Sơ Hạ

Lượt đọc: 267 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Tiết 3

❊ ❊ ❊

Ông lão Phùng Cảnh Phiên vừa bước chân ra khỏi cổng, vầng mặt trời chói chang đã nhô cao quá ngọn sào trên đỉnh dốc phía đông. Trong ngõ thôn, trên sân đất, khắp nơi đều có những người lạ mặt quần áo mới tinh đi lại, phần lớn chắc là bà con họ hàng nhà An Quốc. Vẫn chưa đến giờ ngồi vào bàn tiệc, họ đứng bên mép sân, cười nói bàn tán rôm rả, ngắm nhìn cảnh sắc mê hồn của dải thung lũng ven sông nhỏ vừa chớm sang hè. Thật là lắm bạn bè thân thích!

Chà chà! Lão Cảnh Phiên càng kinh ngạc hơn, trên sân đập lúa bỏ không ở phía bắc làng, xe tải lớn, xe jeep nhỏ và những chiếc xe con láng bóng đỗ thành một hàng dài, lại có người lớn họng quát tháo bọn trẻ con trong làng không được sờ mó lung tung... Thật là oai phong biết bao!

Nửa dãy ngõ ngoài cổng nhà Phùng An Quốc đã bị đàn ông, đàn bà, người già, con trẻ của làng này làng khác chen chúc chật ních, chẳng khác nào phiên chợ phiên hội trên trấn Hà Khẩu. Lão Cảnh Phiên lách qua đám đông chen chúc, đi đến dưới mái cổng. Cánh cửa và khung cửa quét sơn đen nhánh, dùng sơn đỏ kẻ thành những đường chỉ thẳng tắp; hai dải câu đối đỏ tươi dài chừng tám thước, dán hai bên khung cửa trên bức tường quét vôi trắng muốt. Ái chà! Dân làm ruộng ở Phùng Gia Than, có nhà ai từng dán câu đối dài đến thế này!

Trong sân dựng một mái lều bạt bằng vải buồm màu xanh lá (dân quê toàn dùng chiếu sậy dựng lán) để che nắng. Bốn phía sân treo đầy những vỏ chăn bằng lụa là gấm vóc và ga trải giường in hoa do bạn bè thân thích, bà con lối xóm tặng, đủ màu rực rỡ, lấp lánh ánh quang, ngôi nhà thường ngày thanh đạm yên tĩnh nay nhìn chẳng khác gì quầy trưng bày vải vóc ở bách hóa. Đài phát thanh (thực ra là máy cát-sét) đang phát những khúc nhạc vui tươi, làm rộn rã thêm bầu không khí hỷ sự. Lão Cảnh Phiên nhìn đến hoa cả mắt, không tài nào nhận ra chiếc vỏ chăn bà lão nhà mình mang sang nhà An Quốc tối qua rốt cuộc đang treo ở xó xỉnh nào.

"Bí thư cũ đến rồi——" có người cất tiếng gọi.

Những người đang bận việc lẫn người rảnh rỗi đều quay đầu lại chào hỏi ông. Lão Cảnh Phiên bỗng thấy trong một dịp thế này có phần câu nệ, không còn ung dung và thản nhiên như những lần đi dự đám cưới của bất kỳ chàng trai nào ở Phùng Gia Than trước đây. Ông hơi ngượng ngùng bước vào trong sân, thấy một đám người vây quanh thầy giáo dạy hợp đồng của trường tiểu học đang dùng bút lông ghi sổ mừng. Thầy giáo ngẩng mặt lên, cười toe toét nói: "Bí thư cũ ơi, bao giờ lo việc cho chú Mã Câu thế? Cũng phải làm hoành tráng như nhà Chủ nhiệm Phùng nhé!"

Mặt lão Cảnh Phiên nóng bừng, lòng chùng xuống, ngoảnh mặt đi nơi khác. Một câu đùa không ác ý của thầy giáo lại va đúng vào vết sẹo trong lòng ông lão. Giây phút bước qua cổng lớn này, sự kích thích dữ dội từ khung cảnh thực tế trước mắt đã sớm khiến ông hối hận và tủi hổ đến mức khó lòng ngẩng đầu lên nổi. Ông ngồi xuống bên chiếc bàn vuông viết chữ của thầy giáo tiểu học, bực bội cười khổ.

"Anh Cảnh Phiên, sao anh lại ngồi đây? Đi, vào trong nhà ngồi."

Phùng An Quốc đứng ngay trước mặt, đôi má cạo nhẵn nhụi ánh lên ánh xanh của chân râu quai nón, mặt mày hồng hào, hai con mắt to híp lại cười nhìn ông, rất mực thật lòng đặt cánh tay mặc áo đồng phục dạ đen lên vai ông, thân mật bá vai đẩy ông đi vào gian nhà trong. Dân cày Phùng Gia Than nhìn hai vị cán bộ khóa đầu từng cùng nhau lập nên hợp tác xã nông nghiệp của thôn, khoác vai cặp cổ đi qua sân, ai nấy đều ném tới những ánh nhìn kỳ lạ: Trang phục và khí độ của hai người chênh lệch nhau xa quá rồi!

Đón lấy điếu thuốc lá cuộn bằng máy vỏ đen do An Quốc đưa cho, lão Cảnh Phiên ngồi xuống, che giấu tâm trạng u ám của mình, gượng gạo dùng giọng chúc mừng nói: "Trăm sự đều thuận lòng cả chứ?"

"Tàm tạm thôi." An Quốc cười vẻ dè giữ, lắc đầu buông một tiếng thở dài, "Haizz! Tôi bảo hai đứa cầm tiền đi Thượng Hải, Hàng Châu chơi một chuyến cho xong! Giờ đang rộ mốt du lịch kết hôn, cũng đỡ cho người nhà nhọc lòng. Bà lão nhà tôi đầu óc cổ hủ, cứ nằng nặc đòi tổ chức ở nhà. Tiền bạc tốn kém chẳng nói, lại làm họ hàng bạn bè chẳng được yên ổn..."

Lão Cảnh Phiên cúi gằm đầu xuống. Cảm giác ưu việt tràn trề trên gương mặt và trong lời nói của Phùng An Quốc lộ rõ đến thế. Người ta chẳng phải lo chuyện con dâu, chẳng phải lo chuyện tiền bạc, chỉ là chút mâu thuẫn nhỏ về cách thức kết hôn mà thôi!

An Quốc đang nói một cách đắc ý thì có người chạy vào báo, bảo rằng có thân thích quan trọng của nhà nào đã tới ngoài cửa, cần ông ta ra đón tiếp.

"Anh cứ ngồi uống trà, hút thuốc nhé." An Quốc đứng dậy, bất đắc dĩ xòe hai tay ra dặn dò, "Tôi lát nữa quay lại ngay, anh em mình nói chuyện cho đã, ngày thường mãi chẳng gặp được nhau."

An Quốc bước ra ngoài cửa. Những người ngồi trong gian nhà trong, nhìn từ trang phục đến cử chỉ, toàn là "người làm công tác" ở các cơ quan hoặc đơn vị nhà nước, chỉ có mình ông Phùng Cảnh Phiên là lão nông dân. Có hai vị cán bộ nọ trông hơi quen mặt, nhưng ông không nhớ nổi tên họ. Ông chẳng có hứng thú trò chuyện dông dài với họ, bèn rít thuốc lá, ngồi thừ ở đó. Chặng đường hơn hai mươi năm trước lúc này lại hiện về mãnh liệt từ tận sâu trong tâm trí——

Hồi Phùng Cảnh Phiên hai mươi lăm hai mươi sáu tuổi, ông đã dựng nên hợp tác xã sản xuất nông nghiệp đầu tiên ở dải thung lũng ven sông nhỏ. Gã trai cày trẻ tuổi mũi cao, mắt sâu ấy thể hiện một tinh thần dâng hiến chí công vô tư khiến người ta phải nể phục, một tác phong công tác nhiệt tình mà vững vàng. Người phụ trách Ban Tổ chức Huyện ủy Hà Khẩu từ lâu đã nhắm trúng hạt giống cán bộ xuất sắc này, vừa lúc hợp tác xã nông nghiệp Phùng Gia Than mới thành lập, liền gửi lệnh điều động xuống Chi bộ xã Hà Tây, điều đảng viên Phùng Cảnh Phiên của Phùng Gia Than sang xã Hà Đông làm Bí thư Chi bộ xã. Cao trào hợp tác hóa nông nghiệp sắp bắt đầu đang cần một lượng lớn cán bộ đắc lực.

Khi Phùng Cảnh Phiên nhận được lệnh điều động, lòng kích động vô cùng. Sự tin tưởng của Đảng khiến người nông dân từng nếm trải bao cay đắng, nhục nhã ở vùng nông thôn Trung Quốc cũ dâng trào bầu nhiệt huyết cách mạng mãnh liệt biết bao! Vì một cuộc họp khẩn cấp, ông từng mấy lần lội qua con sông nhỏ đóng băng giữa đêm khuya để đưa thông báo sang bờ bên kia, chứ không chịu đi vòng qua chiếc cầu độc mộc cách đó hai dặm. Từ Chủ nhiệm Hợp tác xã Nông nghiệp bậc thấp Phùng Gia Than xã Hà Tây lên làm Bí thư Chi bộ xã Hà Đông, nấc thang này lớn thế nào ông đều lường hết, nhưng không sợ. Có cái gì không phải do con người học mà nên đâu? Ông đã đích thân lập nên hợp tác xã nông nghiệp đầu tiên của xã Hà Tây, sang xã Hà Đông triển khai công tác hợp tác hóa, trong lòng ông rất vững vàng, rất tự tin.

Đúng lúc ông đang trù tính cho công việc tương lai ở xã Hà Đông, trong phòng bỗng tràn vào bao xã viên nam nữ của hợp tác xã, nhao nhao lên tiếng:

"Hợp tác xã của chúng ta vừa mới thành lập..."

"Anh mà đi thì sợ xã loạn mất..."

"Anh đi muộn một năm có được không?"

Phùng Cảnh Phiên ngẩn người, cảm động đến nước mắt lưng tròng, há hốc miệng không nói nên lời. Nhìn những gương mặt đàn ông, đàn bà cho đến những cụ già râu ria xồm xoàm, ông bỗng tự hỏi: Phùng Cảnh Phiên ơi Phùng Cảnh Phiên, mày là cái thớ gì, tự mày còn không rõ sao? Nộp không nổi tiền thuế thóc cho quân đội quốc dân, bảo đinh của bảo công sở đè mày xuống, đánh gãy hai cây gậy gỗ liễu; bị bắt lính, hành quân đến Hà Nam, lúc trốn chạy đạn sượt qua vành tai, mày là kẻ được sống lại kiếp thứ hai. Hồi đó mày mà chết thì chẳng khác nào giẫm chết một con kiến. Hồi đó ở Phùng Gia Than, tiếng nói của mày còn chẳng bằng một cái rắm của nhà phú hào. Mà nay mày còn sống, có bao nhiêu bà con lối xóm không nỡ rời xa mày, mày có thể không đoái hoài đến những lời gan ruột của mọi người sao? Ông thật lòng nói với mọi người: "Huyện ủy điều tôi đi đấy chứ! Trước đó chẳng nói với tôi tiếng nào, tôi thật lòng cũng đâu nỡ rời xa hợp tác xã của chúng ta..."

Những xã viên mới gia nhập hợp tác xã còn chưa hiểu chính sách điều động cán bộ trong xã hội mới, họ liền tiến cử ba đại biểu xã viên ngay tại chỗ, thâu đêm chạy đến trụ sở xã Hà Tây để "can gián" với người phụ trách Đảng bộ xã Hà Tây...

Bí thư Chi bộ xã mừng thầm trong bụng. Ông ta cũng lo hợp tác xã thí điểm đầu tiên vừa lập của toàn xã nảy sinh vấn đề làm ảnh hưởng đến phong trào hợp tác hóa nông nghiệp, nên rất vui lòng giữ lại một cán bộ cứng cỏi như Phùng Cảnh Phiên. Thế là, ông ta nhấn mạnh thêm giọng điệu để báo cáo phản ánh tiếng nói của xã viên lên Ban Tổ chức Huyện ủy. Ban Tổ chức Huyện ủy bèn thu hồi lệnh điều động ban đầu, đổi sang điều Phó Chủ nhiệm Hợp tác xã Phùng Gia Than là Phùng An Quốc đi nhậm chức Xã trưởng xã Hà Đông...

"Anh Cảnh Phiên, anh xem... vốn là điều anh đi." Phùng An Quốc khó xử nói, thái độ vô cùng thành khẩn, "Bản lĩnh của tôi không đủ..."

"Hai anh em mình đừng đùn đẩy nữa... mau đi nhậm chức đi!" Cảnh Phiên chân thành khuyên bảo, "Mấy anh em nghèo khó chúng mình có được ngày hôm nay, nằm mơ cũng chẳng dám nghĩ tới. Đảng trọng dụng chúng mình, xã viên tin tưởng chúng mình, chúng mình ở đâu mà chẳng như nhau! Đều là nhu cầu công tác của Đảng cả."

Đó là một bước sai lầm không thể cứu vãn. Lão Cảnh Phiên châm lại điếu thuốc đã tắt, khẽ thở ra một hơi dài. Phùng An Quốc trạc tuổi ông, giờ đang làm Chủ nhiệm Công ty Ăn uống huyện, hai trai một gái lần lượt đi làm việc nhà nước, trong nhà chỉ còn lại một bà vợ sống những ngày tháng an nhàn. Cứ mỗi dịp Tết nhất lễ lạt, con trai dắt con dâu, con gái theo con rể về quê thăm bà mẹ già được nuôi béo tốt trắng trẻo, trong sân dựng ngay ngắn một hàng xe đạp sáng loáng... Hôm nay con trai út của Phùng An Quốc thành hôn, việc lớn cuối cùng của ba đứa con đã hoàn thành. Phùng An Quốc hiện đang sống chuỗi ngày thoải mái biết bao, hèn chi mặt mũi ngày càng hồng hào, vòng eo ngày càng to ra, người ta có gì phải bận tâm đâu!

Còn lão Cảnh Phiên lúc này lại rơi vào bước đường cùng khó khăn tứ bề. Ba mươi năm qua, ông ngập ngụa ở Phùng Gia Than, vẫn mặc chiếc áo kép vải đen do bà lão nhà mình tự tay may từng đường kim mũi chỉ, nhét vào miệng vẫn là cháo ngô xay ăn với dưa muối. Những đày đọa phải chịu trong thời kỳ "Tứ Thanh" và "Cách mạng Văn hóa" thì chẳng buồn nhắc tới nữa, đã qua cả rồi. Điều khiến ông lão khó chịu nhất là hai trai một gái (giống hệt nhà An Quốc) chẳng có đứa nào được an bài vào con đường chính thống. Con trai cả là nông dân, đã lấy vợ sinh con, ra ở riêng, cuộc sống túng thiếu chật vật; con gái tuy làm việc ở xí nghiệp do công xã mở nhưng vẫn ăn lương thực nông nghiệp, bản chất vẫn là nông dân. Giờ chỉ còn lại thằng út Mã Câu, xem ra cũng chắc chắn phải ăn lương thực nông nghiệp cả đời. Thằng Tiết Lão Bát đáng ghét ở Tiết Gia Tự và con gái thứ hai của lão lại dám đưa ra những điều kiện kết hôn khắc nghiệt, sỉ nhục Bí thư Chi bộ Phùng Gia Than cùng con trai ông, thật khiến người ta khó lòng nuốt trôi!

Lão Cảnh Phiên rít thuốc lá, gương mặt co giật đầy đau đớn. Hai ba mươi năm qua, ông không những chẳng thực hiện được viễn cảnh cuộc sống mà mình từng vẽ ra cho các xã viên hồi mới hợp tác hóa, mà còn làm cho ngày tháng của chính gia đình mình trở nên nát bét. Bất kể việc công hay việc tư, trong suốt ba mươi năm ấy, ông chẳng làm nên được trò trống gì! Những người ngồi trong gian nhà trong đến chúc mừng Phùng An Quốc, kẻ hút thuốc, người nhấp trà, nói nói cười cười, khiến ông thấy phản cảm. Từ căn bếp tạm dựng ở sân sau truyền đến tiếng dao thớt xoong chảo leng keng, tiếng mỡ sôi xèo xèo, tiếng trêu đùa cười cợt ầm ĩ. Bầu không khí tràn ngập niềm vui đặc trưng trong những đám cưới vùng quê này chẳng hề lay chuyển được tâm trạng ảm đạm của lão Cảnh Phiên, trái lại chỉ khiến ông cảm thấy ngán ngẩm, ngột ngạt và càng thêm khó chịu.

Phùng An Quốc bước qua ngưỡng cửa, vẫn thở ngắn than dài với vẻ mặt hớn hở: "Úi chà chà! Cái thói tổ chức cưới xin ở nông thôn này phiền phức quá đi mất." Vừa nói, ông ta vừa ngồi xuống bên cạnh Cảnh Phiên, châm một điếu thuốc rồi hào sảng bảo: "Cái việc anh nhờ tôi lo cho thằng Mã Câu, xong rồi nhé!"

"Hả..." Lão Cảnh Phiên thoắt cái ngẩng phắt đầu lên, trừng trừng nhìn vào đôi mắt to của An Quốc. Chuyện trọng đại như thế mà nói ra một cách tùy tiện vậy, không phải là đùa đấy chứ?

"Công ty chúng tôi mới sắm thêm một chiếc xe, đang cần tìm một tài xế. Mã Câu từng lái xe trong quân ngũ, chuyện đó tôi nắm rõ, vừa khéo lắm." Sau khi An Quốc giải thích ngọn ngành, liền thần bí ghé tai ông: "Lắm người tiến cử tài xế cho tôi lắm đấy! Tôi gạt đi hết, bảo là tìm được người rồi..."

Lão Cảnh Phiên xúc động đến mức ngây cả người ra. Việc lớn hàng đầu mà ngày đêm ông cùng bà lão nhắc đi nhắc lại, sốt ruột cũng từng sốt ruột, oán trách cũng từng oán trách, vậy mà đúng vào lúc ông cảm thấy khó chịu nhất, lại được thốt ra một cách nhẹ tênh từ đôi môi mỏng của An Quốc. Cuối cùng ông cũng đợi được ngày này rồi! A!

"Cứ ký hợp đồng làm trước đã, rồi đợi cơ hội chuyển sang biên chế chính thức." An Quốc giải thích, "Hàng năm trên huyện đều có một số chỉ tiêu tuyển công nhân để ưu tiên giải quyết cho những hộ gia đình quân nhân phục viên xuất ngũ gặp khó khăn. Chỉ cần nó làm tốt..."

"An Quốc..." Lão Cảnh Phiên cất tiếng gọi đầy chân thành, cổ họng nghẹn ứ, "Chú đã giúp tôi một việc lớn quá..."

"Anh ơi là anh! Đừng nói lời khách sáo thế!" An Quốc nói đầy nghĩa khí, "Tôi nhìn thấy hoàn cảnh của anh, trong lòng cũng xót xa lắm..."

Hai người đang nói chuyện thì lại có người chạy vào báo, bảo rằng cô dâu sắp vào làng rồi, giục An Quốc ra sắp xếp mọi việc để đón người mới vào cửa.

"Anh Cảnh Phiên, anh phải đọc giấy chứng nhận kết hôn đấy nhé." An Quốc đứng dậy dặn, "Anh là lãnh đạo địa phương mà!"

Lão Cảnh Phiên theo đó bước ra khỏi gian nhà trong, người như vừa được tiêm một liều thuốc kích thích cực mạnh. Mã Câu sang dưới trướng Phùng An Quốc lái xe ô tô, ông thì sẽ đến trang trại bò sữa của công xã chăn bò, chẳng thèm dính líu dầm dề trong cái vũng bùn Phùng Gia Than này nữa! Chủ ý đã định, từ trong lòng cho đến nét mặt, tâm trạng u ám bị quét sạch không còn tăm hơi, chân tay cũng trở nên nhanh nhẹn thoăn thoắt. Ông đứng giữa sân, chỉ huy đám trai tráng kê bàn chuyển ghế, sắp đặt địa điểm làm lễ tân hôn. Ông lại đuổi theo ra tận ngoài cổng lớn, dặn dò cậu thanh niên đang cầm cây sào treo tràng pháo dài ngoằng phải canh cho đúng lúc, đốt pháo nổ vang giòn ngay trước khi người mới bước vào cửa vài bước chân...

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ kanunu8.com
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.