Sáng chủ nhật tuần đó, mục sư Mordaunt có một giáo đoàn rất đông đảo. Thật vậy, ông hầu như chẳng nhớ nổi có chủ nhật nào nhà thờ lại đông nghẹt người đến thế. Nhiều người xuất hiện mà hiếm khi nào ban cho ông vinh dự đến nghe các bài giảng của mình.
Thậm chí còn có cả người từ Hazelton, giáo xứ bên cạnh. Nào là những bác nông dân vạm vỡ, cháy nắng; những bà vợ phì nhiêu, thoải mái, má đỏ hây hây trong những chiếc mũ đẹp nhất và những chiếc khăn choàng lộng lẫy nhất; mỗi gia đình có tầm nửa tá trẻ con. Vợ bác sĩ cũng có mặt cùng bốn cô con gái. Vợ chồng ông bà Kimsey, những người giữ hiệu thuốc, chuyên bào chế thuốc viên và gói bột thuốc cho mọi người trong bán kính mười dặm, ngồi trong ghế của họ; bà Dibble trong ghế của bà; cô Smiff, thợ may trong làng, và bạn cô là cô Perkins, thợ làm mũ, ngồi trong ghế của họ; chàng thanh niên phụ việc cho bác sĩ và cậu học việc nhà thuốc đều có mặt; trên thực tế, hầu như mọi gia đình trong vùng đều có đại diện bằng cách này hay cách khác.
Trong tuần trước đó, rất nhiều câu chuyện kỳ diệu đã được kể về tiểu huân tước Fauntleroy. Bà Dibble bận rộn tiếp khách đến mua một xu kim hoặc nửa xu ruy băng và nghe bà kể chuyện đến nỗi cái chuông nhỏ trên cửa tiệm suýt rung đến kiệt sức vì người ra kẻ vào. Bà Dibble biết chính xác phòng của tiểu huân tước được trang hoàng ra sao, những món đồ chơi đắt tiền nào đã được mua, cách mà một chú ngựa con màu nâu xinh xắn đang chờ cậu, cùng một người hầu nhỏ tuổi để chăm sóc nó, và một chiếc xe ngựa nhẹ với bộ dây cương khảm bạc. Và bà cũng có thể kể lại các gia nhân đã nói gì khi thoáng thấy đứa trẻ vào đêm cậu đến; và cách mà mọi nữ gia nhân ở tầng dưới đều bảo rằng thật là tội nghiệp, đúng thế, khi chia cắt đứa bé đáng yêu tội nghiệp khỏi mẹ nó; và tất cả đều tuyên bố rằng tim họ như nhảy lên cổ họng khi cậu đi một mình vào thư viện để gặp ông nội, vì “chẳng ai biết cậu sẽ đối xử ra sao, và tính khí của ngài bá tước đủ sức làm những kẻ đầu hai thứ tóc phải hoảng hốt, huống chi là một đứa trẻ.”
“Nhưng nếu bà tin tôi, thưa bà Jennifer,” bà Dibble đã kể, “sự sợ hãi là thứ mà đứa trẻ đó không hề biết — chính miệng ông Thomas đã nói vậy; và cậu cứ ngồi cười, rồi nói chuyện với ngài bá tước như thể họ đã là bạn bè từ giờ phút đầu tiên. Và ngài Bá tước ngạc nhiên đến mức, ông Thomas kể, ngài chẳng làm gì ngoài việc lắng nghe và trừng trừng nhìn ra từ dưới hàng lông mày. Và đó là ý kiến của ông Thomas, thưa bà Bates, rằng dù ngài ấy có tệ đến đâu, thì trong thâm tâm ngài ấy cũng cảm thấy hài lòng, lại còn tự hào nữa; vì một cậu nhóc khôi ngô hơn, hay có phong thái lịch sự hơn, dẫu cho có hơi già dặn trước tuổi, thì ông Thomas bảo ngài ấy chưa bao giờ mong muốn được thấy.”
Và rồi câu chuyện về Higgins xuất hiện. Mục sư Mordaunt đã kể nó tại bàn ăn nhà mình, và những người hầu nghe được đã kể lại trong bếp, từ đó lan ra như cháy rừng.
Và vào ngày chợ phiên, khi Higgins xuất hiện trong thị trấn, ông đã bị chất vấn từ mọi phía, Newick cũng bị chất vấn, và để đáp lại, ông đã cho hai hoặc ba người xem bức thư ký tên “Fauntleroy.”
Và thế là các bà vợ nông dân đã có khối thứ để bàn tán bên tách trà và những buổi mua sắm, họ đã khai thác triệt để đề tài đó và tận dụng nó tối đa. Vào ngày chủ nhật, họ hoặc đi bộ đến nhà thờ hoặc được chồng chở bằng xe ngựa hai bánh, những người chồng có lẽ bản thân cũng tò mò không kém về vị tiểu huân tước mới sẽ là chủ nhân tương lai của vùng đất này.
Hoàn toàn không phải thói quen của ngài Bá tước khi đến nhà thờ, nhưng ngài chọn xuất hiện vào chủ nhật đầu tiên này — đó là ý thích bất chợt của ngài khi hiện diện trong dãy ghế gia tộc to lớn, với Fauntleroy ở bên cạnh.
Có rất nhiều người lai vãng trong nghĩa trang và la cà ở con ngõ vào buổi sáng hôm đó. Có những nhóm người tụ tập ở cổng và hiên nhà, và đã có rất nhiều cuộc bàn tán về việc liệu ngài huân tước có thực sự xuất hiện hay không. Khi cuộc bàn tán lên đến cao trào, một phụ nữ tốt bụng bất chợt thốt lên một tiếng kêu.
“Chà,” bà nói, “chắc đó là người mẹ, trông trẻ trung và xinh đẹp làm sao.” Tất cả những ai nghe thấy đều quay lại nhìn dáng người mảnh khảnh mặc đồ đen đang đi lên con đường nhỏ. Mạng che mặt được hất ra sau, để lộ gương mặt thanh tú và ngọt ngào nhường nào, và mái tóc rực rỡ uốn lượn dịu dàng tựa tóc trẻ thơ dưới chiếc mũ góa phụ nhỏ.
Cô không nghĩ về những người xung quanh; cô đang nghĩ về Cedric, về những chuyến thăm của thằng bé, và niềm vui của nó với chú ngựa con mới, con vật mà ngày hôm trước nó đã thực sự cưỡi đến tận cửa nhà cô, ngồi rất thẳng lưng và trông vô cùng tự hào, hạnh phúc. Nhưng chẳng mấy chốc cô không khỏi bị thu hút bởi thực tế là mọi người đang nhìn mình và sự xuất hiện của cô đã gây ra một thứ chấn động nào đó. Cô nhận ra điều đó trước tiên vì một cụ già mặc áo choàng đỏ đã nhún gối chào kính cẩn trước cô, rồi một người khác cũng làm y như vậy và nói, “Chúa phù hộ bà, thưa phu nhân!” và từng người một cất mũ chào khi cô đi qua. Trong khoảnh khắc, cô không hiểu chuyện gì đang xảy ra, và rồi cô nhận ra đó là vì cô là mẹ của tiểu huân tước Fauntleroy nên họ mới làm vậy, cô hơi đỏ mặt vì ngượng ngùng, cũng mỉm cười cúi đầu chào, và cất giọng dịu dàng nói, “Cảm ơn bác,” với cụ già vừa cầu phúc cho mình. Đối với một người luôn sống trong một thành phố lớn ồn ào, đông đúc của nước Mỹ, sự kính trọng giản dị này rất mới lạ, và thoạt đầu hơi bối rối một chút; nhưng xét cho cùng, cô không thể không yêu mến và cảm động trước sự nồng hậu thân thiện mà nó dường như muốn bày tỏ. Cô vừa bước qua hiên đá vào trong nhà thờ thì sự kiện lớn nhất trong ngày xảy ra. Chiếc xe ngựa từ Lâu đài, với những con ngựa đẹp mã và người hầu cao lớn mặc đồng phục, rẽ vòng qua góc phố và đi xuống con ngõ xanh rờn.
“Họ đến kìa!” tiếng truyền từ người quan sát này sang người quan sát khác.
Và rồi chiếc xe ngựa dừng lại, Thomas bước xuống mở cửa, và một cậu bé mặc bộ nhung đen, với mái tóc bồng bềnh rực rỡ tuyệt đẹp, nhảy xuống.
Mọi đàn ông, phụ nữ và trẻ em đều tò mò nhìn cậu bé.
“Thằng bé y hệt Đại úy tái thế!” những người đứng xem còn nhớ về người cha của cậu lên tiếng. “Đích thị là bản sao của Đại úy, giống y đúc!”
Cậu đứng đó dưới ánh mặt trời ngước nhìn ngài Bá tước, khi Thomas giúp vị quý tộc ấy bước xuống, với vẻ quan tâm trìu mến nhất có thể tưởng tượng được. Ngay khi có thể giúp, cậu liền chìa tay ra và đưa vai ra đỡ như thể mình cao tới bảy thước. Ai nấy đều thấy rõ ràng rằng dù với người khác thế nào đi nữa, Bá tước xứ Dorincourt chẳng hề gây ra chút sợ hãi nào trong lòng đứa cháu trai của ngài.
“Ông cứ dựa vào cháu nhé,” họ nghe thấy cậu nói. “Mọi người mới vui mừng làm sao khi gặp ông, và trông ai cũng có vẻ quen thuộc với ông quá!”
“Bỏ mũ xuống, Fauntleroy,” ngài Bá tước nói. “Họ đang cúi chào cháu đấy.”
“Cháu á!” Fauntleroy kêu lên, thát một cái giật phăng chiếc mũ ra, để lộ mái tóc sáng ngời trước đám đông và quay cặp mắt sáng rực, bối rối nhìn họ khi cậu cố gắng cúi đầu chào tất cả mọi người cùng một lúc.
“Chúa phù hộ ngài huân tước!” cụ già mặc áo choàng đỏ vừa nhún gối chào mẹ cậu lên tiếng; “chúc ngài sống lâu trăm tuổi!”
“Cảm ơn cụ ạ,” Fauntleroy nói. Và rồi họ bước vào nhà thờ, và tiếp tục bị chú ý ở đó, trên con đường đi dọc lối đi giữa để đến dãy ghế vuông có đệm màu đỏ và rèm che. Khi Fauntleroy đã yên vị, cậu phát hiện ra hai điều khiến cậu thích thú: điều thứ nhất là, ở phía bên kia nhà thờ, nơi cậu có thể nhìn sang, mẹ cậu đang ngồi và mỉm cười với cậu; điều thứ hai là, ở một đầu của dãy ghế, sát bức tường, có hai hình nhân kỳ lạ được tạc bằng đá, đối mặt nhau khi quỳ gối ở hai bên một cột trụ đỡ hai cuốn sách thánh bằng đá, đôi bàn tay chụm lại như đang cầu nguyện, trang phục rất cổ kính và lạ mắt. Trên tấm bia cạnh đó có khắc thứ gì đó mà cậu chỉ đọc được những từ kỳ lạ:
“Here lyeth ye bodye of Gregorye Arthure Fyrst Earle of Dorincourt Allsoe of Alisone Hildegarde hys wyfe.”
“Cháu thì thầm được không ạ?” ngài huân tước hỏi, bị sự tò mò nung nấu.
“Gì thế?” ông nội cậu nói.
“Họ là ai vậy ạ?”
“Một vài tổ tiên của cháu,” ngài Bá tước đáp, “những người đã sống từ vài trăm năm trước.”
“Có lẽ,” Lord Fauntleroy vừa nói vừa nhìn họ đầy kính trọng, “có lẽ cháu học cách đánh vần từ họ đấy ạ.” Và rồi cậu bắt đầu tìm chỗ trong sách lễ nhà thờ. Khi âm nhạc vang lên, cậu đứng dậy và nhìn sang mẹ, mỉm cười. Cậu rất thích âm nhạc, và hai mẹ con thường xuyên hát cùng nhau, thế nên cậu hòa giọng cùng mọi người, giọng ca trong trẻo, ngọt ngào và cao vút vang lên rõ mồn một như tiếng chim hót. Cậu hoàn toàn quên mất bản thân vì niềm vui sướng trong đó. Ngài Bá tước cũng quên mất bản thân một chút khi ngồi trong góc ghế được rèm che khuất và ngắm nhìn cậu bé. Cedric đứng đó với cuốn sách thánh ca mở lớn trên tay, hát bằng tất cả sức lực tuổi thơ của mình, gương mặt ngẩng lên đôi chút, đầy hạnh phúc; và khi cậu hát, một tia nắng dài len lỏi vào, chiếu xiên qua ô kính màu vàng của khung cửa sổ, làm bừng sáng những lọn tóc đang xõa quanh đầu cậu bé. Mẹ cậu, khi nhìn sang cậu từ bên kia nhà thờ, cảm thấy một luồng điện chạy dọc qua tim, và một lời cầu nguyện cũng dâng lên trong đó — một lời cầu nguyện rằng hạnh phúc tinh khôi, giản dị trong tâm hồn thơ trẻ của cậu sẽ kéo dài, và rằng vận may kỳ lạ, to lớn giáng xuống đời cậu sẽ không mang theo bất kỳ điều sai trái hay cái ác nào. Có rất nhiều tâm tư dịu dàng, lo âu trong trái tim nhân hậu của cô những ngày mới mẻ này.
“Ôi, Ceddie!” cô đã nói với thằng bé vào tối hôm trước, khi cô cúi xuống ôm lấy nó để chúc ngủ ngon trước lúc nó đi; “ôi, Ceddie cưng, mẹ ước gì vì con mà mẹ thật thông minh và có thể nói được thật nhiều điều khôn ngoan! Nhưng con chỉ cần ngoan ngoãn, con yêu, chỉ cần dũng cảm, chỉ cần luôn tử tế và chân thật, thì chừng nào còn sống con sẽ chẳng bao giờ làm tổn thương ai cả, và con có thể giúp đỡ rất nhiều người, và thế giới rộng lớn này có thể trở nên tốt đẹp hơn vì đứa con bé bỏng của mẹ đã cất tiếng khóc chào đời. Và điều đó là tuyệt vời nhất, Ceddie ạ — điều đó tuyệt hơn tất cả mọi thứ, rằng thế giới này trở nên tốt đẹp hơn một chút vì một con người từng sống trên đời — dẫu chỉ tốt hơn một chút xíu thôi, con yêu ạ.”
Và khi trở về Lâu đài, Fauntleroy đã lặp lại những lời đó với ông nội.
“Và cháu đã nghĩ về ông khi mẹ nói thế,” cậu kết luận; “và cháu đã bảo với mẹ rằng thế giới là như vậy vì ông đã từng sống, và cháu sẽ cố gắng xem liệu mình có thể trở giống như ông hay không.”
“Và con bé đã nói gì về điều đó?” ngài huân tước hỏi, có chút bất an.
“Mẹ nói thế là đúng, và chúng ta phải luôn tìm kiếm những điều tốt đẹp ở mọi người và cố gắng để được như thế.”
Có lẽ đây là điều mà ông lão nhớ đến khi ngài liếc nhìn qua phần rèm đỏ được vạch sang một bên của dãy ghế. Rất nhiều lần ngài nhìn qua đầu mọi người về phía nơi người vợ của con trai ngài ngồi một mình, và ngài nhìn thấy gương mặt thanh tú mà người quá cố chưa từng được tha thứ từng yêu, cùng đôi mắt vô cùng giống với đứa trẻ ở bên cạnh mình; nhưng suy nghĩ của ngài là gì, và liệu chúng cay đắng, tê tái hay đã dịu bớt đi đôi chút, thì thật khó mà dò ra.
Khi họ bước ra khỏi nhà thờ, rất nhiều người đã tham dự buổi lễ đứng đợi để nhìn họ đi qua. Khi họ đến gần cổng, một người đàn ông tay cầm mũ bước lên một bước rồi ngập ngừng. Ông ta là một nông dân trung niên, với gương mặt hằn in nỗi nhọc nhằn.
“Chà, Higgins,” ngài Bá tước nói.
Fauntleroy quay phắt lại nhìn ông ta.
“Ồ!” cậu kêu lên, “có phải chú Higgins đấy không ạ?”
“Vâng,” ngài Bá tước đáp cộc lốc; “và ta cho rằng hắn đến để ngắm vị chủ đất mới của mình.”
“Vâng, thưa ngài huân tước,” người đàn ông nói, khuôn mặt rám nắng đỏ bừng lên. “Ông Newick đã bảo với tôi rằng tiểu huân tước đã rộng lượng nói giúp cho tôi, và tôi nghĩ mình muốn nói một lời cảm ơn, nếu được phép ạ.”
Có lẽ ông ta cảm thấy đôi chút ngạc nhiên khi thấy một cậu nhóc bé nhỏ nhường nào lại là người đã vô tình làm được từng ấy điều cho mình, và cậu đang đứng đó ngước nhìn y hệt như một đứa con kém may mắn nào đó của chính ông — dường như chẳng hề nhận thức chút nào về tầm quan trọng của bản thân.
“Tôi phải cảm ơn ngài huân tước rất nhiều,” ông nói; “rất nhiều. Tôi——”
“Ồ,” Fauntleroy nói; “cháu chỉ viết thư thôi mà. Chính ông nội cháu mới là người làm việc đó. Nhưng chú biết ông thế nào rồi đấy, ông luôn đối xử tốt với tất cả mọi người mà. Thím Higgins bây giờ có khỏe không ạ?”
Higgins có vẻ hơi ngạc nhiên sững sờ. Ông cũng hơi giật mình khi nghe vị chủ đất quý tộc của mình được khắc họa trong hình tượng một nhân vật nhân từ, tràn ngập những phẩm chất cuốn hút.
“Tôi—chà, vâng, thưa ngài huân tước,” ông lắp bắp, “nhà tôi đã đỡ hơn kể từ khi gánh nặng được trút bỏ khỏi tâm trí. Chính sự lo lắng đã vắt kiệt sức cô ấy.”
“Cháu rất vui vì điều đó,” Fauntleroy nói. “Ông nội cháu đã rất buồn vì các con chú mắc bệnh sởi đỏ, và cháu cũng vậy. Bản thân ông cũng từng có con mà. Cháu là con trai của con trai ông ấy cơ mà, chú biết đấy.”
Higgins đang đứng trước bờ vực hoảng loạn. Ông cảm thấy lựa chọn an toàn và khôn ngoan nhất là đừng nhìn ngài Bá tước, vì ai cũng biết rõ tình cảm cha con của ngài đối với các con mình sâu sắc đến mức ngài chỉ gặp chúng khoảng hai lần một năm, và khi chúng bị ốm, ngài sẽ lập tức cao chạy xa bay đến Luân Đôn vì không muốn bị làm phiền bởi bác sĩ và y tá. Do đó, việc được nghe kể rằng ngài quan tâm đến bệnh sởi đỏ ngay trước mặt ngài — với đôi mắt đang ánh lên từ dưới hàng lông mày rậm — quả là một thử thách không nhỏ đối với dây thần kinh của ngài huân tước.
“Anh thấy đấy, Higgins,” ngài Bá tước cắt lời với một nụ cười nhạt đầy vẻ sắc lạnh, “những người như anh đã hiểu lầm ta rồi. Huân tước Fauntleroy hiểu rõ ta. Khi nào anh cần thông tin đáng tin cậy về tính cách của ta, cứ hỏi nó đi. Lên xe đi, Fauntleroy.”
Và Fauntleroy nhảy lên xe, chiếc xe ngựa lăn bánh rời đi dọc theo con ngõ xanh rờn, và ngay cả khi nó rẽ vào con đường cái lớn, ngài Bá tước vẫn nở nụ cười sắc lạnh trên môi.
