Đã cháy đến mức này rồi! —— Quách Mạt Nhược: "Lò trung môi"

Một

Dương Khải Địch yêu Tô Oánh. Tuy nhiên, hiện tại anh vẫn chỉ thầm yêu trong lòng.

Đừng nhìn vẻ ngoài của anh đã ngoài hai mươi, tay chân thô kệch, đầy vẻ nam nhi, thực chất anh là một người rất nhút nhát. Anh yêu cô một cách nồng nhiệt, nhưng lại không có dũng khí công khai bí mật trong lòng mình.

Cũng như bao thanh niên mới biết yêu khác, gần đây anh khao khát được nhìn thấy cô nhiều hơn ngày thường, được trò chuyện với cô nhiều hơn. Nhưng hễ vừa gặp mặt, cái miệng của anh lại trở nên đần độn như bị móng lừa đá, ngay cả tiếng nói của chính mình khi đối thoại với cô anh cũng nghe không rõ — trong khi trước đây anh vốn là người ăn nói lưu loát, tuyệt không đến mức đần độn tới nỗi ngay cả những câu nói bình thường cũng không thốt nên lời!

Mỗi khi đến lúc này, anh lại vội vàng rời xa cô. Chỉ sợ sự vụng về của mình để lại ấn tượng không tốt cho cô, hoặc gây ra những suy đoán không hay khác từ cô. Tất nhiên, nếu cô suy đoán anh yêu cô, thì lại chính hợp ý anh. Thật vậy, đôi khi anh cũng thầm đoán già đoán non: Liệu gần đây cô có nhận ra những bí mật nội tâm này của anh không nhỉ? Cô ấy là một người thông minh mà! Anh cảm động khi thấy ánh mắt đẹp đẽ của cô lúc nhìn anh dường như có thêm một ý nghĩa gì đó. Ý nghĩa gì nhỉ? Anh cũng không nói rõ được. Tuy nhiên, anh lại nghĩ, đây có lẽ chỉ là một kiểu ảo giác của chính mình! Bởi vì anh cảm thấy, lúc cô nhìn anh vẫn thản thành (thẳng thắn) như bạn bè xưa nay, cũng không hẳn là có "ý" gì khác. Chỉ là bản thân anh tự có "ý" mà thôi!

Anh thật sự không thể kìm nén được sự thôi thúc muốn bày tỏ tình yêu của mình với cô, anh nghĩ: Chỉ cần anh bày tỏ với cô, dù cho chỉ trong một giây tiếp theo cô có từ chối anh! Như vậy cũng tốt, linh hồn anh có lẽ sẽ bình yên lại, ăn cơm bình thường, ngủ bình thường, sống cuộc sống bình thường — mà đó cũng là một loại hạnh phúc.

Tình si này của anh, Tô Oánh có nhận ra hay không, anh không được biết, nhưng rõ ràng đã bị tổ trưởng Giang Phong nhìn thấu. Dương Khải Địch nhận ra điều này từ nụ cười kỳ quặc của gã. Thực ra, Giang Phong không phải bây giờ mới như vậy, mà từ rất sớm đã nhìn thấu mối quan hệ giữa anh và Tô Oánh như thế... mặc dù gã không dùng ngôn ngữ để biểu đạt ra. Khi anh chưa nảy sinh tình cảm này với Tô Oánh, anh hoàn toàn không để tâm đến nụ cười kiểu này của Giang Phong. Ngay cả bây giờ, thái độ này của Giang Phong cũng chỉ khiến anh và Tô Oánh trở nên thân thiết hơn một chút mà thôi.

Trong mấy năm qua, nhóm thanh niên trí thức từ hệ thống văn hóa giáo dục tỉnh được đưa xuống ngôi làng hẻo lánh ở vùng cao nguyên Hoàng Thổ này, người thì nhập ngũ, người thì đi làm công nhân, người thì được tiến cử lên đại học, nay chỉ còn lại bốn người họ. Tổ trưởng Giang Phong không đi, là vì gã là "điển hình tiên tiến" thanh niên trí thức của địa phương, gần đây lại được "nạp" cái "mới", về chính trị quả thực đang cực kỳ "nóng", nên liên tục thề thốt sẽ "cắm rễ cả đời" ở nông thôn, còn động một tí là dẫn chứng: "Chủ tịch Mao năm xưa chính là làm cách mạng thành công từ nông thôn." Một nam sinh khác là Mã Bình ở lại, là vì lý do cá nhân — thời trung học từng bị lao giáo vì tội ăn cắp, không nhà nào dám nhận. Còn Tô Oánh không đi được là vì lý do gia đình — cha mẹ là "tẩu tư phái" (kẻ đi theo con đường tư bản). Còn về phần anh, thì là vì lý do của người khác — vài lần đến lượt anh đi, anh lại nhường cơ hội cho những bạn học có hoàn cảnh khó khăn hơn mình. Ngoài ra, bản thân anh có tình cảm với nông thôn sâu sắc hơn các bạn học khác — anh từ nhỏ đã sống ở nông thôn với ông bà ngoại, cho đến năm học trung học hai cụ qua đời vì bệnh, anh mới đến bên cha mẹ là công nhân in ấn ở thành phố tỉnh, vì vậy anh đã quen và cũng yêu thích cuộc sống nông thôn. Mặc dù anh cũng muốn quay về thành phố tìm một công việc mà mình sẵn lòng làm hơn, nhưng ở lại nông thôn thêm một năm hai năm cũng không khiến anh khổ sở như một số người khác. Theo lời Mã Bình, anh về cơ bản là một kẻ "nhà quê". Anh thừa nhận điều này. Nếu không, sao một người lớn xác như anh lại không dám bày tỏ tình yêu của mình với một cô gái mà mình thích?

Bốn người ở lại thường xuyên xảy ra đủ loại mâu thuẫn, có cả về chính trị, học thuật, lẫn cuộc sống. Tô Oánh trồng rau trong vườn rau của đại đội, anh làm nhân viên chăn nuôi ở đội một. Mã Bình tuyên bố "lưng có bệnh", bốn mùa không lên núi, chỉ làm cơm cho bốn người, kiếm cái công điểm lao động bán phần. Còn Giang Phong, một năm gần ba phần tư thời gian ở bên ngoài họp hành đủ kiểu.

Hôm đó, Giang Phong từ địa phương họp trở về, lúc ăn cơm phân công cho ba thành viên: mỗi người viết một bài "Hoan hô trấn áp sự kiện phản cách mạng ở quảng trường Thiên An Môn", nói là để dán lên bảng tin ven đường quốc lộ. Gã nói sự kiện đã trôi qua vài tháng rồi, nhóm thanh niên trí thức của họ vẫn chưa công khai bày tỏ thái độ về việc này! Gã phê bình anh "giác ngộ đường lối thấp"; mặc dù cá nhân gã nhận thức rõ ràng, nhưng không phát động những người khác trong tổ làm một số công tác, bây giờ phải "bổ túc".

"Tôi không viết." Tô Oánh là người đầu tiên nói.

"Tại sao?" Giang Phong hỏi.

"Nguyên nhân cậu đều biết cả." Cô trả lời.

"Tôi thấy cô đừng tự ghi sổ chính trị này cho mình thì hơn!" Giang Phong rất không vui. Tiếp đó, gã quay đầu nói: "Khải Địch, cậu không phải yêu làm thơ sao? Cậu làm cho chúng ta một bài thơ đi!"

Tô Oánh liếc nhìn Khải Địch một cái. Thực ra chẳng cần cái liếc mắt này, anh đã chuẩn bị sẵn lời đối đáp. Anh nói:

"Tôi còn làm thơ được sao? Tôi mà làm được thơ thì đã sớm dán lên quảng trường Thiên An Môn rồi! Cậu trợn mắt cái gì chứ? Người ta đã trấn áp tôi rồi đấy!"

"Ăn cơm!" Mã Bình vốn không có hứng thú với những cuộc tranh cãi chính trị kiểu này, chiếc muôi sắt gõ vào thành nồi cái 'cộp', quát lên.

"Cậu cũng phải viết!" Giang Phong có chút phẫn nộ quay sang nói với Mã Bình.

"Tôi viết? Tôi viết. Cậu lấy tờ báo đến đây, tôi chép cho vài đoạn." Mã Bình thờ ơ trả lời.

Bốn người không ai nói gì nữa, ai nấy ăn phần cơm của mình. Họ là như vậy, nói cãi là cãi, nói dừng là dừng. Bởi vì cả hai bên tranh cãi đều biết: dù có cãi nhau ba ngày ba đêm, cũng chẳng ai thuyết phục được ai.

Hai

Sau bữa trưa, Giang Phong kéo bằng được Mã Bình lên trường học viết "bài chuyên mục".

Sân nhỏ rất yên tĩnh. Dương Khải Địch một mình đi vòng quanh gốc cây hòe già ở góc sân. Ánh nắng gay gắt vô cùng. Trên hàng cây bạch dương ven đường, tiếng ve kêu tranh nhau om sỏi, khiến lòng anh vô cùng phiền muộn. Thực ra, cũng chẳng phải tiếng ve làm anh phiền muộn.

Anh đi vòng quanh một lát, dừng lại nhìn sang gian nhà bên cạnh, rồi bước tới đó. Anh đi, bước chân ngập ngừng nhấc lên rồi lại hạ xuống đầy bất an, như thể dưới đất chôn thứ gì đó nguy hiểm.

Cuối cùng anh đã đứng trước cửa phòng Tô Oánh. Tay phải giơ lên, lơ lửng giữa không trung tròn một phút, mới đặt lên cánh cửa. Anh lập tức nghe thấy tiếng tim mình đập còn to hơn cả tiếng gõ cửa.

Không có tiếng trả lời. Thế nhưng, cửa lại mở.

Lạ thật! Trong phòng không một bóng người. Anh giật mình. Cửa là do anh đẩy ra sao? Anh nhớ mình đâu có đẩy cửa, vậy cửa là ai mở? Mắt anh nhanh chóng nhìn quanh phòng một lượt: bàn, ghế đẩu, giường, bếp lò... nhưng chẳng có ai!

A, chuyện này là sao nhỉ? Anh rõ ràng thấy cô vào phòng rồi không ra ngoài nữa mà...

Vì không thấy cô, nhịp tim anh trở lại tần suất bình thường. Thế nhưng, bất thình lình lại đập loạn xạ — bởi vì lúc này, phía sau cánh cửa đang mở, đột nhiên thò ra khuôn mặt xinh đẹp thân thương mà anh hằng khao khát được nhìn thấy. Khuôn mặt này còn vương chút nước, mỉm cười, có chút nghịch ngợm nhìn anh, ánh mắt dường như đang nói: Đồ ngốc nhà anh! Nếu không có người! Cửa sẽ tự mở được sao?

Sự xuất hiện bất ngờ của cô giống như một luồng sáng mạnh, làm anh hoa mắt chóng mặt. Anh ngẩn ngơ đến mức chẳng nhìn rõ khuôn mặt cô, chỉ lờ mờ thấy vài giọt nước trong vắt lăn trên đôi mắt, trong đầu nhận thức được có lẽ cô đang rửa mặt sau cánh cửa.

Anh không biết mình đã vào phòng như thế nào, chỉ cảm thấy dáng đi mất thăng bằng, thậm chí chân phải còn hơi khập khiễng.

"Anh ngồi đi." Cô vừa quay lưng lại vắt khăn mặt, vừa nói.

"Ừ."

"Uống nước không?" Cô quay người nhìn anh hỏi.

"Xem anh kìa! Rốt cuộc là có uống hay không nào!"

"À! Ừ... uống. Không khát!"

Anh ngồi xuống ghế trước bàn. Mặc dù không nhìn mặt cô, nhưng cảm giác được cô vẫn luôn cười.

Anh càng hoảng hơn, hai tay không biết để đâu cho phải, cứ đặt lên đầu gối xoa loạn xạ; không ngừng dịch chuyển cơ thể, không biết ngồi thế nào mới phải phép.

Một cốc nước bốc hơi nghi ngút được đưa đến trước mặt anh. Anh nhìn thử, nhấp một ngụm nhỏ:

Là nước pha đường trắng, rất ngọt. Cốc nước nóng quá! Chẳng khác gì khuôn mặt đang nóng hầm hập của anh. Tiếp đó, toàn thân cũng bắt đầu nóng lên, thậm chí hai lòng bàn chân cũng nóng đến phát sưng.

Anh vội vàng đứng dậy. Đứng dậy rồi lại không biết nên làm gì. Anh đến là muốn nói chuyện với cô — tức là đến để yêu đương! Thế nhưng anh không biết nên nói thế nào, nói cái gì. Chà! Ngay cả câu đầu tiên cũng không biết nói gì đây này!

Anh cảm thấy cô dường như cũng đang chờ anh nói gì đó, nên cũng không lên tiếng, mím môi cười, tiện tay kéo cuộn len ở bên giường lại quấn.

Anh đứng đó, không biết nên đi hay nên ở. Trong lúc bối rối, anh vội nhìn lên bản đồ thế giới trên tường. Nhìn từng nước từng nước một. Lòng hoảng loạn nhìn từ châu Á sang châu Phi, rồi từ châu Phi sang châu Âu, lại từ châu Âu sang Nam Bắc Mỹ.

Năm phút trôi qua, bảy châu lục hơn một trăm quốc gia đã xem xong, thế nhưng câu đầu tiên định nói vẫn chưa nghĩ ra! Anh đành nhìn lại các nước châu Á: Trung Quốc, Miến Điện, Nepal, Ấn Độ, Pakistan...

Khi anh nhìn từ đất liền sang Indonesia ngoài đại dương, cuối cùng cũng nhớ ra một câu để mở đầu. Môi anh run run, nói:

"Tiểu Tô, cái quần đảo Indonesia này thật nhiều đảo! Hèn gì, người ta gọi là vạn đảo chi quốc đấy!"

"Cái gì?" Đối phương rõ ràng không nghe rõ.

"Vạn đảo chi... quốc mà!"

"Ôi trời, cái gì mà vạn đảo với chả vạn đảo, tôi nghe không rõ anh nói cái gì cả!"

Quả thật, anh cũng biết cô nghe không rõ. Bởi vì anh nói không rõ — quỷ mới biết cái lưỡi của anh trong miệng đã quấy cái gì nữa!

Anh quay người, nhoài lên bàn, cầm bút chấm mực viết mấy chữ này lên một tờ giấy trắng. Cô buông cuộn len, đi tới đứng cạnh anh, nhìn anh viết, anh lập tức hoảng sợ, bút trong tay run rẩy, viết xong bốn chữ, để lại trên giấy một vệt mực chảy dài, trông lại thật giống một bức tranh minh họa cho "vạn đảo chi quốc"!

Cô thấy anh viết xong, cười đến mức ngả nghiêng. Cô cầm lấy bút chấm mực từ tay anh, gạch mấy nhát dưới chữ "đảo".

Anh vội cúi đầu nhìn cô gạch cái gì. Không nhìn không sao, nhìn rồi mới giật mình: hóa ra, trong lúc hoảng loạn, anh lại viết chữ "đảo" thành chữ "điểu" (chim)!

Một luồng máu nóng xộc thẳng lên não! Anh nhanh chóng chống tay phải lên bàn, để cơ thể mất thăng bằng không bị nghiêng ngả, miệng lẩm bẩm một cách khó hiểu:

"Lợn nhà chúng ta vẫn chưa cho ăn!"

Trước khi cô kịp phản ứng với câu này, anh lại vội vàng bổ sung:

"Tôi phải đi cho lợn ăn đây!"

Anh ba chân bốn cẳng chạy trối chết như thể đang trốn tránh tai họa gì vậy.

"Đợi chút!"

Vạt áo anh bị kéo lại. Anh quay người, thấy cô lấy từ ngăn kéo bàn ra hai quả cà chua, đưa đến trước mặt anh, và nghe thấy cô nói:

"Vườn rau hôm nay mới bán cà chua lần đầu, tôi mua mấy cân. Giống mới đấy, anh nếm thử xem có ngọt không!"

Hai tay anh vụng về đón lấy hai quả cà chua chín mọng, rồi bay nhanh ra khỏi phòng.

Anh không đi cho lợn ăn — cứ để chúng đói một lát đi! Anh bây giờ chẳng còn tâm trí đâu mà cho chúng ăn nữa.

Anh ra khỏi cổng sân, xuống đường cái, lội qua con suối nhỏ, một hơi leo lên đỉnh núi đối diện ngôi làng.

Anh ngồi dưới gốc cây lê già trên đỉnh núi, mồ hôi nhễ nhại, cởi áo vứt sang một bên, một tay cầm một quả cà chua, xoay qua xoay lại ngắm nghía; dùng mũi ngửi ngửi; cọ cọ âu yếm lên má. Tiếp đó, không hiểu sao đột nhiên lại bật dậy, cởi trần giơ hai quả cà chua, nhảy múa đầy nhiệt huyết quanh gốc cây lê (khó mà nói đó là khiêu vũ), cho đến khi vấp phải một cái rễ cây nhô lên mới dừng lại hành động điên cuồng này.

Anh cười hì hì đứng dậy từ mặt đất, chính mình cũng thấy xấu hổ vì hành vi của bản thân, mặt đỏ bừng, vội nhìn quanh xem có ai không. Không có ai! Đúng vào giờ nghỉ trưa, người làm việc trên núi đều về nhà ăn cơm cả rồi.

Anh ngại ngùng lắc đầu, lại ngồi xuống dưới gốc cây lê già, nheo mắt, thẫn thờ nhìn vùng cao nguyên mùa tam phục với sắc xanh đậm đà, nhìn những đám mây trắng trôi trên nền trời xanh. A, thế giới này thật tốt đẹp!

Anh lau sạch đất dính trên cà chua, nhớ đến những lời Tô Oánh vừa nói với mình.

Anh cẩn thận cắn mỗi quả cà chua một miếng nhỏ, nhai, thưởng thức, miệng lẩm bẩm trả lời cô gái trong căn phòng dưới núi:

"Ngọt thật đấy..."

Ba

Mặc dù Dương Khải Địch đã hết lần này đến lần khác lấy hết can đảm để thổ lộ tình yêu nồng cháy của mình với Tô Oánh, nhưng cho đến tận bây giờ vẫn chưa thể nói với cô một lời rõ ràng về việc anh yêu cô.

Thế nhưng, dù cho hiện tại vẫn chưa thể có được tình yêu của cô một cách rõ ràng, nhưng vị ngọt của hai quả cà chua ấy đã lưu lại vĩnh viễn trong lòng anh. Từ khi lớn lên đến giờ, anh đã ăn cà chua không biết bao nhiêu lần, dường như chỉ có lần này mới biết: hóa ra cà chua lại ngon đến thế!

Anh ăn hết phần vỏ của hai quả cà chua, còn giữ lại phần ruột, đem đãi lấy hạt ở con suối nhỏ, phơi khô, gói trong tờ giấy trắng sạch sẽ, cất vào trong hòm của mình. Anh yêu thơ, không nén nổi thi hứng trào dâng mà nghĩ: Nếu một ngày nào đó, hạt giống tình yêu cuối cùng có thể gieo vào mảnh đất tâm hồn mình, anh sẽ gieo những hạt giống cà chua này xuống mảnh đất quê hương thân yêu — tất cả quả ngọt hạnh phúc mà con cái đang sinh sống trong lòng mẹ đạt được, đều là nhờ bầu sữa mẹ phì nhiêu nuôi dưỡng đấy thôi!

Tình yêu trong sáng sẽ tôi luyện tâm hồn con người trở nên tốt đẹp hơn; khiến con người thêm yêu cuộc sống, thêm yêu lao động. Dương Khải Địch tự yêu cầu bản thân nghiêm khắc hơn. Anh cảm thấy sự nghiêm khắc này là do Tô Oánh yêu cầu với chính mình.

Anh là nhân viên chăn nuôi của đội sản xuất. Mỗi sáng sớm, khi xã viên và các bạn học vẫn còn đang ngủ, anh đã mò mẫm trong bóng tối lên núi cắt cỏ cho súc vật. Khi xã viên vừa mới ra đồng, cỏ tươi của anh đã cắt về rồi. Nhìn xem anh vác bó cỏ to chừng nào kìa! Nhìn từ phía sau, chỉ có thể thấy hai cái chân bước những bước nhỏ vụn dưới một đống cỏ!

Lần nghỉ ngơi đầu tiên, cũng là lần cuối cùng trên đường của anh, luôn luôn là ở ven vườn rau đầu làng — bởi vì cô làm việc ở đây.

Mỗi sáng, khi anh vác bó cỏ lớn như ngọn núi từ trên núi xuống, đặt lên tảng đá xanh bên cạnh vườn rau, cô vừa vặn vác cuốc đi làm. Mái tóc cắt ngắn đen nhánh của cô quấn một chiếc khăn trắng muốt; bộ đồng phục màu xanh đã bạc màu, đầu gối dán miếng vá. Khuôn mặt trắng trẻo, thanh tú bị nắng gắt hun cho đỏ ửng, như quả táo mùa thu đã trải qua đợt sương muối đầu tiên. Đôi mắt luôn long lanh trong vắt như giọt sương trên lá cỏ buổi sớm. Giữa thiên nhiên, cô như một nhành ngọc lan, thuần khiết xinh đẹp mà lại mộc mạc đoan trang.

Cô đi tới trước mặt anh, thấy khuôn mặt anh đầy mồ hôi đen nhẻm, liền tháo chiếc khăn trắng quấn đầu của mình xuống đưa cho anh.

Anh cười khờ khạo, nói: "Tôi có rồi." bèn móc ra chiếc khăn tay nhỏ bẩn thỉu của mình.

Cô cười mắng: "Á! Cái khăn tay của anh kia có mà trôi theo nước lũ xuống suối mất! Đưa đây!"

Chiếc khăn ném lên đầu anh.

Anh ngập ngừng cầm chiếc khăn trắng muốt này lau khuôn mặt đầy mồ hôi đen chảy ròng ròng, một mùi hương xà phòng thơm phức xộc thẳng vào mũi. Không biết tại sao, anh cảm thấy cà chua dường như cũng có mùi vị này.

Anh lau xong mồ hôi, nhìn chiếc khăn bị mồ hôi làm bẩn, rất ngại ngùng trả lại cho cô.

Cô giật lấy từ tay anh, quấn vào cán cuốc, nói:

"Xem anh kìa, lại thế nữa! Khăn mang ra đồng là để lau mồ hôi, chứ đâu phải để thờ phụng Thổ Địa công! Bẩn thì tôi không biết giặt à?"

Nói xong những lời này, cô lại theo lệ thường lấy ra một ít đồ ăn từ chiếc khăn tay khác — có khi là bánh bao trắng, có khi là bánh ngô — đưa cho anh, giọng hơi trách móc nói:

"Anh chẳng ăn miếng nào đã lên núi rồi. Anh đấy..." Cô mỉm cười dịu dàng, bước những bước chân nhẹ nhàng rẽ vào vườn rau.

Anh nhìn bóng lưng cô khuất sau giàn dưa chuột, lúc này mới bắt đầu ăn lương khô.

Anh ăn xong lương khô, vác bó cỏ lớn như ngọn núi lên, sải chân chạy về phía phòng chăn nuôi.

Lúc này, trong làng theo lệ thường bốc lên từng làn khói bếp màu xanh lam; sâu trong rừng táo rậm rạp cũng bắt đầu tỏa ra hương thơm của cơm canh. Trên cánh đồng ngô ngoài ven suối, rung rinh những hàng đầu quấn khăn trắng. Những mầm ngô mới vun xới, xanh hơn, mướt hơn. Ai đó đang lật đất trồng lúa mì trên núi bên bờ vực, một chất giọng tốt lại cất lên điệu tín thiên du khiến người ta rung động: Mây đuổi mây trên bầu trời xanh biếc, người nào để lại nỗi nhớ người...

Anh trong bản giao hưởng lao động này, suốt dọc đường bước những bước chân nhẹ nhàng, vác cỏ vào sân phòng chăn nuôi. Tiếp đó, một tay đỡ, một tay cắt, rất nhanh đã thái nhỏ bó cỏ, dùng chiếc chĩa lớn hất cỏ đã thái vào chuồng cỏ, sau đó, lại dắt những con súc vật chưa lên núi ra ngoài, chải rửa bụi bẩn trên thân chúng. Cái sự tỉ mỉ đó, chẳng kém gì người mẹ chải đầu cho con gái.

Làm xong tất cả những việc cần làm lúc này ở phòng chăn nuôi, anh lại nhấc liềm, khoác dây thừng lên vai, vội vã lên núi kiếm thêm một chuyến cỏ nữa — cắt cỏ linh lăng. Lần này anh chạy càng hăng hơn, bởi vì dù thế nào cũng phải quay về trước bữa trưa — đợi đến khi súc vật từ trên núi về, chính là lúc bận rộn nhất trong ngày ở phòng chăn nuôi.

Cuộc sống của anh trôi qua ngày càng căng thẳng. Ban ngày liều mạng làm việc, buổi tối phải liều mạng học tập. Đọc chính trị kinh tế học, tính toán toán học cao cấp. Ngoài tự học tiếng Anh, còn thêm một môn tiếng Nhật.

Đối với sự hăng hái này của anh, Giang Phong và Mã Bình ngày càng phản cảm. Có một lần ăn trưa, tên lưu manh Mã Bình thậm chí công kích anh là ma ám tâm trí — sợ là muốn vào Đảng làm quan; khiến Giang Phong ngửa cổ cười lớn.

Anh tức đến mức thực sự muốn xông tới cho tên vô lại Mã Bình một trận. Lúc này, Tô Oánh đang ăn cơm lại dùng đầu đũa chỉ vào Mã Bình, nói với giọng đùa cợt: "Mã Bình, lời này của cậu sợ là không phù hợp với 'đường lối cách mạng của giai cấp vô sản' rồi nhỉ? Bây giờ còn đến lượt loại người 'chỉ kéo xe không nhìn đường' như này vào Đảng làm quan sao? Phải nhìn đường trước, xe có kéo đổ cũng không sao! Nếu đường nhìn sai, chẳng phải là kéo xe đi dâng cho chủ nghĩa tư bản rồi sao?"

Mã Bình cười hì hì hai tiếng, không xem lời này ra gì, khuôn mặt Giang Phong lại như bị kim châm, đỏ một mảng, trắng một mảng, bưng bát cơm ra khỏi cửa phòng — chính vị "anh hùng đương đại" này đã công kích Dương Khải Địch là người "chỉ kéo xe không nhìn đường".

Cô đã trút giận cho anh!

Đi cảm ơn cô sao? Không cần thiết. Dương Khải Địch biết cô không cần sự cảm ơn của anh. Cho dù Giang Phong và Mã Bình có công kích một người mà cô vốn không quen biết như vậy, cô cũng sẽ phản bác họ tương tự.

Mỗi khi đến những lúc thế này, tình yêu của anh dành cho cô lại bị thay thế bằng một sự tôn trọng sâu sắc. Điều này trái lại càng khiến anh không có dũng khí thổ lộ tâm tình với cô. Anh sợ đây sẽ trở thành một sự thô tục — nếu thực sự là như vậy, sẽ làm tổn thương bức tượng xinh đẹp được đắp nặn trong tâm hồn anh, đồng thời cũng sẽ hủy hoại tâm hồn chính anh — nơi đặt bức tượng này.

Khi nghĩ như vậy, anh dần dần lắng xuống trong lòng sự thôi thúc mãnh liệt muốn bày tỏ tình yêu với cô, mà biến sự thôi thúc nồng nhiệt này thành một tình cảm sâu lắng. Quá trình trải nghiệm nội tâm này của anh giống như Trái đất thời kỳ tạo sơn, phun trào vô số dòng nham thạch nóng bỏng, cuối cùng sự phun trào dữ dội dừng lại, xuất hiện những ngọn núi hùng vĩ và đại dương trang nghiêm. Anh thậm chí cảm thấy, kiểu yêu không thể nói ra hoặc không nói ra này, còn đẹp đẽ hơn cái được nói ra!

Bốn

Ngày hôm đó, Tô Oánh đi thành phố nộp rau cho công ty rau quả, mang về một nam thanh niên lạ mặt. Cô giới thiệu với mọi người đây là con trai bạn của cha cô, bạn học hồi tiểu học của họ, hiện đang cắm đội ở nông thôn Sơn Tây, vì đi công chuyện nên ghé qua thăm cô theo lời ủy thác của cha cô.

Khách tới vóc người cao ráo lại không kém phần khỏe mạnh; phong thái phóng khoáng tự nhiên, mà lại rất có nội hàm. Mới tới lần đầu, ấn tượng đầu tiên để lại cho người khác khá tốt.

Sáng hôm khách đến, Tô Oánh gọi Dương Khải Địch giúp cô dựng một chiếc giường ở căn phòng trống bên cạnh cô. Cô giải thích rằng bạn học của cô bị suy nhược thần kinh, ở chung với người khác thì buổi tối không ngủ được.

Dương Khải Địch trong lúc giúp cô dựng giường, chính mình cũng không biết tại sao lại thốt ra một câu thế này: "Ngày mai cậu ta đi à?"

Cô ngẩng đầu nhìn anh một cái rất lạ lùng, sau đó lại cười, nói:

"Không, sẽ ở lại một thời gian, cậu ấy nói cậu ấy rất hứng thú với phong tục tập quán ở đây, muốn thưởng thức cho thật kỹ."

"Cậu ta tên là gì?"

"Ồ, tôi lại quên chưa giới thiệu với anh, tên là... Trương Dân." Không biết vì sao, mặt cô bỗng chốc đỏ bừng.

Chính sự xuất hiện của Trương Dân này, bất thình lình làm thay đổi mọi thứ. Không lâu sau, anh đã nhìn ra, mối quan hệ giữa cô và người này dường như sâu sắc hơn bạn học thông thường. Họ ở bên nhau vừa thân mật lại vừa tùy ý, quả thực như anh trai em gái! Hai người đều rất xinh đẹp. Trong mắt anh, đặc điểm xinh đẹp này còn có chút giống nhau nữa chứ! Mối quan hệ của họ quá không bình thường, có lẽ những người khác không nhìn ra điểm này. Anh nhìn ra được! Thanh niên đang yêu ai mà thần kinh chẳng nhạy cảm?

Anh đôi khi quan sát kỹ, cảm thấy mối quan hệ giữa họ thân mật thì thân mật, nhưng dường như lại có chút tinh tế: không giống mối quan hệ bạn học, anh rất khó khẳng định đó chắc chắn là mối quan hệ tình yêu. Không phải mối quan hệ tình yêu? Hy vọng là không phải! Là mối quan hệ bạn học? Nhưng quả thật lại sâu hơn mối quan hệ bạn học! Là họ hàng? Là anh em họ? Vớ vẩn! Đây là mình đang vô vị tự an ủi chính mình! Con người ta thường hy vọng những sự thật bất lợi cho mình không tồn tại, mà cuối cùng phát hiện ra thứ không tồn tại thường là hy vọng của chính mình!

Anh nghĩ lung tung. Anh đau đầu hết sức!

Khách mới đến buổi tối ngủ khá muộn, có khi đèn sáng suốt đến tận sáng, rất kỳ lạ, không biết là cậu ta ngủ quên tắt đèn, hay là đang làm việc gì khác.

Anh thấy Tô Oánh quan tâm chăm sóc "bạn học" của cô (anh đã tự đặt dấu ngoặc kép cho hai chữ này trong lòng) từng li từng tí, mỗi sáng đều rán hai quả trứng trên bếp dầu hỏa, bưng vào căn phòng bí ẩn đó. Ban ngày, có lúc cô đưa cậu ta ra vườn rau giúp việc. Có lúc cậu ta tự vác cuốc cùng xã viên lên núi lao động, cùng người chăn cừu đi chăn cừu; hơn nữa, trên đầu còn quấn khăn trắng, tự hóa trang mình giống như người nông dân địa phương!

Trưa hôm đó, nóng nực không chịu nổi. Dương Khải Địch như thường lệ ra một con suối nhỏ sau làng tắm — chỗ này có một vũng nước nhỏ sâu ngang ngực, xung quanh vách đá cao, có thể tránh người, người trong làng mùa hè đều thích tắm ở đây.

Anh nhìn từ xa thấy Trương Dân đang ngồi dưới gốc cây liễu lớn phía trước, như đang đọc sách; khi đi lại gần, anh mới nghe thấy cậu ta đang đọc truyện cổ tích "Vịt con xấu xí" của Andersen bằng bản tiếng Anh. Đọc rất lưu loát, trình độ cao hơn anh. Nếu cậu ta không ngẩng đầu lên, anh cũng chẳng muốn chào hỏi. Anh và cậu ta tự nhiên đã có sự xa cách.

Thế nhưng cậu ta lại ngẩng đầu lên, và cười nói:

"Rất xin lỗi, Tiểu Phương đang tắm ở dưới, cô ấy bảo tôi ở đây chặn người hộ. Anh cứ ngồi đây một lát, cô ấy chắc nhanh xong thôi."

A! Mối quan hệ của họ đã đến mức độ này rồi! Anh cảm thấy mặt trời trên đỉnh đầu đã rơi từ trên trời xuống, rơi trúng lên đầu anh, đầu sắp nổ tung vì nóng.

Anh chỉ nói một câu "Tối tôi quay lại tắm", rồi quay người vội vã đi về.

Anh không về ký túc xá. Anh xuống đường cái, lội qua con suối nhỏ, leo lên đỉnh núi đối diện ngôi làng, lại đến dưới gốc cây lê già đó. Anh ngồi xuống, rồi lại đứng lên, tay vô thức cào cấu vỏ cây, thẫn thờ nhìn những rặng núi nhấp nhô phía xa. Vùng cao nguyên dưới ánh nắng gay gắt, nóng hầm hập, tĩnh lặng. Hơi nóng từ mặt đất bốc lên, biến ảo khôn lường dưới ánh nắng. Một cảm giác trống trải và cô đơn bao trùm lấy anh. Anh quay đầu nhìn về phía ngôi làng, ngôi làng chìm trong giấc ngủ trưa, trên đường làng qua lại đứa trẻ trần chuồng nhà ai đó, dấy lên một làn bụi trắng. Anh bất ngờ nhìn thấy, Tô Oánh và Trương Dân vai kề vai từ con suối nhỏ sau làng đi về. Cô dường như đang chải tóc, và đang nói gì đó với Trương Dân.

Hai chân anh như bị ai dùng gậy đập mạnh một cái, cảm thấy mềm nhũn. Anh tựa vào thân cây ngồi bệt xuống đất, hai tay ôm mặt, kẽ tay chảy ra mấy giọt nước mắt nóng hổi.

Trái tim nóng hổi vì tình yêu của Dương Khải Địch, nguội lạnh. Anh khẳng định tình yêu của cô thuộc về vị khách mới đến này. Anh quá ngây thơ. Bây giờ anh mới bình tĩnh nhận ra, sự cuồng nhiệt trong tình yêu của anh trước đó chỉ đơn phương mà thôi. Anh đã quên mất một kiến thức cơ bản: Yêu là chuyện của hai người!

Anh lại nghĩ đến, phong thái, khí chất của mình và Trương Dân đều không thể so sánh — anh là "kẻ nhà quê", còn Trương Dân cũng như Tô Oánh, là "kiểu đại đô thị". Anh trước đây thiếu tự hiểu biết, vậy mà không cân nhắc kỹ lưỡng những khác biệt này. Mà khác biệt giữa anh và Tô Oánh chỉ có thế này thôi sao? Cha mẹ cô đều là cán bộ cấp sở cục tỉnh, còn cha mẹ anh lại là công nhân bình thường. Mặc dù cha mẹ cô bây giờ "gặp xui", bị đánh đổ thành "tẩu tư phái", nhưng anh thông qua cô mà hiểu sâu sắc về cha mẹ cô, họ đều là những cán bộ tốt liêm khiết công bằng, là không thể bị đánh đổ, họ là người tốt! Nhưng không phải cứ là "cán bộ tốt" thì nhất định có thể kết thân với gia đình "công nhân tốt"! Tình yêu có thể nói là phức tạp hơn cả chính trị! Anh hối hận vì trước đây không nghĩ nhiều về phương diện này, mà không đầu không đuôi đi yêu người khác, kết quả là tự tạo ra bi kịch này cho chính mình.

Yêu càng sâu, nỗi đau sau khi mất đi tình yêu lại càng sâu. Cuộc sống hàng ngày của anh mặc dù bề ngoài vẫn như trước, nhưng mọi nhịp điệu đều không còn hài hòa nữa. Anh cắt cỏ cắt đứt tay; lúc đọc ngoại ngữ, có lúc lại đông cứng ở một câu, mãi không thể đọc tiếp xuống dưới. Anh đấm vào đầu mình, oán trách bản thân quá vô dụng!

Điều khiến anh khổ sở hơn là, thái độ của Tô Oánh đối với anh dường như chẳng có gì thay đổi, vẫn mỉm cười ấm áp như ngày thường, giúp anh cho lợn ăn, thậm chí lấy những bộ quần áo rách đặt bên gối anh đi khâu lại, rồi lại xếp gọn gàng đặt về chỗ cũ.

Nhưng anh không thể chịu đựng được tất cả những điều này từ cô nữa. Anh có lòng tự trọng, hơn nữa, xét từ góc độ đạo đức, anh không thể vì hạnh phúc của bản thân mà đi quấy nhiễu và phá hoại hạnh phúc của người khác!

Anh bắt đầu cố ý tránh mặt cô. Thỉnh thoảng bất đắc dĩ gặp mặt, cũng chỉ chào hỏi bình thường. Anh thấy cô ngạc nhiên như thế nào trước thái độ này của anh. Trời ơi, cô ngạc nhiên cái gì chứ?

Sáng sớm cắt cỏ về, anh không còn nghỉ ngơi ở ven vườn rau nữa, và cố gắng để mắt mình không nhìn về phía vườn rau. Anh không nghỉ ngơi chút nào, vác cỏ về phòng chăn nuôi, rồi tự mình quay về lấy lương khô ăn. Có lúc, anh cũng quên quay về ăn lương khô, lại nhịn đói lên núi cắt chuyến cỏ thứ hai.

Hôm đó, anh đang một mình thái cỏ trong phòng chăn nuôi, bất ngờ thấy cô từ chỗ hở của sân đi vào, anh vội quay mặt sang một bên, giả vờ như không thấy, tiếp tục cúi đầu thái cỏ của mình.

Chiếc khăn tay hoa đựng lương khô chìa ra trước mặt anh. Anh buộc phải dừng tay, nhưng không nhìn cô, nói:

"Tôi... ăn rồi."

"Tại sao anh lại như vậy!" Giọng cô hơi khàn, tay cầm lương khô cũng hơi run rẩy.

Anh ngẩng đầu lên, đột nhiên sửng sốt. Anh thấy khuôn mặt cô co rúm lại, trong mắt chảy ra những giọt lệ long lanh.

Cô đặt lương khô lên chiếc giường đá bên cạnh anh, quay người bước đi rất nhanh.

Anh ngẩn người đứng một lúc lâu, mới mở chiếc khăn tay hoa trên giường đá ra. Bên trong có ba chiếc bánh bột mì (trông không giống làm từ tay Mã Bình) hai quả trứng luộc chín; một mảnh giấy trắng gói một nhúm muối trắng tinh — cái này là để ăn cùng trứng.

Anh đối diện với những thứ này, sống mũi cay cay: dù cho anh không thể có được tình yêu từ cô, nhưng cô cũng là một đồng chí tốt biết bao! Anh trách bản thân mình thời gian này quá lạnh lùng với cô! Anh nói thầm trong lòng với cô: anh hiện tại có lẽ chỉ có thể đối xử với cô như vậy thôi; cũng phải trải qua một thời gian, đợi tâm hồn anh hoàn toàn bình lặng, anh sẽ khôi phục lại mối quan hệ đồng chí bình thường với cô.

Buổi trưa, anh muốn trả khăn tay cho cô. Đến trước phòng họ, nghe thấy cô đang nói chuyện với Trương Dân bên trong, liền bỏ ý định vào phòng cô, treo chiếc khăn tay lên sợi dây thép trước phòng họ.

Anh đang chuẩn bị bỏ đi, Trương Dân từ trong phòng đi ra đổ nước rửa mặt, hỏi anh rất thân tình:

"Ăn cơm chưa?"

"Ăn rồi." Anh trả lời, và quay mặt nhìn cậu ta. Một khuôn mặt đẹp đẽ tràn đầy nhiệt huyết; mái tóc vừa mới gội, đen nhánh sáng bóng dưới ánh nắng ban trưa. Cậu ta tay cầm chậu rửa mặt, dường như còn muốn nói với anh điều gì đó. Vì lý do lịch sự, anh cảm thấy mình cũng nên nói thêm điều gì đó, ví dụ như hỏi "Cậu ăn chưa" chẳng hạn. Nhưng không biết tại sao thân mình lại quay đi, chân cũng bắt đầu bước ngược trở lại — anh cảm thấy lúc này là cơ thể đang chỉ huy tư tưởng.

Anh quay về nằm trên giường, hồi lâu không khép được mắt. Anh không muốn suy nghĩ về Trương Dân, nhưng lại cứ nhất định phải suy nghĩ về người này. Anh tuy không nói chuyện trực tiếp với người mang lại đau khổ to lớn cho mình này, nhưng trực giác bảo anh, cậu ta ưu tú hơn mình về mọi mặt!

Anh Dương Khải Địch là một người có lý trí lành mạnh, anh không thể vì cậu ta mang lại đau khổ cho anh mà không thể nhìn nhận cậu ta bằng ánh mắt người bình thường. Anh cảm thấy cậu ta có sự tu dưỡng về mọi mặt, ở mức độ nào đó rất giống Tô Oánh, thậm chí còn lão luyện, trưởng thành hơn Tô Oánh. Cậu ta là một trí thức điển hình, nhưng mộc mạc, không kiêu căng, rất dễ hòa đồng với người bình thường. Cậu ta đến đây thời gian không lâu, đã quen hết cả người lớn trẻ con trong làng, bà con đều gọi cậu ta là "anh Trương". Mà mình cũng chẳng kém cậu ta mấy tuổi, vậy mà trước chữ Dương lại còn đội thêm chữ "Tiểu".

Anh đột nhiên rất muốn biết, khuynh hướng chính trị của vị khách bí ẩn này rốt cuộc thế nào?

Cậu ta có thái độ gì đối với những sự việc xảy ra trong xã hội hiện tại? Từ ngày 8 tháng 1 Thủ tướng Chu đáng kính qua đời, ngày 5 tháng 4 xảy ra sự kiện quảng trường Thiên An Môn, tổ quốc đang đối mặt với một thời khắc nghiêm trọng biết bao! Mặc dù nhân dân dường như tạm thời im lặng, nhưng lửa ngầm đang chảy dưới lòng đất! Có thể nói không chút phóng đại, Trung Quốc hiện đang ở tiền đêm của cuộc quyết chiến giữa hai vận mệnh! Đâu đâu cũng có những cuộc giao tranh ác liệt — ngay cả trong tập thể nhỏ bé của họ, cũng là như vậy. Mà Trương Dân thuộc phe nào? Trong những năm tháng này, điểm này quan trọng hơn bất cứ điều gì.

Năm

Chiều hôm đó, trong bếp chỉ còn lại Trương Dân, Giang Phong và anh cùng ăn bữa tối.

Giang Phong vừa húp cơm vừa kêu gào rất thân tình, rất phấn khích với Trương Dân:

"Hà, hôm nay tôi lại học lại bài 'Luận về chuyên chính toàn diện đối với giai cấp tư sản', thực sự sâu sắc! Logic chặt chẽ đó, chẳng khác gì ống thép không mối nối. Có người muốn bới lông tìm vết, tôi xem thế nào đây!"

Vị "anh hùng đương đại" này chỉ phát ngôn đại luận về phía Trương Dân, không thèm liếc nhìn anh một cái. Giang Phong có tâm trí còn nhanh nhạy hơn cả chó cảnh sát, từ lâu đã đánh hơi ra ý nghĩ anh yêu Tô Oánh sâu đậm, bây giờ chính là cơ hội tốt để lợi dụng Trương Dân mà giễu cợt anh.

Ai ngờ Trương Dân nghe gã nói xong, nuốt một miếng cơm, suy nghĩ một chút, nói:

"Tuy nhiên, tôi cảm thấy, Marx và Lenin cũng chưa bao giờ cho rằng lý luận của chính mình đều là ống thép không mối nối..."

Tiếp đó, Trương Dân rất thành thạo dẫn chứng ra hàng loạt luận điểm của Lenin về những vấn đề liên quan này, lại rút quan điểm của bài viết của Trương Xuân Kiều về những vấn đề này ra để so sánh. Mặc dù cậu ta không trực tiếp phát biểu ý kiến về bài viết của Trương Xuân Kiều, nhưng kết quả so sánh này, ngược lại dường như bài viết của Trương Xuân Kiều là chuyên để phê phán Lenin vậy.

Khi Giang Phong và Trương Dân nói chuyện, anh tuy không nhìn hai người đang thảo luận vấn đề kia, nhưng tai vẫn luôn nghiêm túc lắng nghe. Anh thầm thán phục và khâm phục Trương Dân đã biến cái "ống thép không mối nối" mà Giang Phong nói thành một cái "sàng cỏ" đầy lỗ thủng. Nếu hiện tại những lời này là Tô Oánh nói với Giang Phong, thì anh Dương Khải Địch sẽ không chỉ vui thầm trong lòng, mà chắc chắn sẽ vui đến bật cười thành tiếng.

Anh không nhịn được liếc nhìn Giang Phong một cái, thấy khuôn mặt dài và gầy đó tối sầm lại.

Anh vừa định dời ánh mắt khỏi khuôn mặt đó, liền thấy Giang Phong cười. Lần này là hướng về anh.

"Khải Địch là chuyên gia chính trị kinh tế học của tổ chúng ta. Tiểu Dương, cậu có đồng ý với quan điểm này của đồng chí Trương Dân không?"

Thứ hèn hạ này! Đây đâu phải là thảo luận vấn đề? Rõ ràng là chuẩn bị khơi mào một cuộc quyết đấu tâm hồn giữa anh và Trương Dân! Mà đối với một kẻ khát máu, cuộc quyết đấu kiểu này còn tanh máu hơn cả cuộc quyết đấu thể xác!

Anh hiểu ý của Giang Phong lúc này — đó là muốn nói: Ngày thường, cậu Dương Khải Địch này chắc còn "hữu" hơn quan điểm của Trương Dân ấy chứ?! Thế nhưng hôm nay chưa chắc đâu nhỉ? Cậu ta cướp mất tình yêu của cậu, bây giờ cậu không mượn đề phát tiết chút gì đó sao?

Giang Phong khẳng định anh sẽ công kích Trương Dân, và sẽ rất độc ác, nhưng gã đã lầm. Một người chính trực, sẽ không vì ân oán cá nhân của mình mà phỉ báng chân lý, anh chưa đến mức thấp hèn đến thế. Còn không chỉ dừng lại ở những điều này — khi một nắm nhỏ bại loại dân tộc đang giẫm đạp đất nước, anh nên có một tình yêu sâu sắc hơn, cao cả hơn tình yêu cá nhân — đó chính là tình yêu đối với tổ quốc. Ở điểm này, anh và Trương Dân lại có tình yêu chung, giống như họ cùng yêu Tô Oánh vậy. Tình yêu chung kiểu đó mang lại đau khổ cho anh, mà tình yêu chung này lại mang đến sự an ủi cho anh.

Anh liếc nhìn Trương Dân đang rửa bát. Nhìn từ phía sau, đôi vai rộng đó thật giống người anh trai đã chết vì bệnh từ nhiều năm trước của anh. Anh lại nghĩ đến cảnh mình và anh trai tranh giành một viên kẹo hồi nhỏ. Anh rất kỳ lạ tại sao lúc này lại nhớ đến những người và việc đã khuất này.

Anh quay đầu nhìn Giang Phong, gã vẫn đang mỉm cười nhìn anh, dường như đang chờ anh há miệng bắn ra những viên đạn độc ngôn ngữ, để đánh gục người đang rửa bát kia.

Đạn của anh bắn ra, không bay về phía Trương Dân, mà bắn thẳng về phía Giang Phong:

"Tôi không phải chuyên gia chính trị kinh tế học gì cả, nhưng bài viết của Trương Xuân Kiều vẫn có thể đọc hiểu. Đúng, lý luận của một số người là 'cao minh' hơn Lenin thật, một người ở trên trời, một người ở dưới đất, nhưng cái 'cao minh' này không chừng một ngày nào đó sẽ rơi từ trên trời xuống, rơi xuống nơi nào đó trên thế giới mà cậu biết đấy!"

"Cậu đây là lấy lời Lỗ Tấn mắng Quốc dân Đảng để mắng người!" Giang Phong hét lên sắc lẹm.

Anh không thèm đếm xỉa đến gã, hất chút nước canh thừa ở đáy bát ra ngoài cửa, bản thân sau đó cũng ra cửa, còn việc Trương Dân dùng ánh mắt kinh ngạc thế nào để nhìn anh, và khuôn mặt Giang Phong lại xám xịt ra sao, anh đều không nhìn thấy.

Anh để bát cơm trong ký túc xá, không biết vì sao, tâm trạng vô cùng kích động. Xem ra cuốn sách buổi tối không thể đọc nổi rồi. Anh muốn phá lệ đi dạo sau bữa cơm.

Anh ra khỏi cổng sân, xuống đường cái, lội qua con suối nhỏ, leo lên sườn núi đối diện ngôi làng.

Anh không đến dưới gốc cây lê già trên đỉnh núi. Anh ngồi xuống một bãi cỏ trên sườn núi, vị ngọt của cỏ xanh và hương thơm của hoa dại hòa trộn vào nhau, xộc thẳng vào mũi, khiến người ta say sưa. Anh bẻ một cành cỏ ngậm trong khóe miệng, ngả lưng trên sườn cỏ, nhìn ngôi làng gần đó và những đỉnh núi xa xa.

Mặt trời lặn xuống dãy núi lớn phía tây, ráng chiều đỏ rực lập tức bao phủ bầu trời. Rất nhanh, ráng chiều đầy trời đều biến mất. Trái đất dần dần từ màu cam trong suốt biến thành một mảng xám tối hỗn độn.

Trong bóng hoàng hôn mờ ảo, đàn cừu trở về và những con cừu con đang bú nhảy nhót chào đón chúng, nhiệt tình và thân thiết đáp lại. Những đứa trẻ trên đường làng, nhiệt tình đón cha mẹ đi làm về. Người và súc vật dùng những ngôn ngữ khác nhau bộc lộ niềm vui đoàn tụ.

Trong làng lan tỏa một bầu không khí thân thiết vui vẻ mà lại vô cùng hài hòa.

Anh thẫn thờ nhìn tất cả những điều này. Cơ thể nằm trên bãi cỏ mềm mại, vô cùng thoải mái, thoải mái đến mức khiến người ta cảm thấy cơ thể mình đã không còn tồn tại, mà đã hòa tan vào cả trái đất này rồi.

Cơn gió đêm mát mẻ thổi tan làn khói bếp lơ lửng trên không trung ngôi làng. Trong tán cây xanh thẫm của rừng táo, thấp thoáng ánh đèn sao điểm xuyết. Những người mẹ bắt đầu kéo dài giọng gọi những đứa trẻ hay la cà về nhà ngủ. Sau một hồi xao động, ngôi làng tĩnh lặng lại. Con chó nhà ai đó chán nản sủa mấy tiếng. Tiếp đó, lại có một con gà trống hồ đồ gáy loạn một hồi. Ánh đèn nhấp nháy sâu trong rừng táo dần dần tắt hẳn. Ngôi làng chìm vào một sự tĩnh mịch bí ẩn. Đồng thời, tiếng ồn ào của con suối nhỏ lớn dần lên.

Trăng lên rồi, bay nhanh qua mấy đám mây trắng. Ánh trăng màu trắng sữa, chiếu ra màu xanh đậm của cây cối mùa màng, chiếu ra màu vàng nhạt của ruộng lúa mì mới lật xới.

Những dãy núi cao hiểm trở đứng sừng sững, giống như những ông lão cúi lưng khom gối đang suy tư điều gì đó.

Một tình yêu đối với mảnh đất tổ quốc và sự lao động, cuộc sống gắn liền với mảnh đất này, sự nhiệt tình dâng trào từ tình yêu đó, cuồn cuộn trong lồng ngực Dương Khải Địch. Anh nghĩ đến rất nhiều người cổ đại và hiện đại, nghĩ đến vô số chiến sĩ không để lại tên tuổi trên mặt đất, hiến dâng đầu lâu và một tấc máu của mình cho mảnh đất này. Trong số họ có những người chỉ tồn tại trên thế giới này mười mấy năm, không mặc một bộ quần áo đẹp, không ăn một bữa cơm ngon, không có một cuộc sống tình yêu ngọt ngào, mà hiến dâng tất cả tình yêu cho tổ quốc sao? Anh từ nhỏ đã lập chí hướng kiên định như thế, phải hiến dâng tất cả của mình cho tổ quốc, sống không hổ thẹn, trên con đường đời để lại những dấu chân vững chãi của chính mình. Thế nhưng bây giờ, sao anh có thể vì không có được tình yêu của một người mà trở nên sa sút được chứ? Có gì mà phải khổ sở? Tại sao nhất định phải là Tô Oánh làm người yêu của mình? Mối quan hệ đồng chí trong sáng vốn dĩ chẳng phải cũng rất tốt sao!

Không có lý do gì để đố kỵ với Trương Dân. Đố kỵ kiểu đó là thứ hèn hạ nhất. Hãy vực dậy đi, nhiệt tình lao vào cuộc sống lần nữa đi, mau chóng đưa tâm hồn thất thần của mình trở lại cơ thể đi!

Dòng suy nghĩ của anh cuồn cuộn như sông dài. Mặc dù những vấn đề suy nghĩ không hoàn toàn mạch lạc, nhưng kết luận lại được rút ra rất rõ ràng.

Anh nhẹ nhàng nhảy khỏi bãi cỏ, duỗi tay duỗi chân, miệng ngân nga bài hát "Mây trắng bay trên bầu trời xanh biếc" mà mình yêu thích trước Cách mạng Văn hóa, vừa chạy vừa đi xuống sườn núi, qua suối, lên đường cái.

Anh không về ký túc xá. Anh đi xuyên qua những ngõ làng tĩnh lặng, đến phòng chăn nuôi.

Dãy súc vật trên máng đồng loạt ngẩng đầu, phát ra những tiếng hí thân tình, nhiệt tình chào đón sự đến của anh.

Anh cầm lấy cái sàng cỏ, rất nhanh đã thêm cho chúng một lượt cỏ đêm. Anh lại ôm lấy con lừa con nghịch ngợm đó, dùng má nóng hổi của mình cọ xát âu yếm vào cái đầu nhỏ đầy lông của nó; sau đó bèn cầm liềm và dây thừng, sải những bước dài, dẫm lên ánh trăng bạc lấp lánh, đi về phía bãi cỏ linh lăng trên sườn núi đối diện.

Anh vừa lên đến mép bãi cỏ, liền cởi áo vứt sang một bên, khom người, cắt lia lịa.

Trăng lên cao rồi. Những chú gà trống trong làng cất giọng cao vút, hào hứng bắt đầu vòng hợp xướng lớn đầu tiên...

Sáu

Người vốn đã rất vất vả từ tối hôm trước, bây giờ đang ngủ khò khò. Đã bao nhiêu ngày rồi, anh vẫn chưa ngủ được giấc trưa như thế này.

Anh mơ thấy ác mộng, mơ thấy mình đang đánh trận, bom nổ, đạn bay, trời long đất lở...

Anh giật mình tỉnh giấc, ngồi bật dậy. Giấy dán cửa sổ đen ngòm, bên ngoài đang đổ mưa tầm tã.

Anh nhảy xuống giường, mở cửa, tiếng gió, tiếng mưa, tiếng sấm, tiếng lũ quét trên núi, lập tức ùa vào phòng, chấn động đến mức tai anh tê dại. Màn mưa che khuất tầm nhìn, mọi thứ trên mặt đất đều biến mất.

Anh nhớ đến lũ súc vật. Mưa lớn thế này, mái che của phòng chăn nuôi liệu có bị dột không?

Anh tháo chiếc mũ lá trên tường đội lên đầu, lao ra khỏi cửa; vừa ra khỏi cửa, lại ném chiếc mũ lá về trong phòng (đội lên cũng chẳng giải quyết được gì).

Anh sải chân, nhắm mắt, nhảy nhót chạy trên con đường núi đã quen thuộc, con mương dẫn nước cạnh con đường nhỏ dẫn tới vườn rau, đổ đầy nước lũ từ trên núi chảy xuống, đang cuồn cuộn dâng trào. Anh đang chạy, đột nhiên nghe thấy có người gọi tên mình.

Anh sợ hết hồn, vội cúi người nhìn, hóa ra là Tô Oánh — cô đang ngồi trong con mương, dùng cơ thể mình ngăn chặn nước lũ trong mương xuống phía dưới vách đá, dòng nước đang xô đẩy cô. Hai tay cô túm chặt bụi cỏ trên mép mương. Cô hét: "Mau xuống dưới vách lấy cái xẻng sắt của tôi lên! Chết thật! Cái xẻng của tôi rơi xuống dưới rồi!"

Anh chẳng quản vách đá cao thấp, một thân nhảy xuống. Thật hiểm, lòng bàn chân chỉ cách lưỡi xẻng có vài tấc! Anh thè lưỡi một cái, vội vã chộp lấy cái xẻng, bò từ vách đá lên con mương, bay nhanh xẻ một lỗ trên bờ mương, hét: "Cô đứng lên đi!"

Cô theo dòng nước đi sang, toàn thân toàn bùn đất, trên khuôn mặt đầy bùn, đôi mắt đen láy đẫm lệ, nói:

"Tôi đến muộn rồi! Mấy luống cải bắp hỏng hết rồi, đều bị nước vàng đổ vào... Anh đi phòng chăn nuôi phải không? Anh... mau đi đi!"

"Cô... quay về thay bộ quần áo khô đi, coi chừng cảm lạnh!" Anh nghe thấy giọng mình hơi cứng. Anh nhanh chóng quay người lao về phía phòng chăn nuôi.

Anh sốt ruột lao vào sân phòng chăn nuôi. Anh nhảy từ máng đá vào trong chuồng, quệt mặt, ngẩng đầu nhìn mái che, hỏng rồi! Góc mái bị dột rồi.

Anh vội chen ra từ trong đàn trâu ngựa, men theo cây sơn già ở góc mái trèo lên mái che.

Những giọt mưa dày đặc bắn tung lên thành một làn sương nước trắng xóa trên phiến đá xanh của mái che.

Anh tìm thấy lỗ dột, thế nhưng lại ngẩn người: lấy gì để lấp đây? Anh lên đây quá vội vã, chẳng mang theo thứ gì cả! Trong lúc lo lắng hốt hoảng, anh cởi áo ngoài của mình ra, vo thành một cục, nhét vào lỗ thủng!

Thế nhưng, lỗ thủng vẫn chưa được lấp kín. Tuy nhiên, chỉ thiếu một chút nữa thôi. Anh lại cởi quần dài ra, nhét vào. Nhìn kỹ lại, lần này nhét chặt rồi.

Mưa lớn đến nhanh, tạnh cũng nhanh. Cơn mưa tầm tã rất nhanh biến thành những hạt mưa nhỏ thưa thớt, tiếng sấm lăn xa tít tắp tận chân trời, chỉ còn tiếng lũ quét trên con sông dưới làng đang gào thét. Anh ngẩng đầu nhìn, núi xa vẫn còn trong màn mưa mờ mịt, núi gần đã lộ rõ diện mạo: cây cối mùa màng xanh tươi mướt mắt; mảnh đất màu vàng nhạt biến thành một mảng nâu sẫm. Trên sườn bãi cỏ linh lăng đối diện bị sạt một đống đất, phần đất khô lộ ra, giống như một vết bẩn trắng trên tấm vải vàng.

Ngay lúc này, hắn nghe thấy từ lòng sông truyền đến một tràng âm thanh hỗn tạp, xen lẫn tiếng kêu thét chói tai và tiếng gào thét, khiến người ta sởn gai ốc.

Xảy ra chuyện gì rồi? Hắn vội vàng vứt cái xẻng vào trong nhà tranh, cắm đầu chạy về phía lòng sông.

Từ xa hắn đã thấy trên bờ sông đứng rất nhiều người, ai nấy đều giơ tay về phía bờ sông bên kia, gọi hét cái gì đó. Dưới lòng sông, lũ quét tựa như một con rồng bùn đang gào thét lao về phía hạ lưu, những con sóng như những gò đồi nhấp nhô; thỉnh thoảng, lại có một cái cây lớn cả gốc lẫn ngọn, lúc ẩn lúc hiện trong những đợt sóng cuộn trào.

Trong khe núi nhỏ bên kia sông, lũ quét cũng đang cuồn cuộn đổ ra, tung bọt tại các vách đá ở cửa khe, vẽ một đường cong trên không trung rồi đổ vào những đợt sóng dữ dội của con sông lớn.

Hắn đến bờ sông, mọi chuyện đã sáng tỏ.

Hắn nhìn thấy, tại chỗ hợp lưu giữa con sông lớn và con suối nhỏ bên kia bờ, có một bãi bồi tam giác nhỏ, trên đó đứng một người và một đàn cừu. Nước của hai con sông đều đang dâng cao, trông chừng sắp nuốt chửng lấy họ. Mà phía trên họ, lại là vách đá dựng đứng! Hắn tiếp đó nhìn thấy, trên vách đá phía trên bãi bồi, có một cái đài đất, trên đó lại có một đàn cừu đang chen chúc! Hắn đoán là gã chăn cừu đó đã cõng từng con từng con cừu lên đó.

Đoán của hắn không sai! Hắn nhìn thấy người đó lại cõng thêm một con cừu, đưa lên đài đất.

Nước sông tiếp tục dâng cao, nhìn từ xa, bãi bồi tam giác nhỏ đó đã không còn nữa.

"Đừng lo cho cừu nữa! Đừng lo cho cừu nữa!"

"Mau lên đi chứ! Ôi trời..."

Mọi người đang lo lắng gọi vọng sang bờ bên kia. Nhưng người đó vẫn tiếp tục cõng cừu lên trên.

Dương Khải Địch cũng như mọi người, căng thẳng dõi theo cảnh tượng nghẹt thở này, đối với người coi tài sản tập thể quan trọng hơn cả tính mạng của mình, trong lòng hắn dấy lên một niềm kính phục. Anh ta là ai? Là bố của Cao Hổ? Là bác Hải Tuyền? Tất cả những người chăn cừu của các đội sản xuất đều là những ông già, mà ông già thì làm sao có sức lực lớn đến vậy để cõng từng con cừu lên cái đài đất đó chứ?

Hắn hỏi thăm những người xung quanh, mới biết đó là Trương Dân!

Hóa ra, Trương Dân tò mò muốn học chăn cừu, đã đi theo bác Hải Tuyền ra đồng vài lần rồi. Hôm nay là anh ấy nài nỉ xin đi thử một mình.

Khi biết đó là Trương Dân, ánh mắt hắn vội vàng tìm kiếm Tô Oánh trong đám đông.

Thấy rồi! Cô ấy đang đứng bên bờ sông, tay trái nắm chặt, tay phải dường như đang vuốt mái tóc xõa—thực ra là đang túm lấy một lọn tóc trong tay mà giật.

Thân hình lắc lư, chỉ cần hơi nghiêng một chút là có thể rơi xuống sông, bên cạnh cô là lão bí thư chi bộ. Lão già vô thức dang rộng hai tay, muốn lao ra đỡ lấy người gặp nạn bên kia sông.

Lão cứng đờ người, chòm râu dê lấm tấm những hạt mưa.

Giang Phong đột nhiên tới, gương mặt dưới chiếc ô vải dầu màu vàng lộ vẻ rất lo lắng, nói: "Tìm khắp nơi không thấy các người đâu! Hôm nay trời mưa không đi làm được, mấy người chúng ta tận dụng thời gian này, cùng nhau học xã luận 'Ngày 1 tháng 7'..."

"Ông nhìn sang bên kia sông đi!" Hắn rất tức giận nói.

Giang Phong không nhìn, nói: "Tôi biết. Thằng nhãi Trương Dân này thích thể hiện! Để cho nó biết tay!"

"Ông nói câu này mà không thấy xấu hổ à!"

Hắn thực sự muốn nhổ vào cái mặt dài ngoằng kia một cái, bất ngờ nghe thấy Tô Oánh "Á" một tiếng kêu thất thanh, tiếp đó tất cả mọi người đều kinh hãi thốt lên.

Hắn vội vàng nhìn sang bờ đối diện. Bãi bồi nhỏ đã biến mất. Lũ cừu trên đài đất kêu be be. Trương Dân đã không thấy đâu nữa.

Sống lưng hắn lạnh toát. Nhưng rất nhanh lại nhìn thấy, Trương Dân rơi xuống nước đang bám lấy một cây du nhỏ trên vách đá, cố hết sức leo lên đài đất. Nhìn như sắp lên được rồi, lại chìm xuống; lại ngoi lên, rồi tiếp tục chìm xuống... Rõ ràng anh ta đã kiệt sức, không còn hơi sức đâu để leo lên cái bờ đất cao hơn mặt nước mấy thước này nữa rồi!

Bây giờ đã không còn nhìn thấy thân hình anh ta nữa, chỉ có cái cây du nhỏ kia vẫn đang lắc lư dữ dội, báo cho mọi người biết hai tay anh ta vẫn còn đang bám chặt lấy nó! Người ở bờ bên này kẻ thì kêu thét, người thì vô thức chạy cuồng trên bờ sông. Gương mặt Tô Oánh tái mét, cố hết sức nhìn chằm chằm sang bờ đối diện, biểu lộ nỗi đau đớn xé lòng! Có lẽ chỉ vài phút nữa thôi, đôi bàn tay khao khát sống ấy sẽ nhổ bật gốc cái cây du nhỏ, rồi bị sóng dữ cuốn trôi!

Hắn nhìn tất cả những cảnh này, một ý nghĩ như tia chớp lóe lên trong đầu. Hắn lao nhanh chạy về phía thượng nguồn con sông. Toàn bộ cơ bắp trên người hắn co lại chặt chẽ, đôi chân chạy như bay nhẹ tênh tựa như đang cưỡi mây đạp gió. Hắn vừa chạy, vừa dùng mu bàn tay lau những giọt nước mắt nóng hổi trên má. Trong khoảnh khắc này, hắn cảm thấy một sự xúc động không sao tả xiết.

Tại một khúc uốn nhỏ ở thượng nguồn, hắn không chút do dự lao mình vào dòng nước cuồng nộ.

Từng giành hai giải quán quân bơi lội thời trung học, trong trận lũ nhấn chìm đầu mặt này, hắn cảm thấy mình như một chiếc lá trong cơn bão, mất đi khả năng tự kiểm soát.

Nhưng hắn không bị đánh gục ngay lập tức, hắn uống vài ngụm nước bùn vàng đục, sống mũi đau xót, nhưng thần trí vẫn tỉnh táo. Sau khi nhận thức được tình trạng của mình, hắn nảy sinh sức mạnh để đấu tranh. Hắn quệt mặt đầy bùn, phát hiện mình đã trôi đến tuyến giữa dòng nước.

Hắn chốc lát bị hất tung lên ngọn sóng, chốc lát lại rơi xuống vực sâu. Trong khoảng nghỉ giữa những lần bị tung hứng đó, hắn dường như cảm thấy cơ thể mình có một sự tách biệt cực ngắn ngủi khỏi mặt nước. Ngay trong khoảng khắc tựa như tia chớp ấy, hắn điều chỉnh cơ thể mình nhanh hơn cả khoảng nghỉ đó, để có thể đến được đích. Lúc này, mọi ký ức về quá khứ đều biến mất, tất cả tư tưởng đều được trừu tượng hóa thành một câu ngắn ngủi: Cứu sống anh ấy!

Thật may mắn, giờ đây hắn đã ở trong vũng xoáy nước tại nơi giao nhau của hai con sông lớn nhỏ, như vậy là tốt rồi, hắn sẽ không bị cuốn ra giữa dòng nữa.

Hiện tại, ý nghĩ duy nhất của hắn là, khi nương theo dòng xoáy lướt qua bên cạnh Trương Dân, sẽ chộp lấy cái gì đó để dừng lại, rồi sau đó nâng anh ta lên đài đất.

Ba lần đều thất bại. Hắn đã mệt mỏi đến cực điểm. Lần thứ tư xoáy tới, hắn nương theo thế nước, bất ngờ chộp lấy một góc đá, dừng lại. Niềm vui khiến thân người hắn run lên bần bật, đến mức làm cho chân phải bị chuột rút. Hắn cố hết sức trấn tĩnh lại, dùng sức đạp thẳng chân trong nước, gần như khiến mạch máu trên chân căng đứt.

Khó khăn lắm mới hồi phục lại bình thường, hắn bèn một tay bám chặt góc đá, một tay đỡ lấy người đang thoi thóp kia, dùng hết sức bình sinh đẩy lên trên. Hắn cảm thấy trong miệng có mùi tanh của máu—có lẽ là do răng cắn rách môi.

Trương Dân đang hôn mê cuối cùng cũng được đẩy lên đài đất, còn bản thân hắn thì như một bãi bùn nhão, "bõm" một tiếng rơi xuống nước.

Hắn giãy giụa trong nước, mơ màng, trôi dạt theo dòng.

Một cơ hội ngẫu nhiên, dòng xoáy lại đưa hắn đến nơi vừa rơi xuống nước lúc nãy. Hắn vươn hai tay ra, miễn cưỡng bám lấy cái cây du nhỏ mà Trương Dân vừa bám lúc nãy. Nhưng hắn cũng giống như Trương Dân lúc nãy, đã không còn sức để leo lên cái bờ đất đó nữa. Hắn đã mang hy vọng sống cho anh ta, nhưng lại tự nắm lấy cái chết trong tay mình!

Nước trong con sông nhỏ bắt đầu rút xuống. Dòng chính của con sông lớn ập mạnh vào vũng xoáy. Lực xối của nước làm suy yếu sức lực của cơ thể, nhưng lại làm tăng thêm trọng lượng của thân thể. Rễ cây du nhỏ cuối cùng đã bị đôi bàn tay khao khát sống ấy nhổ bật ra khỏi đất, tiếp đó, một con sóng tựa như gò đất vàng ập tới, người và cây cùng bị dòng nước lũ vô tình nhấn chìm...

Bảy

Dương Khải Địch không chết. Hắn trôi dạt trong dòng lũ mấy chục dặm, gần khu vực huyện lỵ được các xã viên vớt củi trên sông cứu sống.

Bây giờ hắn đang nằm trên giường bệnh của bệnh viện huyện.

Hắn không bị thương gì nặng. Ngoài việc cảm thấy cơ thể hơi suy yếu ra, không có cảm giác gì không ổn khác.

Hắn tựa lưng trên tấm nệm trắng tinh, tĩnh lặng như sản phụ vừa mới sinh con xong. Hắn cảm thấy mình rất hạnh phúc—cứu sống được một người, bản thân cũng còn sống.

Ánh sáng ban mai nhuộm đỏ giấy dán cửa sổ. Chẳng bao lâu, một tia nắng rực rỡ chiếu vào qua lớp kính cửa sổ, hắn phấn chấn vươn hai tay ra không trung, làm một động tác như đang đọc thơ.

Thật vậy, hắn thực sự muốn sáng tác một bài thơ, ca ngợi sự sống!

Đúng lúc này, cửa phòng mở ra, một tia nắng ôm lấy một người đi vào.

A, là Tô Oánh! Mái tóc cắt ngắn đen nhánh, khuôn mặt trắng trẻo, bộ quân phục màu xanh đã giặt đến bạc màu, trên vai đeo chéo cái túi sách màu vàng đã cũ. Hắn nhìn thấy tay cô vô lực bám vào khung cửa, nước mắt tuôn rơi lã chã trên mặt.

"Tôi không sao cả!" Hắn lên tiếng trước với cô.

"Thật... chứ?" Cô run rẩy hỏi, bước về phía giường.

"Trương Dân thế nào rồi?" Hắn hỏi.

"Không sao đâu. Anh có bị thương không?" Ánh mắt cô sốt sắng nhìn quét khắp mặt hắn.

"Không. Sao em biết anh ở đây?"

Cô đặt túi xách bên giường, tiếp tục nhìn mặt hắn, nói: "Tối qua, chúng tôi xuôi theo dòng nước tìm kiếm, đến tận sáng hôm sau, mới hỏi thăm được tin anh được cứu lên. Sáng nay nước vẫn còn lớn, lão bí thư chi bộ và người trong thôn không qua được, một mình em chạy đến trạm thủy văn, nài nỉ người ta đưa em qua bằng gàu treo..."

Cô vừa nói, nước mắt lại một lần nữa trào ra từ mắt.

Hắn để an ủi cô, cười nói: "Em xem, chẳng phải anh vẫn rất khỏe sao? Long Vương cứng đòi mời anh đến Thủy Tinh Cung, đi hay không đi đây? Nghĩ đi nghĩ lại, cuối cùng vẫn không nỡ bỏ lại khe núi đất của chúng ta!"

Lời nói của hắn khiến cô bật cười.

Hắn lại cười nói: "Lúc em mới bước vào cửa, anh đang định làm thơ đây! Đã lâu không làm thơ, giờ cảm hứng lại đến rồi."

Hắn nói đến đây, cô bất chợt "Ồ" một tiếng, vội vàng lục lọi trong cái túi đeo màu vàng.

Cô lôi ra một cuốn sổ tay bìa cứng bằng vải màu nâu, nói với hắn: "Cái này tặng anh! Vốn dĩ chiều qua định tặng anh rồi, không ngờ lại xảy ra chuyện đáng sợ như vậy!"

Cô dùng hai tay đưa cuốn sổ đến trước mặt hắn.

Hắn nghi hoặc nhìn cô, đón lấy cuốn sổ.

Hắn lật mở bìa cứng của cuốn sổ, một hàng chữ lớn đập vào mắt: Thiên An Môn Quảng Trường Thi Sao.

Hắn xúc động lật từng trang giấy. Hắn từng xem qua những bài thơ Thiên An Môn được chép tay truyền nhau, và đã từng một mình đọc to lên trong khe núi. Không ngờ bây giờ lại nhận được một cuốn dày dặn như thế này!

"Em biết anh nhất định sẽ thích..." Cô nhìn hắn đang phấn khích, nói.

Hắn ngẩng đầu lên, xúc động hỏi: "Lấy ở đâu ra vậy?"

Cô cười bí hiểm, rồi từ tốn kể lại đầu đuôi câu chuyện.