Trong số những vị khách thường xuyên lui tới nhà chúng tôi có một thanh niên dòng dõi quý tộc, uy hàn và vô cùng tuấn tú. Sau khi chúng tôi trải qua vài tuần ở Luân Đôn, sự quan tâm của anh ta dành cho tôi ngày càng rõ rệt và các chuyến thăm cũng trở nên mau chóng hơn. Lúc ấy, tôi quá bận rộn với những công việc và cảm xúc của riêng mình nên chẳng mấy bận tâm đến chuyện này; thực tình, tôi khi ấy hầu như chỉ nhìn thấy lớp vỏ ngoài của những sự việc diễn ra xung quanh. Nhưng giờ đây tôi chợt nhớ ra rằng cha tôi tỏ ra bồn chồn, bất an mỗi khi người thanh niên này đến thăm, và khi chúng tôi trò chuyện cùng nhau, ngài thường dõi theo hai người với vẻ lo lắng hiện rõ trên nét mặt, dù bản thân ngài vẫn giữ một sự im lặng đáng sợ. Cuối cùng, những chuyến thăm khó chịu ấy đột ngột chấm dứt hoàn toàn, nhưng cũng từ khoảnh khắc đó, tôi buộc phải tính mốc thay đổi của cha mình: một sự thay đổi mà mỗi khi nhớ lại lại khiến tôi run rẩy rồi ngập chìm trong nỗi đau thương sâu sắc. Không hề có những nấc thang nào có thể làm dịu đi cú ngã của tôi từ hạnh phúc xuống vực thẳm đau khổ; nó diễn ra tựa một tia chớp — đột ngột và toàn diện. Than ôi! Giờ đây tôi chỉ nhận lại những cái cau mày ở nơi trước kia từng chào đón mình bằng nụ cười thân thiện: ngài, người cha kính yêu của tôi, đã tránh mặt tôi, và hoặc đối xử với tôi bằng sự cay nghiệt, hoặc bằng một sự lạnh lùng còn xé lòng hơn thế. Chúng tôi không còn cùng nhau sẻ chia những lời tâm tình ngọt ngào nữa; và mỗi khi tôi cố gắng kéo ngài trở về bên mình, cơn giận dữ cùng những cảm xúc khủng khiếp mà ngài bày tỏ lại đẩy tôi chìm vào im lặng và nước mắt.

Và mọi chuyện diễn ra thật đột ngột. Chỉ một ngày trước, chúng tôi vẫn còn cùng nhau trải qua khoảng thời gian yên bình ở miền quê; tôi nhớ chúng tôi đã bàn về những chuyến hành trình sắp tới mà hai cha con sẽ cùng thực hiện. Sức sống và niềm háo hức ánh lên qua giọng điệu lẫn cử chỉ của cả hai, điều mà chỉ có thể bắt nguồn từ một tình yêu thương sâu sắc và gắn bó, đi kèm với sự tin tưởng tuyệt đối; thế mà chỉ sang ngày hôm sau, thậm chí chỉ vài tiếng sau, tôi đã thấy chân mày ngài cau lại, ánh mắt đăm đăm nhìn xuống đất với vẻ hung hăng tối tăm, và giọng nói vốn dĩ vô cùng dịu dàng, thân thiết ấy lại khiến tôi rùng mình mỗi khi ngài cất lời hướng về phía tôi. Thường thì, khi tâm trí lang thang của tôi mang theo những hình ảnh lúc thì an ủi, lúc lại khoét sâu thêm nỗi đau đớn trong tim, tôi hay ví mình với Proserpine — nàng đang vui vẻ và vô tư hái hoa trên đồng cỏ Enna thơm ngát thì bị Chúa tể Âm phủ bất ngờ cướp đi về chốn tử vong và đau khổ. Than ôi, tôi — kẻ vừa mới đây thôi còn chẳng biết gì ngoài niềm vui sống, người chỉ chìm vào giấc ngủ để mơ những giấc mơ ngọt ngào rồi thức dậy trong hạnh phúc vô song — giờ đây lại trải qua cả ngày lẫn đêm trong nước mắt. Tôi, kẻ từng tìm kiếm và đã tìm thấy niềm vui trong gương mặt ngập tràn yêu thương của cha mình, giờ đây khi dám ngước lên nhìn ngài bằng ánh mắt van xin thì luôn chỉ nhận lại cái cau mày giận dữ. Tôi không dám cất lời với ngài; và có những lúc khi tôi đã gom đủ dũng khí để đối diện ngài và xin một lời giải thích, thì chỉ một thoáng nhìn vào khuôn mặt ấy — nơi một hỗn mang của những cảm xúc mãnh liệt dường như đang giằng xé vĩnh viễn — lại khiến tôi run rẩy, co rúm lại và chìm vào im lặng. Tôi bị hất văng từ thiên đàng xuống mặt đất tựa như một con chim sẻ ngốc nghếch bị diều hâu vồ lấy; mắt tôi hoa lên và đầu óc rối bời trước sự xuất hiện bất ngờ của nỗi buồn. Ngày này qua ngày khác trôi qua chỉ ghi dấu bằng những lời than van và nước mắt của tôi; không ít lần tôi cất lời cầu nguyện trong vô vọng, mong sao có thể rơi xuống từ đỉnh cao hạnh phúc một cách nhẹ nhàng hơn, hoặc giả nếu điều đó không được chấp thuận, xin hãy cho phép tôi được chết, được lụi tàn vĩnh viễn dưới luồng gió dữ dội đang quét qua đời mình,

——— bởi tôi biết làm gì ở chốn này,

Tựa đóa hoa tàn, vẫn héo khô dần

Dưới những lời cay đắng của người, kẻ có hơi ấm dịu dàng

Lẽ ra phải ban sự sống cho trái tim tội nghiệp của tôi?

Có lúc tôi tự nhủ, đây chỉ là một thứ bùa phép và mình phải chiến đấu lại nó. Cha tôi đang bị che mờ bởi một ảo ảnh độc ác nào đó mà tôi cần phải xua tan. Và rồi, giống như David, tôi định dùng âm nhạc để xua đuổi tà ma khỏi ngài; có lần đang hát, tôi ngước mắt lên nhìn ngài và thấy ánh mắt ngài đang dán chặt vào tôi, ngấn lệ; toàn bộ cơ bắp trên mặt ngài dường như chùng xuống đầy dịu dàng. Tôi thét lên một tiếng vui sướng, lao về phía ngài và định ngả mình vào vòng tay ngài, nhưng ngài đã đẩy phăng tôi ra một cách thô bạo rồi bỏ đi. Ngay từ một sự cố nhỏ nhặt ấy, ngài càng trở nên u ám hơn và thái độ lại càng thêm phần khắc nghiệt.

Có rất nhiều biến cố mà tôi có thể kể lại nhằm phơi bày tình trạng tinh thần suy nhược nhưng khó hiểu của ngài; tuy nhiên, tôi chỉ xin nhắc đến một sự việc xảy ra khi chúng tôi đang ở cùng với một vài người khác. Nhân cơ hội ấy, tôi tình cờ nói rằng tôi cho rằng Myrrha là bi kịch hay nhất của Alfieri; vừa dứt lời, tôi chợt liếc nhìn cha và bắt gặp ánh mắt ngài: lần đầu tiên trong đời, biểu cảm trong đôi mắt thân yêu ấy lại khiến tôi khó chịu, và tôi kinh hoàng nhận ra toàn thân ngài đang run lên vì một cảm xúc giấu giếm nào đó mà bất chấp mọi nỗ lực kiềm chế, nó vẫn suýt bóp nghẹt ngài; khi cơn giông bão ấy phai nhạt khỏi tâm hồn, ngài trở nên u sầu và lặng lẽ. Ngày qua ngày, lại có thêm những cảnh tượng mới xuất hiện, phơi bày ở ngài một tâm trí đang oằn mình như thể trước một nỗi kinh hoàng vô danh mà hiện tại ngài còn có thể chế ngự, nhưng đôi khi nó lại đe dọa lật đổ lý trí ngài, đẩy tòa thành rực rỡ của trí tuệ vào một sự hỗn loạn vĩnh viễn.

Tôi sẽ không chần chừ lâu hơn mức cần thiết trước những hoàn cảnh thảm khốc này. Tôi có thể phí hoài bao ngày tháng để miêu tả cảnh mình lo lắng dõi theo từng đổi thay thoáng qua của thời cuộc — những thứ từng hứa hẹn những ngày tươi sáng hơn — và nỗi tuyệt vọng khôn cùng khi nhận ra mọi nỗ lực của bản thân chỉ càng làm trầm trọng thêm căn bệnh có vẻ như đang phát điên của ngài. Để kể hết nỗi buồn của mình, chẳng khác nào tôi đi đếm từng giọt nước mắt đã rơi từ đôi mi này, hay từng nhịp đập xé nát trái tim tôi. Tôi xin phép được nói ngắn gọn, bởi ẩn giấu trong tất cả những điều này là một sự kinh hoàng không sao diễn tả hết bằng lời, và tôi cảm giác như mình ngã chết thêm một lần nữa khi hồi tưởng lại những khung cảnh đau thương ấy. Ôi, người cha kính yêu của tôi! Quả thực ngài đã khiến tôi đau khổ đến mức không từ ngữ nào tả xiết, nhưng khi ấy tôi mới tha thứ cho ngài biết bao, và trọn vẹn trái tim tôi đã thuộc về ngài nhường nào khi tôi cố gắng — tựa như chiếc cầu vồng ló dạng trên thác nước — xoa dịu những nỗi đau đớn tột cùng của người.

Sự thay đổi ấy đã diễn ra như thế. Có lẽ trông tôi có phần vội vã khi lao thẳng vào câu chuyện, nhưng mọi thứ thực sự diễn ra đột ngột như thế. Chỉ trong một câu văn, tôi đã chuyển từ ý niệm về niềm hạnh phúc khôn tả sang nỗi đau thương khôn cùng, bởi chúng vốn gắn kết chặt chẽ với nhau như thế. Chúng tôi đã ở lại Luân Đôn được năm tháng: ba tháng ngập tràn niềm vui và hai tháng chìm trong đau khổ. Cha con tôi giờ đây hiếm khi ở một mình, hoặc giả nếu có thì ngài thường giữ im lặng với ánh mắt đăm đăm nhìn xuống đất — đôi tròng mắt tối màu, sâu thẳm mà trước đây tôi vẫn luôn thích thú tìm đọc ở đó mọi cảm xúc ngọt ngào, dịu dàng, nay đã bị che khuất khỏi tầm nhìn bởi hàng mi dài rủ xuống. Khi ở giữa đám đông, ngài ra chiều vui vẻ nhưng tôi lại bật khóc khi nghe tiếng cười rỗng tuếch của ngài — bắt đầu bằng một nụ cười nhạt nhẽo và thường kết thúc bằng một điệu cười khẩy cay đắng, thứ chưa từng xuất hiện trên đôi môi ngài trước thời kỳ định mệnh này. Khi có người khác ở bên, ngài thường nói chuyện với tôi và ánh mắt ngài không ngừng dõi theo từng cử động nhỏ nhất của tôi. Giọng điệu của ngài mỗi khi cất lời với tôi đều lạnh lùng và gượng gạo, dẫu rằng giọng ngài vẫn run lên khi nhận ra trái tim thổn thức của tôi đang nghẹn ngào không thốt nên lời trước những câu nói được thốt ra bằng một thái độ hoàn toàn xa lạ.

Nhưng những ngày u sầu bình yên hiếm khi kéo dài: chúng thường xuyên bị phá vỡ bởi những cơn cuồng nộ thổi bạt tôi đi như một chiếc thuyền con trên biển động, cố gắng tìm một vùng vịnh để trú ẩn; thế nhưng những cơn gió lại thổi từ chính hải cảng quê hương khiến tôi bị cuốn phăng ra xa mãi, cho đến khi tan vỡ, lụi tàn lúc bão tan và mặt biển trở nên phẳng lặng bất thường. Tôi không rõ liệu mình có thể miêu tả nổi những cảm xúc của ngài: đôi khi ngài chỉ bộc lộ chúng qua một từ ngữ hay một cử chỉ, rồi lui về phòng riêng trong khi tôi lén lút bò đến gần hết mức có thể để lắng nghe trong sợ hãi mọi âm thanh, nhưng còn sợ hơn cả sự im lặng đột ngột — sợ hãi một điều gì đó bản thân chẳng tài nào thấu hiểu, nhưng lúc nào cũng tràn ngập nỗi kinh hoàng.

Đó là sau một ngày vô cùng khủng khiếp, khi ánh mắt ngài trừng trừng nhìn tôi tựa tia chớp và giọng nói sắc lẹm, đứt quãng dường như chẳng thể diễn tả hết mức độ cảm xúc của ngài; vào buổi tối hôm ấy, khi tôi đang ở một mình, ngài đến bên tôi với nét mặt điềm tĩnh, phớt lờ giọt nước mắt mà tôi vội vã lau khô khi ngài đến gần, rồi bảo rằng trong ba ngày tới ngài dự định cùng tôi dọn về điền trang của gia đình ở Yorkshire. Dặn dò tôi chuẩn bị xong, ngài vội vã rời đi như thể sợ bị gặng hỏi.

Quyết định này của ngài quả thực khiến tôi ngạc nhiên. Điền trang này chính là nơi ngài từng sinh sống thời thơ ấu, cũng là nơi gần chốn mẹ tôi cư ngụ khi còn là thiếu nữ; đây là khung cảnh cho mối tình tuổi trẻ của họ và là nơi họ từng chung sống sau khi kết hôn. Trong những ngày tháng hạnh phúc hơn, cha tôi từng nhiều lần bảo với tôi rằng, dù bề ngoài ngài có vẻ đã nguôi ngoai nỗi đau góa bụa và rũ bỏ được mọi ký ức cay đắng ở những nơi khác, ngài tuyệt đối không bao giờ dám đặt chân đến chốn từng chung hưởng hạnh phúc bên bà, cũng không đủ can đảm để bước vào những căn phòng mà họ từng chung sống từ bao năm về trước — những lối đi dạo ưa thích hay khu vườn nơi bà từng vô cùng thích thú chăm bẵm hoa cỏ. Thế nhưng giờ đây, khi đang phải chịu đựng nỗi thống khổ tột cùng, ngài lại quyết định lao đầu vào một nơi còn đau đớn hơn thế, tự chuốc lấy những cảm xúc dữ dội vượt xa thứ đang xé nát tâm can ngài. Tôi hoang mang tột độ và vô cùng lo lắng không biết điều này đang báo hiệu điềm gì; ồ, nó còn có thể báo hiệu điều gì khác ngoài thảm họa!

Khoảng thời gian ấy, tôi ít khi được gặp cha, nhưng ngài có vẻ bình tĩnh hơn dẫu nỗi bất hạnh chẳng hề thuyên giảm. Vào buổi sáng ngày thứ ba, ngài thông báo rằng mình quyết định đi Yorkshire trước một mình, và tôi sẽ theo sau ngài sau nửa tháng nữa trừ khi nhận được bất kỳ tin tức nào từ ngài làm thay đổi mệnh lệnh này. Ngài khởi hành ngay trong ngày hôm đó, và bốn ngày sau, tôi nhận được thư từ quản gia của ngài, thay mặt ông ấy giục tôi hãy đến với ngài càng sớm càng tốt. Sau chuyến hành trình ngày đêm không nghỉ, tôi đã đến nơi với một trái tim vừa lo âu vừa tràn đầy hy vọng; bởi hà cớ gì ngài lại gọi tôi đến nếu chỉ để lánh mặt và đối xử với tôi bằng sự xa cách rõ rệt như khi ở Luân Đôn? Tôi gặp ngài ở cách dinh thự của chúng tôi chừng ba mươi dặm. Thái độ của ngài đượm buồn; trong chốc lát ngài có vẻ mừng rỡ khi gặp lại tôi rồi chợt kìm lại như thể không muốn bộc lộ cảm xúc. Ngài giữ im lặng suốt quãng đường về, nhưng thái độ lại ân cần hơn trước và tôi ngỡ như mình thoáng thấy sự dịu dàng trong ánh mắt ngài, điều đó thắp lên trong tôi chút hy vọng.

Khi chúng tôi đến nơi, sau quãng thời gian ngắn nghỉ ngơi, ngài dẫn tôi đi tham quan ngôi nhà và chỉ cho tôi những căn phòng mà mẹ tôi từng sinh sống. Dù đã hơn mười trôi qua kể từ ngày bà qua đời, mọi thứ vẫn nguyên vẹn chẳng hề đổi thay; hộp đựng dụng cụ khâu vá, bàn viết của bà vẫn nằm nguyên ở đó, và trong phòng ngủ, một cuốn sách vẫn đang mở sẵn trên bàn đúng như khi bà để lại. Cha tôi chỉ ra những chi tiết ấy với vẻ mặt nghiêm nghị, không chút đổi thay, chỉ chốc chốc lại đăm đăm nhìn tôi bằng đôi mắt sâu thẳm và ngấn nước; có điều gì đó kỳ lạ và đầy ám ảnh trong ánh nhìn của ngài khiến tôi nghẹt thở, và bất chấp sự kìm nén của bản thân, tôi đã bật khóc. Ngài không hề tìm cách an ủi tôi, nhưng tôi thấy môi ngài run rẩy và các cơ trên mặt dường như co giật.

Chúng tôi cùng nhau dạo bước trong khu vườn, và vào buổi tối khi tôi định lui về phòng, ngài bảo tôi ở lại đọc sách cho ngài nghe; ban đầu ngài nói: “Lần trước anh ở đây, mẹ em đã đọc Dante cho anh nghe; em hãy đọc tiếp phần bà đang bỏ dở.” Nhưng rồi chỉ một giây sau, ngài lại đổi ý: “Không, không thể thế được; em không được đọc Dante. Em hãy tự chọn một cuốn sách đi.” Tôi cầm lấy tập thơ của Spenser và đọc đoạn miêu tả chuyến hành trình của hiệp sĩ Sir Guyon xuống sảnh đường của lòng Tham; trong lúc lắng nghe, mắt ngài dán chặt vào tôi trong một sự im lặng u buồn và sâu thẳm.

Sáng hôm sau, tôi nghe người quản gia kể lại rằng ngay khi vừa đặt chân đến đây, ngài đã rơi vào một trạng thái tâm lý vô cùng khủng khiếp: ngài đã trải qua đêm đầu tiên trong vườn, nằm dài trên bãi cỏ đẫm sương; ngài không hề chợp mắt mà rên rỉ suốt đêm. “Than ôi!” — viên quản gia già thốt lên, khóe mắt rưng rưng ngấn lệ — “Thấy ngài bá tước nhà ta ra nông nỗi này mà lòng tôi đau như cắt: khi nghe tin ngài cùng cô chủ nhỏ sắp về đây, tôi cứ ngỡ chúng ta sẽ lại được sống những ngày hạnh phúc như thời sinh thời của phu nhân — Nhưng ngỡ ngàng thế lại hóa quá đà đối với những kẻ khốn khổ sinh ra đã mang kiếp lầm than này, và đó cũng là lý do vì sao ngài lại cướp đi bà ấy sớm đến thế; người quá đỗi xinh đẹp và tốt lành đối với cõi đời chúng ta. Ngày phu nhân về chung một nhà với ngài bá tước, ai nấy đều tưởng đó là ngày hạnh phúc nhất đời: tôi đã quen biết người từ khi còn là một đứa trẻ và bà ấy từng giúp đỡ tôi không biết bao nhiêu lần từ thời phu nhân quá cố của tôi còn sống — Cô rất giống người, dù trong cô vẫn phảng phất nhiều nét của ngài bá tước hơn — Nhưng ngài vẫn thế kể từ ngày trở về ư? Mọi niềm vui của tôi đã biến thành tang tóc khi lần đầu tiên trông thấy ngài bước qua cánh cửa này với vẻ mặt u sầu đó, ngỡ như chỉ một ngày sau tang lễ của phu nhân vậy — Ngài có vẻ khá hơn đôi chút sau khi cất lời bảo tôi viết thư cho cô — nhưng dẫu sao, nhìn ngài bất hạnh nhường ấy vẫn là một nỗi xót xa.” Đó là tâm sự của một người đầy tớ già trung thành; thử hỏi lòng dạ một người con gái hiếu thảo sẽ đau đớn đến nhường nào. Than ôi! Thậm chí ngay cả lúc ấy, trái tim tôi cũng đã gần như tan nát.

Chúng tôi đã trải qua hai tháng bên nhau trong ngôi nhà này. Cha dành phần lớn thời gian ở bên tôi; ngài đồng hành cùng tôi trong những buổi dạo chơi, lắng nghe tiếng đàn của tôi, và cúi người ngắm nhìn mỗi khi tôi đọc sách hoặc vẽ tranh. Khi trò chuyện với tôi, thái độ của ngài lạnh lùng và gượng gạo; chỉ có đôi mắt là lên tiếng, và khi ngài hướng đôi tròng đen thẳm đượm vẻ lấp lánh ấy về phía tôi, chúng bộc lộ một nỗi buồn đang sống động. Có điều gì đó trong đôi mắt tối tăm, sâu thẳm ấy thật ngấn nước và mãnh liệt đến mức ngay cả trong những khoảnh khắc hạnh phúc, tôi cũng chẳng bao giờ dám đối diện trực diện nếu không muốn đôi mi mình ngấn lệ. Dẫu đó là những giọt nước mắt ngọt ngào; giờ đây, ẩn sâu trong ánh nhìn dịu dàng ấy là một nỗi thống khổ tận cùng bóp nát trái tim tôi bằng sự đồng cảm; chúng dường như khao khát sự bình yên cho tôi, và một trái tim kiên nhẫn chịu đựng cho chính ngài; một nỗi khát khao sự thấu cảm, nhưng đồng thời lại là sự dằn vặt bản thân không dứt. Chỉ khi rời xa tôi, những cơn cuồng nộ mới thực sự đánh gục ngài — ngài siết chặt đôi bàn tay, cau mày, và với gương mặt hốc hác, ngài cất tiếng gọi thần chết đến giải thoát cho sự tuyệt vọng của bản thân, gào thét điên cuồng cho đến khi kiệt sức ngã quỵ xuống và chỉ thực sự tỉnh lại khi tôi đến bên cạnh.

Khi còn ở Luân Đôn, sự đau khổ của ngài mang theo một nét cay nghiệt và âm u, nhưng giờ đây điều đó đã biến mất hoàn toàn. Ở nơi đất khách quê người, tôi từng co rúm lại và trốn chạy khỏi ngài, còn giờ đây, tôi chỉ ao ước được ở bên để xoa dịu ngài chìm vào yên ả. Những lúc ngài im lặng, tôi tìm cách khuây khỏa cho ngài, và đôi khi khi tôi lén lút đến bên ngài giữa lúc cơn cuồng nộ đang bùng phát, tôi bật khóc nhưng chẳng hề muốn rời đi. Dẫu vậy, ngài vẫn phải gánh chịu những đớn đau kinh hoàng; ban ngày ngài bình tĩnh hơn, nhưng đến đêm — khi tôi không thể ở bên — ngài dường như thả lỏng hoàn toàn cho nỗi đau gặm nhấm: ngài thường trải qua cả đêm hoặc nằm trên sàn phòng của mẹ tôi, hoặc ngoài khu vườn; và khi buổi sáng đến, nhìn thấy tôi đau đớn nhói lòng trước thân hình kiệt quệ và dáng vẻ tiều tụy gần như chết lặng vì thức trắng của ngài, ngài đã khóc. Thế nhưng trong suốt quãng thời gian ấy, ngài chưa từng thốt ra một lời nào để tôi có thể đoán biết nguyên nhân dẫn đến nỗi bất hạnh của mình. Nếu tôi liều lĩnh gặng hỏi, ngài hoặc sẽ bỏ đi, hoặc đưa ngón tay lên đặt hững hờ trên môi, rồi quay mặt đi với một ánh mắt van nài khiến tôi chẳng tài nào cưỡng lại nổi. Nếu tôi bật khóc, ngài sẽ lặng lẽ ngắm nhìn tôi nhưng không còn tỏ ra cay nghiệt nữa, và dẫu ngài từ chối mọi cái vuốt ve ôm ấp, thì hành động ấy cũng vô cùng dịu dàng.

Ngài dường như trân trọng một nỗi buồn dịu ngọt cùng những cảm xúc nhẹ nhàng hơn — dẫu đượm buồn — như một sự giải thoát khỏi nỗi tuyệt vọng. Ngài tìm đủ mọi cách nuôi dưỡng nỗi u sầu ấy như một liều thuốc giải độc cho những cơn cuồng nộ dữ dội hơn; ngài thường xuyên lui tới những lối đi dạo từng là chốn chăn gối yêu thích của ngài và mẹ tôi khi hai người bên nhau chuyện trò về tình yêu và hạnh phúc; ngài thu lượm từng kỷ vật còn sót lại của bà và luôn ngồi đối diện bức chân thiện dung của bà được treo trong phòng, đăm đăm nhìn vào đó bằng ánh mắt tuyệt vọng, đượm buồn — và tất cả những điều đó được thực hiện trong một sự im lặng kỳ bí và đầy ám ảnh. Nếu cơn cuồng nộ bủa vây lấy ngài, ngài sẽ tự khóa mình trong phòng; còn vào ban đêm, khi ngài lang thang không mục đích khắp ngôi nhà, đó là lúc mọi sinh linh khác đều đã chìm vào giấc ngủ.

Dễ dàng hình dung được việc tôi đã vắt kiệt tâm trí để đoán định nguyên nhân nỗi buồn của ngài. Lời giải đáp có vẻ hợp lý nhất đối với tôi khi ấy là trong thời gian ở Luân Đôn, ngài đã đem lòng yêu một kẻ không đáng mặt, và niềm đam mê ấy đã nuốt chửng lý trí ngài dẫu ngài không muốn dung túng nó; ngài quá yêu tôi nên không đành hy sinh tôi cho mối tình vụng trộm ấy, và giờ đây ngài đến thăm ngôi nhà này nhằm làm phai mờ ấn tượng hiện tại bằng cách khơi gợi lại ký ức về người vợ quá cố mà ngài từng vô cùng say đắm. Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra; nhưng đó chỉ là một phỏng đoán vô căn cứ, chẳng dựa trên bất kỳ sự thật nào. Liệu có ẩn chứa tội lỗi nào trong đó không? Ngài quá đỗi ngay thẳng và cao thượng để làm bất cứ điều gì mà lương tâm không cho phép; khi ấy tôi chưa thấu hiểu hết tội lỗi có thể ẩn giấu đằng sau những xúc cảm không vâng lời của lý trí, và do đó, tôi hoàn toàn quy những cú sốc hỗn loạn cùng vẻ mặt u ám của ngài cho cuộc đấu tranh nội tâm, chứ không mảy may nhận ra một phần trong số chúng thực chất bắt nguồn từ con quỷ dữ tàn độc nhất trong tất cả — Sự cắn rứt lương tâm.

Thế nhưng tôi vẫn tự huyễn hoặc bản thân rằng rồi mọi chuyện cũng sẽ qua đi. Những cơn cuồng nộ của ngài thật khủng khiếp nhưng tâm hồn ngài vẫn vực ngã ngài vượt qua chúng một cách huy hoàng, dẫu cho bản thân đã gần như tàn tạ sau chiến thắng; và cuối cùng ngài đã có thể chiến thắng nếu như tôi — kẻ ngốc nghéch và kiêu ngạo này! — không đẩy ngài tiến xa hơn đến mức chẳng thể quay đầu, chẳng còn lấy một tia hy vọng. Sự liều lĩnh của tôi đã dâng chiến thắng trong trận chiến khủng khiếp này cho kẻ thù — kẻ đang hoan hỉ giẫm đạp lên ngài khi ngài gục ngã và thất bại. Chính tôi! Chỉ mình tôi là nguyên nhân dẫn đến sự sụp đổ của ngài, và tôi hoàn toàn xứng đáng phải gánh chịu hình phạt cay đắng này. Tôi từng tự nhủ: hãy để ngài nhận được sự thấu cảm và những giằng xé ấy sẽ chấm dứt; hãy để ngài giãi bày nỗi thống khổ của mình với một trái tim khác và một nửa gánh nặng sẽ được sẻ chia. Tôi sẽ kéo ngài về phía mình; ngài sẽ không thể che giấu nỗi đau khỏi tôi, và khi tôi nắm giữ được bí mật ấy, tôi sẽ rót dòng mật ngọt vào tâm hồn ngài, để rồi tôi lại được tận hưởng niềm hạnh phúc ngất ngây khi ngắm nhìn nụ cười của ngài, được nhìn thấy ánh mắt ngài rực sáng — dẫu không bằng niềm vui thì ít ra cũng bằng tình yêu thương dịu dàng và lòng biết ơn. Tôi sẽ làm thế, tôi đã tự nhủ như vậy. Và tôi đã thực hiện được một nửa; tôi nắm được bí mật của ngài và cả hai chúng tôi đã vĩnh viễn lạc lối.