Cụ ông Thiệu giảng bài cho chúng tôi trong văn phòng giáo viên chủ nhiệm, nhóm thư pháp tính cả tôi và Hoàng Hiệu Ngu mới gia nhập, cũng chỉ có tầm tám, chín người. Bởi vì trước đó đã gặp cụ ông này, tôi và Hoàng Hiệu Ngu vô cùng hứng khởi, chăm chú nhìn cụ, cụ cũng nhìn về phía chúng tôi, có vẻ hơi khó hiểu, đại khái là không nhớ nổi chúng tôi là ai. Chu Việt tìm một chiếc cốc bẩn thỉu, rót cho cụ ông Thiệu một cốc nước sôi để nguội, giáo viên chủ nhiệm vừa bảo cụ uống nước, vừa giải thích cho chúng tôi nghe tại sao lại mời cụ ông này tới, để cụ giảng bài cho mọi người, có thể sẽ có những lợi ích gì.

Cách biệt nhiều năm, đã không còn nhớ rõ cụ ông Thiệu đã nói những gì, toàn là những đạo lý đơn giản nông cạn, vì đơn giản nông cạn nên ngược lại lại khiến chúng tôi đầu óc quay cuồng. Bút nên cầm thế nào, không nên cầm thế nào, khẩu âm của cụ không được rõ lắm, giọng Hồ Nam rất nặng, từng lần từng lần làm động tác minh họa. Ngay từ đầu, tôi đã bị những lời nói mâu thuẫn lẫn nhau làm cho hoang mang. Lúc thì thế này, lúc thì thế nọ, lúc thì bảo bút phải nắm chặt, lúc lại bảo tuyệt đối không được bóp chết ngắc. Dù sao thì nói thế nào cũng có lý, nói thế nào cũng đúng. Cụ ông Thiệu bảo có người cầm bút rất chặt, giống như một khúc gôn được buộc vào tay, theo lý mà nói viết như thế sẽ không đẹp chữ, thế nhưng cuối cùng vẫn thành nhà thư pháp lớn. Có người vừa viết vừa vê ngón tay, cán bút không ngừng xoay tròn, cũng viết ra được chữ rất tuyệt vời.

Chữ của cụ ông Thiệu rốt cuộc đẹp đến mức nào, tôi là kẻ ngoại đạo, không nói rõ được. Nam Kinh là nơi ngọa hổ tàng long, người viết được chữ đẹp từ trước tới nay rất nhiều, các bậc đại gia được công nhận cũng có mấy người. Mấy năm sau, vì hay lăn lộn trong giới văn nghệ, tôi có cơ hội gặp gỡ một số nhà thư pháp nổi tiếng, hỏi đến chữ của cụ ông Thiệu, câu trả lời thường nhận được đều là tạm được. Tạm được thoạt nhìn là một cách nói vô cùng mập mờ, đôi khi, nói ra cũng bằng không. Rất rõ ràng, rất nhiều người trong giới thư pháp hoàn toàn không hiểu gì về cụ ông Thiệu, chiếu theo tiêu chuẩn đánh giá thịnh hành, cụ không phải hội viên Hiệp hội Thư pháp Trung Quốc, cũng không phải hội viên Hiệp hội Thư pháp Giang Tô, càng chưa từng xuất bản tập tác phẩm, cho nên có tính là nhà thư pháp hay không, vẫn phải đặt một dấu chấm hỏi. Nghe nói lúc sinh thời cụ từng tham gia các hoạt động của Hội Thư pháp Nam Kinh, cũng từng có ý định gia nhập hiệp hội để trở thành hội viên. Hình như còn điền đơn, sau đó chẳng vì nguyên nhân gì, cứ thế chìm xuồng.

Cụ ông Thiệu thỉnh thoảng vẫn có người nhắc tới, thậm chí được nâng lên vị trí rất cao, không ngoài hai nguyên nhân. Đầu tiên là ông ngoại của Tạng Lệ Hoa, nước lên thuyền lên, cô cháu ngoại đã trở thành nhà thư pháp có sức ảnh hưởng toàn quốc, người thầy vỡ lòng tự nhiên không phải là nhân vật tầm thường. Trên sơ yếu lý lịch của Tạng Lệ Hoa, viết rất rõ ràng là đời đời gia truyền, gia truyền này không thể là không gió mà tạo sóng, các nhà nghiên cứu thế nào cũng phải tìm chút lý do, đã vươn lên tiếng tăm lừng lẫy thì cụ ông Thiệu tự nhiên phải là bậc túc đức trong làng thư pháp.

Thứ hai, cụ ông Thiệu có một quá khứ vô cùng bất thường, cụ sinh ra trong một gia đình quan lại, nền tảng học vấn Nho giáo cũ vô cùng lợi hại. Khi trẻ từng làm quan, tuy không làm chức quan gì đặc biệt lớn, nhưng lại lăn lộn trong các tập đoàn chính trị khác nhau, kiến thức rộng rãi. Cụ ông Thiệu bị hậu thế chê trách nhiều nhất, là từng nhậm chức trong chính phủ Uông Ngụy, gọi là từng làm Hán gian. Trong mắt những người theo hệ tư tưởng cũ, chữ như người, đã có thứ kinh nghiệm không mấy vẻ vang này, chữ của cụ đương nhiên không thể được tôn sùng. Theo giới thiệu của những người quen thuộc với Tạng Lệ Hoa, cái gọi là đời đời gia truyền, cũng là cách nói sau này, thực tế thì trong một thời gian khá dài, Tạng Lệ Hoa không hề thừa nhận sư thừa của mình có quan hệ quá lớn với cụ ông Thiệu. Khi giới thiệu bản thân, cô ấy thường nói từng học chữ với ai, là đệ tử đóng cửa của ai, luôn cảm thấy xấu hổ khi nhắc đến ông ngoại mình.

Cho đến một ngày, các nhà nghiên cứu phát hiện khi còn sống cụ ông Thiệu từng qua lại với mấy vị nhà thư pháp nổi tiếng lừng lẫy ở Nam Kinh, ví dụ như tiên sinh Lâm Tán Chi, ví dụ như tiên sinh Cao Nhị Thích, hai vị này là những bậc tiền bối đại gia được giới thư pháp Nam Kinh công nhận, hậu thế khi nghiên cứu phát hiện ra họ vô cùng tôn sùng cụ ông Thiệu. Còn có một nữ thư pháp gia là cụ bà Tiêu Nhàn. Quan hệ giữa cụ và cụ ông Thiệu lại càng không tầm thường chút nào. Rất một thời gian dài, Tạng Lệ Hoa hoàn toàn đi theo con đường của Tiêu Nhàn, không chạm vào Bắc Bi, không viết "Thạch Môn Minh", "Thạch Môn Tụng", "Thạch Cổ Văn" thì không thôi. Ngay từ thời kỳ Trung Hoa Dân Quốc, cụ ông Thiệu đã từng làm việc chung với chồng của Tiêu Nhàn là Giang Đạt, quan hệ vô cùng khăng khít, có thể nói là chí đồng đạo hợp. Có một dạo, họ còn từng làm hàng xóm, đều sống ở ven hồ Huyền Vũ.

Cách mấy hôm, cụ ông Thiệu lại đến trường chúng tôi, xem bài tập của nhóm thư pháp. Vì Chu Việt, tuy hoàn toàn không có hứng thú với thư pháp, tôi vẫn cắn răng đi theo ké, có tấm không tấm viết lung tung. Số lượng người trong nhóm thư pháp dần dần tăng lên, dưới sự cổ động của giáo viên chủ nhiệm, học sinh các lớp khác cũng lần lượt gia nhập. Nhanh chóng văn phòng đã chật chội, buổi giảng đổi thẳng ra phòng học. Mới bắt đầu, chữ của các bạn học đều thảm không nỡ nhìn, tốt xấu gì cũng không có sự khác biệt, dần dần mới nhìn ra điểm khác biệt. Người viết đẹp nhất là Hoàng Hiệu Ngu, nhớ lúc mới bắt đầu nộp bài tập, tôi hay bảo cậu ấy viết thay giúp mình, chữ của cậu ấy ngày càng viết đẹp, rất nhanh không thể thay tôi làm nữa, chúng tôi đã hoàn toàn khác xa nhau.

Cuối cùng có một ngày, cụ ông Thiệu đã đưa Tạng Lệ Hoa tới. Đó là lần đầu tiên chúng tôi nhìn thấy cô ấy, dáng người cao ráo, mặc một chiếc quần quân phục màu vàng, giày vải quân dụng màu vàng. Có lẽ lúc ấy chúng tôi quá lùn nhỏ, ấn tượng đầu tiên của tôi về Tạng Lệ Hoa, còn lớn hơn tuổi thực tế rất nhiều, lớn hơn rất nhiều, hoàn toàn là một người phụ nữ trưởng thành, đầy đặn, rắn chắc, lồng ngực ưỡn cao, khuôn mặt đỏ bừng. Trong lòng mọi người, người này dẫu nói là chị lớn, chi bằng nói giống một cô tiểu di hơn, nói cô ấy đã kết hôn rồi, chắc chắn sẽ không có ai không tin. Tôi nằm mơ cũng không ngờ tới, mười năm sau, người bạn tốt và chiến hữu thân thiết của Hoàng Hiệu Ngu lại không chút do dự bước chung đường với cô ấy, kết vợ chồng với cô ấy, còn sinh chung một cậu con trai.

Lúc đó Tạng Lệ Hoa vẫn đang ở nông thôn cắm đội, là lứa học sinh cấp ba cuối cùng trước thời kỳ "Cách mạng Văn hóa", thành tích của cô ấy vô cùng xuất sắc, đáng tiếc không có cơ hội học đại học. Cho tới tận bây giờ, tôi vẫn không hiểu rõ tại sao, tại sao cô ấy lại đến trường chúng tôi dạy thay. Có lẽ giáo viên chủ nhiệm mang thai, cần có người giúp một tay, có lẽ cụ ông Thiệu quen biết ai trong trường, dẫu sao thì cứ lơ ngơ ngác ngác mà đến. Chúng tôi chỉ biết lúc ấy cô ấy không lĩnh lương, hoàn toàn là vì nghĩa vụ, chạy ngược chạy xuôi trong trường, việc gì cũng làm, hóa học cũng từng dạy, vật lý cũng từng dạy. Mục đích có lẽ là muốn ở lại làm giáo viên, thế nhưng điều này rõ ràng là tình một phía, cho dù cô ấy có bản lĩnh lớn cỡ nào, thì cũng chỉ là một tri thức thanh niên lưu vong làm giáo viên tạm thời.

Thời gian Tạng Lệ Hoa ở trường không dài, rất nhanh đã bị sa thải, thế nhưng lại để lại cho chúng tôi ảnh hưởng vô cùng sâu sắc. Điều mọi người ấn tượng sâu sắc nhất, là màn biểu diễn cách viết thư pháp chữ Hán. Đó là lần đầu tiên đến, cụ ông Thiệu bảo cô ấy làm động tác minh họa. Tạng Lệ Hoa vô cùng kiêu ngạo nhìn chúng tôi, chúng tôi ngốc nghếch nhìn cô ấy. Cô ấy đột nhiên lấy ra một cây bút lông rất to, chấm chút nước sạch, viết lên bảng đen mấy chữ lớn, "Học tập tốt, ngày ngày tiến bộ", chữ rất lớn, viết xong, cụ ông Thiệu ngồi một bên dùng giọng điệu không cho phép nghi ngờ bảo chúng tôi:

"Thấy chưa, muốn viết, thì phải viết chữ lớn thế này mới được!"

Sau lần này, chỉ cần nhắc đến Tạng Lệ Hoa, tôi liền nhớ đến vẻ ra oai hùng hổ của cô ấy năm đó, nhớ đến cảnh cô ấy đột nhiên lấy ra một cây bút, chấm nước, viết chữ vô cùng tiêu sái trên bảng đen. Cho tới bây giờ tôi vẫn không thể hiểu nổi, cây bút này lúc trước giấu ở đâu, sao lại đột nhiên xuất hiện trong tay cô ấy.

Trong chốc lát, chúng tôi ngây người ra, đến mức cô ấy quay người lại, ánh mắt vẫn cứ dán chặt vào bảng đen. Tiếp theo, mọi người bắt đầu viết chữ, mô phỏng mấy chữ trên bảng đen. Chúng tôi bắt đầu mài mực, mở vở luyện tập chữ lớn, vẽ mèo theo hổ, viết theo dáng dấp mấy chữ kia. Sau này mới biết viết là thể chữ Ngụy, lúc ấy chỉ cảm thấy mấy chữ này rất mới mẻ, rất đẹp mắt, không giống với những gì chúng tôi thường thấy bình thường. Lúc chúng tôi viết chữ, cụ ông Thiệu ngồi đó vững như bàn thạch, Tạng Lệ Hoa đi tới đi lui, ngó đông ngó tây giống như một giám thị phòng thi, chốc chốc lại lắc đầu. Cuối cùng cô ấy vô cùng kiêu ngạo quay người lại, hướng thẳng về phía tôi và Hoàng Hiệu Ngu bước tới, tôi vội vàng lật úp tờ giấy vừa viết lại, dùng tay đè chặt, không cho cô ấy xem.

Tạng Lệ Hoa đã đi đến trước mặt chúng tôi, cười lạnh nói:

"Được thôi, không muốn cho xem, thì tôi không xem nữa, dù gì cậu cũng viết không đẹp."

Tiếp theo, cô ấy chằm chằm nhìn chữ của Hoàng Hiệu Ngu, vô cùng nghiêm túc nhìn. Hoàng Hiệu Ngu có chút đắc ý, cậu ấy là người được công nhận viết chữ đẹp nhất, ai nấy đều muốn biết Tạng Lệ Hoa sẽ có đánh giá như thế nào. Cô ấy nhìn chữ đó, lại nhìn Hoàng Hiệu Ngu, nửa ngày không nói năng gì. Cuối cùng, cô ấy cầm cuốn vở luyện tập chữ lớn của Hoàng Hiệu Ngu lên, lật xem những chữ đã viết ở phía trước, rồi gấp lại, nhìn cái tên trên bìa, hỏi:

"Cậu chính là Hoàng Hiệu Ngu đó hả?"

Hoàng Hiệu Ngu gật gật đầu, mở to hai mắt, nhìn Tạng Lệ Hoa.

Tạng Lệ Hoa thong thả nói: "Ông ngoại tôi bảo, chữ của cậu viết tạm được, nhưng mà, trong mắt tôi thì chẳng ra làm sao cả!"

Tạng Lệ Hoa tiếp tục nói thêm một câu: "Cậu còn phải luyện tập cho đàng hoàng đấy."