Kha Bích Chu và Đỗ Kiến Xuân quen biết nhau trong một hoàn cảnh vô cùng ngẫu nhiên.

Đó là mùa hè năm 1970. Vào một ngày chủ nhật, tất cả các bạn học cùng điểm định cư tập thể thanh niên trí thức Thượng Hải đều đi chợ phiên, chỉ còn Kha Bích Chu ở nhà một mình. Khó khăn lắm mới có được khoảng thời gian yên tĩnh, Kha Bích Chu tranh thủ lúc này, trải vài tờ giấy lên chiếc "mặt bàn" kê từ hai chiếc rương xếp chồng, cắm cúi viết truyện ngắn "Ngày ngày như thế". Câu chuyện này anh đã ấp ủ từ lâu, nhân vật chính lại là người bạn học thân thiết nhất, anh sớm đã muốn bớt chút thời gian để viết, nhưng mãi chẳng có cơ hội. Ngày thường, trong điểm tập thể hiếm khi nào yên tĩnh, cứ đi làm đồng về là người thì giặt giũ, người thì chuyện phiếm, kẻ ngâm nga ca hát, người lại kéo nhị "phà là mì, phà là mì", căn bản đừng hòng mong được thanh tịnh. Ngay cả vào ngày phiên chợ, cũng người đi chợ kẻ ở lại trong căn nhà cỏ hút thuốc, đánh bài, uống rượu, ầm ĩ đến mức vui vẻ không thôi. Hôm nay chẳng biết thế nào, nhóm thanh niên trí thức như đã hẹn trước, ăn sáng xong liền thay quần áo sạch sẽ, vội vã kéo nhau đi chợ. Kha Bích Chu cầu còn chẳng được, đợi họ vừa đi khỏi liền múa bút thành văn.

Trong tiếng ve râm ran như sóng triều cuộn dâng, Kha Bích Chu dường như lại thấy Tạ Nam Khang, người bạn học cũ của mình. Cậu ấy được phân công về làm việc tại Công ty Xuất nhập khẩu Hàng thủ công mỹ nghệ Thượng Hải, ngày qua ngày sống cuộc đời "ngày ngày như thế", khô khan, nhạt nhẽo, tĩnh lặng như mặt nước tù. Cậu muốn thay đổi lối sống này, nhưng rốt cuộc chẳng khắc phục nổi những nhược điểm của bản thân; tự mình thấy hổ thẹn với chính mình, rồi lại tự mình tha thứ cho bản thân; thế là cậu dần quen với cuộc sống ấy, thậm chí còn thường xuyên tìm lý do để tự an ủi.

Tiếng chim sẻ ríu rít đã dứt, tiếng ve kêu như triều dâng cũng ngừng bặt, Kha Bích Chu chẳng hề hay biết. Anh đắm chìm trong niềm vui sướng khi học tập sáng tác, quên đi hết thảy mọi thứ xung quanh mình. Mái tóc anh đã dài hơn nửa tấc, sớm nên cắt tỉa rồi mà anh chẳng buồn nghĩ tới; chân trần giẫm trên nền đất, đôi giày vải cởi ra ngâm trong chậu nước cũng chẳng màng giặt giũ. Bộ quần áo vá chằng vá đụp lấm lem bùn đất trên người, vốn dự định hôm nay cởi ra giặt sạch, anh cũng quên khuấy đi mất. Căn nhà tranh chỉ trổ một ô cửa sổ trên vách đất nện dày cộp đã sớm tối sầm lại, ánh sáng bên trong yếu ớt đến mức chỉ vừa đủ phân biệt những nét chữ trên mặt giấy trắng, thế mà anh vẫn chẳng hề mảy may nhận ra.

Thì ra sáng sớm trời còn quang đãng, mà lúc này, cơn mưa lớn đã trút xuống gần nửa tiếng đồng hồ. Những hạt mưa quất vào lá ngô ngoài sân điểm tập thể vang lên tiếng "bộp bộp" giòn giã, vậy mà Kha Bích Chu lại chẳng hề nghe thấy. Mãi đến khi trên đỉnh núi ngoài bản lóe lên một tia chớp chói lòa, kéo theo một tiếng sét giáng xuống kinh thiên động địa gầm vang "đùng đoàng", Kha Bích Chu mới giật thót mình ngẩng đầu lên, nhìn ra ngoài ô cửa sổ nhỏ. Trên khung kính lọt thỏm giữa bức tường đất dày, vài dòng nước mưa ngoằn ngoèo chảy xuôi; sườn đồi gần đó, những cành tiêm ba, bụi cỏ mao, cỏ bạt đều bị mưa gió quăng quật, giằng xé, nghiêng ngả rạp sang một bên. Trên những thửa ruộng ngoài bản, màn mưa đan dày như giăng kín sương mù. Dưới mái hiên ngoài điểm tập thể, nước mưa ào ào trút xuống rãnh thoát nước. Tiếng mưa rơi hòa lẫn tiếng nước chảy quá đỗi ồn ào, cắt đứt mạch văn của Kha Bích Chu.

Anh bất đắc dĩ thở dài một hơi, day day đôi mắt hơi mỏi, theo thói quen ngẩng đầu nhìn lên tờ giấy trắng dán trên vách đất vàng. Trên tờ giấy, ai đó dùng bút lông chấm mực đỏ viết hai hàng chữ cứng cáp, mạnh mẽ: "Chớ nản lòng, hãy cứ làm; nhưng cũng chớ tự mãn, vẫn phải luôn gắng sức." Hai câu này hiển nhiên là phương châm sống của anh. Kha Bích Chu hít sâu một hơi, vừa định cúi đầu viết tiếp thì bên tai lại nghe thấy vài tiếng lách cách khe khẽ. Anh lập tức thẳng lưng dậy, cảnh giác nhìn lên mái nhà lợp cỏ tranh. Về nông thôn cắm rễ đã được một năm rưỡi, mỗi khi trời mưa đều là lúc đám thanh niên trí thức bồn chồn lo lắng, đặc biệt là vùng rừng núi Ám Lưu này đã hơn hai tháng không có mưa, bỗng nhiên đổ một trận mưa rào, mái nhà tranh thế nào cũng dột. Quả nhiên, anh lắng tai nghe, trên những tấm ni lông trải trên đỉnh màn của mấy thanh niên trí thức đã vang lên tiếng mưa dột "tí tách". Kha Bích Chu đứng dậy, cẩn thận quan sát xem có chỗ nào nước chảy thành dòng hay không. May sao mùa xuân vừa rồi mái nhà đã được lợp lại, mưa dột không đến mức nghiêm trọng như năm ngoái. Kha Bích Chu lại bắt đầu lo lắng cho con rãnh đào quanh nhà tranh, đã lâu không mưa, cành khô và rác rưởi trong rãnh chưa được khơi thông cẩn thận, không biết nước có bị tắc nghẽn hay không; hễ tắc lại, nước dâng lên ngấm vào vách đất thì nhà sẽ sập mất. Anh nín thở nghe tiếng nước chảy "róc rách", khẽ gật đầu, thầm nghĩ nghe âm thanh này thì rãnh thoát nước vẫn còn thông suốt.

Đúng lúc Kha Bích Chu đang nghiêng tai lắng nghe, ngoài điểm tập thể bỗng truyền đến tiếng chân giẫm trên bùn lầy "bẹp bẹp". Ban đầu Kha Bích Chu tưởng là người qua đường nên không để ý, nhưng chẳng ngờ tiếng bước chân lại vang thẳng đến dưới mái hiên trước cửa lớn điểm tập thể, còn nghe thấy cả tiếng thở hổn hển dồn dập. Có lẽ là Tô Đạo Thành, người cùng phòng có biệt danh "chân chạy", đã về chăng. Kha Bích Chu thầm nghĩ, đợi nghe tiếng đẩy cửa. Nhưng cánh cửa lớn vẫn bất động. Hiển nhiên không phải Tô Đạo Thành về, mà người đứng ngoài cửa là một người đi đường ghé vào trú mưa. Nghĩ đến chuyện mái hiên điểm tập thể rất hẹp, không che nổi cơn mưa gió lớn nhường này, Kha Bích Chu quyết định ra mở cửa cho người trú mưa vào nhà ngồi một lát. Kha Bích Chu từ phòng ngủ nam bước ra gian bếp, đang định mở cửa thì "rầm" một tiếng, cánh cửa đã bị đẩy tung ra. Kha Bích Chu giật mình, định thần nhìn lại, càng khiến anh há hốc mồm, sững sờ không biết nói gì. Đứng ở cửa là một cô gái dong dỏng cao, vóc người mảnh khảnh nhưng tràn đầy sức sống. Toàn thân cô ướt sũng nước mưa, mái tóc đen nhánh ướt đẫm lấp lánh ánh nước, chiếc áo sơ mi lụa phủ màu lam nhạt dán chặt vào khuôn ngực hơi nhô cao, chiếc váy màu xanh cỏ úa rỏ nước tong tòng xuống đất, đôi giày vải quai cài màu đen cùng đôi tất da chân màu trắng lấm lem bùn đất, ướt sũng dính chặt vào bàn chân.

Cô gái cũng đang đánh giá chàng thanh niên trong phòng: Mái tóc hai ba tháng chưa cắt, gương mặt gầy gò ngăm đen vì nắng gió, vẻ mặt u uất, trầm mặc. Đôi mắt hơi hõm sâu vào hốc mắt, nhìn người khác với vẻ trầm tư. Anh có vóc dáng tầm trung, toát lên vẻ ngờ nghệch khờ khạo, mặc một bộ quần áo vá víu bẩn thỉu đến mức các cô gái khó mà hiểu nổi, đôi chân trần đứng trên nền đất. Thông thường, một chàng trai có ngũ quan đoan chính đều rất cuốn hút, nhưng người trước mắt này chẳng những không khiến người ta chú ý mà lại có phần hơi đáng sợ. "Sao không bảo tôi vào nhà?" Cô gái lên tiếng, giọng nói trong trẻo, êm tai đến kinh ngạc. Kha Bích Chu cảm thấy trong hai nữ thanh niên trí thức ở điểm tập thể, không một ai có chất giọng hay như cô, ngay cả Hoa Văn Văn, người một lòng mơ ước trở thành ca sĩ opera giọng nữ cao, cũng không thể sánh bằng. Giọng điệu của cô gái mang tính lấn lướt, khiến Kha Bích Chu không biết phải ứng phó ra sao. Anh ấp úng nói: "Cô vào nhà ngồi đi, tôi đang định ra mở cửa đây." Giọng anh khàn đặc, trầm đục, khiến cô gái phải khó nhọc chớp chớp mắt mới nghe hiểu. Cô cất tiếng cười giòn giã, vừa thong thả bước vào gian bếp vừa nói: "Trong lòng tôi cứ thấy lạ. Nhìn cửa thì không khóa, trong nhà dường như có người. Nhưng ghé tai nghe thử thì lạ thật, chẳng có lấy một tiếng động. Một mình anh mà ở yên được thế này cơ đấy! Còn ai khác nữa không?" Kha Bích Chu lắc đầu. Lúc này anh mới nghe rõ, giọng của cô gái trong trẻo hệt như tiếng bi sắt thả vào ly thủy tinh, vô cùng êm tai.

Cô gái đi tới giữa phòng, tiện tay kéo một chiếc ghế dài ngồi xuống, ngửa mặt hỏi: "Có lửa không? Các anh đun than hay đun củi?"

"Nấu cơm thì đun than." Kha Bích Chu hơi hiểu ra liền đáp, nhìn bộ quần áo ướt sũng của cô rồi nói: "Tôi lấy củi nhóm đống lửa cho cô sưởi nhé!" Nói đoạn, anh quay người đi vào góc tường gom củi khô. Chỉ một loáng sau, Kha Bích Chu đã nhóm một đống lửa trong hố tro giữa gian bếp chuyên dùng để sưởi vào mùa đông. Anh nhóm lửa rất khéo, ngọn lửa cháy vừa phải, bập bùng đỏ rực, cành cây củi khô xếp chụm lại như một tòa tháp nhỏ nhắn. Cô gái chớp chớp mắt, chăm chú dõi theo từng cử chỉ của anh, trên mặt lộ rõ vẻ hiếu kỳ. Thấy lửa đã bốc lên, cô vui vẻ ngồi bên hố lửa, hai tay kéo giũ chiếc áo sơ mi lụa, rồi vén váy lên căng ra hơ trước lửa.

Kha Bích Chu ngồi cùng cô cách hố lửa chừng hai thước, thầm quan sát cô gái. Cô gái này lông mày không dài, chỉ là một đường cong nhạt, dưới làn mày là đôi mắt long lanh rạng rỡ, khi nhìn vào thứ gì đó thì vô cùng chuyên chú, tập trung, toát ra một khí thế áp đảo nhưng không hề khiến người ta cảm thấy sắc sảo, gay gắt. Sống mũi thẳng tắp, đôi môi hơi dày, khi mím lại thì hơi cong lên một chút. Trông cô khỏe khoắn, tràn đầy sức sống và phơi phới tuổi xuân. Khuôn mặt hồng hào luôn phảng phất nét cười, đặc biệt là mỗi khi mỉm cười như thế, nơi khóe miệng bên phải luôn lộ ra một nếp nhăn mang chút ý vị châm biếm. Bờ vai tròn trịa vững chãi của cô trông có vẻ rất khỏe khoắn. Trong lúc hong váy, chốc chốc cô lại ngước mắt liếc nhìn Kha Bích Chu một cái. Kha Bích Chu chợt nghĩ việc mình lén lút quan sát cô thế này là bất lịch sự, bèn cụp mắt xuống. Mỗi lúc như vậy, trên khuôn mặt gầy guộc của anh lại hiện lên vẻ sầu muộn, bần thần, tựa như có một đám mây đen che phủ khuôn mặt. Đang sưởi lửa, cô gái ngước mắt liếc nhìn anh vài cái, lập tức nhận ra sắc mặt ảm đạm của anh. Cô khẽ lay tà váy, nhìn Kha Bích Chu hỏi: "Anh bị ốm à?" "Không có." "Thế sao trông anh nặng trĩu tâm sự thế?" Kha Bích Chu cười khổ một tiếng, không đáp. Cửa gian bếp mở toang, những hạt mưa to như hạt đậu quất xuống nền đất ngoài căn nhà tranh, bắn tung tóe những bọt bùn nước, làm ướt sũng hai cánh cửa gỗ thông. Cơn mưa rào tầm tã ngoài trời vẫn tiếp tục trút xuống.

Váy đã hong khô trước, cô gái hỏi: "Anh có quạt không?" "Có." Kha Bích Chu đi về phía đầu giường lấy chiếc quạt xếp màu đen đưa cho cô.

Cô gái mở quạt ra, liếc nhìn một cái rồi cười bảo: "Hô, anh tên là Kha Bích Chu à. Tên lạ thật đấy. Tôi tên Đỗ Kiến Xuân, anh đã nghe nói bao giờ chưa?" "Chưa." Đỗ Kiến Xuân phe phẩy quạt trước mặt, lại hỏi: "Điểm tập thể các anh có mấy thanh niên trí thức?" "Sáu người." "Mấy cô gái?"

"Hai người." "Hai cô gái tên là gì?" "Đường Huệ Quyên và Hoa Văn Văn." "Trời, cái anh này buồn cười thật đấy, hệt như hạt bàn tính, gẩy một cái mới nhúc nhích một cái; tôi hỏi một câu, anh đáp một câu. Không thể kể thêm nhiều tình hình hơn một chút à?" Kha Bích Chu xòe một bàn tay: "Kể cái gì cơ?" "Bốn nam thanh niên trí thức các anh tên là gì?" "Tôi là một; còn một người tên Tô Đạo Thành, con em cán bộ cấp cao; người nữa tên Vương Liên Phát, xuất thân viên chức cao cấp. Người thứ tư tên... tên Tiêu Vĩnh Xuyên..." "Tên ăn cắp ấy hả?" Kha Bích Chu mím chặt môi, gật đầu. "Anh đúng là làm tôi buồn cười, khi nói về mấy anh nam sinh sao cứ phải xưng cả xuất thân gia đình thế nhỉ?" Đỗ Kiến Xuân phe phẩy chiếc quạt thật mạnh phát ra tiếng "phành phạch", cười sảng khoái: "Haha, tôi có phải đến làm vận động chính trị đâu mà cần xếp phe tả, trung, hữu, phân chia trận tuyến giai cấp chứ." Lông mày Kha Bích Chu khẽ giật một cái, anh ngậm chặt miệng, không nói lời nào. Đỗ Kiến Xuân nhận ra sắc mặt không vui của Kha Bích Chu, liền thản nhiên chuyển đề tài: "Nói cho tôi biết đi, sáu thanh niên trí thức các anh đi làm đồng có chăm chỉ không? Đội sản xuất có ấn tượng tốt với các anh không? Năm ngoái mỗi công lao động trị giá bao nhiêu tiền? Thanh niên trí thức có tự cấp tự túc được không? Thời gian rảnh các anh làm những gì?"

Đối diện với hàng loạt câu hỏi dồn dập như pháo liên thanh của Đỗ Kiến Xuân, Kha Bích Chu khẽ cau mày, tay phải lần lượt bẻ từng ngón tay trái, ngắn gọn đáp từng câu một: "Chúng tôi đều đi làm đồng. Những người khác có chăm hay không tôi không biết, riêng tôi thì ngày nào cũng đi, trừ phi ốm đau. Đội sản xuất ngoài việc có chút ác cảm với Tiêu Vĩnh Xuyên thì với những người khác hình như đều tốt. Năm ngoái mỗi ngày công được chia sáu hào, lao động quần quật mỗi ngày thì miễn cưỡng tự cấp tự túc được. Thời gian rảnh việc ai nấy làm." Ánh mắt sáng ngời của Đỗ Kiến Xuân nhìn Kha Bích Chu đầy chăm chú, lắng tai nghe thật kỹ. Thấy anh trả lời xong, cô lại chẳng chút khách khí cười nói: "Anh ích kỷ thật đấy, người khác chăm hay không lẽ nào anh không biết? Cùng sống dưới một mái nhà tranh cơ mà. Thời gian rảnh việc ai nấy làm, là làm những việc gì?" "Người đi chơi loanh quanh, người nịnh bợ lấy lòng, người kéo nhị, người hút thuốc, người đọc sách, việc gì cũng có." "Còn anh, anh làm gì?" Đôi mắt Đỗ Kiến Xuân vẫn nhìn thẳng vào anh không hề rời đi, nhìn đến mức khiến Kha Bích Chu có phần bối rối. Anh lảng tránh ánh mắt rực lửa của cô, ngập ngừng nói: "Tôi hả, tôi chẳng làm gì cả..." "Nói dối! Chủ nhật anh không đi chợ phiên, trốn trong nhà chắc chắn là có việc." Đỗ Kiến Xuân sắc sảo vặn hỏi: "Nói mau, anh làm gì?" "Tôi... tôi học tập, viết lách chút đỉnh." Chẳng hiểu thế nào, dưới sự gặng hỏi như tra khảo của cô, Kha Bích Chu đành phải nói thật, nhưng lời vừa thốt ra thì mặt anh đã ngượng ngùng đỏ bừng lên.

Đôi lông mày nhạt của Đỗ Kiến Xuân khẽ nhướng lên: "Viết cái gì thế?" "Tiểu thuyết." "Thật sao?" Đỗ Kiến Xuân vô cùng thích thú nhướng mày: "Anh đúng là có nghị lực thật đấy. Viết tiểu thuyết gì vậy, cho tôi xem được không?" Mặt Kha Bích Chu đỏ bừng lên như gấc, để che giấu sự bất an thắc thỏm của mình, anh đưa tay nhặt mấy thanh củi khô, ấp úng nói: "Không thể cho người khác xem, cũng không thể cho cô xem được. Tôi cũng căn bản... căn bản chưa viết xong... Thêm mấy thanh củi khô nữa, cô sưởi tiếp đi..."

"Không cần thêm củi đâu." Đỗ Kiến Xuân gập quạt lại, thân thiện nói: "Nhìn này, quần áo của tôi khô hết cả rồi. Chút lửa này để hong khô giày tất là đủ rồi." Kha Bích Chu luống cuống thu dọn củi, ngẩng mặt lên thì vừa vặn bắt gặp ánh mắt sáng ngời đầy sức hút của Đỗ Kiến Xuân. Cô tỏ ra thẳng thắn, tự nhiên, lần đầu tiên bước vào điểm tập thể mà cứ như đang ở nhà mình vậy. Nói chuyện với Kha Bích Chu cũng giống như bạn học quen biết đã nhiều năm, bộc trực đến kinh ngạc. Dưới ánh lửa bập bùng lúc mờ lúc tỏ, hai bên má cô ửng hồng như hai đóa mây ráng. Trên vầng trán mịn màng hồng hào lấm tấm vài giọt mồ hôi trong veo. Kha Bích Chu dời ánh mắt, trầm ngâm nhìn về phía góc phòng, nơi đó đặt một chiếc thùng gỗ lớn và một đôi thùng gánh nước, đó là vật dụng chung của điểm tập thể. Anh đứng dậy, bước vào phòng ngủ nam, mở rương gỗ tìm ra một chiếc khăn mặt kẻ sọc xanh trắng còn khá mới, lấy chậu rửa mặt, múc một ít nước rồi nói: "Cô rửa mặt đi!"

Đỗ Kiến Xuân cười tươi tắn, nét mặt lộ rõ vẻ cảm kích, nói: "Cảm ơn nhé. Anh vẫn chưa mời tôi uống nước đâu đấy." Nói rồi, cô khẽ liếm môi. Kha Bích Chu ngẩng đầu nhìn kỹ, lúc này mới nhận ra đôi môi hơi dày của cô có phần khô ráp, nếp nhăn mang chút ý vị châm biếm nơi khóe miệng kia lại nhếch lên thật rõ ràng. Anh vội vàng cúi đầu quay vào phòng lấy ra một chiếc ca tráng men màu trắng, rót một cốc nước sôi để nguội, đưa cho Đỗ Kiến Xuân đang ra sức rửa mặt và nói: "Tôi không có chè, cô uống tạm nước sôi để nguội nhé!" Khóe miệng Đỗ Kiến Xuân cong lên, tươi cười gật đầu liên hồi: "Nước sôi để nguội cũng tốt lắm rồi, cảm ơn, cảm ơn anh nhé."

Hắt nước rửa mặt đi, Đỗ Kiến Xuân bưng ca nước lên uống "ừng ực" hai ngụm lớn, thở dốc một hơi. Cô rõ ràng là rất khát rồi. Thấy Kha Bích Chu chăm chú nhìn mình, cô quệt miệng, thở phào một tiếng rồi bảo: "Nước này ngọt thật đấy." Kha Bích Chu khẽ mỉm cười, đây là nụ cười đầu tiên kể từ lúc cô bước vào nhà. Đỗ Kiến Xuân phát hiện ra Kha Bích Chu, người mà thoạt nhìn có vẻ hơi đáng sợ, khi mỉm cười lại vô cùng cuốn hút. Cô nhìn anh với vẻ dò xét, dùng giọng điệu khuyên nhủ nói: "Có thời gian thì nên giặt giũ quần áo, cắt tóc đi một chút. Đám con trai các anh toàn là đồ lười biếng." Mặt Kha Bích Chu đỏ bừng đến tận mang tai, ngượng ngùng cúi gằm đầu xuống. Kỳ lạ là, bị cô vạch trần khuyết điểm ngay trước mặt, anh lại không hề tức giận. Ngược lại còn chân thành gật đầu.

Một cơn gió thổi qua, mưa rõ ràng đã nhỏ đi nhiều, những hạt mưa không còn đập "bộp bộp" liên hồi xuống mặt đất như ban nãy nữa, nước từ mái hiên trút xuống cũng bớt đi tiếng ào ào dữ dội. Kha Bích Chu ước chừng trời đã gần chập tối. Anh quay người ngóng ra ngoài cửa lớn, chỉ sợ năm người đi chợ phiên lúc này quay về điểm tập thể, thấy anh và một cô gái ngồi đối diện nhau thì ngượng ngùng biết bao! Anh thầm mong mưa tạnh thật nhanh, Đỗ Kiến Xuân hong khô quần áo rồi cũng nên rời đi thôi.

Nhưng Đỗ Kiến Xuân dường như chẳng hề nghĩ đến chuyện rời đi, cô mang theo sự quan tâm của một cô gái trẻ, rướn người về phía trước hỏi: "Kể cho tôi nghe đi, anh xuống nông thôn bằng cách nào thế?" "Tôi ấy à?" Kha Bích Chu ngẩn người ra một lúc, lắp bắp nói: "Cô... cô muốn tôi nói dối, hay nói thật?" "Đương nhiên là nói thật rồi!" Đỗ Kiến Xuân thốt lên với giọng vô cùng kinh ngạc: "Chẳng lẽ người ta lại thích nghe lời dối trá sao?" Kha Bích Chu có phần lúng túng bất an, anh nghiến răng một cách máy móc, cất giọng khô khốc, gượng gạo: "Tôi là vì hết cách mới phải xuống nông thôn..." "Cái gì cơ?" Đỗ Kiến Xuân kinh ngạc thốt lên, giọng nói the thé cắt ngang lời anh: "Anh không phải tự giác lên núi xuống đồng làm cách mạng, tiếp nhận sự giáo dục lại của bần cố nông mà đến đây sao? Ôi chao, cái anh này lạc hậu quá, lạc hậu thật đấy!" Kha Bích Chu bị hai câu nói này đâm nhói vào tim, anh nhắm nghiền mắt lại, khẽ gật đầu thừa nhận: "Phải, tôi thật sự lạc hậu. Thật sự rất lạc hậu." Đỗ Kiến Xuân kinh ngạc trợn tròn đôi mắt lấp lánh sáng ngời, nhìn chằm chằm vào Kha Bích Chu như muốn nhìn thấu tâm can anh. Câu trả lời thẳng thắn không chút giấu giếm của Kha Bích Chu hiển nhiên khiến cô sinh nghi, cô liền dịu giọng lại, đổi chủ đề: "Tôi là tích cực chủ động xin xuống nông thôn đấy. Anh nghĩ mà xem, phong trào lên núi xuống đồng tráng lệ cuộn dâng như sóng cồn, cờ đỏ rợp trời, dòng người tiễn đưa tấp nập, những nụ cười ngập tràn kỳ vọng, trọng trách cao cả cải tạo thế giới, xây dựng tổ quốc, một thế hệ thanh niên cách mạng lẽ nào có thể dửng dưng vô cảm được sao? Lẽ nào có thể đứng ngoài dòng chảy của thời đại? Không thể, tuyệt đối không thể! Chúng ta nhất định phải dấn thân vào cuộc cách mạng vĩ đại này, nhuộm đầy dầu mỡ, lấm lem bùn đất, dùng mồ hôi lao động để cải tạo thế giới quan, làm những người tiên phong mở đường cho thời đại mới. Gom giọt nước sinh mệnh non trẻ của chúng ta hòa vào dòng thác lũ của thời đại. Bởi vậy, dù tôi hoàn toàn có đủ điều kiện ở lại thành phố, tôi vẫn chọn đến sơn trại này cắm rễ lập nghiệp."

Đỗ Kiến Xuân cứ ngỡ những lời lẽ hùng hồn, khảng khái của mình có thể lay động được trái tim Kha Bích Chu, nào ngờ Kha Bích Chu lại khép hờ đôi mắt, trong lúc cô nói chuyện, anh đã liên tiếp hai lần quay người nhìn ra ngoài cửa. Đỗ Kiến Xuân bị thái độ coi thường này của anh chọc giận, cô đặt mạnh chiếc ca nước xuống ghế dài, "vút" một cái đứng bật dậy, nói: "Cảm ơn nhé, tôi đi đây." Kha Bích Chu lúc này mới mở to mắt, tán đồng nói: "Mưa cũng đã tạnh rồi." Quả nhiên, nước mái hiên đã phải cách một hồi lâu mới rỏ xuống một giọt. Chỉ có điều mây đen kịt vẫn tụ lại giữa không trung chưa chịu tan đi, đem lại cảm giác ngột ngạt đè nén, nhìn dáng vẻ này có thể đổ mưa rào lại bất cứ lúc nào.

Đỗ Kiến Xuân sống đến hai mươi hai tuổi, chưa từng gặp người thanh niên nào có cá tính như Kha Bích Chu. Cô rảo bước ra đến cửa, quay đầu lại, một lần nữa đánh giá anh từ trên xuống dưới: Mái tóc rối bù quá dài, khuôn mặt gầy gò đen sạm, ánh mắt u uất, bộ quần áo chằng chịt vết vá, cùng đôi chân trần giẫm trên đất. Đối với tâm trạng tự cam chịu lạc hậu, tiêu cực bi quan của anh, cô thực sự muốn phẫn nộ mắng mỏ anh vài câu, nhưng lời đến khóe môi lại nuốt ngược trở vào. Cử chỉ, thần thái của anh thực sự có nét gì đó kỳ lạ, lại có phần khiến người ta thương cảm, những lời định thốt ra nơi cổ họng liền biến thành một câu thế này: "Anh có áo mưa không? Cho tôi mượn..." Lần này Kha Bích Chu không những đỏ bừng mặt mà còn tỏ ra rất lúng túng, có chút bồn chồn bất an, anh vô cùng miễn cưỡng đáp: "Áo mưa và ô tôi đều không có. Tôi rất nghèo, xin lỗi nhé." Đỗ Kiến Xuân chỉ cảm thấy trái tim mình thắt lại, cô không nhìn anh lấy một cái, vội vã nói: "Thế thì được rồi, tôi chạy nhanh một chút cho kịp vậy!" Giọng điệu của cô dịu dàng hơn rất nhiều so với lúc hậm hực đứng dậy ban nãy. Dứt lời, Đỗ Kiến Xuân lao ra khỏi căn nhà của điểm tập thể thuộc đội sản xuất Hồ Biên, đại đội Ám Lưu, men theo con đường núi lầy lội dẫn ra ngoài bản, vung tay chạy thật nhanh. Suốt dọc đường, gót chân cô bắn lên vô số bọt bùn nước. Chỉ trong chớp mắt, bóng dáng cô đã bị mấy bụi trúc che khuất. Trong tầm mắt của Kha Bích Chu, chỉ còn lại vài đỉnh núi sừng sững cùng một con đường bùn lầy nhơ nhớp. Anh bất lực tựa người vào khung cửa, chán chường nhìn ra xa, tiếc nuối tự lẩm bẩm: "Có phải mình lạnh lùng quá rồi không. Cô ấy là thanh niên trí thức của đại đội nào nhỉ? Mình thậm chí còn quên hỏi nữa, ai!"