Với nhiều người, mùa hè năm 1974 cũng trôi qua êm ả như bao mùa hè khác. Vẫn tiếng ve râm ran khắp nơi nơi, nắng như đổ lửa trên đường và nước nhỏ giọt ở các máy nước công cộng. Nhưng riêng khu tập thể Nam Đồng, bọn trẻ con cảm thấy một không khí khác lạ, khẩn trương và gấp gáp hơn. Con nhà lính bao giờ cũng nhạy cảm với những âm hưởng từ chiến trường vọng về.

Tuần trước, chẳng biết Thái Thọt nghe ở đâu, thông báo cho mọi người một tin sốt dẻo: Tổng cục Chính trị vừa chỉ thị cho đại tá Nam Hồ, cục trưởng Cục Quân huấn, tổ chức sinh hoạt hè cho thanh thiếu niên ở các khu tập thể quân đội trên địa bàn thành phố Hà Nội, sao cho thật vui, khỏe, bổ ích và an toàn, với đầy đủ các môn bóng đá, bóng bàn, cầu lông, điền kinh và đồng diễn thể dục… Thật ra, môn bọn con trai thích nhất vẫn là bóng đá. Rất hiếm khi các khu gia binh ở Hà Nội có dịp thi đấu với nhau. Trong thời gian chờ đợi thông báo từ trên, khu tập thể tổ chức giải bóng đá nội bộ. Lần này, ngoài việc thi thố, còn thêm dụng ý kiểm tra phong độ của các cầu thủ để đưa vào đội tuyển.

Giải đấu của khu tập thể chưa kết thúc thì mọi người nhận được tin đại úy Giá, bố cái Thu béo Nhà 3, được Cục Quân huấn cử làm cán bộ phụ trách sinh hoạt hè cho các cháu khu tập thể Nam Đồng. Thời tướng Song Hào phụ trách công tác cán bộ, lên được một cấp quân hàm cứ gọi là toát mồ hôi. Lấy quân hàm trung úy 9 năm của ông Thử, trưởng ban Quản lý khu tập thể so với chú Giá, mới thấy Quân đội năm nay coi trọng việc tổ chức sinh hoạt hè cho các cháu thế nào.

Sau một hồi tranh cãi kịch liệt, đội tuyển cũng được thành lập, với Nhà 1 chiếm số lượng áp đảo, gồm Anh Sơn, Ngọc Sơn, Thái Đen, Khả Trung, Dũng Đổng Trác… Nhưng nhìn chung, đội tuyển cũng hội đủ các hảo thủ ưu tú nhất trong khu, với Việt, Đính, Quốc Tẩm, Tuấn Mím, Tân Thời, Hà Điêng, Đôn Sẹo, Dũng Bủn, Hà Tư, Tiến Thọt… Chưa bao giờ, việc tập luyện của đội bóng lại quy củ vậy. Từ năm giờ sáng, tất cả đã có mặt ở sân Nhà 2, chạy bộ lên Ô Chợ Dừa để rèn sức bền. Tuần hai lần, vào ba giờ chiều, chú Giá dẫn toàn đội đạp xe lên sân Cột Cờ, tập nhờ sân bóng của đội Thể Công. Lần đầu tiên, bọn khu Nam Đồng được giáp mặt với những cầu thủ thần tượng như trung vệ Giáp, thủ môn Khánh, tiền đạo Ba Đẻn, trung phong Cao Cường… các cầu thủ này hướng dẫn cho bọn chúng khá nhiều động tác cơ bản. Riêng hậu vệ Nhật còn bày cho Hà Tư mấy pha rất độc khi truy cản đối phương. Với bọn con trai khu Nam Đồng, đó là những kỷ niệm không thể nào quên trong suốt thời niên thiếu.

Điều lệ giải bóng đá quy định có bốn đội tham gia thi đấu, theo thể lệ đấu loại trực tiếp. Để giải đấu thành công, mỗi khu gia binh được một đơn vị đỡ đầu. Tổng cục Hậu cần đỡ đầu khu tập thể K95 Bãi Phúc xá. Tổng cục kỹ thuật nhận khu tập thể 3B Phố Ông Ích Khiêm. Khu 1A Phố Hoàng Văn Thụ do Bộ Tổng Tham mưu đảm nhiệm. Tổng cục Chính trị với rất nhiều cán bộ ở Phố Lý Nam Đế, đương nhiên phụ trách phố này. Còn thừa ra khu tập thể Nam Đồng. Thành phần cán bộ ở khu Nam Đồng bao gồm đủ cả hải quân, không quân, xe tăng, thiết giáp, tình báo, đặc công, rồi đến các Tổng cục, Quân khu, Quân đoàn… đấy là chưa kể thành phần văn sỹ, họa sỹ, nhạc sỹ và ca sỹ quân đội. Sau một hồi cân nhắc, Ban tổ chức quyết định: Khu tập thể Nam Đồng phải đấu loại với khu Lý Nam Đế để chọn lấy một đội. Trận đấu diễn ra tại sân vận động của Tổng cục Chính trị tại Cửa Đông. Ai cũng nghĩ đội khu Nam Đồng sao mà thắng nổi đội Lý Nam Đế vốn đã từng vô địch giải thanh thiếu niên Cơ quan Bộ Quốc phòng. Không ai ngờ đội khu Nam Đồng nhanh chóng đè bẹp đội Lý Nam Đế với tỷ số 3-0. Sau khi bàn bạc với lãnh đạo hai đội, Cục Quân huấn quyết định thành lập đội “Liên quân” đại diện cho Tổng cục Chính trị, với khu Nam Đồng là nòng cốt, bổ sung thủ môn Huy Lô, hậu vệ Lâm Dũng và tiền đạo Thanh Sơn. Đội Liên quân nhanh chóng đè bẹp đội K95 Bãi Phúc Xá, vào đá chung kết với đội bóng khu tập thể 1A Phố Hoàng Văn Thụ.

Trước ngày tranh giải, đội được Ban quản lý khu tập thể Nam Đồng tài trợ áo đấu. Thấy Anh Sơn mặc chiếc áo thủ môn đen, sau lưng nổi bật bốn chữ “QUÂN KHU NAM ĐỒNG”, được cắt ra từ một mảnh vải trắng may vào lưng áo, có vắt sổ cẩn thận (bọn Nhà 1 rỉ tai nhau do bạn Lệ Dung may), Hà Tư, Bích và Thái Đen đề xuất in lên lưng áo dòng chữ “Quân khu Nam Đồng”. Ai cũng cho rằng “Quân khu Nam Đồng” đã rất nổi tiếng, cần được ra mắt trước bàn dân thiên hạ một cách danh chính ngôn thuận.

Thế nhưng khi nghe đội trưởng Anh Sơn trình bày ý định, đại úy Giá gạt phắt. Lần thi đấu này nghe nói có cả thủ trưởng Bộ Quốc phòng xuống dự, không được ăn mặc lôm côm. Sân Cột Cờ là doanh trại Quân đội Nhân dân Việt Nam, không phải chỗ muốn mặc gì thì mặc, càng không cho phép có tư tưởng xưng hùng xưng bá. Ở nước mình, chỉ có sáu Quân khu do Bác Hồ ký sắc lệnh thành lập là Quân khu Việt Bắc, Tây Bắc, Đông Bắc, Tả Ngạn, Hữu Ngạn và Quân khu 4, ai cho phép lập ra “Quân khu Nam Đồng”? Chú Giá hạ lệnh: “In chữ THANH NIÊN NAM ĐỒNG” lên áo.

Ngày đá chung kết, bọn khu Nam Đồng nô nức đi cổ vũ, và không phải ai cũng kiếm được vé vào sân vận động Cột Cờ. Thiếu tá Trâm Anh (má Anh Sơn) mang theo một can bia hơi, đi động viên đội. Trước trận đấu, lừa lúc không ai để ý, Việt lén xơi một cốc, và cảm thấy trong người hưng phấn bội phần. Vì thế, vừa vào trận, trước một cú sút búa bổ của đội bạn, thay bằng khéo léo thu hồi bóng bằng ngực, Việt quyết định thể hiện cho đội bạn thấy thế nào là “sức mạnh Quân khu”. Nó xuống tấn, ưỡn ngực ra đỡ. Sau tiếng “rầm”, Việt ngã quay lông lốc. Khán giả ôm bụng cười.

Trận đấu kịch tính ngay từ tiếng còi khai cuộc. Dũng Bủn vừa đưa đội Liên quân vượt lên bằng một cú sút hiểm hóc, ngay lập tức, Mai Xuân Đức kéo trận đấu trở về tỉ số 1- hòa với một cú sút cực mạnh, đập chân Tân Thời bay vào lưới. Do đá chân đất, phút thứ 30 Dũng Bủn chấn thương ở móng chân. Trong lúc nó đang được chăm sóc y tế ngoài đường biên, hậu vệ Quốc Tẩm tự tiện nhảy vào đá thay. Sự xuất hiện của Quốc Tẩm nổi bật trên sân cỏ, vì nó vẫn mặc chiếc áo đen của Anh Sơn, với dòng chữ QUÂN KHU NAM ĐỒNG phía sau lưng. Các sĩ quan trên khán đài xôn xao, hỏi nhau: “Mới thành lập thêm Quân khu Nam Đồng à?”. Ba phút sau, Dũng Bủn băng ngón chân cái xong, quay vào sân thay Quốc Tẩm (chưa hề chạm bóng lần nào) thì bị hậu vệ Giáp của đội Thể Công, đang sắm vai trọng tài, cản lại. Đã thi đấu phải theo luật, một cầu thủ không được vào sân hai lần. Đội Liên quân phản đối dữ dội vì không giao hẹn trước, nhưng không ăn thua. Trong trận đấu quan trọng như trận chung kết, mất một cầu thủ tiền đạo ngôi sao là hậu quả đến ngay. Đội Liên quân rơi vào cảnh chống đỡ vô cùng chật vật. Tất cả đều nghĩ đội 1A Hoàng Văn Thụ sẽ thắng. May mà phút cuối trận, từ một cú sút cầu âu của Thái Đen, Anh Sơn (hôm nay đá tiền đạo vì vị trí thủ môn của nó bị Huy Lô lấy mất), với tấm thân lừng lững so với thủ môn đội bạn, nhảy lên đánh đầu. Tỉ số 2-1. Bàn thắng được tính cho Anh Sơn, dù cùng lắm cũng chỉ một sợi tóc trên đầu nó chạm bóng. Và khi tất cả đều hoan hô cú đánh đầu hiểm hóc, Anh Sơn đương nhiên không ngu gì từ chối vinh quang do một sợi tóc mang lại.

Đáng nhẽ lúc này đội Liên quân phải rút về phòng ngự, nhưng với tinh thần thắng càng nhiều càng tốt, “chỉ đạo viên chú Giá” vẫn thúc toàn đội tràn lên tấn công. Hậu quả của chiến thuật non nớt này là đội Liên quân dính đòn “hồi mã thương”. Thủ môn đội bạn vồ được cú sút cận thành của Ngọc Sơn, khẩn trương phát bóng lên cho Mai Xuân Đức. Đức nhanh nhẹn thoát khỏi sự truy cản của toàn bộ hậu vệ đội Liên quân, kể cả “hòn đá tảng” Hà Tư, lao về khung thành Huy Lô với tốc độ của một vận động viên điền kinh chạy nước rút. Hà Tư nghiến răng nghiến lợi đuổi theo mà không tài nào bắt kịp. Tới gần khu vực 16 mét 50, Hà Tư sực nhớ lời hậu vệ Nhật, đội Thể công: “Cầu thủ hậu vệ cần phải biết phạm lỗi một cách hợp lý ngoài vòng cấm địa”, thế là nó nhằm luôn chân Mai Xuân Đức quét ngang. Với cú đá này, chẳng cứ Mai Xuân Đức, đến Pele cũng ngã cắm mặt xuống sân, cạp đầy một mồm đất như thường. Mai Xuân Đức nhổ đất, cát với cỏ phì phì khỏi miệng, chỉ mặt Hà Tư hét: “Đá xong nhớ mặt tao nhé!”. Ngày đó FIFA chưa có luật phạt thẻ đỏ cầu thủ truy cản trái phép một pha bóng có khả năng thành bàn từ phía sau. Vì vậy, trọng tài Giáp chỉ thổi phạt gián tiếp. Phạt hàng rào đâu nhằm nhò gì với đôi bàn tay nhựa của Huy Lô. Nó bay người điệu nghệ, bắt gọn cú sút của Mai Xuân Đức, cùng lúc trọng tài nổi còi hết giờ. Đội Liên quân của Tổng cục Chính trị vô địch, nhưng mấy chục năm sau, bọn khu Nam Đồng vẫn coi đó là thắng lợi riêng của Quân khu Nam Đồng.

Nếu không có một chút trục trặc trong lễ trao giải thì chiến thắng hôm đó thật hoàn hảo, vì trước đó, khu Nam Đồng nhận được hàng loạt giải nhất nhì trong các môn thi đấu khác. Lúc đội trưởng Anh Sơn vừa nhận giải từ tay đại tá Nam Hồ thì Mai Xuân Đức lao tới, đá song phi vào mặt Hà Tư. Hà Tư nghiêng người tránh, chỉ bị xước gò má tí chút. Ở chỗ khác, thằng nào nhảy vào đánh Hà Tư kiểu đó chắc chắn không xong với nó. Nhưng lần này Hà Tư không có cơ hội trả đòn, vì sau lưng nó có cổ động viên Thái Thọt. Thái Thọt nhỏ người, chân bị tật từ nhỏ, lại là con cô Quý, người hay đưa ra các đề xuất quản lý chặt chẽ bọn con trai khu Nam Đồng, nên mọi người cũng ít rủ rê đi chơi. Chẳng ai nghĩ Thái Thọt dám đánh nhau ở đây, thế mà nó rút ngay trong áo ra một cây gậy, nhanh như chớp vụt thẳng vào mặt Mai Xuân Đức. Đức rú lên, hai tay ôm mặt. Trên khán đài, đại tướng Văn Tiến Dũng và thượng tướng Song Hào lắc đầu, bỏ về.

Mặt đại tá Nam Hồ tái xanh tái xám. Đúng là một lũ không biết trời cao đất dày là gì. Thủ trưởng Bộ bận trăm công nghìn việc, nhưng vẫn quan tâm đến chúng nó, dành thời gian động viên, thế mà lúc này, chúng nó dám cầm gậy vụt vào mặt nhau tóe máu. Thay vì trao tiếp giải nhì, giải ba, ông hạ lệnh cho cảnh vệ trói Thái Thọt, Hà Tư giật cánh khuỷu và bắt giữ toàn bộ đội bóng khu Nam Đồng cùng Mai Xuân Đức. Đức đang cơn giận, dù bị cảnh vệ giữ, vẫn nhoài người ra, đấm Hà Tư. Hà Tư cười nhạt: “Đồ hèn, đánh người không còn khả năng chống cự!”. Cô Trâm Anh, má Anh Sơn, đi cùng đoàn, ra hiệu cho Anh Sơn, Tiến Thọt tách nhóm ra phía cửa. Việt và Thái Đen chạy theo. Cảnh vệ chặn lại: “Thủ trưởng Nam Hồ hạ lệnh bắt giữ tất cả cầu thủ đội bóng khu tập thể Nam Đồng”. Cô Trâm Anh nhẹ nhàng: “Mấy đứa này không tham gia đánh nhau, cho nó ra”. Anh cảnh vệ lớn tiếng: “Đồng chí là ai?”. Cô Trâm Anh rút chứng minh thư cho xem. Thời đó, nữ thiếu tá vừa to, vừa hiếm. Anh lính nhìn trước nhìn sau rồi tránh sang một bên, vẫn hơi có vẻ hậm hực.

Tất cả những đứa bị bắt được yêu cầu làm bản kiểm điểm, nhưng trừ Hà Tư, Mai Xuân Đức và Thái Thọt, không đứa nào chịu làm vì cho rằng mình không có tội, cứ ngồi ỳ ra đấy. Đến tối, trừ ba đứa đã làm kiểm điểm phải có bố mẹ tới nhận, số còn lại được cho về. Khi bố Hà Tư và bố Mai Xuân Đức tới, đại tá Nam Hồ hỏi: “Hai anh có họ hàng không?”. Cả hai ngớ ra không hiểu. Hóa ra trong bản kiểm điểm, Hà Tư khai họ tên nó là Mai Xuân Hà, còn thằng kia khai là Mai Xuân Đức. Hai ông bố Mai Xuân Tiếu và Mai Xuân Tần ra lệnh hai ông con bắt tay giảng hòa, tiếp đó ôm nhau, cùng vỗ vào lưng bộp bộp và cam kết xóa bỏ mọi oán thù. Hơn bốn mươi năm sau, hai thằng “Mai Xuân” con ngày trước tình cờ gặp lại trong một trận nhậu ở Sài Gòn. Chúng bắt tay và ôm nhau lần nữa, vẫn vỗ lưng bộp bộp và cùng làm mấy ly. Mai Xuân Đức nối nghiệp cha, khi ấy đeo quân hàm đại tá. Mai Xuân Hà cũng từng phục vụ trong quân đội, nhưng chỉ tới cấp thượng úy là chuyển ngành.

Về sau nhớ lại chuyện này, có một số người nói vì bố Thái Thọt làm ở Tổng cục Chính Trị nên nó được tha, chứ không đại tá Nam Hồ đã xử nó nặng, vì làm chú ấy mất điểm với cấp trên. Nhưng thật ra không phải thế. Lúc đó bố Thái Thọt vẫn ở trong chiến trường Miền Nam, chuẩn bị cho chiến dịch mùa xuân năm tới. Sau năm 1975 ông mới giữ chức cao và mang quân hàm thượng tướng.