Bộ tiểu thuyết lúc đầu dự định gồm bốn tập: Học phí trả bằng máu – Thành phố đứng đầu gió – Đêm trước của Mậu Thân – Màu da trên xác chết, nhưng vì một “sự cố” mà chưa một nhà văn nào trên đất nước này gặp phải, Nguyễn Khắc Phục chỉ đi được một nửa chặng đường của mình. Âu đó cũng là “kiếp nạn” của nhà văn và là một thiệt thòi cho độc giả.
“Thời gian tiểu thuyết” kéo dài 30 năm, kể từ khi những người nông dân Quảng Nam đứng lên làm cuộc cách mạng Mùa Thu rồi hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, cho đến lúc xe tăng Quân Giải Phóng húc đổ cổng Dinh Độc Lập, tháng 4 năm 1975.
Trong bộ tiểu thuyết này, ta sẽ bắt gặp số phận của bao con người trên rẻo đất miền Trung bị lôi cuốn vào cơn bão tố của cuộc chiến tàn khốc, dai dẳng vào bậc nhất trong lịch sử đất nước này. Ai trong số họ cũng đều phải trả “học phí bằng máu” cho mỗi quyết định, mỗi lựa chọn của mình.
“Địa bàn tiểu thuyết” trải rộng từ một ngôi làng Giáng La máu lửa đến cố đô đầy ba động và khắc khoải trước mỗi diễn thái của thời cuộc. “Dung lượng tiểu thuyết” chứa đựng từ phong trào đồng khởi ở nông thôn đến bão táp ở đô thị, từ thân phận những người nông dân cầm súng trong hàng ngũ Giải phóng đến những trí thức, sinh viên yêu nước, có tinh thần dân tộc đang ngập ngụa tìm đường đi với những vấp ngã, hoài nghi và “lột xác”. Từ những nhà cách mạng chuyên nghiệp đến đám đông quần chúng, từ những con người sẵn sàng xả thân cho nghĩa lớn, những vị “thánh tử đạo” trong phong trào Phật giáo đến những kẻ cơ hội, đầy tham vọng và mưu toan trục lợi trong cuộc chiến – những chính khách xôi thịt và ích kỷ… Đấy chính là cái “thế giới nhân quần” nhộn nhịp, náo động trong bộ tiểu thuyết của Nguyễn Khắc Phục.
“Bay qua cõi chết” ngổn ngang sự kiện, ngổn ngang nhân vật, ngổn ngang cái sống và sự chết, ngổn ngang tâm tư và cảm xúc, ngổn ngang hi vọng và những tiên cảm. Nhưng vượt lên tất cả là âm hưởng anh hùng và hiện thực, âm hưởng anh hùng là cánh buồm cho con thuyền hiện thực bơi trong bĩ trần ai đau thương, băng qua những nghi kỵ và ngộ nhận, vượt thắng những ảo tưởng và cạm bẫy…
