Ứng Lực Dân dù sao cũng là một cảnh sát làm nghề cả đời, ông bình tĩnh thu dọn sổ tay công tác, vừa gật đầu chào hỏi những cựu thanh niên trí thức lần lượt quay lại, vừa đứng dậy duỗi tay vặn eo làm động tác nghỉ ngơi. Kỷ Văn Tiến cũng quay lại, đến trước mặt Ứng Lực Dân liền khen sân bay Phố Đông xây đẹp, còn nói đây là lần đầu tiên ông đi máy bay, từ cổng lớn đến phòng chờ, dọc đường đi đều thấy mới lạ. Ứng Lực Dân cảm thấy trải nghiệm này của ông là chân thật nhất, sau đó Uông Nhân Long và Thẩm Tấn Phượng cũng đi dạo quay lại. Lúc chào hỏi hai người họ, Ứng Lực Dân bĩu môi, ra hiệu về phía người phụ nữ đang ngồi trên ghế cách đó không xa, nói: "Cô ấy ngồi cạnh hành lý của nhóm chúng ta, còn trẻ như vậy, chắc không phải là thanh niên trí thức chứ?"

"Ồ, cô ấy là người trong nhóm chúng ta," Uông Nhân Long liếc nhìn người phụ nữ kia, cười giải thích, "Mọi người đến sớm, tôi đã giới thiệu mọi người với nhau rồi. Anh đến sát giờ quá, quên chưa giới thiệu với anh từng người trong nhóm này. Cô ấy là con của thanh niên trí thức duy nhất trong nhóm chúng ta. Tiểu Bạch, Bạch Tiểu Quỳnh, cô qua đây một chút."

Bạch Tiểu Quỳnh rời ghế đi về phía họ, một tay cầm bút chì, một tay cầm quyển sổ, khi lại gần, Ứng Lực Dân nhìn rõ ngay, thứ cô cầm trong tay là một quyển sổ phác thảo.

Uông Nhân Long chỉ vào Ứng Lực Dân: "Giới thiệu với cô một chút..."

Bạch Tiểu Quỳnh cười nói: "Lúc nãy anh giới thiệu với mọi người, tôi đã biết anh ấy rồi, chào đội trưởng Ứng."

Thấy Bạch Tiểu Quỳnh hào phóng đưa tay ra, Ứng Lực Dân cũng đưa tay ra, bắt lấy tay cô. Tay cô gầy guộc, ngón tay thon dài, điều gây ấn tượng sâu sắc hơn với ông là tay cô rất lạnh, dường như lạnh dưới cả độ không.

Ánh mắt Ứng Lực Dân dán chặt vào quyển sổ phác thảo của cô: "Cô rất chăm chỉ, chờ máy bay cũng vẽ sao?"

Bạch Tiểu Quỳnh đưa quyển sổ phác thảo qua: "Xin chỉ giáo nhiều hơn, đội trưởng Ứng. Xin lỗi, chưa được sự đồng ý của anh mà đã vẽ anh rồi. Chủ yếu là góc nghiêng của anh đặc biệt thích hợp để đưa vào tranh."

Ứng Lực Dân cầm lấy quyển sổ phác thảo xem, chà, trong thời gian ngắn ngủi, cô gái này không chỉ vẽ một bức, cô đã vẽ ba bức chân dung của chính ông trên một tờ giấy vẽ chì dày dặn từ các góc độ khác nhau. Bức chân dung nào cũng được vẽ vô cùng sống động, rất giống ông. Trong đó có một bức, cô còn tự ý thêm quân phục vào, trông vừa oai phong vừa hào sảng, cứ như một vị tướng vậy.

Ứng Lực Dân cười lắc đầu nói: "Cô vẽ tôi giống như một cảnh sát cao cấp, tô điểm quá mức rồi."

Uông Nhân Long vỗ vai Ứng Lực Dân: "Tô điểm cho anh, anh nên vui mới phải chứ."

"Người ta là đội trưởng Ứng, đầu óc tỉnh táo hơn anh, nhìn nhận thực tế." Thẩm Tấn Phượng nói.

Ứng Lực Dân trong lòng vẫn thấy vui, khách sáo nói với Bạch Tiểu Quỳnh: "Đến vùng núi rồi, cô sẽ có đất dụng võ. Phong cảnh ở đó khí thế vạn trượng, chất liệu sáng tác nhiều vô kể."

Bạch Tiểu Quỳnh ngẩng mặt nói: "Đi theo các anh, tôi nhất định sẽ thu hoạch được rất nhiều."

Ứng Lực Dân để ý thấy Thẩm Tấn Phượng ở bên cạnh liếc ông một cái.

Khâu Duy Duy đẩy An Khang Thanh đang ngồi trên xe lăn, tươi cười đi tới, nói: "Các người xem người này này, hiếm khi đi xa một chuyến, ông ấy phấn khích như một thanh niên, nhìn cái gì cũng tràn đầy hứng thú." Mọi người quay đầu nhìn lại, quả nhiên, An Khang Thanh trên xe lăn, khuôn mặt trắng trẻo đầy đặn ửng đỏ, đôi mắt rạng rỡ nhìn mọi người nói: "Xem trên tivi, sân bay Phố Đông cũng chỉ như thế này thôi. Không ngờ bên trong lại rộng rãi, hùng vĩ đến vậy. Nghĩ lại, năm xưa chúng ta đi cắm trại lập nghiệp, hàng ngàn hàng vạn người chen chúc ở ga tàu Bành Phố, tàu hỏa phải đi hai ngày ba đêm, bây giờ nghe nói chỉ cần hai ba tiếng là tới nơi rồi. Có đúng không?"

Khâu Duy Duy ghé sát tai ông: "Đúng vậy, mấy ngày tới, còn nhiều thứ để xem lắm!"

An Khang Thanh giơ cổ tay lên, liếc nhìn đồng hồ: "Tiếc là máy bay bị trễ. Nếu không, giờ này chúng ta đã ngồi trên máy bay rồi."

Khâu Duy Duy ngượng ngùng nhìn mọi người nói: "Các anh chị xem bộ dạng ông ấy này, có giống một đứa trẻ già không."

Mọi người đồng loạt cười vang.

Tiếng cười của mọi người truyền đến tai Kỷ Văn Tiến đang ngồi trước tại chỗ, Kỷ Văn Tiến không khỏi liếc nhìn mọi người.

Phải rồi, ngoài Bạch Tiểu Quỳnh ra, những người này hầu như đều là người cùng thời đại với ông, thanh niên trí thức cùng thời, một nhóm bạn vừa quen thuộc lại vừa xa lạ. Quen thuộc là vì họ đã biết nhau mấy năm nay rồi, tại các buổi liên hoan, tiệc tùng, lễ kỷ niệm của hội thanh niên trí thức ở Thượng Hải, đã qua lại nhiều lần; xa lạ là vì, tuy mỗi lần tụ họp đều khách sáo, không khí nhiệt tình hòa thuận, nhưng dù sao hiện tại hoàn cảnh địa vị mỗi người khác nhau, hơn nữa năm xưa không ở cùng thôn trại, cùng đội sản xuất, cái gọi là biết căn biết cơ sở thường ngày, thực ra đã giảm đi rất nhiều. Sau khi tập hợp ngày hôm nay, Kỷ Văn Tiến quan sát kỹ, trong đội ngũ ba bốn mươi người thanh niên trí thức cũ, không có lấy một người là cùng điểm thanh niên trí thức, cùng đại đội với ông, thậm chí người cắm trại cùng công xã cũng chỉ có hai ba người. Ông không hiểu rõ lắm những nam nữ thanh niên trí thức đang trò chuyện thân mật trước mắt. Tương tự, người ta cũng không hiểu mấy về ông.

Tất cả mọi người bao gồm cả người đứng đầu tổ chức hoạt động lần này là Uông Nhân Long cũng chỉ biết ông nhận được một khoản tiền đền bù nhà ở lớn, trước kia bất kể ai nói về chuyến đi về quê hương thứ hai náo nhiệt thế nào, ông đều một mực lắc đầu kiên quyết không tham gia. Bây giờ tiền đối với ông không còn là vấn đề, thế là ông vui vẻ tham gia. Chính ông cũng nói như vậy với người khác.

Thật ra, tận sâu trong lòng, chuyện đâu có đơn giản như vậy! Cả đời này, vận mệnh nợ Kỷ Văn Tiến nhiều lắm.

Ví dụ như, rõ ràng sống ở Thượng Hải, ông chưa từng đi tháp truyền hình Phương Đông Minh Châu lần nào, chưa từng lên cầu Nam Phố, cầu Dương Phố, cầu Lư Phố du lịch, còn như Đại Hát kịch phải mất năm mươi tệ mua một vé tham quan, Tòa nhà Kim Mậu phải mất tám mươi tám tệ để uống một ly cà phê, Trung tâm Nghệ thuật Phương Đông phải mất mấy trăm tệ mới vào thưởng thức chương trình được... ông càng chưa từng tới. Mấy tháng nay, ông đang nhân lúc có một khoản tiền lớn, có kế hoạch, có bước đi thực hiện từng nguyện vọng của mình, đôi khi cùng vợ đi xem một buổi xiếc, đôi khi đưa con trai đi du lịch Chu Trang và Chu Gia Giác. Đối với người bình thường, đây đều là những chương trình thông thường, không có gì mới lạ. Nhưng đối với ông, thất nghiệp, nghèo khó, tiền kiếm được chỉ đủ trang trải chi phí sinh hoạt hàng ngày, ông chưa từng thử trải nghiệm qua, chỉ riêng việc trả nợ những thứ này thôi cũng phải mất mấy năm trời ấy chứ!

Tại sao ông lại nổi hứng, đi theo những người có mặt mũi như Uông Nhân Long, Ứng Lực Dân, để tham gia chuyến trở về quê hương thứ hai lần này chứ?

Suy cho cùng, cũng là chuyện Phương Nhất Phi, Tiền Khiết vợ chồng, muốn gặp người yêu cũ của Phương Nhất Phi là Mông Hương Lệ, đã chạm vào dây thần kinh của ông, gõ vào trái tim ông, khuấy động những gợn sóng sâu tận đáy lòng ông, khiến ông nhớ lại những chuyện cũ đã bị bụi phủ từ lâu.

Sau khi đi thăm vợ chồng Phương Nhất Phi, Tiền Khiết, quay trở về ngôi nhà hai phòng ngủ một phòng khách cao tận mười chín tầng, Kỷ Văn Tiến mất ngủ.

Hình ảnh Lôi Huệ Muội thỉnh thoảng lại hiện ra trước mắt ông, xua cũng không đi, đuổi cũng không được. Đó mới là mối tình đầu thực sự của cuộc đời ông!

Lôi Huệ Muội với mái tóc đen nhánh, gương mặt dưới vầng trán sáng bóng với đôi mày cong như muốn bay lên, khi lướt qua trước mắt Kỷ Văn Tiến, giọng hát sơn ca trong trẻo của cô, dường như cũng vang lên quen thuộc bên tai Kỷ Văn Tiến:

Trời sắp mưa nổi mây đen,

Anh định bỏ em lòng đen tối,

Không nổi mây đen trời không mưa,

Đã đen lòng thì quên tình cũ. (1)

Phải rồi, phải rồi, Kỷ Văn Tiến những năm này, sớm đã quên sạch tình cũ rồi.

Chính chuyện Phương Nhất Phi, Tiền Khiết muốn gặp Mông Hương Lệ, đã "xoẹt" một cái xé toạc lớp giấy dầu phong ấn chặt chẽ chuyện cũ và tình cũ của Kỷ Văn Tiến.

Chẳng phải sao, vợ chồng Phương Nhất Phi và Tiền Khiết, điều kiện sống hiện nay tồi tệ như vậy, hoàn cảnh thê thảm như vậy, anh ta vẫn còn biết trước khi sinh mệnh sắp kết thúc, nảy sinh tâm sám hối, muốn gặp Mông Hương Lệ một lần, muốn bù đắp một chút. Huống hồ, nói theo lời Tiền Khiết, Phương Nhất Phi và Mông Hương Lệ, năm xưa ngay cả tay cũng chưa từng nắm.

Còn ông thì sao? Ông thì sao, ông và Lôi Huệ Muội không chỉ có tình yêu, mà lúc ông đen lòng rời bỏ Lôi Huệ Muội, Lôi Huệ Muội đã mang thai con của ông. Lôi Huệ Muội thành tâm coi ông là cha của đứa con tương lai, giục ông nhanh quyết định thu hoạch hoa màu xong thì cưới cô.

Đá cao nước nhỏ kêu đinh đang,

Nhỏ vào nghiên mực viết thành văn.

Viết thành thơ văn gửi cho chàng,

Muốn cùng tình lang kết duyên nợ.

Những ngày đó, chỉ cần Lôi Huệ Muội ở riêng cùng ông, sẽ không kìm lòng được mà hát lên bài sơn ca bày tỏ lòng mình, giục ông, kích ông khiến ông nhanh chóng chuẩn bị.

Nhưng ông đã thế nào? Ông nhận được tin mẹ sắp nghỉ hưu, có thể làm thủ tục thay thế hồi Thượng Hải cho ông, hơn nữa cơ quan cũng đã nói xong, chỉ cần về Thượng Hải là có thể đi làm.

Về Thượng Hải, công việc chính quy của cơ quan văn hóa nhà nước, đây đối với Kỷ Văn Tiến đã cắm trại lập nghiệp mười năm mà nói, là cơ hội vận mệnh thay đổi đột ngột, là phúc âm của thế gian, là tin vui tày trời! Mười năm nay, những thanh niên trí thức cùng đến cắm trại với ông, có người được phân công về xí nghiệp công nghiệp nhỏ của huyện làm việc, có người được phân đi đại học ở tỉnh thành làm học viên công nông binh, có người được xí nghiệp quân sự tuyển làm công nhân, khi từng người từng người, từng đợt từng đợt ra đi, ai mà chẳng hân hoan phấn khởi, ai mà chẳng rạng rỡ hớn hở, ai mà chẳng vui sướng vì cuối cùng đã rời khỏi thôn trại? Kỷ Văn Tiến ngưỡng mộ họ, đỏ mắt với họ, đố kỵ họ, ông cảm thấy vận mệnh của bất kỳ thanh niên trí thức nào cũng tốt hơn ông, mọi cơ hội thay đổi vận mệnh đều không có phần của ông, đều vô duyên với ông. Chỉ vì ông là con trai của phần tử lao cải ở lại nông trường, chỉ vì cha ông là phái hữu hay kẻ xấu, "địa, phú, phản, hoại, hữu", cha ông một mình lại chiếm tận hai cái. Tuy ông đã mãn hạn lao cải, nhưng nông trường vẫn không thả ông về Thượng Hải. Mỗi lần Kỷ Văn Tiến điền bảng tình hình cá nhân, đều phải điền trung thực, cha là nhân viên lao cải ở lại nông trường, là phần tử phái hữu, phần tử xấu, là kẻ địch giai cấp chính gốc, mâu thuẫn địch ta.

Chính vì có tâm lý tự ti thấm sâu vào tận xương tủy như vậy, khi Lôi Huệ Muội ở trong trại bày tỏ tình cảm với ông, thể hiện chút quan tâm, thể hiện sự quan tâm của cô gái thôn trại, Kỷ Văn Tiến liền toàn tâm toàn ý lao vào mối tình đầu như lửa cháy hoang dại đến muộn màng đó.

Nghĩ xem, ông đã hai mươi bảy, hai mươi tám tuổi rồi cơ mà!

Huống hồ, Lôi Huệ Muội đã hứa gả chồng. Trước khi thân thiết với Kỷ Văn Tiến, cứ đến Tết Đoan Ngọ, Tết Trùng Dương, Tết Nguyên Đán, luôn có một chàng trai nông thôn ở trại bên ngoài, gánh lễ vật đến nhà họ Lôi, đó là phong tục ở vùng núi Y Sơn, không thể thiếu "bốn cái một": một chai rượu, một nắm mì sợi, một hộp kẹo, một chai nước tương. Lễ vật không hề quý giá, nhưng ngụ ý lại rất cầu kỳ, gọi là chàng trai đến nhà gái lấy sự đồng ý: nếu như nhà gái tiếp tục thừa nhận mối quan hệ hôn ước này, cô gái sẽ vui vẻ gặp chàng trai một lần, nói chuyện hay không không quan trọng, chỉ cần cô gái tặng miếng lót giày tự thêu cho nam giới mang về là được. Chàng trai cũng hiểu trong lòng, anh ta đã lấy được sự đồng ý, mối quan hệ này có thể tiếp tục duy trì. Nếu như cô gái lấy cớ không ra gặp mặt, cũng không tặng lót giày, chàng trai không lấy được sự đồng ý, sau khi về nhà, sẽ phái bà mối đến nhà gái hỏi thăm, có phải tình hình có thay đổi, hay là cô gái muốn hủy hôn?

Đây là phong tục hôn nhân "trong cũ có mới, trong mới mang cũ" phổ biến ở các thôn trại vùng Quế Sơn những năm sáu bảy mươi của thế kỷ trước. Cắm trại nhiều năm, Kỷ Văn Tiến đều đã quen thuộc rồi.

Quan trọng là, sau khi Lôi Huệ Muội thân thiết với ông, đã hát bài sơn ca bày tỏ tình cảm "Gái ngoan không tham hai chồng" với ông một cách rõ ràng, giai điệu của bài sơn ca cổ xưa có chút tinh nghịch đó, Kỷ Văn Tiến đến nay vẫn còn nhớ man mác:

Ruộng tốt quanh lại càng quanh,

Đầu này có nước đầu kia khô.

Ngựa tốt không sắm hai yên,

Gái ngoan không tham hai chồng.

Lôi Huệ Muội đã có quyết tâm lớn như vậy, Kỷ Văn Tiến còn sợ cái gì nữa?

Ông đã nghiêm túc tính toán, trên nền đất nhà họ Lôi, xây hai căn nhà nhỏ trước sau, làm phòng tân hôn cho ông và cô gái miền núi Lôi Huệ Muội, chọn gạch xanh ngói đen, sau khi nhà gạch ngói xây xong, dùng vôi quét tường hai căn phòng trắng muốt. Ngày thường ba bữa ăn, đều cùng ăn cơm chung với gia đình mẹ vợ. Đi lao động về, làm xong việc nhà, xong việc trên mảnh đất tự canh, liền cùng Lôi Huệ Muội quay về căn nhà nhỏ của mình, những chỗ khác không quản được, hai căn nhà nhỏ này là thế giới riêng của ông và Lôi Huệ Muội, ông muốn hai căn phòng giống như ở nhà Thượng Hải, luôn giữ sạch sẽ tinh tươm.

Ông thực sự chưa từng nghĩ đến việc vứt bỏ Lôi Huệ Muội.

Ông đâu có ngờ mọi chuyện lại chuyển biến gấp rút như vậy, mẹ ông, người mẹ thân yêu của ông lại viết cho ông bức thư như vậy.

Ngay khoảnh khắc đọc xong thư của mẹ, Kỷ Văn Tiến đã quyết định rồi, về, về Thượng Hải! Không mâu thuẫn, không do dự, không có quá trình lựa chọn. Ông cảm thấy cũng không cần lựa chọn. Còn về việc làm sao nói với Lôi Huệ Muội về biến cố này, ông nhất thời cũng không nghĩ ra cách, chỉ kéo dài. Vừa kéo dài vừa suy nghĩ từ ngữ. Ông cảm thấy khó nói nhất là, làm sao khuyên Lôi Huệ Muội đừng giữ đứa trẻ đã mang thai. May mà cô ấy vừa mới mang thai không bao lâu, người trong thôn trại ai cũng không nhìn ra.

Ông không ngờ chính điểm này, Lôi Huệ Muội chết cũng không chịu nghe ông. Đến tận lúc này, ông mới thực sự lĩnh giáo được sự cương liệt và cố chấp trong tính cách của cô gái miền núi, ông mới thực sự hiểu thế nào gọi là nhu trong có cương. Thoắt cái bao nhiêu năm trôi qua, đứa trẻ Lôi Huệ Muội mang thai, sau đó có sinh ra không? Nếu không sinh, ông còn thấy thanh thản một chút. Nếu như giống như cô kiên cường thể hiện trước mặt ông, nhất định phải sinh đứa bé ra, vậy đứa bé này sau đó thế nào rồi? Nó là một chàng trai thôn trại ở vùng núi, hay cũng giống như hàng ngàn hàng vạn công nhân nông dân từ thôn trại hẻo lánh đến đô thị ven biển làm thuê, đang vật lộn dưới đáy xã hội đô thị? Còn Lôi Huệ Muội nữa, cô gái thôn trại năm xưa quan tâm ông hết mực, tình cảm sâu đậm, nay cũng đã có con cái, từ trung niên bước vào tuổi già rồi nhỉ!

Đây chính là lý do thực sự khiến Kỷ Văn Tiến tham gia chuyến trở về quê hương thứ hai tự túc, lý do chôn sâu tận đáy lòng không nói cho bất cứ ai. Ông muốn nhân cơ hội này, tế nhị thăm dò xem Lôi Huệ Muội ngày nay sống thế nào; ông muốn biết, nếu ông thực sự có một dòng máu, hôm nay vẫn đang sống ở thôn trại, thì trông như thế nào. Bây giờ ông có điều kiện rồi, ông có một ít tiền rồi, nếu có thể, ông còn muốn lặng lẽ giúp đỡ họ một chút.

Bước chân lên hành trình trở về quê hương thứ hai, bề ngoài ông tỏ ra thư thái tự tại, mọi người đều biết ông đã trở thành nửa triệu phú, có người còn trêu chọc ông trước mặt, La Ấu Hạnh ly hôn sống độc thân thậm chí không hề né tránh sự ngưỡng mộ đối với ông, ông cũng cố tỏ ra phóng khoáng tự tại, sống rất vui vẻ. Mà trong thâm tâm, vừa tới sân bay, ông đã nhận ra, chuyến đi này của mình, về mặt tâm hồn không thể nào nhẹ nhàng được.

Loa ở sân bay vang lên, thông báo hành khách chuẩn bị lên máy bay, nói chuyến bay bị trễ sẽ cất cánh vào lúc hai mươi hai giờ hai mươi phút đêm. Việc này sớm hơn mười phút so với mười giờ rưỡi cất cánh đã báo lúc đầu, các cựu thanh niên trí thức chờ đợi đến mức mất kiên nhẫn lần lượt cầm hành lý tùy thân, xếp hàng đến cửa lên máy bay.

Kỷ Văn Tiến cũng xách túi đeo của mình, xếp hàng ở cuối đội ngũ.