Sắp hết hè. Phi dự liệu một chuyến xuống Tây Đô, cầm thư giới thiệu của giáo sư Tuân, kiếm một chỗ dạy giờ. Còn năm học cuối cùng của bậc trung học, vô lẽ ngửa tay xin tiền của chị em Linh Ca? Từ ngày cha vào thăm, Phi cố lánh mặt họ.

Không hiểu vì sao, Linh Vân biết chuyện Phi muốn xuống Cần Thơ. Cô năn nỉ rủ chị Linh Ca về thăm quê ở Châu Đốc. Chị Ca đang mắc công chuyện, nhưng thương em, đành chiều mà đi.

Thế là ba người cùng ngồi chung một chuyến xe đò, Phi sẽ dừng lại ở Cần Thơ, còn hai chị em đi tiếp Châu Đốc.

Tới Cần Thơ, ba người đến khách sạn Vân Kiều ngay bến sông, thuê phòng. Thức chung tới mười một giờ đêm, Linh Ca cáo mệt, về phòng nghỉ trước, để Phi và Linh Vân ngồi lại.

Trong lòng họ ngổn ngang bao nỗi nhưng chẳng có gì để nói ra miệng. Thành thử phải ngồi im tới gần sáng. Linh Vân mệt quá, lết qua phòng mình, nằm úp mặt xuống gối ngủ thiếp đi. Phi ngồi hút thuốc lá, âm thầm nhìn xuống dòng sông vắng lạnh trước khách sạn.

Lúc chia tay, Linh Vân nói với Phi trong nước mắt:

- Vân để lại trong phòng anh cuốn Đỏ và Đen của Xtăng-đan, anh ráng coi!

Nói xong, cô kéo tay chị đi thật nhanh ra khỏi khách sạn. Phi đứng lặng trong hành lang. Mươi phút sau, trở lại phòng, lật nhanh mấy trang sách, thấy bức thư Linh Vân gửi lại.

“Chúc anh thi đậu tú tài phần hai. Tôi phải bay đi. Tôi yêu anh. Vĩnh biệt!”

Đất dưới chân như sụp xuống. Phi lao xuống cầu thang. Chắc gì nước Pháp đã là nơi ấm áp cho các loài chim di trú như Linh Vân, khi cô muốn chạy trốn mùa đông tàn khốc trên quê hương? Ta thật mọi rợ, ta đã đối xử với Vân tàn bạo và vô học. Vân là gì với ta? Chẳng là gì cả, nhưng lại là tất cả. Luyến đã chết rồi, ta không còn bị ràng buộc vào lời hứa nữa. Ta tự do, ta có quyền lựa chọn…

Đầu óc quay cuồng, anh giục bác xích-lô đạp nhanh lên, nhanh nữa mới đuổi kịp cánh chim di trú. Chậm trễ sẽ vĩnh viễn mất Linh Vân. Đến lúc đó, anh mới tự thú nhận, anh yêu Linh Vân biết mấy.

Tới bến, chiếc xe chạy tuyến Cần Thơ – Châu Đốc vừa lăn bánh. Phi hét lên, hoa tay múa chân ra hiệu cho người ta dừng xe:

- Vân ơi, Vân…

Linh Vân ngồi ngay bên cửa sổ xe, nhận ra Phi đang chới với đuổi theo. Cô thèm được van nài bác tài thắng xe cho cô lao xuống, ngã vào vòng tay chàng trai khốn khổ, điên cuồng kia. Nhưng cô chỉ ngồi im, mắt đẫm lệ. Chị Linh Ca thản nhiên, vòng tay qua vai em siết mạnh. Như vậy đủ lắm rồi, quay lại với anh ta liệu có thay đổi được gì không? Một mình chị rồ dại, đau khổ vì tình đủ rồi. Em phải bay đi với con trai anh Vĩnh, nó không thể thiếu em, nó cần có mẹ… Ba đã nhắn nhe, thư từ mấy lần, bên ấy đã chuẩn bị sẵn mọi thứ, chỉ chờ em gật đầu. Anh Vĩnh cũng dặn thế, rồi mọi thứ sẽ qua đi, kể cả những mối tình nồng cháy nhất…

Phi lảo đảo, hụt hơi suýt ngã sấp mặt xuống vũng nước bùn, nơi bánh xe vừa lăn qua…

Hiệu trưởng trường trung học Phan Thanh Giản kinh ngạc nhìn người thanh niên mặt mũi phờ phạc, quần áo lấm lem bùn đất. Dù sao nể lời giáo sư Tuân, ông ta cũng dàn xếp cho Phi dạy giờ vào các ngày thứ hai, thứ ba… Thời gian còn lại, Phi phải có mặt tại trường Chu Văn An lo học tiếp.

Lễ kết nạp Phi vào Đoàn Thanh niên Nhân dân Cách mạng diễn ra chóng vánh. Không có gì phải hỏi và trả lời nhiều. Anh Tám là người giới thiệu thứ nhất và “Giáng La” là người giới thiệu thứ hai.

Dự lễ có vài ba người lạ mặt, nhưng họ lại biết về Phi rất kỹ. Và họ có vẻ tin mình, Phi chua chát nghĩ thầm. Mình có nghĩa vụ thi hành mọi mệnh lệnh của anh Tám, nhưng tâm tình riêng của mình lại không dính dáng gì đến những mệnh lệnh ấy. Mình sẽ lao điên cuồng vào công tác để quên Linh Vân…

Đêm, hai anh em mắc võng kề nhau dưới hầm tránh pháo ở Đức Hòa, một nơi nằm sát biên giới Việt Nam – Căm-pu-chia. Cơn mưa biên giới hoang vắng, xa xa có tiếng súng rền, nhớ da diết nước mưa còn in dấu bánh xe lăn qua trên nẻo đường đi Bảy Núi – Châu Đốc. Một con chim di trú đã bay đi mãi mãi. Chuyện này có thể kể cho Phương Mai nghe, cô ta sẽ hiểu. Nhưng không thể hé môi với anh Tám, giờ đây ảnh là sếp trực tiếp của mình. Anh ra lệnh, mình lẳng lặng thi hành. Không cần và không nên cho ảnh biết, lí do nào khiến mình hành động. Anh Tám không hiểu nổi những diễn biến phức tạp đáng ngại đang diễn ra trong tâm hồn người đoàn viên vừa được anh giới thiệu. Anh vẫn đinh ninh, Phi còn giữ nguyên vẹn chất Giáng La!

Trở về, học bù đầu và bò trên gác lửng đầy muỗi, in truyền đơn trên đá. Dì Hai Chạy có nhiệm vụ chuyển số truyền đơn ấy cho anh Tám tại những hộp thư chết.

Tâm trí Phi toàn bị ám ảnh bởi nỗi nhớ nhung Linh Vân. Đêm đêm không còn tiếng đàn và biệt thự tắt đèn rất sớm. Có đêm anh thảng thốt choàng tỉnh giấc như có tiếng đàn đâu đây. Vẫn tĩnh lặng như tờ, không biết người ta đã bay đi chưa?

Theo chỉ dẫn của anh Tám, Phi móc nối thêm Phạm Nhật. Báo cáo anh Tám, anh Tám bảo Phi giao việc thử thách Nhật.

Phi và Nhật bàn việc rải truyền đơn, tố cáo tội ác của chế độ Diệm nhân dịp tổng thống Ấn Độ Pra-xát qua thăm Sài Gòn. Ấn Độ là Chủ tịch Uỷ ban quốc tế giám sát việc thi hành hiệp định Giơ-ne-vơ ở Việt Nam.

Lớp Phi xếp hàng đầu. Chiếc chuyên cơ sơn cờ Ấn Độ đáp xuống đường băng Tân Sơn Nhất và dừng lại. Tổng thống Diệm lũn cũn đi tới chân cầu thang máy bay, đón khách. Trông bộ dạng Diệm tức cười quá, Phạm Nhật buột miệng chửi thề:

- Đ… mẹ, ổng lùn giống cục đất lăn tròn!

Mật vụ trà trộn trong đám đông học sinh, còng tay Nhật đưa đi liền. May, truyền đơn nằm hết trong người Phi. Nhân lúc lộn xộn, Phi lẻn ra ngoài phi trường, rồi phóng về nhà, nhờ dì Hai Chạy báo động cho anh Tám.

Khi Phi tới xa cảng miền Tây, đã thấy anh Tám đợi. Hai anh em lên xe như không biết nhau. Bốn giờ chiều tới Bảo Lộc. Vừa đặt chân xuống bến xe, thấy một người đàn ông đang đứng vơ vẩn bên dưới, anh Tám vội bấm tay Phi:

- Nguy quá, thằng Di phản bội, đứng làm chi ở đây? Giờ em tìm cách ra trước.

Phi vừa dợm chân bước đi, Di đã phát hiện ra anh Tám, hắn la lên:

- Bắt lấy thằng kia!

Phi la to hơn:

- Nó chạy lối này!

Chính Phi chạy bổ vào đám hành khách đang hoảng loạn vì sợ “trâu bò húc nhau ruồi muỗi chết”, dạt ra như đàn kiến vỡ tổ. Nhờ vậy, anh Tám thoát. Gặp lại nhau bên ngoài bến, hai anh em không dám đón xe đò. Đi bộ suốt đêm, lội rừng về Liên Khương. Đi đường, anh Tám tấm tắc khen Phi lanh, dũng cảm. Phi âm thầm buồn bã, giá mình bị bắt càng tốt. Nàng sẽ ân hận vì thái độ lạnh nhạt, tàn ác của nàng. Biết mình bị bắt, bị đày đọa, nàng sẽ hiểu chính vì nàng mà mình tự nạp mạng cho tụi cảnh sát…

Anh Tám bắt Phi ở lại Đà Lạt chờ, anh về trước dò động tĩnh, coi Phạm Nhật khai báo ra sao. Hai ngày sau, anh mừng rỡ lên đón Phi về. Phạm Nhật giả khật khùng, lại nhờ gia đình từ Huế chạy vào lo lót, Nhật chỉ bị trục xuất về Huế. Phi có thể trở lại Sài Gòn lo thi xong phần hai…

Phi hiểu, chừng nào chưa giải hết những bài toán khó trong cuốn Ka-ron-nê, chớ mơ tưởng đậu cao. Tụi Hinh, Thước đã hoàn tất công việc này mấy tháng trước và hiện giờ họ đang cày lại lần thứ hai, thứ ba.

Phi căng mình, xoải cánh bay với hi vọng bù đắp được sự thiếu hụt thời gian. Nhưng cứ mỗi lần giở trang sách, những hàng chữ trong cuốn giáo khoa lại nhắc nhở anh hình bóng Linh Vân và mùi giấy còn phảng phất hương từ con người nàng nhiễm vào…

Dì Hai Chạy nâng giấc từng bữa ăn, chăm sóc cho Phi luyện thi. Anh Tám ra lệnh cho Phi:

“Đoàn thể giao nhiệm vụ, Phi phải đậu cao nhất!”

Bằng ấy thứ bắt Phi phải giam mình trên căn gác thấp lè tè và nóng như lò hấp bánh mì…

Mỏi mệt quá, anh gục đầu xuống bàn. Hơi đêm lành lạnh. Phi giật mình choàng dậy, kéo cuốn Ka-ron-nê lại trước mặt. Chợt ngoài cửa sổ có tiếng động nhẹ. Phi bàng hoàng dụi mắt, gương mặt Linh Vân nhô lên khỏi vòm lá vú sữa. Phi đứng dậy và tiến đến gần, thất thần như một kẻ mơ ngủ, kêu khẽ:

- Linh Vân!

Anh đưa tay, Vân nhoài người khỏi thành cửa sổ, chui vào căn gác. Đến lúc ấy, anh mới hay, Linh Vân dựng một chiếc thang vào bờ tường và trèo lên. Trời đất, em chưa bay đi sao? Em vẫn còn ở bên anh nhưng em im lặng và hành hạ anh bằng sự lạnh lùng của em.

Linh Vân thì thào:

- Lạnh quá!

Phi cuống quýt ôm choàng lấy thân thể trẻ trung đang run rẩy của cô gái. Họ rùng mình, để mặc cảm giác tê dại và râm ran chiếm lĩnh cơ thể họ. Họ không cần kiềm chế hay xấu hổ trước những bộc lộ mãnh liệt vốn chứa chất âm ỉ trong máu huyết, da thịt và tâm trí họ. Nụ hôn kéo dài, đến nỗi chính Phi cũng cảm thấy ngột ngạt. Anh hơi dang ra, cô gái lại riết chặt vòng tay qua cổ anh, kéo anh áp sát hơn.

Phi hỏi nghẹn giọng vì hờn dỗi:

- Sao chưa bay đi?

- Em chờ anh!

Vân nghiêng đầu mỉm cười, bàn tay cô xới tung mái tóc rối bù và cứng quèo của Phi. Bất giác, anh siết lấy bờ vai cô và úp mặt vào cái cổ thon thon, thơm hực của Linh Vân. Cô gái mềm người hơi tụt xuống. Phi lại xốc lên để hai cặp môi gắn vào nhau…

Tiếng xích-lô máy ré lên trong đêm vắng, Linh Vân đẩy vội anh ra, ngẩn ngơ:

- Thôi, anh ráng học đi. Em về!

Phi vươn tay định túm lấy người cô, Linh Vân né qua bên:

- Anh làm biếng, em qua kiểm tra, thấy ngủ gật là về liền à. Không dọa đâu. Ai đậu cao sẽ được cấp buốc xuất ngoại. Nhớ nghe cưng!

Và cô nhón chân hôn phớt lên trán Phi. Linh Vân lùi dần đến bên cửa sổ. Đặt chân lên cầu thang dựa vào bức tường, cô cười lảnh lói. Trời ơi, Vân bắt chước chàng Juy-liêng Xô-ren bắc thang leo lên với người tình trong cuốn tiểu thuyết Đỏ và Đen mà chính cô đã tặng cho Phi hồi dưới Cần Thơ. Gương mặt Linh Vân chìm dần vào bóng thẫm những cây vú sữa…

Một mình Phi ngây ngất trong căn gác. Anh âm thầm nói thành tiếng: Mình sẽ thi với điểm số cao nhất!

Giáng La xa vời, Luyến đã chết đuối, chỉ còn thấp thoáng hình ảnh một mảnh đất cằn cỗi u ám, những bụi tre gai bao quanh Cồn Mả xơ xác, con đường lầy bùn và nền xi-măng rải cát lạo xạo. Linh Vân đang ở bên anh thật gần gũi, không có vẻ gì là hoang tưởng cả. Mình sẽ đậu thật cao, vì tất cả mọi người hi vọng vào mình, vì đoàn thể giao nhiệm vụ cho mình. Phi cố thanh minh, nhưng hàng chữ Linh Vân viết lên trang đầu cuốn Ka-ron-nê lại hiện lên:

“Sẽ có một Anh-xtanh trong hẻm Cao Thắng!”

Nhà hàng Mĩ Cảnh được dành riêng cho lễ chào mừng những học sinh đỗ xuất sắc nhất trong kì thi tú tài hai và cuộc thi toán đặc biệt (cuộc thi này lấy chính đề thi thạc sĩ toán năm ngoái ở Tu-lu-dơ bên Pháp).

Thước và Hinh đỗ đầu. Phi đứng thứ sáu. Ngoài ra, lớp B-1 của họ chiếm tỉ lệ đậu cũng cao nhất Hội đồng thi Sài Gòn năm ấy. Đích thân Đệ nhất phu nhân của nền Cộng hòa, bà cố vấn Ngô Đình Nhu, đến dự lễ “đăng quang” của các cậu tú.

Vẫn chiếc áo dài nổi tiếng của mình, với cái cổ áo khoét hơi già tay kéo, để lộ phần trên bộ ngực cũng nổi tiếng không kém, Lệ Xuân mang đến cho những người có mặt trong buổi lễ một niềm phấn khích lạ lùng. Đám sĩ quan an ninh và tùy tùng, lăng xăng quanh càng làm tôn thêm dung nhan lộng lẫy và oai vệ của bà.

Trước khi đến đây, những cậu tú vốn đứng hàng thứ ba trong danh sách “nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò”, không lạ gì vô số giai thoại về người đàn bà trứ danh này. Và chính họ cũng góp phần đáo để vào việc chế giễu cay độc Lệ Xuân.

Có lần, Hinh bảo Phi:

- Không biết con mẹ Lệ Xuân có độn ngực hay không? Bao giờ có dịp, tau phải kiểm tra thử. Có thể con mẹ độn mút hay bơm si-li-con cũng nên!

Nhưng bây giờ, Hinh lại khoanh hai tay trên bàn tiệc, mặt nghệt ra, hướng nhìn lên bàn chủ tọa như con chiên hiền lành ngước lên tòa giảng. Có lẽ con trai của bà bán bún riêu ngoài chợ Bến Thành và ông bố suốt ngày thua bạc, đang choáng ngợp bởi không khí quá quý phái và long trọng của bữa tiệc chiêu đãi.

Từ dáng điệu được cân nhắc kĩ càng như một tài tử ra sân khấu, từ giọng Quảng Bình lơ lớ pha tiếng Bắc, đến cái nhìn đầy quyền uy, Lệ Xuân đã khiến những kẻ từng khinh ghét, căm thù mình, phải thu nhỏ người lại dưới áp lực ghê gớm và vẻ lôi cuốn của bà ta. Và khi họ chỉ cách bà ta mươi bước chân, tự nhiên họ phải chịu khuất phục.

Nếu giờ đây, có ai nhắc cho Phi nhớ rằng: Tên quận trưởng Trần Quốc Thái về thay Sáu Lung, kẻ đã từng phơi nắng chú Quyên đến chết, là thân thích ruột thịt của Lệ Xuân và chính Lệ Xuân phái hắn đến Điện Bàn để gây nên những tội ác đó, chưa chắc Phi đã tin. Nghĩa là, như các học sinh khác trong nhà hàng lúc ấy, Phi bị thôi miên bởi một ám thị. Anh cũng không còn đủ tỉnh táo để khinh Hinh, khi hắn thì thào kính cẩn:

- Trời đi, bà ta uy nghi như một Clê-ô-pát!

Tuy nhiên anh chưa đến nỗi bị Lệ Xuân hớp hồn hoàn toàn, chỉ vì anh nhớ tới lời dặn của Linh Vân:

- Đi mau rồi về nghe. Tụi này đã đặt tiệc mừng anh rồi đó!

Đối với anh, bữa tiệc của Linh Vân đáng kể hơn bây giờ nhiều.

Lệ Xuân đứng dậy, cử tọa im phăng phắc, nghe rõ tiếng gió thổi từ mặt sông qua những rèm che cửa sổ lật phật. Thước và Hinh run lẩy bẩy, hai tay đan chéo vào nhau, khi nghe tên mình thoát ra từ cái miệng đỏ mọng xinh xắn của bà Cố vấn…

Và chính Phi cũng chếnh choáng. Anh cũng quên bẵng luôn, chính con người đang khen ngợi những học sinh ưu tú, xứng đáng được cấp học bổng xuất ngoại kia, lại là một trong số vài ba kẻ đẻ ra luật 10/59 khủng khiếp, đặt cộng sản và những người yêu nước ra khỏi vòng pháp luật. Cũng chính bộ luật đó đặt cơ sở pháp lí cho những chiếc máy chém lê đi khắp miền Nam…

Không, câu hỏi Phương Mai đặt ra trong tiệm cà-phê đầu đường Pa-xtơ không có gì khôi hài. Câu trả lời trong tầm tay của anh. Phi cắn chặt môi, cố nén cảm xúc. Anh chỉ muốn quên đi tất cả những kí ức cản trở anh tận hưởng khoảnh khắc này. Anh không muốn nhớ những chị Hai, anh Tám, những Luyến, những Ba Đoát, những cậu Chín, những cô Mười…

Anh sợ hãi nhất câu hỏi xoáy vào da thịt, trí não, xương cốt anh: Mọi người lo cho anh ăn học để làm gì và cho ai?

Mắt anh chập chờn hình ảnh chiếc mũ bon-nê và tấm áo choàng đen tân tiến sĩ. Anh sẽ dõng dạc giữa giảng đường đại học Xoóc-bon, giọng Quảng Nam của anh sẽ vang lên trước hàng ngàn người tới dự lễ phong tiến sĩ toán học cho anh…

Anh mơ màng, không biết viên trung tá đang tiếp lời bà cố vấn nói những gì nữa? Hình như ông ta đang vạch ra một viễn cảnh huy hoàng cho những cậu tú chịu vào trường võ bị Đà Lạt. Ông ta kể tên những viên tướng hào hoa, phong nhã xuất thân từ cái lò ấy… Cũng từ Đà Lạt, con đường binh nghiệp sẽ mở rộng thênh thênh. Chẳng hạn tướng Trần Văn Đôn (ông này bao giờ cũng thích người ta gọi tên mình theo lối phát âm Pháp: Trần Văn Đông), tốt nghiệp trường võ bị Xanh Xia Pháp quốc và trở thành huyền thoại người hùng một thời.

Tất cả dường như được ướp men say tan quyện, lấp lóa, sương khói. Không ai thù, không ai bạn, không suy tư, trăn trở, mà chỉ là một lựa chọn dễ dàng, cơ hội ngàn năm một đi không trở lại…

Tân chế độ tại miền Nam đã đứng vững, đang hoàn tất những công việc cuối cùng để phát động sự nghiệp lấp sông Bến Hải và Bắc tiến. Tại sao lại dại dột mặc cảm với xấu hổ, chế độ nào không cần bằng cấp và những chuyên viên khoa học? Học thật giỏi, trở về phụng sự quốc gia, không phải là một nghĩa cử sao?

Choáng váng, quay cuồng, những cậu tú bỗng dưng hãnh diện nhận ra thiên chức cao cả của người trí thức. Thiếu chút nữa họ hôn tay Đệ nhất phu nhân và tung hô vạn tuế cái thể chế đã mua họ với giá cao…

Đệ nhất phu nhân nếm náp chút ít những đồ ăn trên bàn tiệc, rồi ra xe, để các cậu tú ngồi lại với nhau tự nhiên hơn…

Một chút buồn man mác, dầu sao đây cũng là bữa tụ họp cuối cùng. Mai mốt, mỗi đứa một ngả. Thằng du học thành tiến sĩ, đốc-tơ, kĩ sư, nhà kinh doanh. Thằng theo đuổi binh nghiệp. Thằng trở về những trường đại học trong xứ. Đứa nào thành Phạm Đình Trọng, đứa nào thành Nguyễn Hữu Cầu? Ai chẳng muốn sung sướng, yên thân, danh vọng, tiền tài, vợ đẹp con khôn?

Phác họa chí hướng với bạn bè, mai mốt lỡ có dàn trận đối địch nhau, hãy một lần tha chết cho nhau vì kỉ niệm thời hoa niên.

Những người có thể trở thành Nguyễn Hữu Cầu hay Phạm Đình Trọng thì lại im lặng. Hoặc họ chưa tự biết mình, hoặc họ né tránh những tiên cảm ghê rợn. Sau vụ Phạm Nhật bị trục xuất về Huế, ai cũng kiêng nói chuyện chính trị. Thước nâng li săm-panh trước mặt Phi:

- Sao toa lại buồn? Tụi mình sẽ đi với nhau kia mà?

Hinh chếnh choáng chen vào:

- Hãy cụng li vì người đẹp Linh Vân, nàng sẽ trở thành linh hồn của cả nhóm chúng ta, trong những ngày xa quê hương. Dĩ nhiên, chúng ta tôn thờ nàng, còn nàng lại tôn thờ thằng Phi!

Phi không thể nói bất cứ điều gì. Anh cụng li như một cái máy. Ý thức nghĩa vụ và giấc mộng tranh chấp dữ dội trong con người anh. Anh không chọn Phạm Đình Trọng hay Nguyễn Hữu Cầu, anh chọn Linh Vân hay Giáng La? Liêm sỉ, lòng tự ái đòi anh ở lại. Nhưng con người xương thịt, thèm khát sống và yêu, kêu gào anh ra đi. Phần lí trí dọn đường Giáng La chờ anh quay lại, phần cảm xúc lại bắt anh ghê sợ con đường khứ hồi ấy. Nỗi đau đớn, ân hận và tức giận, trộn thành một mớ lùng nhùng, làm anh mất hướng. Mà anh phải chọn lựa ngay tức khắc. Không còn thời gian để anh lưng chừng. Một vực thẳm không chừa một lối thối lui. Anh phải lựa chọn với một cảm xúc ghê sợ mình, chạy trốn những kỉ niệm và tiêu chuẩn đạo đức, những thứ vì nó anh sống, nhưng cũng chính nó giằng xé con người anh.

Đưa người ta không đưa qua sông…

Câu thơ bàng bạc ai đọc thầm bên tai anh? Cái gì đang vang lên, tắt đi và lại luồn sâu vào tiềm thức để chốc chốc nổi lên bề mặt ý thức như những vết đậu mùa lở loét và nung mủ. Anh khóc thầm, mặt cúi trong lòng hai bàn tay nhơm nhớp, mồ hôi hay nước mắt? Lại kẻ nào thì thầm một ước muốn: như cụ Nguyễn Tuân, ta mơ được lột da sống thuộc đi, bọc va-li lăn lóc qua những bậc thềm khách điếm…

Vô nghĩa lí. Cơn bấn loạn mỗi lúc một tăng, những khớp xương trong người anh đang cứng dần trong khi cơ bắp đang co rút dữ dội, mặt anh nhăn nhó thật dễ sợ. Một khoảng sông chảy xiết, lác đác mấy cụm lục bình lờ đờ trôi về phía cửa biển. Biển sóng, nghĩa trang ngư phủ, chiếc thang bắc dựa vào mỏm tường, những vệt nám đen trên má, những trò nghịch ác… và mái tóc xơ xác của người y công trong bệnh viện Từ Dũ. Không, thưa dì, “cái chạy thứ ba” đáng sợ hơn nhiều, chạy trốn quá khứ của mình, nghĩa là chạy trốn chính mình!

Một người bồi đến bên Phi lễ độ, nói nhỏ:

- Đằng kia có một bà muốn gặp cậu Hai!

Phi lảo đảo đứng dậy. Thông tin người bồi mang đến chỉ đủ đánh thức một nửa con người Phi, còn nửa kia vẫn chìm đắm vào mớ cảm giác mập mờ. Bước tới một góc khuất, nhìn thẳng ra mặt sông, Phi ngơ ngác nhìn quanh. Một người đàn bà trung niên đợi sẵn, khẽ gọi:

- Mời cậu Hai ngồi xuống đây!

Phi bực bội trước người lạ mặt, anh không buồn che giấu thái độ của mình:

- Thưa bà, bà cho gọi tôi?

- Dạ, phải. Tôi cần tìm một người dạy kèm cho mấy cháu trong nhà.

Vẫn giọng Sài Gòn êm ái, người đàn bà ăn vận khá sang trọng đưa mắt nhìn chiếc ghế. Dù hiểu ý, anh vẫn cứ đứng buông thõng. Nếu như hồi trước, tôi sẵn lòng nhận lời. Còn bây giờ, ngày một ngày hai tôi sẽ đi xa.

Giọng người đàn bà vụt trở nên oai vệ:

- Bồi, cho hai li cốc-tay!

Người bồi khúm núm bước vào quầy. Người đàn bà nói nhỏ với Phi:

- Ngồi xuống đi, cháu!

Trời ơi, giọng Quảng Nam chay khiến Phi tưởng đang đứng trước một người đang đóng hai vai kịch một lúc.

- Cháu phải bình tĩnh nghe mợ nói!

Phi tròn mắt, nhìn người đàn bà xưng “mợ” với anh. Thường thân mật lắm, người đàn bà đứng tuổi sẽ xưng dì với những người trạc tuổi con, em mình.

- Cảnh, bí thư thành uỷ Đà Nẵng đã đầu hàng địch. Toàn bộ cơ sở bí mật của ta tan vỡ, địch bắt bớ và khủng bố rất dữ.

Xa lắc xa lơ, như thể người đàn bà đang bắt anh phải nghe tin một cơn bão nào đó đang hoành hành tận Phi Châu.

- Phòng Sáu đã bắt cậu Chín!

Phi choáng người nhìn đàn bà đang nấc, mắt đỏ hoe.

- Phòng Sáu là phòng chống cộng đặc biệt, trực thuộc Phủ Tổng thống. Nó có quyền bắt và giết ngay cả tỉnh trưởng, rồi mới trình lại với tổng thống, nếu nó nghi ngờ quan chức này thân cộng. Một vài người bị bắt cùng đợt với cậu Chín đã khai ra anh Tám và chị Hai cháu. Chừ, cháu phải nghe lệnh mợ. Ra ngay Huế, ghi danh học đại học, tìm hiểu và tham gia phong trào thanh niên, sinh viên, học sinh Huế. Sẽ có chỉ thị sau.

Phi không hiểu gì cả, đầu óc anh như bị một cú đánh bất thần, hai lỗ tai ù ù.

- Tiền và vé xe lửa để sẵn trong bì thơ ni. Lúc chia tay, cháu cứ cầm tự nhiên. Chúc cháu lên đường may mắn, nhớ tuyệt đối không được ghé Đà Nẵng. Ra thẳng Huế, bao giờ có lệnh mới được trở về Đà Nẵng!

Mắt bà chớp chớp, hình như bà thèm được bộc lộ tình cảm thân thiết và sự yếu đuối với Phi. Nhưng bà lại lơ đãng ngó xuống mặt sông đang tối dần.

Thế là tan nát cả bữa tiệc trong biệt thự, cả mũ bon-nê lẫn áo choàng tiến sĩ. Nỗi xót xa ấy khiến anh trở nên ích kỉ. Tiếng nói của người đàn bà chích vào da thịt, thần kinh anh, không chỉ qua lỗ tai mà trên toàn bộ cơ thể rã rượi.

- Chín giờ sáng mai, tàu ra Huế khởi hành. Cháu nên về ngay nhà dì Hai Chạy sắp xếp hành lí. Lau nước mắt đi, người nhà hàng tới đó. Cứ làm như chúng ta đã thỏa thuận.

Người bồi đặt hai li cốc-tay xuống bàn và bỏ đi. Người đàn bà ứa nước mắt nói tiếp:

- Thế nào mợ cũng gặp lại cháu…

Bà ngưng lời, Phi hiểu. Giữa bà và cậu Chín phải có một mối liên hệ tình cảm nào khăng khít lắm.

Người đàn bà tiến lại gần ghi-sê trả tiền và khuất ngay sau cánh cửa xoay. Phi vẫn ngồi lặng ngắm chiếc phong bì. Tất cả giống như một lớp kịch. Cay đắng và oán hận. Phi nhét vội chiếc phong bì vào túi quần, rồi bước ra ngoài trời. Anh rùng mình, kéo cổ áo.

Tại sao phải ra Huế? Bà ta lấy quyền gì ra lệnh cho mình? Có thật bà ta thay mặt cậu Chín gặp mình hay chỉ là một ám tượng tình cờ? Đúng là mọi người giúp đỡ mình, cho tiền mình ăn học, thì mình sẽ gởi tiền về trả ơn họ.

Những ý tưởng lộn xộn, con nít và tầm thường nhất, làm Phi như bước vào chỗ gồ ghề của một đám đất mượn đắp vội. Và anh chỉ lặp lại những gì mà kẻ bội bạc thường viện cớ để biện minh cho sự ích kỷ của mình. Anh không dám thú nhận, hình ảnh Giáng La đang mờ nhạt trong tâm trí nguội lạnh của anh, hai mươi tuổi, bay chơi vơi trong ảo tưởng yêu đương và tìm mọi cách hợp lý hóa quyết định chối bỏ quá khứ của mình!

Run rẩy đẩy cánh cửa nhà dì Hai đang khép hờ, anh giật mình, tính thối lui. Nhưng đã quá trễ, cô gái đầu trọc lóc, mặt bủng beo kịp nhận ra anh. Phi sợ hãi nhắm mắt.

Không, đó chỉ là bóng ma của Luyến mà thôi.

Bóng ma kêu lên:

- Anh Ba!

Phi hiểu rằng, anh sẽ không đi đâu hết, kể cả bữa tiệc chờ anh bên kia bức tường. Mới khoảnh khắc trước, Giáng La còn cách anh cả ngàn cây số và dường như chỉ tồn tại dưới dạng kí ức. Thì bây giờ, Giáng La đã có mặt ngay dưới mái nhà này. Một Giáng La hiện lên từ địa ngục. Cô gái chạy xuống bếp khóc tức tưởi. Phi đứng sững giữa nhà, mặt sượng trân nhục nhã. Môi anh mấp máy không thành tiếng:

- Tha tội cho tôi. Tôi là thằng đốn mạt!

Anh cũng biết chắc chắn một điều, sẽ không bao giờ Luyến tha thứ cho anh. Luyến không chết khi thằng Khánh thọc cây sắt nung đỏ vào da thịt cô. Luyến không chết trong dòng nước Thu Bồn. Nhưng Luyến sẽ chết, nếu cô biết, anh định phản bội tình yêu của cô!