Khi mùa hè đổ bộ xuống thung lũng sông Loire, trời nóng gay gắt hệt như mùa đông lạnh giá tê buốt vậy. Vianne thèm mở cửa phòng ngủ cho không khí tràn vào, nhưng không một ngọn gió nhẹ nào lay động trong cái đêm cuối tháng Sáu nóng nực này. Chị vuốt mớ tóc ẩm ướt khỏi mặt và ngả người xuống cái ghế cạnh giường.

Sophie buột ra tiếng rên rỉ. Vianne nghe thấy tiếng nó gọi “Mẹ ơi” lộn xộn, kéo dài, và chị nhúng mảnh vải vụn vào bát nước để trên cái tủ đầu giường duy nhất còn lại. Nước ấm như mọi vật trong căn phòng trên gác này. Chị vắt mảnh vải, quan sát nước thừa chảy vào bát. Rồi chị đặt mảnh vải ướt lên trán con gái.

Sophie lẩm bẩm gì đó không rõ và bắt đầu giãy giụa.

Vianne ghì con xuống, thì thầm vào tai con những lời yêu thương, cảm thấy hơi nóng ập vào môi chị.

- Sophie, - chị nói, cái tên như một lời cầu nguyên không đầu không cuối. - Mẹ đây. - Chị nhắc đi nhắc lại cho đến khi Sophie dịu lại.

Cơn sốt ngày càng nguy kịch hơn. Sophie ốm đã nhiều ngày nay, nó cảm thấy đau nhức và khó chịu. Ban đầu, Vianne tưởng là một cái cớ để tránh né những việc hai mẹ con cùng chia sẻ: làm vườn, giặt giũ, đóng hộp, khâu vá. Vianne cố làm nhiều hơn không ngừng nghỉ, thu được nhiều hơn. Ngay cả lúc này là giữa hè, chị đã lo cho mùa đông sắp tới.

Buổi sáng nay đã cho Vianne thấy sự thật (và làm chị cảm thấy mình giống một người mẹ tồi vì không nhận ra ngay từ đầu): Sophie ốm, rất nặng. Nó bị quật ngã bởi cơn sốt suốt cả ngày nay, thân nhiệt tăng dần. Con bé không thể nuốt được gì, kể cả nước là thứ cơ thể nó rất cần.

- Con uống nước chanh nhé? - Chị hỏi.

Không có tiếng trả lời.

Vianne cúi xuống và hôn lên bên má nóng bỏng của Sophie.

Thả mảnh vải vào trong cái bát đầy nước, chị đi xuống tầng dưới. Trên bàn ăn, một cái hộp đợi xếp đầy - gói vật dụng cá nhân chị sắp gửi Antoine. Hôm qua chị bắt đầu sắp xếp và định hôm nay xong xuôi sẽ mang đến bưu điện, nếu không vì Sophie trở bệnh nặng hơn.

Chị sắp xuống đến bếp thì nghe thấy tiếng hét của con gái.

Vianne tất tả chạy lên gác.

- Mẹ ơi, - Sophie rền rĩ và ho. Một âm thanh khủng khiếp, lạch cạch. Sophie giãy giụa trên giường, giật mạnh chăn mền, cố đẩy chúng ra. Vianne ra sức làm con gái dịu lại, nhưng Sophie như một con thú hoang, vừa vặn vẹo vừa la hét và ho như xé phổi.

Giá như chị có một ít thuốc Chlorodyne của bác sĩ Collis Browne. Nó trị ho rất hiệu nghiệm.

- Sẽ ổn thôi, Soph. Mẹ đây, - Vianne dỗ dành, nhưng lời lẽ của chị chẳng có tác dụng.

Beck xuất hiện cạnh chị. Chị biết mình nên tức giận vì anh ta ở đây - ở đây, trong phòng ngủ của chị - nhưng chị quá mệt mỏi và hoảng sợ không thể tự dối mình được nữa.

- Tôi không biết giúp con bé ra sao nữa. Trong thành phố không có aspirin hoặc kháng sinh dù phải mua với bất cứ giá nào.

- Không mua được dù đổi bằng ngọc trai?

Chị ngạc nhiên nhìn anh ta:

- Anh biết tôi bán ngọc trai của mẹ tôi ư?

- Tôi sống cùng nhà với chị mà. - Anh ta ngừng một chút. - Tôi biết thế vì công việc của tôi là biết chị đang làm gì.

Chị không biết trả lời ra sao.

Anh ta nhìn xuống Sophie:

- Nó ho suốt đêm. Tôi nghe thấy.

Sophie bỗng lặng ngắt, thế mới càng đáng sợ.

- Nó sẽ khá hơn.

Anh ta thọc tay vào túi và rút ra một lọ kháng sinh nhỏ.

- Đây.

Chị ngước nhìn anh ta. Chị có phóng đại quá không khi nghĩ anh ta đang cứu mạng con gái chị? Hay anh ta muốn chị nghĩ thế? Chị có thể biện minh rằng nó cũng giống như việc nhận đồ ăn từ tay anh ta - xét cho cùng, anh ta cần ăn và công việc của chị là nấu ăn cho anh ta.

Đây là một thiện ý, chỉ thế thôi, và sẽ không có giá nào hết.

- Cầm lấy đi, - Beck nói dịu dàng.

Chị nhận lọ thuốc. Trong một giây, cả hai cùng cầm cái lọ. Chị cảm thấy những ngón tay anh ta áp vào tay chị.

Cái nhìn đăm đăm của họ khóa vào nhau, và một thứ xảy ra giữa họ, một câu đã hỏi và được trả lời.

- Cảm ơn anh, - chị nói.

- Chị không phải cảm ơn.

+++++

- Thưa ngài, Sơn ca đã tới.

Ngài lãnh sự Anh gật đầu:

- Đưa cô ấy vào.

Isabelle vào văn phòng toàn đồ gỗ gụ sẫm màu ở cuối hành lang lộng lẫy. Nàng chưa tới bàn, người đàn ông ngồi sau bàn đã đứng dậy.

- Rất vui gặp lại cô.

Nàng ngồi lún sâu vào chiếc ghế bọc da không thoải mái và nhận cốc brandy ông đưa mời. Lần vượt dãy Pyrénées gần nhất thật khó khăn, dù thời tiết tháng Bảy tuyệt đẹp. Một trong những phi công Mỹ không chịu nghe lệnh của “một đứa con gái” và bỏ khỏi hàng ngũ. Họ được tin anh ta đã bị người Tây Ban Nha bắt giữ. “Người Mỹ ấy mà”, nàng vừa nói vừa lắc đầu. Không cần phải nói thêm. Nàng và người liên lạc của nàng, Ian - bí danh là Thứ Ba - đã làm việc cùng nhau từ khi bắt đầu có con đường trốn thoát mang tên Sơn ca. Được mạng lưới của Paul giúp đỡ, họ đã lập nên hàng loạt nơi trú ngụ an toàn khắp nước Pháp và một đội du kích sẵn sàng liều mình để giúp những người phi công bị bắn hạ trở về quê hương. Nhiều nam nữ công dân Pháp đêm đêm quan sát bầu trời, theo dõi các máy bay gặp nạn và những cái dù lơ lửng rơi xuống. Họ lùng sục các đường phố, nhìn ngó vào các bóng tối, xem xét kỹ càng các nhà kho, chuồng gia súc, tìm những người lính Đồng minh đang ẩn nấp. Một khi đã trở về Anh, các phi công không thể lại bay vì họ đã biết về mạng lưới. Thay vào đó, họ chuẩn bị cho các đồng nghiệp những tình huống xấu nhất, dạy họ những kỹ năng ẩn trốn, hướng dẫn họ cách tìm trợ giúp, cung cấp cho họ tiền franc Pháp, la bàn và ảnh để sẵn sàng làm giấy tờ giả.

Isabelle nhấp một ngụm brandy. Kinh nghiệm đã dạy nàng phải cảnh giác với chất cồn sau mỗi chuyến đi. Nàng hay bị mất nước hơn nàng nghĩ, nhất là trong cái nóng mùa hè.

Ian đẩy một phong bì tới trước nàng. Nàng cầm lấy, đếm những tờ franc trong đó, và nhét tiền vào túi áo khoác.

- Trong tám tháng qua, cô đã đem lại cho chúng tôi tám mươi bảy phi công, Isabelle ạ, - anh nói và ngồi xuống. Chỉ trong phòng này, chỉ có hai người, anh mới gọi tên thật của nàng. Trong các cuộc trao đổi chính thức với MI9, nàng là Sơn ca. Với các nhân viên ở lãnh sự quán và ở Anh, nàng là Juliette Gervaise. - Tôi nghĩ cô nên tiến hành chậm lại.

- Chậm lại?

- Bọn Đức đang lùng sục Sơn ca, Isabelle ạ.

- Đấy là tin cũ rồi, Ian.

- Chúng đang cố thâm nhập con đường trốn thoát của cô đấy. Bọn Đức Quốc xã đang ở ngoài đó, giả vờ là các phi công bị bắn rơi. Nếu cô vớ phải một tên trong bọn chúng...

- Chúng tôi thận trọng mà, Ian. Anh biết điều đó. Tôi đích thân chất vấn từng người. Và mạng lưới ở Paris không dễ mệt mỏi.

- Chúng đang tìm kiếm Sơn ca. Nếu bọn chúng tìm thấy cô...

- Chúng sẽ không tìm thấy. - Nàng đứng dậy.

Anh cũng đứng dậy, và đối diện nàng.

- Cẩn trọng nhé, Isabelle.

- Luôn luôn.

Anh đi vòng quanh bàn, nắm cánh tay Isabelle và dẫn nàng ra khỏi tòa nhà.

Nàng dành chút ít thời gian để thưởng thức vẻ đẹp của bờ biển San Sebastián, tản bộ trên con đường nhỏ bên trên những con sóng bạc đầu đập ầm ầm và tận hưởng những tòa nhà không treo cờ chữ thập ngoặc, nhưng những khoảnh khắc thư giãn đầu óc như thế là một thứ xa xỉ với cuộc sống thường ngày, và nàng không thể cho phép mình kéo dài. Nàng gửi Paul một bức thư qua người đưa tin:

Bác kính mến,

Cháu hy vọng thư này sẽ làm bác vui.

Cháu đang ở nơi ưa thích của chúng ta bên bờ biển.

Các bạn của chúng ta đã tới nơi an toàn.

Ngày mai cháu sẽ đến thăm bà nội ở Paris lúc ba giờ.

Luôn yêu quý bác,

Juliette

Isabelle trở về Paris theo đường vòng, dừng lại ở từng nơi trú ngụ an toàn - ở Carriveau, Brantôme, Pau và Poitiers - để trả tiền cho những người giúp đỡ. Nuôi ăn và cấp quần áo cho các phi công đang ẩn trốn là công việc không hề nhỏ nhoi, và từ khi những người đàn ông, đàn bà, trẻ em (phần lớn là phụ nữ) đã liều cả mạng sống của họ để duy trì con đường trốn thoát, mạng lưới cũng cố gắng để không bị phá sản về tài chính.

Núp kín dưới áo choàng và mũ trùm đầu, chưa lần nào đi qua các con phố ở Carriveau mà Isabelle không nghĩ đến chị mình. Gần đây, nàng bắt đầu nhớ Vianne và Sophie. Hồi ức về những đêm chơi bài hoặc chơi cờ bên lò sưởi, Vianne dạy Sophie đan (hoặc cố dạy), và tiếng cười của Sophie như tráng một lớp men bóng ấm áp. Đôi khi nàng tưởng tượng Vianne sẽ mang đến cho nàng một thứ mà trước kia nàng chưa bao giờ thấy: một gia đình.

Nhưng bây giờ đã quá muộn. Isabelle không thể liều lĩnh đặt Vianne vào tình cảnh nguy hiểm bằng cách xuất hiện ở Le Jardin. Chắc chắn Beck sẽ hỏi nàng làm gì ở Paris mà lâu thế. Có khi anh ta muốn biết chỉ để kiểm tra.

Ở Paris, nàng xuống tàu giữa đám đông dân chúng mắt mờ đục, quần áo sẫm màu trông như trong một bức tranh của Edvard Munch[1] . Lúc đi qua mái vòm dát vàng lấp lánh của cung Invalides, làn sương mù nhẹ bay qua đường phố làm mờ màu sắc cây cối. Hầu hết các hiệu cà phê đã đóng cửa, bàn ghế xếp chồng lên nhau dưới các mái hiên che vải bạt rách. Bên kia đường là căn hộ mà nàng gọi là nhà trong cả tháng qua, một tầng áp mái nhỏ, tối tăm, bẩn thỉu và hiu quạnh ở bên trên một cửa hàng bán thịt lợn bị bỏ hoang. Các bức tường vẫn phảng phất mùi thịt lợn và các loại gia vị.

Nàng nghe thấy tiếng quát Đứng lại! Nhiều tiếng còi rít lên, dân chúng la hét. Vài tên lính Wehrmacht[2] cùng cảnh sát Pháp vây quanh một nhóm nhỏ, họ khuỵu gối và giơ tay lên tức thì. Nàng trông thấy những ngôi sao màu vàng trên ngực họ.

Isabelle đi chậm lại.

Anouk xuất hiện cạnh nàng, khoác tay nàng. "Xin chào" chị nói bằng giọng thân mật, báo động cho Isabelle biết họ đang bị theo dõi. Hoặc ít ra Anouk lo thế.

- Cái kiểu chị xuất hiện và biến mất giống y như một trong các nhân vật ở truyện tranh Mỹ vậy. Cứ như là Cái Bóng.

Anouk mỉm cười.

- Còn kỳ nghỉ gần đây trên núi của cô ra sao?

- Bình thường.

Anouk ngả người gần hơn.

- Chúng tôi nghe tin có một kế hoạch gì đó. Bọn Đức đang tuyển phụ nữ làm công việc văn phòng vào tối Chủ nhật. Trả lương gấp đôi. Mọi chuyện còn bí mật.

Isabelle lấy cái phong bì đầy những giấy bạc franc từ túi mình ra và đưa cho Anouk, chị thả nó vào trong xắc.

- Công việc ban đêm? Việc văn phòng ư?

- Paul đã kiếm một chỗ cho cô, - Anouk nói. - Bắt đầu lúc chín giờ. Xong việc, cô hãy về căn hộ của cha cô. Ông ấy đang đợi cô.

- Vâng.

- Việc này có thể gặp nguy hiểm.

Isabelle nhún vai:

- Có việc gì mà không nguy hiểm?

+++++

Đêm hôm ấy, Isabelle đi bộ xuyên thành phố tới nơi làm việc của cảnh sát quận. Có tiếng rền vang trên vỉa hè dưới chân nàng, âm thanh của xe cộ đang di chuyển ở đâu đó gần đấy. Nhiều xe.

- Cô kia!

Isabelle dừng lại. Nhoẻn cười.

Một tên Đức đi tới, súng trường ở tư thế sẵn sàng. Cái nhìn chòng chọc của hắn xoáy vào ngực nàng, tìm tòi một ngôi sao màu vàng.

- Tôi đi làm đêm nay, - nàng nói và chỉ vào tòa nhà của cảnh sát quận ngay trước mặt. Mặc dù các cửa sổ đều bị che tối, nơi đó đang náo nhiệt. Có nhiều sĩ quan Đức Quốc xã và hiến binh Pháp đi thơ thẩn, ra vào tòa nhà, tạo nên vẻ khác thường trong giờ khuya khoắt này. Trong sân, một dãy dài xe buýt đậu từ đầu này tới đầu kia. Những tài xế túm tụm với nhau, hút thuốc và chuyện gẫu.

Tên cảnh sát hất đầu:

- Đi.

Isabelle giữ chặt cổ chiếc áo choàng màu nâu tẻ ngắt của mình. Mặc dù trời đã ấm lên, tối nay nàng vẫn không muốn bị để ý. Một trong những cách tốt nhất để biến mất là mặc toàn màu nâu, nâu và nâu sẫm. Nàng giấu mái tóc vàng hoe của mình bằng chiếc khăn quàng đen, thắt theo kiểu turban với một cái nơ lớn ở đằng trước, không trang điểm, kể cả tô son môi.

Nàng cúi đầu xuống lúc đi qua đám đàn ông mặc cảnh phục Pháp. Vào hẳn trong tòa nhà, nàng dừng lại.

Đây là một sảnh rộng mênh mông, phía nào cũng có cầu thang và cách mấy bước chân lại có một cửa phòng làm việc, nhưng tối nay trông nó như một công xưởng với hàng trăm phụ nữ ngồi sau những cái bàn kê sát nhau. Điện thoại reo không ngừng và các cảnh sát Pháp đi lại vội vã.

- Cô đến đây giúp việc phân loại phải không? - Một hiến binh Pháp vẻ chán chường ngồi ở cái bàn gần cửa nhất hỏi.

- Vâng.

- Tôi sẽ tìm cho cô một chỗ. Đi với tôi. - Anh ta dẫn nàng đi vòng quanh.

Các bàn làm việc kê xít nhau đến mức Isabelle phải nghiêng người mới lách qua được lối đi chật hẹp tới một cái bàn trống được chỉ. Khi đã yên vị, nàng ngồi khuỷu-sát-khuỷu với những người phụ nữ ở hai bên. Mặt bàn của nàng để kín những hộp đựng thẻ.

Nàng mở hộp thứ nhất và thấy bên trong đầy những thẻ. Rút cái thẻ đầu tiên, nàng chăm chú đọc.

STERNHOLZ, ISSAC

12 phố Rast

Quận 4

Thợ làm guốc

Tiếp đến là danh sách vợ và các con ông ta.

- Cô tách những người Do Thái sinh ở nước khác ra, - một hiến binh nói, nàng không để ý anh ta vẫn theo nàng.

- Gì kia ạ? - Nàng hỏi và rút một thẻ khác. Thẻ này ghi “Berr, Simone”.

- Hộp kia kìa. Cái hộp rỗng ấy. Tách những người Do Thái sinh ở Pháp ra khỏi những người sinh ở các nước khác. Chúng tôi chỉ quan tâm đến bọn Do Thái có nguồn gốc nước ngoài. Đàn ông, đàn bà và trẻ em.

- Tại sao?

- Họ là người Do Thái. Ai cần đến họ? Bây giờ làm việc đi.

Isabelle quay lại chỗ ngồi. Hàng trăm tấm thẻ trước mặt nàng, và trong phòng có ít nhất một trăm phụ nữ. Quy mô của công việc này thật không thể hiểu nổi. Nó có thể có ý nghĩa gì nhỉ?

- Chị ở đây bao lâu rồi? - Nàng hỏi người phụ nữ ngồi bên cạnh.

- Nhiều ngày, - chị ta vừa nói vừa mở một hộp khác. - Lần đầu tiên trong nhiều ngày nay, tối qua các con tôi không bị đói.

- Chúng ta làm gì vậy?

Người đó nhún vai.

- Tôi nghe họ nói gì đó về Chiến dịch Gió xuân.

- Nó có nghĩa là gì?

- Tôi không muốn biết.

Isabelle lật qua những cái thẻ trong hộp. Một cái ở gần cuối khiến nàng khựng lại.

LÉVY, PAUL

61 phố Blandine, nhà C

Quận 7

Nàng đứng dậy nhanh đến nỗi đụng phải người ngồi cạnh, chị ta nguyền rủa vì bị gián đoạn. Những cái thẻ trên bàn nàng trượt ào ào xuống sàn. Ngay lập tức Isabelle quỳ xuống và thu nhặt chúng, nàng liều lĩnh nhét thẻ của ông Lévy vào tay áo.

Lúc nàng đứng dậy, một người nào đó tóm cánh tay nàng và kéo xuống lối đi chật hẹp. Nàng va phải tất cả những người phụ nữ cùng dãy.

Trong khoảng trống cạnh tường, nàng bị vặn hết bên này sang bên khác và đẩy mạnh đến nỗi đập vào tường.

- Tất cả chuyện lộn xộn này là thế nào, hả? - Viên cảnh sát Pháp gầm ghè, nắm cánh tay nàng chặt đến mức để lại một vết tím bầm.

Hắn có thể cảm thấy tấm phiếu dưới tay áo nàng không?

- Tôi xin lỗi. Rất xin lỗi. Tôi cần phải làm việc, nhưng tôi ốm, ông thấy đấy. Bị cúm. - Nàng ho dữ dội hết mức có thể.

Isabelle đi qua hắn và rời khỏi tòa nhà. Ra ngoài, nàng vẫn ho cho đến lúc tới chỗ rẽ. Rồi nàng bắt đầu chạy.

+++++

- Nó có thể có ý nghĩa gì nhỉ?

Isabelle ngó qua tấm che cửa sổ ở căn hộ và chăm chú nhìn xuống đại lộ. Cha nàng ngồi bên bàn ăn, bồn chồn gõ những ngón tay đầy vết mực lên mặt gỗ. Được ở đây lần nữa sau nhiều tháng xa cách thật dễ chịu, nhưng nàng quá bối rối nên không thể thư giãn và tận hưởng cảm giác quen thuộc của căn nhà.

- Chắc con nhầm, Isabelle, - cha nàng nói, ông đã uống cốc brandy thứ hai từ lúc nàng về. - Con nói có hàng ngàn tấm phiếu. Đó là tất cả số người Do Thái ở Paris. Chắc chắn là...

- Ba hãy nghĩ đến ý nghĩa của việc đó, thay vì nghi ngờ tính xác thực của nó. - Nàng trả lời. - Bọn Đức đang thu thập tên, địa chỉ của từng người Do Thái ở Paris sinh tại nước ngoài. Đàn ông, đàn bà và trẻ em.

- Nhưng tại sao? Paul Lévy nguồn gốc Ba Lan, đó là sự thật, nhưng ông ấy đã sinh sống ở đây nhiều thập kỷ. Ông ấy đã chiến đấu cho nước Pháp trong Thế chiến I, em trai ông ấy đã hy sinh vì nước Pháp. Chính phủ Vichy đã quả quyết với chúng ta rằng những cựu chiến binh được che chở khỏi bọn Đức Quốc xã.

- Vianne đã bị yêu cầu lập một danh sách, - Isabelle kể. - Chị ấy bị yêu cầu ghi tên từng giáo viên ở trường là người Do Thái, đảng viên cộng sản và là hội viên Tam điểm. Sau đó tất cả đều bị sa thải.

- Bọn chúng không thể sa thải họ hai lần. - Ông uống cạn cốc và rót cốc nữa. - Và đây là cảnh sát Pháp thu thập tên của họ. Nếu đây là bọn Đức, sự việc sẽ khác.

Isabelle không biết trả lời ra sao. Họ đã nói chuyện này ít nhất ba giờ rồi.

Lúc này đã sắp hai giờ sáng, vẫn không ai phát hiện ra lý do xác đáng về việc chính phủ Vichy và cảnh sát Pháp thu thập tên và địa chỉ của những người Do Thái có nguồn gốc nước ngoài đang sống tại Paris.

Isabelle nhìn thấy một tia sáng lóe bên ngoài. Vén cái mành cao hơn một chút, nàng chăm chú nhìn xuống đường phố tối tăm.

Một dãy xe buýt chạy xuống đại lộ, đèn pha sơn màu tắt hết, trông như một con rết đang di chuyển chầm chậm, duỗi dài qua các khối nhà.

Nàng đã trông thấy những chiếc xe buýt ở bên ngoài trụ sở cảnh sát quận, hàng chục chiếc đỗ trong sân.

- Ba ơi... - Chưa kịp nói hết câu, nàng đã nghe thấy tiếng chân đi lên cầu thang bên ngoài căn hộ.

Một tờ truyền đơn được nhét dưới khe cửa.

Cha nàng rời bàn và cúi nhặt nó lên. Ông mang đến bàn và ngồi xuống cạnh cây nến.

Isabelle đứng sau ông.

Cha nàng ngước lên nhìn nàng.

- Đây là một cảnh báo. Cảnh sát sắp vây bắt tất cả những người Do Thái có nguồn gốc nước ngoài và tống họ đến các trại tập trung ở Đức.

- Chúng ta đang nói đến khi nào cần hành động, - Isabelle nói. - Chúng ta cần che giấu các bạn bè trong tòa nhà.

- Thế thì được ít lắm, - cha nàng đáp. Bàn tay ông run run. Nó đột ngột làm nàng tự hỏi có phải vì những gì ông đã nhìn thấy trong Thế chiến I, những điều ông đã biết còn nàng thì chưa.

- Đó là việc chúng ta có thể làm, - Isabelle nói. - Chúng ta có thể làm cho một số người an toàn. Ít nhất là đêm nay.

- An toàn ở đâu vậy, Isabelle? Nếu cảnh sát Pháp đang tiến hành việc này, chúng ta sẽ mất hết.

Isabelle không trả lời.

Không nói thêm lời nào, họ rời căn hộ.

Bước rón rén thật khó khăn trong một tòa nhà cũ như thế này, và người cha đang đi trước nàng chưa bao giờ biết nhẹ chân. Brandy khiến ông loạng choạng hơn lúc ông dẫn nàng xuống cầu thang hẹp và xoắn, tới căn hộ ngay dưới căn hộ của họ. Vấp hai lần, ông nguyền rủa vì mất thăng bằng. Ông gõ vào cánh cửa.

Ông đợi, đếm đến mười rồi lại gõ. Lần này mạnh hơn.

Rất chậm, cánh cửa từ từ xoay, ban đầu chỉ hơi he hé, rồi sau đó mở hẳn.

- Ồ, Julien, ra là ông, - Ruth Friedman nói. Chị khoác chiếc áo choàng của đàn ông ra ngoài, dài quét đất, bàn chân đi đất thò ra bên dưới. Tóc chị cuốn lô và trùm khăn.

- Chị có thấy tờ truyền đơn đó không?

- Tôi có nhận được một tờ. Là thật sao? - Chị thì thào.

- Tôi không biết, - cha nàng nói. - Nhiều xe buýt đỗ ở đằng trước và xe tải chạy qua ầm ầm suốt đêm. Tối nay Isabelle đã ở trụ sở cảnh sát quận, bọn chúng đang thu thập tên và địa chỉ của những người Do Thái sinh ra ở nước ngoài. Chúng tôi nghĩ chị nên đưa bọn trẻ đến nhà tôi ngay bây giờ. Chúng tôi có chỗ ẩn nấp.

- Nhưng... chồng tôi là tù binh. Chính phủ Vichy đã hứa bảo vệ chúng tôi.

- Em không chắc là chúng ta có thể tin vào chính phủ Vichy, - Isabelle nói với người phụ nữ. - Nhanh lên. Chỉ trốn bây giờ thôi.

Ruth đứng đó một lát, mắt chị mở to. Ngôi sao vàng trên áo khoác là một lời nhắc nhở khắc nghiệt rằng thế giới đã thay đổi. Isabelle nhìn thấy khi chị quyết định. Chị quay gót và ra khỏi phòng. Chưa đầy một phút sau, chị dẫn hai đứa con gái tới cửa.

- Chúng tôi mang theo gì không?

- Không gì hết, - Isabelle nói. Nàng lùa cả nhà Friedman lên cầu thang. Khi họ đã tới căn hộ an toàn, cha nàng dẫn họ vào căn phòng bí mật sau phòng ngủ và đóng cửa lại.

- Con sẽ đến nhà Vizniak, - Isabelle nói. - Đừng để tủ đứng vào chỗ cũ vội.

- Bọn chúng đang ở tầng ba rồi, Isabelle. Con sẽ không bao giờ...

- Khóa cửa trước lại khi con ra khỏi đây. Ba đừng mở, trừ khi nghe thấy tiếng con.

- Isabelle, không...

Nàng đã chạy xuống cầu thang, chỉ vừa chạm tới thành cầu thang trong lúc vội vã. Lúc gần tới chiếu nghỉ tầng ba, nàng nghe thấy nhiều tiếng nói bên dưới.

Bọn chúng đang lên cầu thang.

Đã quá muộn. Nàng vội cúi người, trốn cạnh thang máy.

Hai cảnh sát Pháp bước lên đầu cầu thang. Tên trẻ hơn gõ hai lần vào cửa nhà Vizniak, đợi một chút rồi đá bung cửa. Bên trong, một phụ nữ kêu thét lên.

Isabelle bò gần hơn, lắng nghe.

- ... là bà Vizniak? - Tên cảnh sát bên trái hỏi. - Chồng bà là Emile và các con bà là Anton và Hélène?

Isabelle nhòm qua góc tường.

Bà Vizniak là một phụ nữ đẹp, nước da mịn như kem tươi, mái tóc lộng lẫy chưa bao giờ bù xù hơn lúc này. Bà mặc chiếc áo ngủ bằng lụa tơ tằm mỏng tang viền đăng ten, khi mua chắc nó phải đáng giá cả một gia tài. Bà kéo con trai và con gái lại gần, mắt chúng mở to.

- Gói ghém đồ đạc. Chỉ những thứ cần thiết. Các người phải di chuyển, - Tên cảnh sát già hơn nói, lúc liếc qua danh sách.

- Nhưng... chồng tôi đang bị bắt giam gần Pithiviers. Làm thế nào anh ấy tìm ra chúng tôi?

- Sau chiến tranh, các người sẽ trở về.

- Ồ. - Bà Vizniak cau mày, sục một bàn tay vào mớ tóc rối bù.

- Các con bà là công dân sinh ra tại Pháp, - viên cảnh sát nói. - Bà có thể để chúng lại đây. Chúng không có trong danh sách.

Isabelle không thể trốn được nữa. Nàng đứng dậy và xuống cầu thang tới chiếu nghỉ.

- Tôi sẽ trông nom các cháu thay bà, Lily, - nàng nói, cố giữ cho tiếng mình bình tĩnh.

- Không! - Bọn trẻ đồng thanh hét lên, chúng bám chặt lấy mẹ. Các cảnh sát Pháp quay sang nàng.

- Cô tên gì? - Một tên hỏi.

Nàng lạnh cứng người. Nên nói tên nào đây?

- Rossignol, - cuối cùng nàng nói, mặc dù không có giấy tờ tương ứng, là một lựa chọn nguy hiểm. Song nếu xưng tên Gervaise có thể làm bọn chúng nghi ngờ tại sao nàng lại ở trong nhà này vào lúc gần ba giờ sáng, thò mũi vào việc nhà hàng xóm?

Viên cảnh sát kiểm tra bản danh sách và xua nàng:

- Đi đi. Đêm nay cô không liên quan gì tới tôi.

Isabelle nhìn qua chúng tới Lily Vizniak.

- Tôi sẽ chăm sóc các cháu. Lily dường như không hiểu.

- Cô tưởng tôi sẽ để các con lại chắc?

- Tôi nghĩ...

- Đủ rồi, - viên cảnh sát già hơn quát và dộng báng súng xuống sàn. Hắn nói với Isabelle, - Còn cô, ra ngoài. Đây không phải việc của cô.

- Thưa bà, xin bà, - Isabelle năn nỉ. - Tôi bảo đảm các cháu sẽ an toàn.

- An toàn? - Lily cau mày. - Nhưng với cảnh sát Pháp, chúng tôi được an toàn mà. Chúng tôi đã được cam đoan thế. Một người mẹ không thể để các con mình lại. Có ngày cô sẽ hiểu. - Bà dồn sự chú ý vào bọn trẻ. - Gói ghém vài thứ đi.

❀ ❀ ❀

[1] Edvard Munch (1863-1944): Họa sĩ Na Uy, có những bức tranh và tác phẩm đồ họa miêu tả trạng thái trầm tư hoặc đau khổ của con người.

[2] Quân đội Đức Quốc xã thời kỳ 1935 -1945.