Thực tế là, vào những ngày ấy, lãnh chúa Bá tước xứ Dorincourt hay nghĩ về nhiều điều mà trước kia ông chưa từng mảy may bận tâm, và mọi suy nghĩ của ông suy cho cùng đều gắn liền với người cháu trai. Niềm kiêu hãnh là bản chất mạnh mẽ nhất trong con người ông, và cậu bé đã làm thoả mãn điều đó ở mọi phương diện. Chính nhờ lòng kiêu hãnh này mà ông bắt đầu tìm thấy một niềm vui sống mới. Ông bắt đầu cảm thấy thích thú khi được đưa người thừa kế của mình ra ra mắt thế giới. Thiên hạ vốn đã biết về nỗi thất vọng của ông đối với các con trai mình; thế nên, việc trưng diện cậu Lord Fauntleroy mới mẻ này — một người chẳng thể làm ai phải thất vọng — mang lại cho ông một cảm giác đắc ý dễ chịu. Ông muốn đứa trẻ phải trân trọng sức mạnh của chính mình đồng thời thấu hiểu sự huy hoàng trong địa vị của nó; và ông cũng muốn người ngoài nhận thức được điều đó. Ông bắt đầu vạch ra những dự định cho tương lai của thằng bé.
Đôi khi, thầm lặng trong lòng, ông thực sự ước gì quá khứ của mình tốt đẹp hơn, và ước gì trong đó có ít chuyện hơn để trái tim thuần khiết, ngây thơ này phải e dè nếu lỡ biết sự thật. Thật chẳng dễ chịu chút nào khi tưởng tượng ra cái vẻ mặt xinh đẹp, ngây thơ ấy sẽ ra sao nếu chẳng may chủ nhân của nó hiểu ra rằng ông nội của nó từng bị gọi là “Bá tước độc ác xứ Dorincourt” suốt bao nhiêu năm trời. Ý nghĩ đó thậm chí còn khiến ông cảm thấy hơi chột dạ. Ông không muốn thằng bé phát hiện ra điều đó. Thỉnh thoảng, nhờ mối quan tâm mới mẻ này mà ông quên bẵng đi những cơn gút, và rồi chẳng mấy chốc, vị bác sĩ nọ vô cùng ngạc nhiên khi thấy sức khỏe của vị quý tộc bệnh nhân lại khá lên vượt ngoài mọi kỳ vọng của ông ta. Có lẽ vị Bá tước khá hơn là vì thời gian trôi qua không còn quá chậm chạp đối với ông, và ông đã có thứ để bận tâm ngoài những nỗi đau đớn cùng bệnh tật của mình.
Một buổi sáng đẹp trời nọ, người ta ngạc nhiên khi thấy tiểu Lord Fauntleroy cưỡi ngựa đi dạo cùng một người bạn đồng hành khác chứ không phải Wilkins. Người bạn đồng hành mới này cưỡi một con ngựa xám cao lớn, mạnh mẽ, và không ai khác chính là bản thân vị Bá tước. Thực ra, chính Fauntleroy là người đã gợi ý điều này. Khi vừa chuẩn bị leo lên lưng chú ngựa pony của mình, cậu bé đã ngập ngừng nói với ông nội:
— Con ước gì ông cùng đi với con. Khi con đi vắng, con cảm thấy cô đơn lắm vì ông phải ở lại một mình trong cái lâu đài to lớn thế này. Con ước gì ông cũng biết cưỡi ngựa.
Và chỉ vài phút sau, cả khu chuồng ngựa được một phen náo loạn khi lệnh truyền xuống là phải yên cương cho con Selim để chuẩn bị cho Bá tước. Kể từ hôm đó, con Selim được yên cương hầu như mỗi ngày; và người dân đã quen với hình ảnh con ngựa xám cao lớn chở vị lão ông cao lớn sắc sảo, với gương mặt tuấn tú và hung tợn như loài chim ưng, sóng đôi cùng chú ngựa pony nâu chở tiểu Lord Fauntleroy. Trong những chuyến cùng nhau rong ruổi qua các lối đi ngập tràn sắc xanh và những con đường quê xinh xắn, hai ông cháu ngày càng trở nên khăng khít hơn bao giờ hết. Và rồi dần dần, vị lão gia cũng nghe được rất nhiều điều về “Thân Mẫu” cùng cuộc sống của bà. Khi Fauntleroy lóc cóc giục ngựa chạy theo con ngựa lớn, cậu bé huyên thuyên trò chuyện vô cùng vui vẻ. Khó mà tìm được một người bạn đồng hành nào rạng rỡ hơn thế, bởi bản chất cậu bé luôn tràn ngập niềm vui. Chính cậu là người nói nhiều nhất. Vị Bá tước thường im lặng, lắng nghe và ngắm nhìn gương mặt tươi tắn, rạng ngời ấy. Thỉnh thoảng, ông bảo người bạn nhỏ phi nước đại chú ngựa pony, và khi cậu nhóc phóng vụt đi, ngồi thẳng lưng đầy gan góc, ông lại dõi theo với ánh mắt ánh lên niềm kiêu hãnh và thích thú; và để rồi sau những cú nước đại như thế, khi Fauntleroy quay trở lại, tay vẫy chiếc mũ cùng tiếng cười giòn tan, ông luôn cảm thấy rằng ông và cháu trai thực sự là những người bạn rất thân thiết.
Một điều mà vị Bá tước phát hiện ra là vợ của con trai ông không hề sống một cuộc đời nhàn rỗi. Chẳng mất nhiều thời gian để ông nhận ra rằng những người nghèo ở đây biết rất rõ về bà. Khi có người ốm đau, hoạn nạn hay túng quẫn ở bất kỳ mái tranh nào, chiếc xe ngựa nhỏ của bà thường hay đỗ trước cửa nhà đó.
— Ông có biết không, — Fauntleroy có lần nói, — ai nấy đều thốt lên “Xin Chúa ban phước cho cô!” khi họ nhìn thấy mẹ, và bọn trẻ thì mừng rỡ lắm. Có những người đến nhà mẹ để học khâu vá. Mẹ bảo bây giờ mẹ thấy mình giàu có lắm nên muốn giúp đỡ những người nghèo khổ.
Vị Bá tước không hề cảm thấy khó chịu khi biết mẹ của người thừa kế nhà mình sở hữu một gương mặt trẻ trung xinh đẹp và trông ra dáng phu nhân chẳng kém gì một nữ công tước; và mặt nào đó, ông cũng chẳng lấy làm phiền lòng khi biết cô được dân nghèo quý mến và yêu thương. Thế nhưng, ông vẫn thường mang nỗi dằn vặt cay đắng và ghen tị mỗi khi thấy cách cô chiếm trọn trái tim đứa trẻ và cách cậu bé quấn quýt lấy mẹ như người thân yêu nhất của mình. Lão gia vốn luôn muốn mình phải là người đứng vị trí số một và không có đối thủ.
Cũng vào buổi sáng hôm ấy, ông dừng ngựa trên một gò cao nơi đồng hoang mà họ đang đi qua, rồi dùng roi chỉ một vòng khắp phong cảnh rộng lớn, tươi đẹp trải dài trước mắt.
— Cháu có biết rằng toàn bộ vùng đất kia đều thuộc về ta không? — ông nói với Fauntleroy.
— Thật thế ạ? — Fauntleroy đáp. — Thật là nhiều đất đai biết bao khi thuộc về một người, và đẹp làm sao!
— Cháu có biết rằng mai sau tất cả nơi này sẽ thuộc về cháu — cả vùng đó lẫn rất nhiều thứ khác nữa?
— Của con á! — Fauntleroy thốt lên bằng giọng điệu có phần kinh ngạc. — Khi nào ạ?
— Khi ta qua đời, — ông nội đáp.
— Vậy thì con không muốn đâu, — Fauntleroy nói; — con muốn ông sống mãi cơ.
— Thật là một đứa trẻ tử tế, — vị Bá tước đáp lại bằng cái giọng khô khan quen thuộc của mình; — dẫu vậy, mai sau tất cả vẫn sẽ là của cháu — rồi mai sau cháu sẽ là Bá tước xứ Dorincourt.
Tiểu Lord Fauntleroy ngồi lặng yên trên yên ngựa suốt mấy phút liền. Cậu phóng tầm mắt nhìn qua những đồng hoang rộng lớn, những điền trang xanh ngát, những cánh rừng xinh xắn, những ngôi nhà tranh bên đường, ngôi làng nhỏ bé, và vượt qua những hàng cây để hướng đến nơi những chóp tháp của lâu đài nguy nga đang sừng sững vươn lên trong sắc xám trang nghiêm. Rồi cậu khẽ thở dài một tiếng lạ lùng.
— Cháu đang nghĩ gì thế? — vị Bá tước hỏi.
— Con đang nghĩ, — Fauntleroy đáp, — rằng mình mới nhỏ bé làm sao! Và con đang nghĩ đến những điều Thân Mẫu đã nói với con.
— Điều gì thế? — vị Bá tước gặng hỏi.
— Mẹ bảo rằng có lẽ việc trở nên quá giàu có cũng chẳng dễ dàng gì; rằng nếu một người luôn có sẵn quá nhiều thứ trong tay, đôi khi người ta sẽ quên mất rằng không phải ai cũng may mắn như vậy, thế nên kẻ giàu có phải luôn cẩn trọng và tự nhắc nhở bản thân. Con đã kể cho mẹ nghe về việc ông tốt bụng thế nào, và mẹ bảo điều đó thật tuyệt vời, bởi một vị bá tước có quyền lực rất lớn, và nếu ông chỉ mải lo vun vén niềm vui cho riêng mình mà không màng tới những con người sống trên đất đai của ông, họ có thể gặp phải những khốn khổ mà ông hoàn toàn có thể giúp đỡ — mà lại có quá đông người như thế, chắc chắn sẽ là một việc vô cùng khó khăn. Khi nãy con vừa nhìn ngắm những ngôi nhà kia và tự hỏi bản thân rằng sau này khi làm bá tước, làm sao con có thể thấu hiểu hoàn cảnh của người dân được cơ chứ. Thế làm sao ông lại biết về họ ạ?
Vì sự hiểu biết của lãnh chúa về những tá điền của mình chỉ quẩn quanh ở việc xem ai nộp tiền thuê nhà đúng hạn và việc tống cổ những kẻ không chịu trả tiền, đây quả là một câu hỏi khá hóc búa.
— Newick lo việc đó thay cho ta, — ông đáp, đoạn kéo hàng ria xám rậm rạp và nhìn cậu thắc vấn nhỏ tuổi với vẻ hơi bứt rứt. — Giờ chúng ta về thôi, — ông nói thêm; — và khi nào cháu làm bá tước, hãy nhớ làm một vị bá tước tốt hơn ta nhé!
Ông rất ít nói trên đường trở về. Ông cảm thấy thật khó tin khi một kẻ chưa từng thực sự yêu thương ai trong đời như ông lại đang ngày càng trở nên quyến luyến đứa trẻ này đến thế — điều đó là không thể chối cãi. Ban đầu, ông chỉ cảm thấy hài lòng và kiêu hãnh trước vẻ khôi ngô cùng sự dũng cảm của Cedric, nhưng giờ đây, trong lòng ông đã nảy nở một thứ tình cảm vượt lên trên cả niềm kiêu hãnh. Thỉnh thoảng, ông tự bật ra một tiếng cười khan, khô khốc khi nghĩ đến việc ông thích có thằng bé quẩn quanh bên cạnh thế nào, thích nghe giọng nói của nó ra sao, và trong thâm tâm, ông thực sự mong muốn được đứa cháu nhỏ của mình yêu quý và nhìn nhận tốt đẹp.
— Ta chỉ là một lão già lú lẫn và chẳng còn gì khác để bận tâm thôi, — ông thường tự nhủ như vậy; thế nhưng ông thừa biết sự thật không hoàn toàn là thế. Và nếu cho phép bản thân thừa nhận sự thật, có lẽ ông sẽ buộc phải thú nhận rằng chính những phẩm chất chưa từng tồn tại trong con người ông lại là thứ sức hút khiến ông hướng về thằng bé dẫu có muốn cưỡng lại — đó là bản tính bộc trực, chân thành, tử tế, cùng sự tin cậy đầy ắp tình cảm chẳng bao giờ nghĩ quẩn nghĩ quanh.
Chỉ khoảng một tuần sau chuyến đi dạo hôm ấy, sau một chuyến ghé thăm mẹ, Fauntleroy bước vào phòng sách với gương mặt đăm chiêu, đầy ưu tư. Cậu ngồi xuống chiếc ghế có phần tựa lưng cao từng ngồi vào tối hôm mới đặt chân đến đây, rồi lặng lẽ ngắm nhìn những tàn than hồng trên lò sưởi. Vị Bá tước lặng lẽ dõi theo cậu, tự hỏi không biết có chuyện gì sắp xảy ra. Rõ ràng là Cedric đang mang trong đầu một tâm sự gì đó. Cuối cùng, cậu ngước lên nhìn ông.
— Ông Newick có biết hết mọi chuyện về những người dân không ạ? — cậu hỏi.
— Đó là nhiệm vụ của hắn ta mà. — vị lãnh chúa đáp. — Lại bỏ bê rồi phỏng?
Dù nghe có vẻ mâu thuẫn, nhưng chẳng có gì khiến ông cảm thấy giải trí và đọng lại nhiều cảm xúc hơn sự quan tâm của đứa cháu nhỏ đối với các tá điền của mình. Bản thân ông chưa bao giờ bận tâm đến họ, nhưng ông lại khá hài lòng khi thấy giữa bao thói quen trẻ con và giữa muôn vàn trò vui cùng tinh thần sôi nổi của tuổi thơ, trong cái đầu xoăn tít ấy lại nảy sinh một nét nghiêm túc cổ quái đến vậy.
— Có một nơi thế này, — Fauntleroy nói, ngước nhìn ông với đôi mắt mở lớn, ánh lên vẻ kinh hoàng — Thân Mẫu đã tận mắt chứng kiến ạ; nó nằm ở đầu bên kia ngôi làng. Những ngôi nhà san sát nhau và gần như sắp sụp đổ; người ta chẳng tài nào thở nổi; dân nghèo khổ quá chừng và cái gì cũng khủng khiếp cả! Họ thường xuyên mắc bệnh sốt, và lũ trẻ thì chết; sống trong cảnh nghèo đói và khốn khổ như thế dễ khiến con người ta trở nên hư hỏng! Còn tồi tệ hơn cả Michael và Bridget cơ ạ! Nước mưa cứ dột qua mái nhà! Mẹ đã đến thăm một người phụ nữ nghèo sống ở đó. Mẹ không cho con đến gần cho đến khi mẹ đã thay sạch toàn bộ quần áo. Nước mắt mẹ cứ trào ra má khi mẹ kể cho con nghe chuyện đó!
Đôi mắt cậu bé cũng đã ngấn lệ, nhưng cậu vẫn mỉm cười qua làn nước mắt.
— Con đã bảo với mẹ là ông không biết chuyện này, và con sẽ kể cho ông nghe, — cậu nói. Cậu nhảy phắt xuống đất, chạy lại gần và tì người vào chiếc ghế của vị Bá tước. — Ông có thể giải quyết ổn thỏa mọi chuyện mà, — cậu nói, — giống như cách ông đã làm cho Higgins ấy. Ông luôn làm cho mọi người được yên ổn mà. Con đã bảo với mẹ là ông sẽ làm thế, và chắc là ông Newick đã quên không tawm báo với ông rồi.
Vị Bá tước cúi xuống nhìn bàn tay đang đặt trên đầu gối mình. Newick không hề quên báo cáo; thực tế, Newick đã không chỉ một lần tâu với ông về tình trạng khốn cùng của khu vực cuối làng mang tên Earl's Court. Ông tường tận mọi thứ về những căn lều tồi tàn xiêu vẹo, hệ thống thoát nước tồi tệ, những bức tường ẩm mốc, cửa sổ vỡ nát, mái nhà dột nát, cùng toàn bộ cảnh ngèo đói, dịch bệnh và khốn cùng nơi ấy. Mục sư Mordaunt đã dùng những từ ngữ đanh thép nhất để vẽ ra bức tranh đó cho ông nghe, và vị lãnh chúa cũng đã dùng những lời lẽ vô cùng gay gắt để đáp lại; và những khi cơn gút hoành hành dữ dội nhất, ông từng thốt lên rằng dân cư ở Earl's Court có chết hết và được nhà xứ chôn cất quách đi thì càng hay — và thế là hết chuyện. Thế nhưng, khi nhìn xuống bàn tay nhỏ nhắn trên đầu gối mình, rồi từ bàn tay nhỏ bé ấy ngước lên gương mặt chân thành, khẩn khoản với đôi mắt bộc trực, ông thực sự cảm thấy hơi hổ thẹn cả với Earl's Court lẫn chính bản thân mình.
— Gì chứ! — ông lên tiếng; — cháu muốn biến ta thành một kẻ chuyên xây dựng những khu nhà mẫu cho người nghèo đấy phỏng?
Và ông chủ động đặt bàn tay mình lên bàn tay trẻ thơ ấy rồi khẽ vuốt ve.
— Những ngôi nhà đó phải được phá bỏ đi, — Fauntleroy hào hứng nói. — Thân Mẫu bảo thế đấy. Hay là... hay là ngày mai chúng ta đến đó và cho dỡ sập chúng đi ông nhé. Mọi người sẽ vui mừng biết bao khi nhìn thấy ông! Họ sẽ biết rằng ông đến để giúp đỡ họ! — Và đôi mắt cậu sáng lên rực rỡ như những vì sao trên gương mặt bừng sáng.
Vị Bá tước đứng dậy khỏi ghế và đặt tay lên vai đứa cháu nhỏ.
— Nào chúng ta hãy ra ngoài đi dạo trên sân hiên xem sao, — ông nói với một tiếng cười ngắn; — rồi chúng ta sẽ bàn tiếp chuyện đó.
Và mặc dù ông lại bật cười thêm hai ba lần nữa khi họ cùng nhau bước đi qua lại trên khoảng sân hiên lát đá rộng lớn — nơi họ vẫn thường sóng bước cùng nhau vào hầu hết các buổi chiều đẹp trời, ông có vẻ như đang bận tâm đến một điều gì đó chẳng hề khó chịu chút nào, và tay ông vẫn đặt vững chãi trên vai người bạn nhỏ của mình.
