pháp ngày nay, nhưng các thần dân mới của William người Norman hoàn toàn không tài nào hiểu nổi điều đó.
Trật tự do William thiết lập không đủ mạnh mẽ để trụ vững trước những phong tục cổ truyền của dân chúng cùng việc thiếu vắng bất kỳ mối liên kết nào giữa các đơn vị tản mác và độc lập ở địa phương. Sự trỗi dậy của quyền tự trị ban đầu từ các chủ đất đã bùng phát dưới triều đại của Henry II, trong khi dưới thời vua John, nó đã bùng nổ thành một cuộc nổi dậy thành công. Xuyên suốt thời Trung cổ, chúng ta có thể thấy các chủ đất cấp làng ngày càng gia tăng tính độc lập và, với tư cách là một giai cấp, đang lấn chiếm quyền lực của Chính quyền Trung ương.
Kết cục của tình trạng này sẽ ra sao nếu các sự kiện được phép phát triển mà không bị gián đoạn, là điều không thể đoán định. Việc liệu người nông dân có giành được tự do và của cải trên mồ hôi nước mắt của các lãnh chúa hay không; liệu sau đó một Chính quyền Trung ương hùng mạnh có xuất hiện hay không; liệu tài sản có được phân phối đồng đều hơn hay kém đi và Nhà nước sẽ được cấu thành từ một khối đông đảo những chủ sở hữu nhỏ, tất cả đều nắm trong tay các phương thức sản xuất — đó là những điều chúng ta chỉ có thể phỏng đoán. Những gì chúng ta thực sự biết, và những gì ông Belloc đã làm cho sáng tỏ rạch ròi, chính là "vào thời điểm khép lại thời Trung cổ, các xã hội ở Tây Âu Cơ Đốc giáo, trong đó có nước Anh, đã được tự do về mặt kinh tế." Ở nước Anh, đại đa số quần chúng dần dần ngày càng sở hữu nhiều tài sản hơn; song song với đó lại tồn tại một tầng lớp chủ đất lớn vô cùng đáng kể, không chỉ giàu có và quyền lực mà còn nằm ngoài tầm kiểm soát chặt chẽ của Hoàng gia.
Đó chính là thực trạng của nước Anh khi một sự thay đổi trực diện và áp đảo xảy ra. "Chẳng có gì sánh được với nó," ông Belloc nói, "từng được biết đến trong lịch sử châu Âu." Một cuộc cách mạng nhân tạo đã diễn ra, kéo theo sự chuyển hóa của một phần tư toàn bộ sức mạnh kinh tế của quốc gia. Nếu chúng ta muốn thấu hiểu quan điểm của ông Belloc về nước Anh đương đại, điều cốt yếu là phải nắm bắt rõ ràng quan điểm của ông về Sự giải thể các tu viện, bởi vì từ chiến dịch này, theo ông, "toàn bộ tương lai kinh tế của nước Anh sẽ xuất phát."
Ông Belloc phân tích tác động của sự kiện Giải thể các tu viện như sau:
Trên khắp nước Anh, những con người vốn đã nắm giữ quyền sở hữu thực sự tuyệt đối từ một phần tư đến một phần ba đất đai cùng cày bừa và nhà kho của một ngôi làng, chỉ trong vòng vài năm ngắn ngủi đã chiếm hữu thêm một phần lớn nữa các phương thức sản xuất — điều đã làm lật nghiêng cán cân hoàn toàn nghiêng về phía họ. Họ đã cộng thêm một phần năm hoàn toàn mới vào một phần ba cũ. Chỉ trong chớp mắt, họ đã trở thành chủ nhân của một nửa đất nước!
Tác động của sự gia tăng quyền sở hữu này là vô cùng to lớn. Những con người thuộc tầng lớp chủ đất này, ông Belloc cho biết, "đã bắt đầu chiếm lĩnh các trường đại học, bộ máy tư pháp. Hoàng gia ngày càng ít đóng vai trò trọng tài giữa kẻ lớn người bé. Thay vào đó, những kẻ thế lực ngày càng có thể tự quyết định theo ý muốn có lợi cho họ."
Quá trình ấy đang diễn ra sôi nổi trước khi vua Henry qua đời, và bởi vì Henry đã thất bại trong việc giữ lại của cải của các tu viện trong tay Hoàng gia — điều mà ông chắc chắn đã dự tính làm — nên khoảng một thế kỷ sau cái chết của nhà vua, nước Anh tồn tại một triều đình thay vì nắm giữ nguồn thu nhập lớn hơn bất kỳ thần dân nào, lại bị thao túng bởi một tầng lớp giàu có. "Vào khoảng năm 1630-40, cuộc cách mạng kinh tế cuối cùng đã hoàn tất và thực tế kinh tế mới áp đặt lên những truyền thống cũ của nước Anh chính là một thiểu quyền hùng mạnh gồm những chủ đất lớn đang lấn át một nền quân sự nghèo nàn và suy tàn."
Và thiểu quyền này — vốn ban đầu là thiểu quyền xuất thân từ dòng dõi lẫn của cải, nhưng nhanh chóng biến thành thiểu quyền thuần túy dựa trên tiền tài (ông Belloc dẫn chứng lịch sử dòng họ Williams, còn gọi là Cromwell) — không chỉ thuần hóa quyền lực của chính quyền trung ương đến mức hạ bệ vị vua sau năm 1660 xuống ngang hàng một con rối hưởng lương, mà theo thời gian, còn nuốt trọn tất cả những chủ sở hữu nhỏ lẻ cho đến khoảng năm 1700, "hơn một nửa người Anh đã bị tước đoạt tư bản và ruộng đất. Cứ hai người thì không có nổi một người, dù bạn có tính cả những chủ sở hữu siêu nhỏ đi nữa, được sống trong một ngôi nhà thuộc quyền sở hữu an toàn của chính mình, hay cày xới mảnh đất mà họ không thể bị đuổi cổ bất cứ lúc nào."
Một tỷ lệ như vậy [ông Belloc tiếp tục] có thể đối với chúng ta ngày nay là một sự sắp xếp vô cùng tự do, và chắc chắn rằng nếu gần một nửa dân số của chúng ta sở hữu các phương thức sản xuất, chúng ta sẽ rơi vào một hoàn cảnh hoàn toàn khác biệt so với thực trạng hiện tại. Nhưng điểm cần nắm bắt là, dẫu cho công việc tồi tệ đó hãy còn cách rất xa sự hoàn tất vào hoặc quanh năm 1700, thì vào thời điểm đó nước Anh đã trở thành tư bản chủ nghĩa. Xứ sở này đã dung túng cho một bộ phận đông đảo dân số của mình rơi vào cảnh vô sản, và chính điều này — chứ không phải cái gọi là "Cách mạng Công nghiệp", một sự kiện diễn ra muộn hơn — mới là nguyên nhân dẫn đến những điều kiện xã hội tồi tệ mà chúng ta đang phải gánh chịu ngày nay.
Có lẽ đóng góp quý giá nhất của ông Belloc đối với việc nghiên cứu lịch sử nước Anh hiện đại chính là việc ông đã đập tan từng mảnh cái luận điểm ngớ ngẩn, phi lịch sử và sai lầm — vốn được tìm thấy trong vô số sách giáo khoa và được rao giảng một cách trôi chảy trong các trường học và đại học của chúng ta — rằng "những nỗi kinh hoàng của hệ thống công nghiệp là một sản phẩm mù quáng và tất yếu của các lực lượng vật chất và vô nhân tính"; thay vào đó, ông đã chỉ cho chúng ta thấy rằng:
Sự bùng nổ của giai cấp vô sản, sự tập trung quyền sở hữu vào tay một nhúm chủ nhân, và sự bóc lột của những chủ nhân đó đối với đại đa số cộng đồng, không có mối liên hệ định mệnh hay tất yếu nào với việc phát hiện ra các phương thức sản xuất mới và không ngừng cải tiến. Tội ác ấy tiến triển theo một chuỗi nhân quả lịch sử trực tiếp, tiến triển một cách hiển nhiên và rành rành, xuất phát từ thực tế là nước Anh — cái nôi của hệ thống công nghiệp — đã bị thâu tóm bởi một thiểu quyền giàu có trước khi chuỗi khám phá vĩ đại bắt đầu.
Do đó, chúng ta thấy rằng người nô lệ trong các điền trang La Mã — một sinh linh mất tự do cả về kinh tế lẫn chính trị — đã phát triển xuyên suốt vùng Tây Bắc Âu, trong quãng thời gian ngàn năm hoặc hơn thế của sự lớn mạnh không gián đoạn từ phía Giáo hội, trước tiên thành người nông nô rồi sau đó thành người nông dân, một con người được tự do cả về kinh tế lẫn chính trị:
Ba hình thức lao động được thực hiện — người nông nô, được đảm bảo vị thế của mình, và chỉ gánh chịu những khoản cống nạp đều đặn vốn chỉ là một phần nhỏ sản lượng của họ; người chủ sở hữu tự do, một con người độc lập ngoại trừ các khoản cống nạp bằng tiền, vốn mang tính chất thuế nhiều hơn là tiền thuê đất; Phường hội (Guild), nơi tư bản được phân chia hợp lý hoạt động hợp tác vì sản xuất thủ công, vì vận tải và thương mại — cả ba hình thức này kết hợp lại đã tạo nên một nền tảng xã hội dựa trên nguyên tắc sở hữu. Tất cả, hoặc hầu hết — các gia đình bình thường — đều nên sở hữu tài sản. Và tự do của Nhà nước phải dựa trên quyền sở hữu đó... Chế độ nô lệ đã lùi vào dĩ vãng và thay vào đó là sự thiết lập quyền sở hữu tự do — điều dường như quá đỗi tự nhiên đối với con người, và vô cùng phù hợp với một cuộc sống con người hạnh phúc. Khi ấy, người ta không tìm được một cái tên cụ thể nào cho nó. Ngày nay, khi nó đã biến mất, chúng ta buộc phải dựng lên một cái tên vụng về, và nói rằng thời Trung cổ đã bản năng hình thành và đem lại sự sống cho một Nhà nước Phân phối (Distributive State).
Bằng sự xử lý sai lầm một cuộc cách mạng kinh tế nhân tạo diễn ra đột ngột đến mức áp đảo, đó là sự kiện Giải thể các tu viện, một nước Anh vốn được tự do về mặt kinh tế đã bị biến thành nước Anh mà chúng ta biết đến ngày nay — "nơi có ít nhất một phần ba dân số cơ hàn, nơi mười chín phần hai mươi dân số bị tước đoạt tư bản và ruộng đất, và nơi toàn bộ nền công nghiệp cùng đời sống quốc gia bị kiểm soát về mặt kinh tế bởi một nhúm kẻ nắm giữ hàng triệu đồng ngẫu nhiên, một nhúm ông chủ của những độc quyền phi xã hội và vô trách nhiệm."
Cứ thế, ông Belloc vạch ra sự lớn mạnh và phát triển của các điều kiện kinh tế của chúng ta. Trong Nhà nước Nô lệ, ông tiến xa hơn thế và chỉ ra những điều kiện mới nào đang nhanh chóng thành hình từ những thực trạng hiện tại.
Vào thời điểm hiện tại, như chúng ta đã biết, sự tự do kinh tế của mười chín phần hai mươi người dân Anh đã biến mất. Liệu sự tự do chính trị của họ có biến mất theo hay không?
Đối với câu hỏi này, câu trả lời của ông Belloc vừa quả quyết vừa gây giật mình. Ông không lập luận rằng sự tự do chính trị của giai cấp vô sản có thể sẽ biến mất. Ông khẳng định rằng nó đã bắt đầu biến mất rồi.
Nhà nước Tư bản chủ nghĩa, ông lập luận, nơi mọi người đều tự do nhưng các phương thức sản xuất lại nằm trong tay một thiểu số, sẽ trở nên bất ổn tỷ lệ thuận với mức độ hoàn thiện của nó. Những sức ép nội tại khiến nó trở nên bất ổn bao gồm, thứ nhất, xung đột giữa thực tế xã hội với nền tảng luân lý và pháp lý của nó, và thứ hai, sự bất an mà nó đẩy các công dân tự do vào; cụ thể là thực tế rằng thiểu số những kẻ sở hữu có thể ban phát hoặc tước đoạt phương kế sinh hỏa của đại đa số những kẻ không có tài sản. Chỉ có ba giải pháp cho sự bất ổn này. Đó là giải pháp phân phối, giải pháp tập thể, và giải pháp nô lệ. Trong ba sắp xếp xã hội ổn định này, một nhà cải cách — do những truyền thống Cơ Đốc giáo của xã hội — sẽ không ủng hộ việc du nhập nhà nước nô lệ, thứ mà ông Belloc định nghĩa là "sự sắp xếp xã hội trong đó một số lượng đáng kể các gia đình và cá nhân bị luật pháp tích cực ép buộc phải lao động vì lợi ích của các gia đình và cá nhân khác, đến mức đóng ấn miêu tả loại lao động đó lên toàn bộ cộng đồng." Nếu sự sắp xếp này không được ủng hộ, thì chỉ còn lại giải pháp phân phối và giải pháp tập thể. Chủ nghĩa tập thể, xét theo một chừng mực nào đó là sự phát triển tự nhiên của Chủ nghĩa tư bản và thu hút cả giới tư bản lẫn vô sản, thoạt nhìn là giải pháp dễ dàng hơn. Nhưng, ông Belloc nói — và đây là cốt lõi trong toàn bộ luận điểm của ông — lý thuyết Tập thể khi đi vào thực tế không tạo ra Chủ nghĩa tập thể, mà tạo ra một thứ hoàn toàn khác; đó chính là Nhà nước Nô lệ. Theo lập luận của ông Belloc, chỉ có một cách duy nhất để đưa Chủ nghĩa tập thể vào thực thi, và đó là sự tịch thu tài sản. Nhà cải cách không được phép tịch thu, nhưng anh ta được phép làm mọi thứ có thể để thiết lập sự an toàn và sung túc cho những kẻ không có tài sản. Khi đạt được mục tiêu này, anh ta chắc chắn sẽ thiết lập những điều kiện nô lệ.
Trong chương cuối cùng của cuốn sách có giá trị phi thường này, ông Belloc chỉ ra các ví dụ khác nhau về luật lệ mang tính nô lệ, hoặc đã hiện diện trong Đạo luật hoặc đang trên đà được đưa vào đó. Ông hoàn toàn bị thuyết phục rằng việc tái thiết lập địa vị nô lệ trong xã hội công nghiệp đã hiện hữu ngay trước mắt chúng ta; nhưng ông ghi nhận như một ấn tượng — dẫu chỉ là một ấn tượng — rằng Nhà nước Nô lệ, dẫu cho dòng triều đang cuồn cuộn đổ về phía nó ở Phổ và nước Anh ngày nay, sẽ bị điều chỉnh, kìm hãm, có lẽ bị đánh bại trong chiến tranh, và chắc chắn sẽ bị chặn đứng trong nỗ lực thiết lập hoàn toàn bản thân bởi phản ứng mạnh mẽ mà các xã hội tự do như nước Pháp và Ireland ở bên sườn sẽ liên tục tạo ra.