Trời hoàn toàn chưa sáng, tôi đã vội vàng chạy hộc tốc ra ga ô tô.

Không biết từ lúc nào trời đã âm u, những tầng mây xám xịt lững lờ ngưng tụ đỉnh đầu, không khí đượm vẻ ẩm thấp. Bằng kinh nghiệm lâu năm, có vẻ như một trận đại tuyết sắp đổ xuống —— quả nhiên, gần đến ga ô tô, tôi cảm thấy trên mặt hình như đã rơi một hạt tuyết lạnh ngắt. Tâm trạng tôi bỗng trở nên nặng nề. Ngày mai chính là Tết rồi! Nếu lại đổ thêm một trận tuyết nữa, xe khách mà đình chuyến, thì việc về nhà ăn Tết hoàn toàn là điều bất khả thi. Mang theo tâm trạng bất an, tôi bước vào phòng chờ của nhà ga.

Lòng tôi lập tức nguội lạnh. Tự cho là hôm nay đến sớm, thực tế đại khái lại là kẻ đến muộn nhất. Chỉ thấy trong phòng chờ người đầu chuyển động, nhốn nháo ồn ào, hỗn loạn như một cái chợ.

Trong nỗi thất vọng, tôi vội vàng hướng ánh nhìn về phía quầy bán vé.

Tại ô bán vé chuyến 802, tôi thấy trên biển báo chuyến xe được viết bằng phấn: Tăng cường một chuyến xe.

Một loại hưng phấn khó tả trào dâng trong lòng, tôi mỉm cười. Tôi cảm thấy mình đang cười với người bạn già và các con ở nhà. Tốt! Hôm nay đại khái có thể về nhà ăn Tết rồi.

Khi tôi vừa định bước qua xếp hàng mua vé, bên cạnh bỗng truyền đến một âm thanh yếu ớt mà già nua:

“Vị đồng chí nào làm ơn, mua giúp tôi một vé đi Đào Huyện với……”

Âm thanh ấy mang đầy tuyệt vọng, dường như không phải hướng về một người cụ thể nào, mà là một tiếng kêu cứu phát ra với tất cả mọi người có mặt ở đó.

Lòng trắc ẩn khiến tôi không kìm được mà dừng bước. Chỉ thấy trên chiếc ghế bên cạnh tôi đang co ro một cụ già —— chính là người đang lặp đi lặp lại lầm bầm câu nói tôi vừa nghe thấy. Y phục cụ tuy không đến nỗi rách rưới, nhưng đầu tóc bù xù, lại thêm vẻ bề ngoài ốm yếu, khiến dung mạo vô cùng già nua và tiều tụy. Trông không giống kẻ ăn xin, bởi tôi thấy cụ đang siết chặt tiền mua vé trong tay. Chẳng lẽ là nghệ nhân dân gian chuyên kể chuyện hát xẩm ư? Nhưng lại không mang theo đàn tam huyền. Tôi thầm nghĩ: Tóm lại, đây đại khái là một người không đủ sức xếp hàng mua vé.

Khi tôi nhìn chăm chú lên mặt cụ, tôi mới nhận ra đây là một người mù!

Tôi chợt cảm thấy một nỗi bất bình dâng lên. Dĩ nhiên trước hết tôi căm phẫn cái bến xe này —— vậy mà không thể giải quyết nổi những vấn đề hoàn toàn nên được giải quyết thế này. Nhưng tôi còn căm phẫn những con người trong phòng chờ này hơn. Trong số những con người kia, vậy mà không có lấy một kẻ chịu ra tay giúp đỡ ông cụ bất hạnh này!

Kiểu suy ngẫm đạo đức cao thượng này dĩ nhiên trước hết đã làm cảm động chính bản thân tôi. Tôi nghĩ mình nên giúp đỡ ông cụ này.

Tôi liếc nhìn sang quầy bán vé đi Đào Huyện: Thật khéo! Ô vé chuyến 803 và chuyến 802 nằm sát cạnh nhau, hơn nữa trên biển báo chuyến xe còn đang viết dòng chữ “Tăng cường hai chuyến xe”.

Tôi vội vã chạy qua.

Đứng ở đuôi hai hàng người, tôi chần chừ một thoáng: Nên xếp hàng nào trước? Nếu bây giờ đi xếp hàng mua vé cho gã mù đó, vé của chính tôi mười phần thì đến tám chín phần là không mua nổi. Tôi sẽ đành phải thui thủi cút về cơ quan với cái đầu cúi gằm chán nản. Nhưng nếu tôi mua vé cho mình trước, thì vé của ông già kia cũng chẳng nắm chắc được phần thắng.

Trong lòng tôi bất giác dâng lên một nỗi niềm ân hận thầm kín: Chaả! Ngươi tự chuốc lấy một bài toán khó cho mình rồi.

Rất nhanh, tôi lại tự trách tâm trạng ấy của mình: Đúng thế, ngươi quả thực không hề công khai cam kết gì với ông lão bất hạnh kia, nhưng chẳng phải trong tâm hồn ngươi đã gánh vác một trách nhiệm nào đó sao? Chẳng phải ban nãy ngươi còn căm phẫn vì người khác không quan tâm đến ông lão đó sao? Hay lắm! Ngươi tự mình quan tâm rồi, nhưng lại đâm ra hối hận. Nói thế quái nào được!

Thế nhưng, việc mua vé cho mình là một vấn đề cần phải quyết định rất nhanh, trong khi ở phía sau cả hai hàng người vẫn đang tiếp tục có thêm những người đến xếp hàng mua vé. Nếu không nhanh chóng đưa ra quyết định, nói không chừng cả hai đầu đều lỡ mất.

Tôi không kịp nghĩ nhiều, rất nhanh đã đứng vào đuôi hàng người của chuyến 802.

Khoảnh khắc ấy, tôi cảm thấy vô cùng xấu hổ. Nhưng đồng thời cũng tìm kiếm một số lý do để giải thoát cho lương tâm mình. Tôi nghĩ chuyến 803 tăng cường hai xe, còn chuyến 802 chỉ tăng cường một xe. Cứ đà này, mua chuyến 802 trước rồi mới mua chuyến 803, sẽ có nhiều hy vọng vẹn cả đôi đường hơn. Dĩ nhiên mua đồng thời hai vé thì tốt hơn nhiều, nhưng tôi lại đâu có thuật phân thân!

Cho nên nhìn chung, sự việc làm như thế là hợp logic. Ngoài ra, tôi nghĩ mình đã thực sự nỗ lực, cho dù có không mua được vé chuyến 803 (tạ ơn trời đất mong là không thế này), thì tôi vẫn có thể thẹn với lòng mình: Trong số đông đảo những con người ở đây, tôi tuy không thể giải quyết vấn đề thực tế cho ông lão mù, nhưng tôi là người duy nhất từng quan tâm đến ông, lại còn dùng hành động để nỗ lực vì ông.

Dựa vào chút lý do để tự an ủi ấy, tôi cảm thấy trong lòng mình dường như vững vàng hơn đôi chút. Nhưng đồng thời với điều đó, gáy tôi cũng thấy hơi bất an ẩn giấu. Tôi dường như cảm thấy đôi mắt của ông lão kia tuy mù, nhưng ông đang nhìn tôi từ cái góc khuất phía sau đó……

Cuối cùng tôi đã cầm được một tấm vé chuyến 802 trong tay! Miễn vé bìa cứng nhỏ bé này, giờ phút này mang lại cho tôi niềm vui sướng không thể tả xiết, nó có nghĩa là hôm nay tôi sắp được trở về bên những người thân yêu.

Mang theo thành quả trọn vẹn ấy, tôi đứng vào đuôi hàng người chuyến 803. Tôi vô cùng thoải mái: Bản thân đã đạt được sự thỏa mãn, lại còn bắt đầu gấp rút làm một việc cao cả cho người ta.

Tôi dĩ nhiên là người đứng cuối cùng trong hàng ngũ này. Đứng trước mặt tôi là một thanh niên cao lớn, mái tóc bù xù, trông giống như cố tình làm cho rối tung lên vậy. Cậu ta mặc một chiếc quần sọc ca-rô, gót đôi giày da ánh lên vẻ sáng lóa, bàn chân phải gõ nhịp trên sàn nhà theo điệu trống chiêng.

Thanh niên thời trang! Đừng nhìn chính diện của cậu ta, riêng cái bóng lưng ấy thôi đã khiến tôi phản cảm, kỳ thực cái bóng lưng đó cũng chẳng có khiếm khuyết gì mấy. Quả thực, hiện tại tôi đã có một cảm giác thiếu tin tưởng đầy chấp nhất đối với giới trẻ ngày nay. Tôi cảm thấy, so với thế hệ chúng tôi, họ quả thực có rất nhiều điểm vượt trội, ví như sự nhạy bén này, hay thích suy ngẫm này, v. v.. Nhưng bàn về đạo đức này, lễ phép này, lòng trắc ẩn này, hừ, tôi dám cá, chưa chắc đã bì được với mấy ông già chúng tôi đây! Cứ lấy tên tiểu tử lực lưỡng trước mắt này mà nói đi, nói không chừng cậu ta ngay cả một chút giáo dưỡng cũng không có. Tôi thậm chí còn lấy làm lạ khi cậu ta lại có thể đàng hoàng đứng xếp hàng ở cuối hàng ngũ này. Ừ, đại khái là thấy có khả năng mua được vé nên cậu ta mới đứng thế; nếu nhân viên bán vé mà hét lên một tiếng “Vé sắp hết rồi, những người phía sau đừng xếp hàng nữa”, thì cứ nhìn cậu ta mà xem, thể nào cậu ta cũng lao tới như sói như hổ cho mà xem.

Ngay lúc này, tôi lại phát hiện bên cạnh hàng người này còn đứng một người phụ nữ trẻ tuổi.

Cô ta trông giống như đang xếp hàng, lại giống như không ở trong hàng; mắt liếc xéo về phía ô cửa sổ, như đang làm gì đó, lại như đang đợi cái gì, hơn nữa còn làm ra vẻ ta đây vô sự.

Tôi đoan chắc cô ta cũng là một kẻ sẵn sàng đục nước béo cò bất cứ lúc nào. Cầu trời tôi đã đoán sai cô ta! Bên cạnh cô ta còn đứng một đứa con gái chừng bốn năm tuổi, trông có vẻ là đứa trẻ của cô ta.

Bởi vì có một nam một nữ hai người trẻ tuổi đứng ở phía trước, tôi đâm ra hơi chán nản. Tôi thừa biết họ sẽ làm ra những chuyện gì vào thời điểm then chốt.

Tôi mang theo tâm trạng bất an di chuyển theo hàng người.

Chuyện xui xẻo cuối cùng cũng xuất hiện: Khi chỉ còn lại ba chúng tôi thì vé chỉ còn trúng một tấm cuối cùng. Tôi dĩ nhiên không mua được. Tuy tôi cảm thấy vô cùng tiếc nuối, nhưng vẫn thấy an lòng hợp lẽ, bởi vì lần này tôi không mua được vé là điều bình thường.

Thế nhưng hai kẻ trẻ tuổi đứng trước tôi lại giống như những gì tôi đã dự liệu, vì tấm vé đó mà cãi vã.

Khi nhân viên bán vé tuyên bố chỉ còn lại một tấm vé, người phụ nữ trẻ tuổi vứt cả đứa con, phắt một cái đưa tay thọc tỏi vào trước ô cửa bán vé. Đến khi nam thanh niên phản ứng lại, vé đã nằm trong tay cô ta. Nam thanh niên vừa định tính sổ với nhân viên bán vé, thì ô cửa nhỏ “cụp” một cái đóng lại, tấm biển nhỏ đề bốn chữ “Vé đã bán hết” chế giễu chìa vào mặt cậu ta (dĩ nhiên cũng chìa vào mặt tôi).

Nam thanh niên lập tức trút toàn bộ sự phẫn nộ lên người phụ nữ trẻ tuổi. Hai nắm đấm của cậu ta siết chặt, bắt đầu dùng những lời lẽ khó nghe để mắng mỏ cô ta, lại còn ép buộc cô ta giao tấm vé đó ra; nói nếu không giao ra thì hôm nay dù thế nào cô ta cũng đừng mong bước chân đi được.

Nói thật lòng, lúc này về mặt tình cảm tôi hoàn toàn đứng về phía nam thanh niên. Điều này không có nghĩa là tôi bỗng đâm ra thích cậu ta. Mặc dù tôi phản cảm với giới trẻ đương thời, nhưng tôi càng phản cảm với những kẻ không giảng đạo lý hơn.

Tôi thấy người phụ nữ trẻ tuổi dưới sự công kích như vũ bão của nam thanh niên, mí mắt cụp xuống, môi hơi run rẩy, thế nhưng lại chẳng thốt nổi một lời nào.

Đại khái là chính cô ta cũng nhận thức được mình đã làm một chuyện chẳng mấy vẻ vang gì chăng? Lòng tôi tuy phản cảm việc cô ta mặt dày chen hàng mua vé, nhưng lúc này đối với biểu hiện nhận sai đó của cô ta lại sinh ra một loại hảo cảm nào đó. Hơn nữa, tôi thấy bé gái nọ đang ôm chặt lấy người mẹ tóc ngắn ngủi của nó, đôi mắt nhìn chừng chừng người “chú” đáng sợ kia, sợ đến mức khóc thét lên. Tôi nhanh chóng chuyển hẳn sự đồng tình của mình sang phía hai mẹ con ấy, quay sang lại đâm ra tức giận với thái độ ép người quá đáng của nam thanh niên: Cậu có lý thì có lý thật, nhưng lại đi giở thói anh hùng trước mặt phụ nữ và trẻ em thế này, không thấy mất mặt lắm sao?

Người phụ nữ trẻ tuổi cắn chặt môi, trông có vẻ không chịu nổi nữa, cô ta lầm bầm lầu bầu câu gì đó. Kết quả là nam thanh niên càng phẫn nộ hơn. Cậu ta hung ác mắng mỏ cô ta, cánh tay cũng bắt đầu quơ loạn trong không trung. Hỏng rồi! Xem ra cậu ta e là sắp động thủ thật rồi!

Đúng vào lúc này, tôi thấy cô bé nọ lại vô cùng dũng cảm đứng trước mặt nam thanh niên đang cau mày trợn mắt, hai cánh tay nhỏ xíu dang ra như đôi cánh của loài chim nhỏ, bảo vệ người mẹ tóc ngắn của nó, trên má đọng lại hai giọt nước mắt to tướng, cái miệng nhỏ há ra khép lại nói:

“Chú ơi, cháu cầu xin chú, đừng đánh mẹ cháu!”

Hành động phi phàm của sinh linh nhỏ bé này, khiến nam thanh niên y như một cỗ máy đang quay cuồng đột nhiên bị ngắt nguồn điện; khuôn mặt trẻ tuổi đang phẫn nộ kia dần dần dịu lại. Cậu ta có chút kinh ngạc trừng trừng nhìn cô bé mập mạp, cau mày một cái, sau đó, vậy mà lại giơ một bàn tay thô cứng lên, khẽ mơn man trên đầu bé gái, lại dùng một điệu giọng cực kỳ dịu dàng ngắt quãng nói:

“Cháu…… Đừng sợ! Chú…… Không đánh người……”

Nói xong câu này, cậu ta luống cuống quay phắt đầu sang một bên, trầm mặc.

Tôi nhìn vở kịch chân thực đột nhiên xuất hiện này, vô cùng kinh ngạc, tiểu tử ơi, hóa ra đằng sau lồng ngực thô kệch của cậu, lại cũng có những tình cảm tốt đẹp nhường này!

Tiểu tử trầm mặc một lát bỗng quay đầu lại, cậu dùng một điệu giọng thành khẩn nói với người phụ nữ trẻ tuổi:

“Đồng chí, xin lỗi. Chị đừng giận. Ban nãy, tôi, quá đáng quá rồi……”

Người phụ nữ trẻ tuổi thoạt đầu không nói gì, chỉ lặng lẽ bế thốc đứa con bên cạnh lên, rồi dạy nó nói: “Ngoan, nói cảm ơn chú tốt đi.”

“Cảm ơn chú tốt!” Trên mặt đứa trẻ vẫn vương hai chuỗi lệ châu long lanh, đưa bàn tay nhỏ bầu bĩnh của mình lên trán.

Tôi thấy gò má tiểu tử kia nhúc nhích mấy cái với tốc độ cực nhanh, những giọt nước mắt quay vòng trong khóe mắt. Cậu ta bỗng sờ soạng trong túi áo ngực lấy ra một tấm vé xe, đưa nó đến trước mặt người phụ nữ trẻ tuổi.

Hành động này của cậu ta khiến tôi ngẩn ngơ: Đây là thế quái nào nhỉ?

Tôi thấy người nữ thanh niên cũng ngẩn ngơ: Nhìn nam thanh niên nọ, lại nhìn tấm vé kia, ngơ ngác chớp chớp mắt.

“Chị đừng lạ.” Cậu ta nói: “Tôi có mua được một vé chuyến 803, nhưng đây không phải mua cho mình. Lần thứ hai xếp hàng tôi mới chuẩn bị mua cho mình một tấm, nhưng bị chị mua mất rồi. Tuy vậy không sao đâu, chị dẫn theo đứa trẻ, ở lại đây lâu quá sẽ rất bất tiện. Tôi không đi nữa, nhưng xin chị giúp cho một tay, thay tôi chăm sóc người kia trên đường đi.”

“Ai cơ?” Cô ta hỏi cậu ta.

Cậu ta hất cằm về hướng góc khuất phía sau: “Cái ông già mù ấy.”

“Ông ấy là cái thá gì của anh cơ chứ?”

Đến khi màn kịch đời thực này tiến hành đến đây, tôi đột nhiên bị chấn động đến mức trợn mắt há mốc mồm! Mà khi tôi còn chưa kịp phản ứng lại, chỉ thấy người phụ nữ trẻ tuổi hét lên một tiếng, cũng lấy ra tấm vé xe của chính mình đưa đến trước mặt nam thanh niên, kinh hỉ kêu lên rằng:

“Ái chà, khéo quá! Tấm vé này của tôi cũng là mua cho ông ấy đấy nhé!”

“Ông ấy là gì của cô?”

Cô ta lắc đầu: “Không quen……”

Khoảnh khắc ấy, họ chẳng ai nói câu nào nữa. Họ lặng lẽ nhìn nhau, hai gương mặt trẻ tuổi trong trắng, đẹp đẽ tựa như được điêu khắc từ cẩm thạch.

Giờ phút này, kẻ đứng bên cạnh họ như tôi đây, chẳng khác gì một gã ngốc chính hiệu; lại tựa như một học sinh làm sai bài, xấu hổ đứng trước mặt chủ nhiệm lớp. Tôi ngã nhào lên chiếc áo bông rách rưới bốc mùi hôi thối ở bên cạnh, đầu óc ong ong vang lên, chiếc khuy áo ở cổ cứ như gai độc mắc nghẹn trong cổ họng, đến cả hơi thở cũng không sao nuốt nổi.

Tôi lúc này nghe thấy nam thanh niên nằng nặc bắt người phụ nữ trẻ tuổi cùng đi với ông lão mù. Thế nhưng, cô ta lại nói:

“Đồng chí, tôi vốn dĩ đâu phải đi Thiêu Huyện! Tôi vốn dĩ là muốn mua vé chuyến 802. Nhưng thấy ông lão kia đáng thương quá, tôi cảm thấy mình có trách nhiệm giúp đỡ ông, liền từ bỏ ý định mua vé cho mình trước. Thế nhưng tôi lại thấy hàng người chuyến 803 xếp dài quá, sợ không mua nổi vé cho ông lão, mới mặt dày chen lên trước mặt anh. Tôi nghĩ bây giờ anh sẽ tin tôi chứ? Sắp vào ga rồi, anh mau cùng ông lão lên xe đi thôi!”

Chỉ thấy nam thanh niên vẻ mặt trang nghiêm cầm lấy tấm vé từ trong tay cô ta, rồi lôi tiền vé nhét vào tay người phụ nữ trẻ tuổi; sau đó cúi người, cẩn thận hôn lên má bé gái một cái, rồi quay người bước đi.

Tôi phắt người trèo dậy từ chiếc áo rách nát kia, bước đi với sải chân mang sự kích động khó kìm nén, đi đến trước mặt người phụ nữ trẻ tuổi. Tôi lôi tấm vé của mình ra, nói với cô ta: “Chị có cần vé chuyến 802 không? Tôi có việc không đi được nữa, trả vé đây.” Cô ta vừa kinh hỉ móc tiền ra vừa nói: “Đúng là may quá! Cảm ơn anh nhiều lắm nhé!”

Tôi nhận lấy tiền, kéo vành mũ xuống thấp một chút, lặng lẽ bước qua đám đông chen chúc, ra khỏi phòng chờ.

Bên ngoài đã biến thành một thế giới bạc trắng một màu. Những bông tuyết bay lả tả tung vó cuộn tròn, lất phất rơi xuống. Phố xá tịch tĩnh một màu. Tôi đặt chân lên mặt đường trắng xóa, vội vã cất bước đi về phía cơ quan.