Hơn bốn mươi năm sau ngày những Giang, Việt, Khanh, Ngọc, Hoàng, Hà Tư, Anh Sơn, Tân Thời, Dũng Chột… dù tình nguyện hay miễn cưỡng rời mái trường cấp III Đống Đa, rời “Quân khu Nam Đồng” để khoác lên người những bộ áo lính, khu tập thể Nam Đồng dường như đã lùi dần trong ký ức các chàng trai. Trong số họ, có người dành cả đời cho quân ngũ, có người phục viên, có người chuyển ngành… Họ bươn chải, kiếm sống, lấy vợ, đẻ con, mỗi người một ngả, ít khi có dịp trở lại khu tập thể thời thơ ấu của mình.
Những thanh niên còn lại, tốt nghiệp phổ thông sau tháng Tư năm 1975 - ngày đất nước thống nhất - nhận giấy gọi vào đại học, thay cho lệnh nhập ngũ. Khi ra trường, họ tản mát khắp mọi miền. Không mấy người về ở với bố mẹ trong khu tập thể Nam Đồng. Một căn phòng mười mấy mét vuông, tới một lúc nào đó, sẽ không thể đáp ứng nhu cầu sống của hai, ba thế hệ.
Khu tập thể Nam Đồng cũng không còn như xưa nữa. Cái khu gia binh khổng lồ, với tám dãy nhà bốn tầng, lừng lững và kiêu hãnh của một thời, bây giờ bị chen lấn từ tứ phía. Toàn bộ đất tầng một, mặt sau các tòa nhà, được cơi nới cho thế hệ F1 và F2 của các ông bố, bà mẹ bộ đội ngày xưa. Các gia đình ở tầng trên, làm lồng sắt chồi ra ngoài hành lang phía sau để tận dụng khoảng không. Những khoảng đất trống bám mặt đường, thuộc phần sân chơi của bọn trẻ con ngày nào, bị chiếm làm quán bán hàng. Một cái chợ nửa phố, nửa quê khổng lồ nằm chình ình giữa khu tập thể. Đất sân bóng, ruộng rau bao quanh khu được Bộ Quốc phòng xây dựng thêm khu B, khu C, khu D phục vụ nhu cầu nhà ở ngày càng nhiều của các quân nhân. Nhìn từ trên xuống, khu Nam Đồng bé nhỏ, nghèo nàn, chìm nghỉm trong các tòa cao ốc bao vây tứ phía. Cuộc sống phát triển đi lên với tốc độ nhanh. Tuy vẫn còn những gia đình bám trụ trong căn hộ nhỏ bé và cũ kỹ suốt năm chục năm qua, nhưng nhiều gia đình đã được quân đội cấp cho những ngôi nhà tiện nghi, tương xứng với quân hàm và cấp bậc mới của gia chủ. Không ít căn hộ được sang tên đổi chủ, bán đi bán lại nhiều lần cho những người chưa một ngày đeo sao, đội mũ. Những bóng dáng đàn ông mặc áo lính thưa dần trong dòng người ra vào cổng khu tập thể. Những người đàn bà sáng tối đi về cũng đã mềm mại hơn, điệu đà hơn, nhưng họ không chỉ còn là những người vợ lính nữa. Sau hơn nửa thế kỷ gánh vác “trọng trách”, khu tập thể Nam Đồng cơ bản đã hoàn thành sứ mệnh của mình. Mọi người đều nghĩ, chỉ một thời gian ngắn, những tòa chung cư hiện đại sẽ được xây lên, thay thế cho biểu tượng của một thời. Và khi đó, “Quân khu Nam Đồng” sẽ vĩnh viễn chỉ còn là hoài niệm, dù trong nửa thế kỷ qua, những gia đình sống ở đây đã mang tới cho quân đội hơn 70 vị tướng.
Cuốn sách này để dành tặng cho tất cả các cư dân của khu tập thể quân đội Nam Đồng và những người yêu mến các chàng trai, cô gái nghịch ngợm ngày xưa ấy. Xin cám ơn vì suốt mấy chục năm qua, họ đã cùng nhau gìn giữ cho chúng ta những hồi ức về một khu gia binh đầy kỷ niệm.
HẾT
