"Bác thật sự có phát hiện mới?!" Ân Kiên vừa nghe, lập tức phấn chấn hẳn lên.

Giáo sư Hàn vẫn cười không đáp, vỗ vỗ vai Ân Kiên, lảng sang chuyện khác: "Cậu thanh niên, cậu là kỳ tài có thể đào tạo đấy! Đi làm nghề cổ vật thì phí quá, hiện nay người có thể hiểu biết về các cổ quốc Tây Vực đến mức độ như cậu đã là phượng mao lân giác rồi! Tôi hỏi cậu vài câu, nếu cậu trả lời được, tôi sẽ nói cho cậu biết điểm đến lần này của chúng ta. Còn nếu không trả lời được thì đừng trách ông già này úp úp mở mở nhé! Người trẻ tuổi phải nhẫn nại thì mới làm nên sự nghiệp lớn!"

"Bác cứ hỏi, bác cứ hỏi đi!" Ân Kiên đâu thèm nghe ông nói nhảm nhiều như vậy, chỉ muốn biết ngay điểm đến cuối cùng của chuyến đi này.

"Không nhiều, chỉ hai câu thôi, đều liên quan đến cổ quốc Cưu Tư." Giáo sư Hàn giơ một bàn tay lên, lần lượt xòe ngón trỏ và ngón giữa ra nói: "Một, tổ tiên của người Cưu Tư là ai? Hai, đô thành của Cưu Tư rốt cuộc nằm ở đâu?"

Đợi ông hỏi xong, tôi nhìn biểu cảm của Ân Kiên là biết ngay hai câu hỏi này e rằng tên này chẳng biết câu nào. Không phải do hắn học không tinh, mà e rằng cả hai câu này đều thuộc dạng siêu nan đề chưa có lời giải, ngay cả người làm nghiên cứu học thuật bình thường cũng hiếm khi biết được.

Ân Kiên ấp úng nửa ngày, tuy bình thường hắn thích khoe khoang học thức, nhưng gặp phải đại gia học thuật như giáo sư Hàn thì vẫn tự biết lượng sức mình. Nhưng nếu trực tiếp thừa nhận bỏ cuộc thì lại có phần không đành lòng, dù sao chỉ cần trả lời được là lập tức biết được sự thật hắn muốn biết, thế nên lúc này gãi đúng chỗ ngứa mà chẳng làm gì được.

Cân nhắc hồi lâu, Ân Kiên đành phải đáp: "Vấn đề chủng tộc người Cưu Tư thì cháu thật sự không biết. Nó nằm ở nơi giao thoa giữa chủng tộc phương Đông và phương Tây, thời kỳ toàn thịnh chỉ riêng ngôn ngữ thông dụng đã có tới ba bốn loại, bác hỏi câu này đúng là đánh đố cháu rồi. Tuy nhiên, quốc đô Cưu Tư chẳng phải nên nằm ở gần cổ thành Bì Lãng, giữa tân thành và lão thành của huyện Khố Xa sao?"

"Hào hái." Giáo sư Hàn lại đẩy gọng kính nói: "Vừa rồi cậu cũng nói rồi đấy, triều đại Cưu Tư kéo dài hơn 1000 năm, trong thời gian đó cậu tính xem có bao nhiêu đời vua Cưu Tư? Có người ủng hộ nhà Hán, có người quy thuận Hùng Nô, lại có kẻ mưu triều usurp ngôi tự lập làm vua. Lẽ nào tất cả vương thành đều đặt cùng một nơi? Theo tôi thấy, Bì Lãng cùng lắm chỉ là một trong những nơi tồn tại thời gian tương đối dài mà thôi. Chuyến này chúng ta đến để khám phá nơi thần bí nhất."

"Là nơi nào?!" Ân Kiên trố mắt, đã sớm quên mất vụ cá cược ban nãy với giáo sư Hàn.

Vị tiên sinh già thì không quên, cười thần bí rồi nói: "Hai câu hỏi, tôi tính cậu trả lời đúng một câu. Cho nên bây giờ chưa thể nói cho cậu biết được, hắc hắc, đến lúc đó cậu sẽ biết thôi! Làm học thuật là phải có tinh thần đào sâu nghiên cứu, dọn sẵn ra ăn là không được đâu nhé! Tôi và cậu đều đọc những thư tịch giống nhau, muốn tìm ra điểm sáng thì phải tự mình bỏ công sức ra nghiên cứu từng chút một. Các cậu làm nghề cổ vật cũng vậy, thường thì chính những nét vẽ chi tiết nhỏ nhặt ấy mới phân biệt được thật giả của một món đồ, cậu thấy có đúng không? Hắc hắc."

Ân Kiên tự dưng bị ông giáo huấn cho một trận vô thưởng vô phạt thì rất uất ức, lại chẳng tiện nói gì, đành liên tục trợn tròn mắt. Tôi lại thấy vị tiên sinh già nói rất đúng. Một đạo lý rất đơn giản, dù làm bất cứ việc gì, chi tiết quyết định thành bại. Người làm việc lớn có thể không chấp nhặt tiểu tiết, nhưng phải kiểm soát được chi tiết, tiểu tiết và chi tiết vẫn có sự khác biệt. Một người nếu không có tinh thần đào sâu, không có dũng khí và quyết tâm kiên trì đến cùng, thì dù làm gì cuối cùng cũng chỉ hăng hái được ba phút rồi nửa đường đứt gánh.

Thấy Ân Kiên đã tắt đài, giáo sư Hàn lại quay sang nói với tôi: "Cậu Hạ, nghe nói cậu từ nhỏ đã luyện tập đạo thuật, tôi tuy không tin lắm vào những chuyện này, nhưng bươn chải khắp toàn cầu mấy chục năm qua cũng từng gặp vài chuyện kỳ lạ, không biết cậu có thể đưa ra một giải thích với góc nhìn mới mẻ và căn cứ hợp lý không?"

Tôi vốn tưởng những học giả già như giáo sư Hàn là người coi trọng lý thuyết hàng đầu, thần thần quỷ quỷ đều tuyệt đối không tin, nhưng nghĩ đến việc ông nghiên cứu lịch sử và khảo cổ thì liền hiểu ra, dù sao những ngành này khả năng đụng phải đồ dơ bẩn là cao nhất. Thế là tôi khiêm tốn đáp "không dám nhận" hai câu, rồi nói: "Có một điểm cháu phải nói rõ với bác trước, những gì cháu học được, về mặt ý nghĩa nghiêm ngặt thì không tính là đạo thuật. Sư phụ của Cửu gia cháu tuy ăn mặc như đạo sĩ, nhưng đó chỉ là một sự đồng điệu về mặt tư tưởng, bình thường họ không nghiên cứu đạo học. Nói một cách rộng ra, những gì Cửu gia dạy cháu là một loại quỷ thuật dung hòa tinh hoa và phương pháp của nhiều nhà, nghe qua có vẻ hơi đáng sợ, bác có thể gọi đó là dị thuật dân gian. Dĩ nhiên, cái gọi là dị thuật dân gian này chỉ giới hạn ở khu vực miền Bắc Trung Quốc. Nếu bác hỏi cháu về lời nguyền của Pharaon Ai Cập là thế nào thì cháu cũng không dám phán bừa."

"Hừm, điều đó là tự nhiên rồi!" Giáo sư Hàn cũng không để bụng sự đính chính không mấy quan trọng này của tôi, nói tiếp: "Vậy tôi sẽ chọn hai chuyện kỳ lạ từng gặp ở vùng này nhé. Đều đè nén trong lòng nhiều năm rồi, hy vọng cậu có thể giúp tôi giải mở câu đố."

Câu chuyện thứ nhất: Hồ Thánh Mẫu Tử và thầy pháp Shaman

Chuyện thứ nhất xảy ra vào hai mươi năm trước, khi đó giáo sư Hàn vừa tốt nghiệp cao học, vẫn còn ở trong nước. Mới đi làm được vài tháng, ông đã theo một đoàn khảo sát đến khu vực Thụ Quý Tô Mộc thuộc Kỳ Alashan Hữu, Nội Mông để khảo sát, đồng thời thu thập một số tài liệu nhân văn và lịch sử địa phương, dự định sau khi về sẽ biên soạn thành sách.

Lúc đó đoàn họ gồm bảy người, để tìm kiếm một số nét văn hóa đặc sắc địa phương, họ chia làm hai xe Jeep đi sâu vào thảo nguyên, muốn tiếp xúc cự ly gần với những dân tộc du mục nguyên thủy nhất để ghi chép lại cuộc sống của họ và khảo sát phương thức truyền thừa văn hóa.