Sơ Hạ

Lượt đọc: 267 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tiết 4

❊ ❊ ❊

Lên đường lúc gà gáy, đón chuyến xe khách đầu tiên vào núi, uống cạn một bát nước, ăn hai chiếc bánh bao khô mang theo, nhận dây thừng từ tay giám đốc trại giống, đội trưởng Đội Ba thôn Phùng Gia Than là Phùng Mã Câu xua đuổi tám con bò giống Tần Xuyên thuần chủng, đi bộ hơn một trăm dặm, về tới thôn Phùng Gia Than nằm bên bờ sông nhỏ, dưới chân dốc Nam Nguyên giữa lúc người nhà quê đang ăn cơm tối, từ trại nhân giống bò ở vùng núi thấp phía bắc chân núi Tần Lĩnh.

Suốt dọc đường, sợ làm tám con bò giống quý báu này mệt, anh không dám lùa quá vội quá gấp; để phòng ngừa gây ra phiền toái, anh chạy trước chạy sau, dùng cành cây răn đe mấy con súc vật lén lút thò lưỡi liếm láp ruộng lúa mì bên đường. Đi bộ hơn một trăm dặm trở về, lưng mỏi chân đau, môi khô lưỡi bỏng, anh cảm thấy mệt mỏi rã rời.

Tuy có mệt một chút, nhưng nhuệ khí của chàng thanh niên chẳng hề giảm sút chút nào. Bò giống đã mua về rồi, tấm biển điểm nhân giống bò Tần Xuyên ngày mai có thể treo lên ở Đội Ba thôn Phùng Gia Than, nghề phụ thứ hai do đội tổ chức theo kế hoạch cũng đã rơi vào thực tế. Vầng trăng bán nguyệt dán trên bầu trời phía trên Nam Nguyên, khắp lòng sông thoang thoảng mùi hương tỏa ra từ những bông lúa mì đang trổ cờ khoe sắc. Dưới ánh trăng lờ mờ, Ngưu Oa đứng trên cây cầu đất ở đầu hẻm ngoài làng chờ anh, miệng nhai bánh bao, ú ớ chào đón anh:

"Ái chà chà! Anh chạy nhanh thật đấy! Tôi cứ ngỡ anh phải nửa đêm mới về tới."

Vừa nói, cậu vừa nhét mẩu bánh vào túi, lớn tiếng kinh ngạc kêu lên:

"Bò to quá chừng..."

Mã Câu cười nói:

"Tôi dọc đường đâu dám chậm trễ, dắt mấy của quý này chẳng vào được nhà ăn, không ngồi được quán trà, hễ gặp chỗ có nước có cỏ, nghỉ ngơi một lát là lũ này lại chạy loạn..."

"Được rồi. Anh mau về nhà ăn cơm đi." Ngưu Oa nhận lấy dây thừng một con bò đực từ tay Mã Câu nói, "Anh ăn cơm xong, chúng ta còn khối việc phải bàn đấy!"

"Lò gạch đã mở lò chưa? Phẩm chất thế nào?" Mã Câu nóng lòng hỏi dồn.

"Chưa mở." Giọng Ngưu Oa thoáng cái chùng xuống, "Phùng đại nhân cưới vợ cho con trai, mọi người đều đi ăn cỗ uống rượu béo cả rồi!"

"Ăn một bữa cơm ngon mà no được cả năm chắc?" Mã Câu cũng có chút tức giận, "Cậu bảo anh Đức Khoan, tối nay tăng ca mở lò. Dùng dằng lần lữa thì trước khi gặt lúa mì sẽ không xếp mẻ thứ hai vào được đâu. Bao nhiêu việc đều hỏng bét vì kế hoạch không thực hiện được..."

"Được. Tôi ở trại chăn nuôi đợi anh." Ngưu Oa sảng khoái đồng ý, đoạn lại cười đầy vẻ bí hiểm thúc giục, "Anh mau về nhà ăn cơm đi. Hôm nay chú hỏi tôi không dưới tám lần, chờ anh về đấy..."

"Có việc gì thế?" Mã Câu mới ra ngoài một ngày, không ngờ có chuyện gì khiến cha nóng ruột đến vậy, "Bố tôi không nói có việc gì sao?"

"Tôi thấy... tám phần mười là... dòm ngó được nàng dâu cho anh rồi..."

Ngưu Oa vừa nói vừa ha hả cười, lùa đàn bò đi về phía trại chăn nuôi. Mã Câu bước vào làng, rảo bước về phía cổng nhà mình.

Cha anh đang đứng dưới gốc cây bồ kết ngoài cổng ngõ, đốm lửa tẩu thuốc lập lòe, chưa đợi anh cất tiếng chào đã dùng giọng điệu thân mật lên tiếng:

"Ôi chao! Mã Câu đã về đấy à, mau vào nhà ăn cơm."

Nói xong, ông rảo bước vào cổng trước, hướng vào nhà trong cất giọng như báo tin mừng:

"Mã Câu về rồi, mau nấu mì cho con đi..."

Mã Câu vừa bước vào sân, cha lại gọi:

"Bưng nước rửa mặt cho con!"

Mẹ ở trong gian bếp nhỏ liền miệng đáp hai tiếng, thanh âm cũng đầy vui vẻ. Mã Câu làm sao có thể để mẹ hầu hạ một chàng trai lớn tướng như mình chứ! Anh vội tự múc nước, rào rạo rửa mặt.

Ngày thường giữa hai cha con rất hiếm khi thân mật trò chuyện cùng nhau. Ông làm bí thư của ông, anh làm đội trưởng của anh. Cha rất ít khi đoái hoài đến chuyện thành bại trong công việc của con trai ở Đội Ba, bất kể anh ra ngoài hay ở nhà, về muộn hay về sớm, cha trước giờ chẳng thèm hỏi han. Cảm xúc tối nay của cha khác hẳn ngày thường, rốt cuộc là có chuyện gì thế này? Dẫu có đúng như lời Ngưu Oa nói là có người làm mối, cũng đâu cần phải mừng rỡ đến mức này! Lúc này, ngoài sân nhỏ lại vọng vào tiếng tranh cãi của cha và mẹ:

"Vớt mì khô cho con!"

"Nó đi đường xa về, ăn mì nước mới tốt chứ..."

"Thanh niên ăn mì nước thì không chắc bụng đâu!"

"Thế ông đi mà hỏi... xem con nó thích ăn mì khô hay thích ăn mì nước..."

Cha cư nhiên lại chẳng nề hà đi tới trước cửa chái nhà, nghiêm túc trưng cầu ý kiến của con trai. Rốt cuộc là có chuyện gì vậy cà? Mã Câu vừa bực mình vừa buồn cười, thuận miệng nói:

"Khô hay nước đều được ạ."

Đêm tháng Tư âm lịch, gió đêm ẩm ướt khiến lòng người khoan khoái. Mẹ đặt chiếc khay sứ nhỏ bày chai giấm, bát muối, đĩa ớt lên chiếc bàn ăn nhỏ trong sân, bưng ra một bát mì sợi chan nước dùng thanh đạm rắc hành hoa. Cha ngồi trên chiếc ghế đẩu thấp chân, rít tẩu thuốc lá sợi, cùng với mẹ đồng thanh dặn dò anh nêm nếm gia vị cho vừa miệng, rau nên cho nhiều một chút, ớt nêm đậm đà thì ăn mới đậm vị...

Suốt cả ngày trời, Mã Câu gặm bánh bao khô mang theo, uống nước suối trên núi, sớm đã thèm một bát mì sợi nóng hổi chua cay. Mã Câu thích thú ăn, mặt bát mì bồng bềnh một lớp váng ớt chưng đỏ rực, cổ họng phát ra tiếng xì xụp ngon lành, mồ hôi túa ra khắp trán, toàn thân sảng khoái hẳn. Mẹ nhìn con trai ăn vừa ngon vừa nhanh, cười vẻ mãn nguyện. Cha cũng cười tủm tỉm rít thuốc, cố ý đợi anh ăn xong bữa mới nói chuyện.

"Mã Câu." Cha rốt cuộc không nhịn được nữa, vui mừng lại đầy vẻ bí mật nói, "Bố tìm được việc làm cho con rồi."

"Dạ?" Mã Câu đột ngột ngẩng đầu lên, dừng đũa. Dưới ánh đèn điện từ cửa sổ hắt ra sân, có thể nhìn thấy đôi mắt ánh lên niềm vui của cha. Đây thực sự là chuyện hoàn toàn không ngờ tới. Anh kinh ngạc hỏi, "Bố tìm được việc cho con ở đâu thế ạ?"

"Phải cảm ơn chú An Quốc của con đấy!" Cha thành khẩn nói, "Công ty Ăn uống huyện vừa mua về một chiếc xe mới, đang cần tuyển tài xế..."

Chuyện này đến quá đỗi đột ngột. Mã Câu không rõ mình nên vui hay nên buồn, tâm thần rối bời. Hóa ra là chuyện này! Thì ra là có một ngôi sao may mắn chiếu rọi trên nóc nhà, khiến cha quét sạch vẻ ủ dột, vui mừng hớn hở. Còn bản thân anh lại chẳng thể vui nổi. Anh vừa mới triển khai một đống công việc bề bộn ở Đội Ba, sao có thể phủi mông bỏ đi được chứ! Nhưng anh lại không muốn làm cha mất hứng ngay lúc này, bèn cúi đầu, lơ đễnh dùng đũa gắp mấy sợi mì còn sót lại.

"Thế này thì tốt rồi, Mã Câu!" Cha không hề che giấu niềm vui sướng trong lòng, kể cho con trai nghe kế hoạch đã toan tính ổn thỏa từ lâu, "Con vừa ra ngoài đi làm là trút được nỗi trăn trở trong lòng bố. Bố cũng đi đây! Bí thư Vương của công xã bảo bố đến trại bò sữa. Bây giờ ruộng đã chia, bò cũng đã chia, 'Nghị quyết số 1' bố đã thực hiện xong cho người ta rồi. Bố đi chăn bò, kiếm bát cơm an nhàn không phải lo nghĩ, thế là xong! Thôn Phùng Gia Than này... bố ở chán ngấy rồi..."

Cha muốn đến trại bò sữa của công xã, anh không ngăn cản; cha cảm thấy ở Phùng Gia Than "đã chán ngấy", anh có thể hiểu được, thế nhưng, Phùng Mã Câu anh làm sao mà đi cho đành? Trời đất ơi! Hợp tác xã tín dụng đã vay hàng vạn đồng bạc, vừa mới từ trong núi mua về tám con bò giống Tần Xuyên, chuẩn bị mở trại nhân giống; lò gạch mới xây xong, vừa mới nung ra mẻ gạch đầu tiên; công việc xử lý tồn đọng sau khi khoán trách nhiệm đất đai, vườn cây ăn quả, đất trồng rau, ao cá, cối xay các loại đang trong quá trình thực hiện vô cùng phức tạp và rườm rà... Mớ bòng bong do chính tay mình bày ra này biết vứt lại cho ai đây? Ái chà! Mã Câu thầm thở dài trong lòng, nhìn cha với vẻ không mấy bằng lòng, nói:

"Bố nhờ chú An Quốc... tìm việc cho con, trước đó cũng nên... đánh tiếng với con một tiếng chứ!"

"Còn đánh tiếng cái gì nữa?" Cha lập tức mở to mắt, khó hiểu nhìn chằm chằm vào mặt con trai nói, "Chuyện tốt thế này, cầu còn chẳng được, còn có gì sai à?"

"Bố xem, con vừa mới mua bò về, tiền bạc rải ra như nước, tính sao đây?" Mã Câu khó xử nói, "Con mà đi rồi thì giao cho ai quản lý?"

"Dễ ợt!" Giọng cha càng thêm dứt khoát, quả quyết bảo, "Xã viên ai muốn nuôi thì bán cho người nấy; không ai cần thì trả phắt lại cho trại giống của người ta!"

"Nói thì dễ lắm." Mã Câu cười khổ lắc đầu, "Con ký hợp đồng với trại giống Tần Lĩnh đàng hoàng rồi đấy!"

"Ngay từ đầu con đã không nên đi mua!" Cha dường như nổi giận, "Bây giờ ruộng đã chia, bò cũng đã chia, con còn lập cái trại giống làm cái gì nữa!"

"Đất đai nên chia, trâu bò cày cũng nên chia." Mã Câu nói. Đây là mâu thuẫn mãi chưa thống nhất được giữa hai cha con kể từ mùa đông năm ngoái. Tháng Chạp năm ngoái khi Mã Câu lên làm đội trưởng, khắp vùng nông thôn rộ lên tin tức Tứ Xuyên, An Huy, Hà Nam chia ruộng đến từng hộ, anh rốt cuộc hạ quyết tâm thực hiện khoán trắng đến hộ ở Đội Ba. Cha anh sợ chết khiếp, thoạt đầu ngăn cản, sau đó khuyên răn, cha con suýt nữa thì sứt mẻ tình cảm. Nhưng sau Tết Nguyên đán, ông cụ đi họp hội nghị ba nghìn người của Huyện ủy về, chính bản thân cũng ngày đêm bận rộn họp hành, nghiên cứu xem chia ruộng chia bò thế nào. Cuộc sống biến chuyển dồn dập đã bịt chặt miệng người cha già, ông không tài nào hiểu nổi sự thay đổi này, nhưng lại có thói quen chấp hành chính sách do văn kiện cấp trên quy định. Mã Câu thấu hiểu tâm trạng của cha, bình tĩnh giải thích, "Trại nhân giống là một nghề phụ rất tốt, càng nên đứng ra làm chứ ạ."

Thái độ của cha càng thêm cứng rắn:

"Con cứ đi việc của con. Con đi lái xe của con đi, đứa nào thích làm trại nhân giống thì để đứa ấy làm."

"Ông... sao lại ăn to nói lớn... gào tướng lên thế hả?" Mẹ quở trách cha, nhẹ nhàng khuyên giải, "Ông nói chuyện tử tế với con xem nào, phàm sự việc gì cũng phải bàn bạc chứ..."

"Tôi làm lụng ở Phùng Gia Than cả đời, rốt cuộc nhận được kết cục gì, chịu lấy cái kết cục thế nào, bà không thấy hay sao?" Cha chẳng những không nguôi giận trước lời khuyên của mẹ, ngược lại càng nổi đóa hơn, "Bà còn muốn nó làm ở Phùng Gia Than nữa à! Hừ! Lập cái quỷ gì lò gạch với trại giống..."

"Con nó đã bảo không đi đâu!" Mẹ đỡ lời cho con trai, "Nó chỉ bảo là những chuyện đó phải bàn giao cho người ta thế nào thôi mà..."

Mã Câu nhìn khuôn mặt lạnh tanh của cha, kiềm chế bản thân, nuốt lời định nói trở vào. Ngưu Oa vẫn còn đang đợi ở trại chăn nuôi, tuyệt đối không thể cãi nhau với cha vào lúc này. Anh làm ra vẻ không mấy bận tâm, thản nhiên nói:

"Dẫu có là ngày mai đi làm, thì bây giờ con cũng phải đi thu xếp một chút, tối nay vẫn chưa có ai cho bò ăn đâu! Súc vật không thể để đói được..."

"Con tranh thủ thu xếp đi." Cha đứng dậy khỏi khúc gỗ trên mặt đất, giọng điệu dịu lại nhưng thái độ thì càng thêm kiên quyết, "Hai ngày nay, con đem những thủ tục trong tay mình, việc gì cần bàn giao cho Ngưu Oa, việc gì cần bàn giao cho Đức Khoan thì bàn giao cho rõ ràng sòng phẳng. Đỡ cho mình đi rồi lại sinh chuyện rắc rối."

Cha rõ ràng là trước khi anh trở về đã suy tính kỹ càng:

"Con đến công ty ăn uống, trước mắt làm công nhân hợp đồng. Thủ tục hợp đồng cứ để bố lo, bố quen biết nhiều người ở công xã, con đừng bận tâm, hai ngày này bố sẽ làm xong xuôi thủ tục hợp đồng cho con, con cũng bàn giao xong thủ tục ở Đội Ba đi, rồi đến tìm chú An Quốc của con để đi làm."

"Ôi chao! Hóa ra loanh quanh nửa ngày là công nhân hợp đồng à!" Mã Câu cố ý thở dài đầy vẻ thất vọng, "Con còn tưởng là tuyển dụng chính thức chứ..."

"Sau này có cơ hội sẽ chuyển thành công nhân chính thức. Chú An Quốc của con bảo, trên huyện năm nào cũng có chỉ tiêu giải quyết cho những hộ khó khăn trong diện bộ đội phục viên." Cha nói đầy vẻ nắm chắc, "Nói là việc này cứ giao cả cho chú ấy. Con nghĩ mà xem, chú ấy là giám đốc Công ty Ăn uống huyện đấy..."

"Ồ... thế ạ..." Mã Câu đứng dậy, "Vậy con đi đây..."

"Tối nay con bàn giao thủ tục cho Ngưu Oa với Đức Khoan luôn đi." Cha lại giục giã, dặn dò, "Việc này không nên chậm trễ, cẩn thận giữa đường lại đổi ý!"

Mã Câu bước ra khỏi cổng ngõ. Giữa bầu trời đêm tĩnh mịch của thung lũng sông, văng vẳng từng tiếng chim tu hú tha thiết gọi bầy. Cuộc sống chẳng hề bình yên. Trong mái nhà nông dân nhỏ bé ba miệng ăn của họ hiện giờ đang ẩn chứa một mối mâu thuẫn khó lòng điều hòa. Biết phải làm sao đây?

Mùa thu năm ngoái, Phùng Mã Câu, tiểu đội trưởng đại đội vận tải thuộc bộ đội biên phòng Giải phóng quân Nhân dân, phục vụ bảy năm, phục viên trở về Phùng Gia Than. Ngày thứ hai về đến nhà, anh mang nho khô, dưa Hami mang từ Tân Cương về đi thăm vợ chưa cưới. Lội qua con sông nhỏ, hăm hở bước vào sân nhỏ nhà Tiết Thục Hiền ở thôn Tiết Gia Tự, một chuyện khó xử đã xảy ra vào lúc hoàn toàn không có sự chuẩn bị trước.

"Sao anh lại phục viên rồi? Không phải bảo anh được đề bạt làm trung đội trưởng sao?"

"Làm gì có... Anh chưa từng nói câu này..."

"Lưu Mắt Đỏ lừa người ta!" Sắc mặt Tiết Thục Hiền giận đến tái mét, "Hồi trước lúc đính hôn, ông ta nói anh sắp làm trung đội trưởng rồi. Hóa ra là lừa người!"

Mã Câu không mở miệng nổi. Anh không hề biết người mai mối là Lưu Mắt Đỏ từng nói những lời như thế với nhà người ta. Hồi ở bộ đội, quả thực từng có ý định đề bạt anh làm trung đội trưởng. Nhưng rốt cuộc anh lại bị gạt ra. Anh chưa từng nói với cô, đến cả cha mẹ anh cũng chưa từng nói cơ mà! Nhìn vẻ mặt giận dữ hằn học của Tiết Thục Hiền, ngọn lửa trong lòng anh cứ bốc thẳng lên tận cổ họng. Giáo viên trường tiểu học dân lập, ở nông thôn cũng coi như một nghề nghiệp khiến người ta ngưỡng mộ, có cơ hội chuyển thành giáo viên biên chế chính thức của nhà nước. Khi phục viên anh từng thầm lo lắng, liệu người ta có chê bai một người nông dân như mình hay không? Nhưng vạn vạn lần không ngờ tới, vừa bước chân vào cửa đã nghe phải những lời tuyệt tình đến mức này. Đảng viên Đảng Cộng sản Phùng Mã Câu này, dẫu có làm ruộng làm nông dân cũng tuyệt đối không thể chịu đựng sự sỉ nhục khinh miệt như thế! Anh không nói thêm một lời nào nữa, quay người bước thẳng ra khỏi cửa.

Khó khăn của cuộc sống đâu chỉ là trắc trở trong chuyện hôn nhân! Đội nghèo đến mức không móc đâu ra tiền mua thuốc cho súc vật, kiếm cái ngày công lao động như thế thì còn nhuệ khí gì nữa chứ! Chưa đến đợt quyết toán cuối năm, xã viên đã xôn xao bàn tán chuyện bầu cử lại, mọi người đều dồn ánh mắt về phía anh.

"Không làm thì thôi, đã làm thì phải làm cho ra trò ra trống." Anh nói với hai cán bộ mới trúng cử khác là Ngưu Oa và Đức Khoan, "Bằng không thì chi bằng đừng làm."

Ba người cư nhiên đập tay thề hẹn, có chút phong thái kết nghĩa vườn đào. Ba bàn tay nắm chặt lấy nhau, anh khẳng khái tuyên bố:

"Chúng ta phen này là phá nồi dìm thuyền đấy! Người ta coi thường nông dân, chúng ta tuyệt đối không thể tự coi thường bản thân! Ba năm không thay đổi được cục diện Đội Ba, tôi xin Đảng ủy công xã hủy bỏ tư cách đảng viên của tôi..."

Đất đai và trâu bò đã khoán đến từng hộ, xã viên Đội Ba quả thực như phát cuồng, dốc hết tâm sức vùi đầu vào ruộng khoán của mình. Vấn đề cũng nhanh chóng lộ ra, suốt cả mùa xuân dài dằng dặc trước vụ thu hoạch lúa mì, nhân lực lại nhàn rỗi — diện tích đất quá ít, không đủ cho lao động nam nữ trong một gia đình cày cấy! Anh đề xuất mở lò gạch, đủ để cho các chàng trai cô gái Đội Ba có nơi bỏ công sức kiếm tiền; một đại đội trưởng cũ của anh sau khi phục viên chuyển ngành về địa phương công tác, được bố trí làm giám đốc trại nhân giống bò Tần Xuyên. Nhờ mối quan hệ này, người đại đội trưởng cũ đã tạo điều kiện thuận lợi cho đội của bọn họ. Đây là hai nghề phụ rất tốt. Lò gạch đã lập nên, trại nhân giống cũng đã lập nên, giữa lúc kế hoạch thay đổi cục diện nghèo khó của Đội Ba vừa mới mở ra một khởi đầu đầy phấn khởi, thì cha lại muốn anh đi làm công nhân.

Bóng trăng lấp loáng, ngoài làng thoang thoảng vọng lại giọng nói trầm ấm của Đức Khoan đang gọi ai đó, lò gạch tối nay tăng ca mở lò dỡ gạch; Ngưu Oa chắc chắn đang đợi ở trại chăn nuôi để bàn bạc với anh về việc chọn người nuôi bò... Dù thế nào đi nữa, lúc này không thể phân tâm xao nhãng, những vấn đề trong công việc không thể để qua đêm khiến anh không rảnh rang đâu mà suy nghĩ xem có nên đến Công ty Ăn uống huyện làm tài xế hay không. Mã Câu nén chuyện này xuống đáy lòng, sải những bước chân dài, đi về phía đầu phía đông của làng.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.