Số mệnh Lục thím thật khổ. Cả đời không con không cái đã đành, đến khi về già, lão chồng lại mắc bệnh tim, không thể lên núi làm việc kiếm công điểm được nữa. Tuy đội sản xuất có cấp chế độ "Ngũ bảo", việc ăn uống không phải lo lắng quá nhiều, nhưng mắm muối dầu dấm, kim chỉ khâu vá vẫn phải tự mình xoay xở. Mà tiền lại từ đâu ra đây?

May mắn là bà còn nuôi một chú lợn con, bà rất cưng chiều cục cưng này. Những khoản chi tiêu không thể thiếu trong cuộc sống đều trông chờ vào chú lợn con ấy. Người bà không con không cái này đối với mọi loại gia súc đều có một tình yêu thương nồng hậu, huống chi là với sinh linh nhỏ bé này. Dù gió thổi hay mưa sa, ngày nào bà cũng theo đám trẻ lên núi tìm rau lợn. Bà không giống như những nhà khác, vứt rau tìm được vào chuồng cho lợn ăn đại khái, mà bà đem rau bồ công anh, ké đầu ngựa, cỏ mập... rửa đi rửa lại dưới dòng suối nhỏ cho sạch sẽ, thái nhỏ, nấu chín, hận không thể trộn thêm chút gia vị rồi mới cho lợn ăn.

Giữa hè là lúc lá cây du, cây mơ đang mọc sum suê. Hai loại lá cây này lợn thích ăn nhất. Bà không trèo được cây, bèn nhờ vả đám trẻ hàng xóm giúp đỡ. Gặp lúc bọn trẻ không chịu đi, bà lại lấy ra cái bánh bao bột mì trắng vốn được hấp riêng cho lão chồng đang bệnh, dỗ dành chúng hái cho bà từng gánh. Để chú lợn con của mình được ăn ngon hơn một chút, bà thà tự mình ăn thứ đạm bạc.

Thế nhưng, chú lợn con này rốt cuộc vẫn còn quá nhỏ, đến tết chắc chắn nuôi không béo, bán cũng chẳng được bao nhiêu tiền.

Sau vụ gặt lúa mạch, lão chồng bị bệnh tim của bà đào được dược liệu bán lấy chút tiền, liền giục bà bán chú lợn con này đi, lấy số tiền đó cộng thêm vào để mua một con lớn hơn — như vậy qua tết, có thể nuôi thành một con lợn béo ra dáng.

Lão tuy ốm yếu nhưng đầu óc vẫn còn sáng suốt. Lão tính toán rất đúng. Lục thím tuy không nỡ lòng bán con vật đã nuôi quen tay này, nhưng cuối cùng vẫn nghe theo chủ ý của lão.

Hiện giờ "công gia" nói là học tập "kinh nghiệm Hạp Nhĩ Sáo", đem cái chợ phiên mỗi tháng chín phiên đổi thành "chợ phiên xã hội chủ nghĩa một tháng ba lần". Đợi đến mồng mười tháng bảy, từ sáng sớm, Lục thím đã làm riêng một chậu thức ăn ngon cho chú lợn con, còn dùng cái lược gỗ cũ kỹ mà bà hay chải đầu chải chuốt khắp mình mẩy cho nó, giống như đối xử với đứa con gái sắp gả chồng vậy, lại còn lải nhải nói rất nhiều lời, mới lùa lợn lên đường.

Con lợn của bà ngoan lắm, không cần buộc dây, bà đi đâu lợn theo đó, có lúc chú nhóc này đi nhanh quá còn đứng lại đợi bà. Chú nhóc đen béo này tình cảm lắm! Nó chạy trước chạy sau dưới chân bà, thỉnh thoảng còn dùng cái đầu nhỏ dụi dụi vào chân bà.

Dọc đường bà không ngừng nói chuyện với nó: "Tiểu Hắc à (tên cúng cơm bà đặt cho nó), mày yên tâm! Tao sẽ không bán mày đi nơi xa đâu. Tao chỉ bán loanh quanh trong vùng mình thôi, qua một hai tháng, tao lại đến thăm mày. Mày đừng sợ, tao phải chọn tới chọn lui tìm cho mày một nhà tử tế. Kẻ nào mặt mày hung dữ, dù nó có trả mười vạn tám vạn tao cũng không bán cho nó, mày cứ yên tâm..."

"Tiểu Hắc" của bà nghe bà lải nhải xong, trừng đôi mắt tròn xoe nhìn bà đầy ôn thuận, làm nũng hừ hừ hai tiếng, rồi nằm phục xuống dưới gốc cây dương nhỏ không đi nữa.

"Nóng hả? Đồ nhãi ranh này! Nóng thì mình nghỉ một lát! Không vội!" Lục thím vừa nói vừa ngồi xuống bên cạnh chú lợn con, dùng tay gãi gãi trên cái lưng tròn trịa của nó, lại từ trong túi xách lấy ra một quả dưa chuột nhỏ, bẻ làm đôi, một nửa bà tự ăn, một nửa nhét vào miệng chú lợn.

Ngay lúc này, từ ruộng ngô phía đối diện con đường cái, đột nhiên chui ra một con lợn béo đen trũi, vừa thở hồng hộc vừa lắc lư đi tới, ngửi ngửi trên người "Tiểu Hắc" rồi cũng nằm xuống.

Con lợn béo mới to làm sao! Cân lên chắc cũng phải hơn hai trăm cân. Lục thím thấy lạ lắm, nơi này trước không tới thôn, sau không tới tiệm, bên cạnh đường cái quan đâu ra con lợn béo thế này? Bà nhìn về hai phía con đường, chẳng thấy bóng người. Người nào bất cẩn lại bỏ quên lợn ở đây thế này?

Khi bà xem kỹ con lợn béo này, mới phát hiện trên lưng lợn bị cạo một mảng lông, bên trên lờ mờ đóng một con dấu công. À, hóa ra đây là lợn của công gia thu mua!

Bà bối rối không biết làm sao. Bà nghĩ: Nay người làm việc của công gia cũng cẩu thả quá, sao có thể bỏ mặc con lợn lớn thế này ở chốn hoang dã cơ chứ?

Bà suy nghĩ một chút, quyết định lùa con lợn này cùng với "Tiểu Hắc" của mình vào thành, rồi sau đó tìm hỏi bộ phận thu mua lợn, đem lợn của công gia trả lại cho công gia. Bà làm việc này cũng tự nhiên như nhặt được đồ của nhà hàng xóm rồi đem trả lại cho họ vậy.

Đang lúc bà định lùa lợn đứng dậy, phía trước đột nhiên lao tới một chiếc xe đạp, xe đạp dừng phanh gấp trước mặt bà, từ trên xe nhảy xuống một người đàn ông ngoài bốn mươi tuổi. Người này mặc bộ đồng phục sạch sẽ, trên đầu lại quấn chiếc khăn khăn đầu, nhìn không giống cán bộ, cũng chẳng giống nông dân. Người tới nhanh chóng dựng xe lên, bước lại dùng tay nắm sờ thử hai cái trên lưng con lợn béo, cười hì hì hỏi: "Bà cụ, con lợn này bà bán bao nhiêu tiền? Tôi trả tám mươi tệ, thế nào?"

"Anh xem cái anh này! Mọc rõ hai con mắt, lại không nhìn thấy trên lưng lợn có đóng quan ấn à?" Lục thím cười đôn hậu nói.

"Ồ? Bà đã bán cho công ty huyện rồi à? Bán bao nhiêu tiền?"

"Chà, anh xem anh này! Con lợn này đâu phải của tôi!"

"Chị nhặt được à?" Trong mắt người kia lóe lên tia sáng, "Bà cụ nhà chị tài vận hanh thông rồi!" Nói đoạn, gã liền từ trong ngực móc tiền ra.

"Ôi chao! Anh coi thường người quá! Anh cứ thử đến thôn Trương Gia Bình hỏi xem, xem vợ của Trương Lục cả đời này có từng làm việc gì thẹn với lương tâm không? Nhà chúng tôi cả đời nghèo thì nghèo, nhưng nghèo cho ra dáng nghèo ngay thẳng! Sao có thể lấy của công gia đổi lấy tiền cho mình được?"

Người kia nghe Lục thím nói xong, cười ha hả: "Hà, thời buổi này mà còn tìm được bà già ngốc như chị! Nhân dân tệ còn sợ bị bỏng tay à? Không sao đâu! Việc này không cần chị phải mang tiếng! Chị bán cho tôi, tôi lùa qua bên kia núi là giết thịt bán ngay! Ai mà biết được chứ! Con lợn này bán hơn trăm tệ, trả chị tám mươi là hơi ít, nhưng dù sao chị cũng là nhặt được mà, hai ta cùng kiếm chút lợi. Công gia coi mất mát chút này như xì hơi thôi! Chị lùa giao cho công gia, cùng lắm cũng chỉ được khen hai câu. Lời khen đâu có đem đi mua mắm mua dầu được! Bà cụ đừng ngốc nữa, đem cái này..."

"Không!" Lục thím lắc cái đầu tóc bạc thưa thớt, đứng dậy, vừa chuẩn bị lùa lợn đứng lên, vừa nói với người kia: "Dân chúng chúng tôi đàng hoàng, sao có thể làm việc có lỗi với công gia được, anh đừng có quấy rầy nữa, anh đi đường của anh đi..."

Gã kia lệch quai hàm, trừng mắt hung dữ nhìn Lục thím, nói: "Con lợn này là tôi nhặt được! Tôi lùa đi đây!"

Nói đoạn, gã liền đi ra ruộng nhổ mấy cây gai xanh, xoắn lại thành dây, ra tay buộc chân lợn. Lục thím lo sốt vó, chỉ biết nhìn về hai phía đường quan, bà hy vọng nhanh nhanh có người tới, để trị được tên hung thần này. Ban ngày ban mặt đi cướp người ta, thế sự bây giờ loạn đến mức này rồi sao!

Thật đúng lúc! Từ hướng huyện thành tới hai người đi xe đạp. Tên hung thần đang ra tay trói chân lợn hoảng hốt lên xe đạp tháo chạy mất.

Đợi hai người kia tới gần, Lục thím vội gọi họ lại, ấp a ấp úng kể lại chuyện vừa xảy ra.

Hai người kia gần như cùng lúc vỗ tay cái bốp vào đùi, một người trong đó kêu lên: "Thật là khéo quá!"

Hóa ra, hai người này là nhân viên thu mua của công ty thực phẩm huyện, con lợn này chính là do hai người họ đánh rơi. Họ chính là đi tìm lợn.

Hai "người công gia" đúng như lời gã kia nói, nói với Lục thím rất nhiều "lời khen ngợi", rồi lùa con lợn đứng dậy. Họ nói, nếu không phải đang lùa lợn thì xe đạp của họ có thể chở bà vào thành đi chợ. Họ liên tục nói, bà thật sự là một bà cụ tốt!

Lục thím trong lòng sảng khoái cực kỳ. Bà nói bà chưa từng ngồi thứ đó bao giờ, dù không lùa lợn bà cũng không ngồi, bà sợ chóng mặt. Khi hai người kia sắp đi, bà lại lải nhải dặn dò họ, nói rằng họ còn trẻ, sau này làm việc cho công gia chớ có bao giờ cẩu thả, bất cẩn nữa...

Hiện giờ, Lục thím và chú lợn con lại lên đường. Đồng nội giữa hè, bao phủ một màu xanh đậm. Lúa mạch đang trổ bông, ngô đã phun râu đỏ. Ánh nắng rực rỡ chiếu rọi trên cánh đồng lúa mạch vừa cày xới, một mảnh vàng thẫm. Đất đai à, thật đơn thuần, mà lại thật phong nhiêu!

Quá trưa một chút, Lục thím lùa "Tiểu Hắc" tới huyện thành.

Nhìn từ xa đã thấy đầu phố đứng mấy người đeo băng đỏ. Bà thầm nghĩ: Hai năm nay chẳng phải không còn Hồng vệ binh nữa rồi sao? Chẳng lẽ cách mạng văn hóa lại bắt đầu rồi?

Bà và chú lợn con thong thả đi tới đầu phố, chuẩn bị băng qua đường phố để tới chợ lợn ngoài cửa Nam. Bà lập tức bị người chặn lại — chính là mấy người đeo băng đỏ kia.

"Lợn là mua à?" Một gã mặt đen bặm trợn trong đó hỏi bà.

"Bán ạ." Bà trả lời.

Thế là mấy người kia cũng chẳng nói gì, liền bắt lấy "Tiểu Hắc" của bà vứt vào trong cái sọt, rồi xách sọt tới bàn cân bên cạnh. Một người báo cân nặng, một người khác lạch cạch gảy bàn tính mấy cái, nói: "Bảy tệ tám hào!"

Gã mặt đen bặm trợn kia liền đếm mấy tờ tiền từ trong ví ra, đưa trước mặt Lục thím: "Cầm lấy!"

Lúc này Lục thím mới sực tỉnh lại, hóa ra mấy vị "Hồng vệ binh" này đã thu mua mất con lợn của bà. Bà lo lắng vội nói: "Ấy chết, con lợn này của tôi ở thôn trước Trương Hữu Quý trả mười lăm tệ mà tôi còn chưa bán đấy! Lợn con tôi mua tám tệ, nuôi nửa năm, ngược lại còn lỗ mất hai hào! Tôi không bán cho các anh! Tôi phải mang tới chợ lợn bán cơ!"

"Ha ha ha..." Mấy người đeo băng đỏ cười lớn. Gã mặt đen bặm trợn kia chỉ tay vào tờ giấy dán trên tường, lớn tiếng nói: "Ủy ban cách mạng huyện đã sớm ra thông báo rồi, tất cả heo con đều phải thống nhất thu mua, thống nhất bán ra, lợn giao dịch tự do là chủ nghĩa tư bản! Các người dân không biết chữ, chẳng lẽ ngay cả tai cũng không mọc à? Chẳng lẽ chưa từng nghe Ủy ban cách mạng huyện ra thông báo à?"

Mắt bà cụ nhìn theo tay người kia lên tường: Đó quả thực là một tờ thông báo, bên trên đóng con dấu quan màu đỏ tươi, còn to hơn cái con dấu trên lưng lợn kia. Bà đột nhiên cảm thấy trước mắt tối sầm lại. Bà còn có thể phản kháng nữa sao? Đây là thông báo của "công gia" đấy! Tình cảm của bà đối với "công gia" không thể dùng ngôn từ để diễn tả. Trước đây bà vì "công gia", từng không quản đêm ngày dưới đèn dầu làm giày cho công gia; từng đẩy cối xay xay lương thực công; trong xã hội nông nghiệp, chỉ cần là của công gia, dù chỉ một bông lúa, bà cũng nhặt nhạnh đặt lên đống thóc trên sân công. Mà ngay lúc này đây, bà còn vừa mới đem con lợn béo trả lại cho công gia cơ mà... Không ngờ "công gia" bây giờ lại "mua" con "Tiểu Hắc" của bà như thế này, chỉ đưa cho bà bảy tệ tám hào... Bà nghĩ tới người chồng bị bệnh đang đội nắng gắt đào dược liệu; nghĩ tới bao nhiêu khổ cực bà phải chịu vì chú lợn con này; lại nghĩ tới năm nay và năm tới ngay cả tiền đong muối mua dầu cũng không có hy vọng, không nhịn được mà sống mũi cay cay, nước mắt xoay tròn trong đôi mắt già nua...

Bà cầu xin những người trước mặt nói: "Các anh đều là người của công gia tốt, tôi cũng là dân tốt, các anh làm phúc đi mà! Tôi là vợ của Trương Lục ở thôn Trương Gia Bình, cả đời tôi không sinh không đẻ, không con không cái, chuyện ăn uống thì đã có xã nông nghiệp mình lo, chỉ là tiền lẻ dùng vặt thì phải tự xoay xở thôi. Hai ông bà già chúng tôi đều già cả rồi, không làm được việc gì khác, không có nguồn tiền nào, chỉ trông chờ một năm nuôi một con lợn bán lấy chút tiền, đong muối mua dầu..."

Những người này đã bận rộn thu mua lợn của những người khác, những lời đáng thương của bà cụ họ nghe cũng chẳng buồn nghe.

Gã mặt đen bặm trợn kia nhét bảy tệ tám hào vào tay Lục thím, rồi cùng mấy người khác đẩy xe ba gác chở lợn vừa thu mua được, nghênh ngang bỏ đi.

Bà cụ đuổi theo sát phía sau những người kia, nước mắt lưng tròng lải nhải: "Các anh làm phúc đi mà! Nhìn vào gương mặt bà lão không con không cháu như tôi, trả lại chú lợn con cho tôi đi! Tôi đảm bảo sẽ không bán cho công gia cũng không bán cho tư nhân đâu, tôi mang về tự nuôi nó thôi! Trả cho tôi đi, làm phúc đi mà!..."

Bà đã không đuổi kịp họ nữa, nhưng bà vẫn tiếp tục vừa đuổi theo sát, vừa lải nhải những lời nói trên. Những lời đó từng câu từng chữ đều nghiêm túc, đều đáng thương như vậy, mặc dù xung quanh không một bóng người, nhưng bà dường như cảm thấy toàn thành phố đều đang lắng nghe bà kể lể nỗi khổ tâm của mình.

Bà nhìn thấy những người đó vào một cái sân rộng. Bà đuổi sát theo vào trong. Những người đó biến mất, chỉ thấy tường đất bao quanh một cái chuồng lợn lớn, bên trong chen chúc lợn lớn lợn nhỏ.

Bà bám vào cửa rào chuồng lợn, thở hồng hộc, miệng gọi chú "Tiểu Hắc" của mình từng tiếng một. Chú "Tiểu Hắc" tội nghiệp nghe thấy tiếng gọi của bà, chen từ trong đàn lợn ra, tới chỗ cửa sắt. Theo sau nó là một con lợn béo chen ra. Lục thím nhận ra chính là con lợn bà vừa giao cho "người công gia". Bà cụ vội vàng đưa bàn tay gầy gò của mình qua rào sắt, quên mình vuốt ve cái lưng tròn trịa của "Tiểu Hắc", bà nhìn thấy trên lưng chú lợn con của bà, cũng đã đóng lên một con dấu quan tròn trịa. À, từ nay về sau nó không còn thuộc về bà nữa! Sống mũi bà cay cay, nước mắt vẫn luôn xoay tròn trong hốc mắt, từ từ lăn xuống gò má.

Mặt trời ngả tây vẫn tỏa ánh sáng nóng rát. Bà cụ cảm thấy từng đợt chóng mặt. Bà không nỡ lòng rời xa chú "Tiểu Hắc" yêu quý của mình. Bà ngồi bệt xuống đất bên ngoài cửa rào, hết lần này tới lần khác đưa bàn tay gầy trơ xương qua khe sắt, vuốt ve chú lợn con đã không còn thuộc về mình này. Bà giống như người mẹ già đi thăm tù, từng giọt nước mắt chua xót của tình mẫu tử rơi xuống dưới hàng rào sắt vô tình. Hàng rào sắt ơi! Ngươi là do ai tạo ra vậy? Ngươi thật ngu xuẩn! Ngươi thật tàn nhẫn! Ngươi thật đáng xấu hổ! Ngươi chia cắt Đảng Cộng sản và nhân dân! Ngươi là thanh đao hai lưỡi do quỷ dữ múa may, một mặt chĩa vào Đảng Cộng sản, một mặt chĩa vào nhân dân...

Khi hoàng hôn buông xuống, Lục thím mới lảo đảo bước ra khỏi cái sân đất này. Trên đường phố đã không còn bóng người. Mấy ngọn đèn đường trên cột điện xi măng giống như mấy con mắt đỏ ngầu bị đau mắt đang nhìn chằm chằm vào bà cụ này. Lục thím đột nhiên nhìn vào đôi bàn tay trắng tay của mình, sau đó hai bàn tay này lập tức lại hoảng loạn sờ soạng trên người. Sờ nửa ngày, miệng bà há hốc, "oa" một tiếng khóc lên — bảy tệ tám hào tiền đáng thương kia cũng chẳng biết đã đánh rơi từ lúc nào!