Sự si mê thư pháp của Hoàng Hiệu Ngu khiến người ta có chút khó hiểu. Có lẽ anh sinh ra là để viết chữ, có người sinh ra đã thích hợp chơi thư pháp, giống như có người sinh ra là để chơi thể thao, nên đi đánh bóng rổ đá bóng vậy. Nhắc đến thì chuyện rất dài, vì Chu Việt, chúng ta mới tham gia tổ thư pháp, điểm này ai nấy đều ngầm hiểu, không ai có thể chối cãi. Rất nhanh đã tốt nghiệp cao cấp, Chu Việt về nông thôn làm thanh niên trí thức, tôi và Hoàng Hiệu Ngu mỗi người vào một xưởng làm thợ học việc. Có một lần, ngồi trò chuyện cùng Hoàng Hiệu Ngu, nhắc đến người tình trong mộng thuở xưa, chuyện cũ rành rành đầy nỗi niềm cảm thán.

Hồi đó, chúng tôi đã nhận được tin chắc chắn, Chu Việt đang qua lại hẹn hò với một nam sinh tên là Hoàng Hải Minh. Không ăn được nho thì ắt thấy nho chua, chúng tôi đều quen biết Hoàng Hải Minh, đều thấy Chu Việt rất kém mắt nhìn, sao lại chấm trúng một tên như thế. Chúng tôi đều có chút chạnh lòng, đều làm ra vẻ không thèm để ý. Lúc ấy, tôi làm việc ở một xưởng cơ khí, là thợ nguội, ngày nào cũng làm những việc y hệt nhau, vô cùng nhàm chán. Hoàng Hiệu Ngu làm việc ở xưởng mỹ nghệ thủ công, suốt ngày giao du với khuôn chữ, vì cậu ấy thích viết thư pháp, làm công việc này quả thực rất thích hợp.

Sự si mê thư pháp của Hoàng Hiệu Ngu, từ hồi học cấp ba đã bộc lộ không chút giữ gìn. Tổ thư pháp từng có một thời gian vô cùng xôm tụ nhanh chóng chìm vào quên lãng, từ khi cụ ông Thiệu và Tạng Lệ Hoa không còn đến dạy chúng tôi nữa, các hoạt động của nhóm cơ bản đã đình chỉ. Chỉ có Hoàng Hiệu Ngu ngốc nghếch kiên trì viết chữ mỗi ngày, không chỉ viết, còn lén lút hỏi địa chỉ nhà cụ ông Thiệu, cứ cách một khoảng thời gian, lại mang bài tập của mình đến thỉnh giáo.

Cụ ông Thiệu trở thành thầy hướng dẫn của Hoàng Hiệu Ngu, trong suốt một thời gian dài, Hoàng Hiệu Ngu vô cùng kiên nhẫn viết "Cần Lễ bi", từng nét từng bút, viết suốt rất nhiều năm, dần dần từ gần giống cho đến giống cả thần thái. Có một ngày, cụ ông Thiệu nói với cậu ấy, trò đã có nền tảng rất khá rồi, bắt đầu viết "Nhị Vương" đi. Thế là bắt đầu học Nhị Vương, theo sự sắp xếp của cụ ông Thiệu, cách một ngày lại luyện tập, ngày lẻ tiếp tục viết thể chữ Nhan, ngày chẵn viết Nhị Vương. Ngoài việc luyện thiếp viết chữ đọc chút cổ văn, Hoàng Hiệu Ngu chẳng có hứng thú với chuyện gì khác, tự ý đổi việc luyện tập cách ngày thành buổi sáng buổi chiều, buổi sáng chữ Nhan, buổi chiều Nhị Vương. Ngày nào cũng dành rất nhiều thời gian vào việc viết chữ, vì thế tiến bộ của cậu ấy rất nhanh, công phu cơ bản cũng trở nên vững vàng hơn. Sau khi vào xưởng mỹ nghệ thủ công, công việc của cậu ấy vốn đã liên quan đến viết chữ, lúc có việc thì nghiêm túc làm việc, lúc rảnh rỗi thì tĩnh tâm luyện chữ, học thuộc thơ từ cổ văn. Do nhu cầu công việc, trong thư viện của xưởng có rất nhiều bản thiếp truyền thống phổ biến, Hoàng Hiệu Ngu như thể phát hiện ra đại lục mới, bắt đầu hết quyển này đến quyển khác sao chép lâm mô, chữ Nhan chữ Âu, ba nhà sơ Tạng, Hoàng - Tô - Mi - Thái triều Tống, vớ được cái gì là viết cái nấy.

Các bậc thầy thợ cả của xưởng mỹ nghệ thủ công có một bản lĩnh cao cường, phễu là chữ có trên bản thiếp, mô phỏng lặp đi lặp lại mấy lần, là có thể đạt tới mức giả mà như thật. Mấy năm đầu mới đi làm, Hoàng Hiệu Ngu có vẻ rất mãn nguyện với trạng thái sinh hoạt của mình, mỗi ngày đều phải đối mặt với những chữ viết không tài nào hết, chưa từng cảm thấy chán ghét. Có một thời gian, người thầy tốt nhất của cậu ấy không phải là cụ ông Thiệu học vấn thâm sâu, mà là một người thợ cả họ Bàng trong xưởng, Hoàng Hiệu Ngu một lòng muốn trở thành kỳ nhân như sư phụ Bàng, viết gì giống nấy, muốn viết thế nào liền viết được thế đó. Viết to cũng được, viết nhỏ cũng được, chỉ cần nhìn thêm mấy lần, kích thước lớn nhỏ đều co duỗi tùy ý.

Lúc khôi phục kỳ thi đại học, tôi từng muốn kéo Hoàng Hiệu Ngu cùng đăng ký, đặc biệt chạy đến xưởng của họ tìm cậu ấy, hết lời khuyên bảo, hy vọng cậu ấy có thể cùng tôi ôn tập bài vở. Tôi tuyệt đối không ngờ cậu ấy lại từ chối, lúc đó cậu ấy đang vẽ chữ lên một món đồ sơn mài, nghe lời tôi nói, cây bút lông trong tay vẫn giơ lên, do dự một lát, nói bản thân đối với việc học đại học chẳng có chút hứng thú nào.

Hoàng Hiệu Ngu nói: "Chúng ta học cái gì chứ, học tự nhiên, hay học xã hội?"

Tôi hừng hực hứng thú nói: "Đương nhiên là tự nhiên rồi, chúng ta học y thì thế nào?"

Hoàng Hiệu Ngu lại nhấn mạnh cậu ấy hoàn toàn không có hứng thú làm bác sĩ, ngoài viết chữ ra, cái gì cũng mặc kệ. Cậu ấy nói những người như Chu Lượng mới nên đi học y, bởi vì Chu Lượng thích châm cứu, sinh ra đã là một bác sĩ chân đất, là kiểu bác sĩ không mang giày, cậu ta đi học trường y, có tấm bằng đàng hoàng, thì có thể mang giày vào rồi. Phán đoán của Hoàng Hiệu Ngu quả nhiên không sai, Chu Lượng quả thật đã đăng ký thi vào trường y, hơn nữa còn đậu thật, sau khi tốt nghiệp, cậu ta ở lại một bệnh viện lớn hai năm, lại sang Mỹ du học, sau đó thì ở lại Mỹ luôn, nghe nói y thuật rất cao, kiếm được rất nhiều rất nhiều tiền, đã bước vào hàng ngũ người giàu ở Mỹ. Lời khuyên nhủ của tôi chẳng có chút tác dụng nào với Hoàng Hiệu Ngu, Hoàng Hiệu Ngu lúc này, căn bản là không lọt tai lời nào của tôi.

Mấy tháng sau, tôi và Chu Lượng được xếp chung một phòng thi để tham gia kỳ thi. Lúc đi xem phòng thi, chúng tôi vừa hay đụng độ, nghe nói tôi đổi ý thi khối xã hội vào phút chót, Chu Lượng có chút khó hiểu, hỏi tôi tại sao lại đổi nguyện vọng, lại hỏi tại sao Hoàng Hiệu Ngu không đăng ký dự thi, bảo hai người thân thiết như thế, sao không thuyết phục cậu ấy cùng thi đại học.

Sự si mê thư pháp của Hoàng Hiệu Ngu đã ảnh hưởng trực tiếp đến tình bạn của chúng tôi. Kể từ khi bắt đầu dốc toàn tâm toàn ý vào việc luyện chữ, cậu ấy hoàn toàn biến thành một con người khác, đối với việc còn có tôi là bạn nữa hay không: đã không còn quá để tâm nữa. Hồi mới bắt đầu làm bạn tốt của nhau, thường thì đều là cậu ấy nhường nhịn tôi, nghe lời tôi, đều là cậu ấy đến tìm tôi chơi, làm bất cứ việc gì, cũng đều rất coi trọng ý kiến của tôi. Sự si mê thư pháp đã thay đổi hoàn toàn tính cách của cậu ấy, toàn bộ tâm can đều sa lầy vào đó, đến mức mỗi lần tôi tìm cậu ấy, cậu ấy hình như đều đang làm những việc liên quan đến viết chữ.

Tình bạn đôi khi chính là một loại thói quen, bị quán tính đẩy về phía trước. Trong những ngày tháng tôi làm công nhân nhỏ, vì không có bạn bè mới nào, cho dù Hoàng Hiệu Ngu thường xuyên lơ đễnh, tôi cũng đành tìm cậu ấy chơi, có chuyện gì cũng chỉ có thể giãi bày với cậu ấy. Nhà họ có hai căn nhà, trong đó có một căn sát ven đường, rất nhỏ, rất ẩm ướt, Hoàng Hiệu Ngu một mình ở căn nhà này, bên trong toàn là chữ cậu ấy viết, được xếp gọn gàng ngay ngắn, chồng hết hàng này đến hàng khác, cao ngang mặt bàn. Trên tường cũng treo đầy chỗ này chỗ nọ, Hoàng Hiệu Ngu bảo với tôi, tiền lương của cậu ấy đều đổ vào việc viết chữ cả rồi, hơn nữa còn đặc biệt giải thích, có rất nhiều giấy là cậu ấy tiện tay mang từ xưởng về nhà.

"Suốt ngày viết qua viết lại thế này," tôi có chút khó hiểu, nói, "có ý nghĩa gì chứ?"

Hoàng Hiệu Ngu nói cậu ấy cũng không biết có ý nghĩa gì, dù sao chính là cảm thấy thích viết, một ngày không động bút là thấy khó chịu, một ngày không viết chữ là cảm thấy thiếu vắng cái gì đó. Trong đầu cậu ấy đã bị đủ loại chữ lấp đầy rồi, hễ rảnh rỗi là sẽ nghĩ chữ này phải viết thế nào, không nên viết thế nào. Tôi tìm cậu ấy trò chuyện, cậu ấy luôn bắt tôi xem chữ cậu ấy viết, tôi thì có hiểu gì về chữ đẹp hay xấu đâu, kết quả chính là đối chiếu với bản thiếp gốc, chỉ cần viết giống là tốt, chỉ cần viết giống là cảnh giới cao nhất. Khoảng thời gian đó, gần như mỗi tháng, tôi đều đến căn phòng nhỏ của Hoàng Hiệu Ngu chơi một lần, trò chuyện, ngắm những chữ cậu ấy mới viết, rồi sau đó xả giận cằn nhằn.

Nếu không đập tan "Bè lũ bốn tên", không khôi phục kỳ thi đại học, cuộc sống của chúng tôi đại khái sẽ cứ mãi cố định như thế. Ngày ngày sáng tinh mơ đi làm, chập tối trời tối mịt mới về, hôm nay là sự lặp lại của ngày mai, ngày kia lại chẳng khác ngày mai chút nào. Lúc rảnh rỗi thì đọc tiểu thuyết, chỉ có thể đọc tiểu thuyết, may là trong nhà vẫn còn rất nhiều tiểu thuyết nước ngoài. Chẳng có người phụ nữ nào lọt vào mắt xanh, càng chẳng có người phụ nữ nào thèm liếc tôi lấy một cái. Hoàng Hiệu Ngu rất hài lòng với hiện trạng, còn tôi thì vô cùng chán ghét cuộc sống máy móc đơn điệu của chính mình.

Sau khi đỗ đại học, có một khoảng thời gian khá dài, tôi và Hoàng Hiệu Ngu hầu như chẳng qua lại gì, chúng tôi giống như hai chiếc xe chạy trên hai con đường, ai đi đường nấy, ai bước đường nấy. Tôi đã chẳng còn tâm trí nhàn rỗi đâu mà đi làm phiền cậu ấy nữa, đến năm hai đại học, tức là đầu thập niên tám mươi của thế kỷ trước, cậu ấy bỗng nhiên với vẻ mặt ủ rũ xuất hiện ở ký túc xá của tôi, nghẹn nửa ngày, nói có chuyện muốn tâm sự đàng hoàng với tôi. Thần thái của cậu ấy khiến người ta cảm thấy rất bất ngờ, tôi rất kinh ngạc khi cậu ấy lại đến tìm tôi, dĩ nhiên bất ngờ hơn cả, là việc cậu ấy lỗ mãng chạy đến tìm tôi, thế mà lại vì muốn thi đại học.

Tôi không hiểu tại sao, vô cùng hiếu kỳ hỏi cậu ấy: "Sao chịu đựng đến tận bây giờ, mà lại bất chợt nghĩ đến chuyện thi đại học thế này?"

Chuyện này có chút khó tin, cũng không thể tài nào hiểu nổi. Biết thế này, sao lúc trước lại thế kia, lúc trước hết lời khuyên nhủ cậu ấy, cậu ấy không chịu thi. Bây giờ chớp mắt một cái, hai năm thời gian quý giá đã trôi qua, rau hẹ cũng nguội ngắt rồi, muốn cạnh tranh với những thí sinh học sinh cấp ba ứng thí được chuẩn bị đầy đủ, cậu ấy tuyệt đối không phải là đối thủ. Sự thật chính là như vậy, Hoàng Hiệu Ngu vội vàng ôn thi, vội vàng tham gia kỳ thi, kết quả là hỏng bét không đậu, điểm số kém hơn một đoạn dài.