Một ngày giữa tháng Mười một lạnh giá, Isabelle và Gaëton rời Brantôme và lên tàu đi Bayonne. Toa tàu đầy lính Đức phô trương - hơn thường lệ - và khi xuống tàu, họ thấy còn nhiều lính Đức nữa tụ tập trên sân ga.

Isabelle nắm tay Gaëton lúc hai người đi qua những tên lính vận quân phục xanh-xám. Cặp tình nhân trẻ trung lên đường tới thành phố bên bờ biển.

- Mẹ em rất thích ra biển. Em đã kể với anh chưa nhỉ? - Isabelle hỏi lúc họ đi qua hai sĩ quan SS.

- Những đứa trẻ nhà giàu như em được thấy đủ thứ đẹp đẽ. Nàng mỉm cười.

- Gia đình em không giàu, Gaëton ạ, - nàng nói lúc họ đã ở bên ngoài ga.

- Nhưng cũng không nghèo - anh nói. - Anh đã biết cảnh nghèo túng. - Anh ngừng, để câu nói lắng đọng giữa họ, rồi tiếp tục. - Một ngày nào đó có thể anh sẽ giàu. Một ngày nào đó, - Gaëton thở dài, và nàng biết anh đang nghĩ gì. Liệu nước Pháp sẽ có trong tương lai của chúng ta không? Gaëton chậm bước.

Isabelle hiểu cái gì đã thu hút sự chú ý của anh.

- Cứ đi, - anh nói.

Một rào chắn đặt ngay trước mặt họ. Binh lính ở khắp mọi nơi, xách súng trường.

- Có chuyện gì thế? - Isabelle hỏi.

- Chúng đã trông thấy chúng ta, - Gaëton đáp. Anh nắm chặt tay nàng. Họ ung dung đi tới tốp lính Đức.

Một lính gác vạm vỡ, đầu vuông chặn họ lại, hỏi giấy tờ.

Isabelle đưa giấy tờ mang tên Juliette. Gaëton trình giấy tờ giả của mình, nhưng tên lính mải chú ý đến tình hình ở đằng sau anh nên chỉ liếc qua giấy tờ và đưa trả lại.

Isabelle tặng hắn nụ cười ngây thơ nhất.

- Hôm nay có chuyện gì thế?

- Không còn Vùng Tự do nữa, - tên lính nói và xua họ đi.

- Không còn Vùng Tự do? Nhưng...

- Chúng tôi đã tiếp quản toàn bộ nước Pháp, - hắn nói sống sượng. - Không còn phải giả vờ là chính phủ Vichy nực cười của các người chịu trách nhiệm ở khắp nơi nữa. Đi.

Gaëton kéo nàng đi, qua những toán lính dồn đống.

Trong nhiều giờ lúc họ đi, họ bị nhiều xe tải và mô tô Đức bóp còi, vội vã phóng qua.

Mãi đến khi tới thành phố Saint-Jean-de-Luz xinh đẹp bên bờ biển, họ mới có thể thoát khỏi bọn lính Đức Quốc xã đang tập hợp. Họ đi dọc theo đập ngăn nước biển vắng tanh, xây cao hơn hẳn những đợt sóng Đại Tây Dương đập ầm ầm. Bên dưới, một dải cát vàng uốn lượn ngăn cách với đại dương giận dữ, hùng vĩ. Xa xa, một bán đảo xanh tươi màu mỡ rải rác những ngôi nhà xây dựng đúng truyền thống Basque, sườn nhà trắng toát, cửa màu đỏ, mái lợp ngói. Bầu trời một màu xanh lơ nhạt, trong trẻo, với nhiều dải mây căng như dây phơi. Hôm nay không có ai ở đây, cả trên bãi biển lẫn dọc theo đập chắn sóng cổ.

Lần đầu tiên trong nhiều giờ liền, Isabelle hít thở thoải mái.

- Không còn Vùng Tự do là nghĩa lý gì nhỉ?

- Chắc chắn là không tốt rồi. Nó sẽ khiến cho công việc của chúng ta nguy hiểm hơn nhiều.

- Em đã đi xuyên qua Vùng Chiếm đóng.

Nàng nắm chặt tay anh và kéo anh khỏi cái đập. Họ xuống các bậc mấp mô và ra đường.

- Hồi em còn bé, gia đình em thường nghỉ hè ở đấy, - nàng kể. - Trước khi mẹ em mất. Ít nhất đó là điều em nghe được. Em vừa nhớ ra.

Nàng muốn gợi chuyện, nhưng lời lẽ của nàng rơi vào sự im lặng mới mẻ giữa hai người và không được đáp lại. Trong sự lặng lẽ, Isabelle cảm thấy sức nặng ngột ngạt của việc mất anh, dẫu anh đang nắm chặt tay nàng. Tại sao nàng không hỏi anh nhiều hơn trong những ngày họ ở bên nhau, để biết mọi điều về anh? Bây giờ chẳng còn thời gian và cả hai đều biết thế. Họ đi trong sự im lặng nặng nề.

Trong màn sương mù lúc chập tối, Gaëton lần đầu bắt gặp dãy Pyrénées thoáng hiện. Những quả núi lởm chởm, phủ tuyết, vươn lên trên bầu trời xám màu chì, đỉnh núi đầy tuyết có mây bao quanh.

- Khiếp thật. Em vượt những quả núi kia bao nhiêu lần rồi?

- Hai mươi bảy.

- Em thật phi thường, - anh nói.

- Em là thế mà, - nàng nói và cười.

Họ đi lên những đường phố tối tăm, vắng vẻ của Urrugne, trèo lên từng bậc, qua các cửa hàng đóng kín và những quán rượu đầy các ông già. Bên kia thành phố là một con đường đất dẫn đến chân núi. Ít ra họ cũng đến được ngôi nhà đơn sơ nép dưới chân núi tối tăm, ống khói đang tỏa.

- Em không sao chứ? - Gaëton hỏi, anh nhận thấy nàng chậm bước.

- Em sẽ thiếu vắng anh, - nàng nói khẽ. - Anh có thể ở lại bao lâu?

- Đến sáng anh phải đi.

Nàng muốn buông tay anh, nhưng thật khó. Nàng có một nỗi sợ phi lý, ghê gớm là nếu buông anh ra, nàng sẽ không bao giờ chạm đến anh lần nữa và ý nghĩ đó làm nàng tê liệt. Song nàng có việc để làm. Nàng thả tay anh và gõ cửa, ba lần đanh gọn, nhanh và liên tiếp.

Bà chủ mở cửa. Vận quần áo đàn ông, đang hút một điếu Gauloise, bà nói:

- Juliette! Vào đi, vào đi. - Bà lùi lại, đón Isabelle và Gaëton vào phòng chính, có bốn người đàn ông đứng quanh bàn ăn. Ngọn lửa cháy trong lò sưởi, bên trên ngọn lửa là một cái xoong gang đen sì, sôi lục bục, kêu xì xì và nổ lốp bốp. Isabelle ngửi thấy mùi thịt hầm - thịt dê, rượu vang, thịt lợn xông khói thơm ngon, bổ béo, nấm và cây xô thơm. Mùi thơm ngon tuyệt nhắc nàng rằng cả ngày nay nàng chưa ăn gì.

Bà chủ tập hợp cánh đàn ông lại và giới thiệu - có ba phi công RAF và một phi công Mỹ. Ba người Anh đã ở đây nhiều ngày đợi người Mỹ vừa đến hôm qua. Eduardo sẽ dẫn họ vượt núi vào sáng mai.

- Thật vui được gặp cô, - một trong các phi công nói và bắt tay Isabelle như nàng là một cái máy bơm nước. - Cô xinh đẹp đúng như tôi được nghe kể.

Những người đàn ông bắt đầu trò chuyện ngay lập tức. Gaëton thoải mái với họ, như thể anh thuộc về họ vậy. Isabelle đứng cạnh bà Babineau và đưa bà cái phong bì tiền lẽ ra phải đưa từ gần hai tuần trước.

- Cháu xin lỗi vì sự chậm trễ này.

- Cháu có một lý do chính đáng. Cháu cảm thấy ra sao rồi?

Isabelle cử động đôi vai, thử xem.

- Khá hơn rồi. Một tuần nữa, cháu sẽ sẵn sàng vượt núi lần nữa.

Bà đưa cho Isabelle điếu Gauloise. Nàng rít một hơi dài và thở ra, quan sát những người đàn ông lúc này thuộc phận sự của nàng.

- Họ thế nào?

- Thấy người cao, gầy, mũi như hoàng đế La Mã kia không?

Isabelle không thể nín cười.

- Cháu thấy rồi.

- Anh ta tuyên bố mình là một huân tước, công tước gì đó. Sarah ở Pau nói anh ta rắc rối lắm. Không chịu theo lệnh của một cô gái.

Isabelle ghi nhớ điều này. Tất nhiên các phi công không muốn tuân lệnh phụ nữ không phải chuyện hiếm, - dù là thiếu nữ, phu nhân hay gái điếm - và đó luôn là một thử thách.

Bà đưa cho Isabelle một bức thư nhàu nát, dính đất.

- Một người trong bọn nhờ ta chuyển cho cháu cái này.

Nàng vội mở thư, liếc qua nội dung. Nàng nhận ra nét chữ nguệch ngoạc của Henri:

J - bạn cô sống sót sau kỳ nghỉ bên Đức của chị ấy, nhưng chị ấy đang có nhiều khách. Đừng tạt vào. Tôi sẽ trông chừng chị ấy.

Vianne ổn - chị đã được thả sau khi thẩm vấn - nhưng một tên lính khác, hoặc nhiều tên, đang trú đóng ở đó. Nàng vò nhàu tờ giấy và ném vào lửa. Nàng không biết nên thấy nhẹ người hay lo lắng hơn. Theo bản năng, cái nhìn chăm chú của nàng tìm Gaëton, anh đang quan sát nàng trong khi nói chuyện với một phi công.

- Ta đã thấy cách cháu nhìn cậu ấy.

- Ngài huân tước mũi to ấy ư?

Bà Babineau cười phá.

- Ta già nhưng không mù đâu. Anh chàng đẹp trai có cái nhìn ham muốn kia kìa. Cậu ta cũng nhìn cháu hoài.

- Sáng mai anh ấy sẽ ra đi.

- À.

Isabelle quay sang người phụ nữ đã trở thành bạn nàng trong hai năm qua.

- Cháu sợ để anh ấy lao vào vòng hiểm nguy như cháu đang làm.

Ánh mắt của bà già vừa hiểu biết vừa thương cảm.

- Ta sẽ bảo cháu hãy cẩn thận nếu là thời bình. Ta sẽ chỉ ra rằng cậu ta còn trẻ và tham gia một công việc nguy hiểm, mà những thanh niên lâm vào cảnh nguy hiểm thường hay thay đổi. - Bà thở dài. - Nhưng những ngày này chúng ta cảnh giác quá nhiều, sao lại thêm tình yêu vào danh sách kia chứ?

- Tình yêu, - Isabelle nói khẽ.

- Tuy vậy, ta cũng sẽ bổ sung nó, vì ta là một người mẹ và chúng ta không thể giúp chính mình: trong thời chiến một trái tim tan vỡ cũng đau đớn y hệt như trong thời bình. Hãy tạm biệt anh chàng của cháu chu đáo nhé.

+++++

Isabelle đợi cho ngôi nhà im ắng - hoặc im như phòng có những người đàn ông ngủ trên sàn, ngáy và trở mình. Cố thận trọng, nàng chui ra khỏi chăn và đi qua căn phòng chính rồi ra ngoài.

Những ngôi sao lấp lánh trên đầu, bầu trời mênh mông trong quang cảnh tối tăm này. Trăng chiếu sáng những con dê, biến chúng thành những chấm màu trắng bạc trên sườn núi.

Nàng đứng bên hàng rào gỗ, đăm đăm nhìn ra ngoài. Nàng không phải đợi lâu.

Gaëon đến sau nàng, vòng cánh tay quanh nàng. Nàng dựa lưng vào anh.

- Em cảm thấy an toàn trong vòng tay anh, - nàng nói.

Lúc anh không đáp, nàng biết có chuyện không ổn. Trái tim nàng lặng đi. Nàng từ từ quay lại, ngước nhìn anh:

- Chuyện gì vậy?

- Isabelle. - Cách anh nói khiến nàng hoảng sợ. Nàng nghĩ, Không, đừng nói với em, dù là bất cứ chuyện gì, xin đừng nói với em. Trong im lặng, tiếng ồn trở nên dễ nhận thấy - tiếng dê kêu be be, tiếng đập của trái tim, tiếng một tảng đá lăn xuống sườn núi xa xa.

- Cuộc họp đó. Cuộc họp chúng ta đến ở Carriveau, khi em tìm thấy viên phi công ấy?

- Sao? - Nàng hỏi. Trong mấy ngày qua nàng đã quan sát anh cẩn thận, theo dõi từng sắc thái tình cảm trên gương mặt anh, và nàng biết anh sắp nói chuyện gì đó, nhưng sẽ không phải là việc tốt.

- Anh đã bỏ nhóm của Paul. Anh đấu tranh... theo cách khác.

- Khác như thế nào?

- Bằng súng, - anh khẽ nói. - Và bom. Bất cứ thứ gì bọn anh tìm thấy. Anh đã gia nhập một đội du kích sống trong rừng. Công việc của anh là chế tạo chất nổ. - Anh mỉm cười. - Và ăn cắp các bộ phận của bom.

- Quá khứ của anh sẽ giúp cho công việc của anh ở đấy. - Câu trêu chọc của nàng tẻ ngắt.

Nụ cười của anh tắt dần.

- Anh không thể chuyển giấy tờ nữa, Iz. Anh cần làm nhiều hơn. Và... anh nghĩ sẽ không được gặp em một thời gian.

Nàng gật đầu tán thành nhưng nàng vẫn nghĩ: Sao lại thế? Mình sẽ ra đi và rời xa anh ấy bây giờ ư? Nàng đã hiểu điều anh sợ ngay từ ban đầu.

Cái nhìn anh tặng nàng thắm thiết như một nụ hôn. Trong đó, nàng nhìn thấy phản chiếu nỗi sợ của mình. Họ sẽ không bao giờ gặp nhau lần nữa.

- Làm tình với em đi, Gaëton, - nàng nói.

Giống như đây là lần cuối cùng.

+++++

Vianne đứng bên ngoài khách sạn Bellevue trong cơn mưa như trút. Các cửa sổ của khách sạn đều mờ đi, qua màn mưa chị có thể thấy một đám đông những người mặc quân phục màu xanh xám.

Vào đi, Vianne, mi phải ở trong đó lúc này.

Chị thẳng vai lên và mở cửa. Một tiếng chuông leng keng vui vẻ trên đầu, những người trong phòng dừng việc họ đang làm và quay sang nhìn chị. Binh lính, SS, Gestapo. Chị cảm thấy mình như một con cừu sắp bị làm thịt.

Ở bên bàn, Henri ngước lên. Nhìn thấy chị, anh ta bước từ sau bàn ra và nhanh chóng đi qua đám đông tới chỗ chị.

Nắm cánh tay chị, anh rít khẽ:

- Cười đi.

Chị cố làm theo, không chắc mình đã thành công.

Anh dẫn chị đến bàn tiếp đón và buông tay chị ra. Anh nói gì đó - vừa cười vừa nói như một chuyện vui - lúc ngồi xuống bên cái điện thoại đen sì nặng nề và máy đếm tiền.

- Ông cụ nhà chị phải không? - Anh nói to. - Một phòng cho hai đêm?

Chị đờ đẫn gật đầu.

- Đây, để tôi chỉ phòng chúng tôi có cho chị, - Henri nói.

Chị theo Henri ra hành lang và vào một tiền sảnh hẹp. Họ đi qua cái bàn nhỏ xếp hoa quả tươi (chỉ người Đức mới có điều kiện tiêu pha phung phí như thế) và một phòng vệ sinh vắng vẻ. Ở cuối hành lang, anh dẫn chị lên một cầu thang hẹp, vào một phòng nhỏ đến mức chỉ có một chiếc giường đơn và một cửa sổ đã che tối.

Anh đóng cửa lại sau họ.

- Chị không nên ở đây. Tôi đã nhắn là Isabelle ổn.

- Vâng, cảm ơn. - Chị hít một hơi sâu. - Tôi cần giấy tờ tùy thân. Anh là người duy nhất tôi có thể nghĩ ra có khả năng giúp tôi.

Anh cau mày.

- Đó là một yêu cầu nguy hiểm. Cho ai vậy?

- Một đứa trẻ Do Thái đang ẩn trốn.

- Trốn ở đâu?

- Tôi không nghĩ anh muốn biết.

- Không. Không. Nơi đó có an toàn không?

Chị nhún vai, câu trả lời hiển hiện trong im lặng. Ai mà biết nơi nào an toàn hơn?

- Tôi nghe nói Thiếu tá Von Richter đang trú đóng ở nhà chị. Trước kia hắn ở đây. Hắn là một người nguy hiểm. Hận thù và tàn bạo. Nếu hắn bắt được chị...

- Chúng ta có thể làm gì hở Henri, cứ đứng ngoài mà quan sát sao?

- Chị làm tôi nhớ đến em gái chị, - anh nói.

- Tin tôi đi, tôi không phải là một phụ nữ can đảm gì.

Henri lặng im một lúc lâu. Rồi anh nói:

- Tôi sẽ kiếm cho chị giấy tờ còn để trống. Chị phải biết cách tự bịa ra. Tôi quá bận, không thể thêm việc. Hãy rèn luyện bằng cách tự nghiên cứu.

- Cảm ơn anh. - Chị ngập ngừng, nhìn Henri, nhớ đến bức thư anh chuyển cho chị từ nhiều tháng trước và những giả thuyết

Vianne đã đặt ra về em gái lúc đó. Bây giờ chị biết Isabelle đang làm một công việc nguy hiểm ngay từ ban đầu. Một nhiệm vụ quan trọng. Isabelle giữ bí mật với Vianne để bảo vệ chị, dù điều đó khiến chị như một kẻ ngốc. Isabelle đã lợi dụng một thực tế là Vianne dễ tin những điều xấu nhất về nàng.

Vianne tự thấy xấu hổ vì đã dễ dàng tin những lời dối trá đến thế.

- Đừng nói với Isabelle tôi đang làm việc này. Tôi muốn bảo vệ nó.

Henri gật đầu.

- Tạm biệt, - Vianne nói.

Trên đường đi ra, chị nghe thấy anh nói:

- Em gái chị sẽ tự hào vì chị, - Vianne không chậm bước, cũng không đáp lại. Phớt lờ những tiếng huýt sáo, tiếng gọi của bọn Đức, chị rời khỏi khách sạn và về thẳng nhà.

+++++

Hiện giờ toàn bộ nước Pháp đã bị Đức chiếm đóng, nhưng nó chỉ tạo ra một khác biệt nho nhỏ trong cuộc sống hàng ngày của Vianne. Chị vẫn dành cả ngày xếp hết hàng này đến hàng khác. Việc khó nhất của chị là Daniel. Hình như che giấu nó khỏi tai mắt dân làng là một cách khôn ngoan, dẫu những lời nói dối của chị về việc nhận nuôi không bị chất vấn khi chị kể (chị đã kể với mọi người chị gặp, nhưng dân chúng quá mải lo tìm cách sống sót hoặc có thể họ đoán ra sự thật và tán thành, ai mà biết được).

Bây giờ chị để bọn trẻ ở nhà, giấu chúng sau cánh cửa khóa kín. Đồng nghĩa với việc ở trong thành phố, chị luôn giật mình, lo lắng. Hôm nay, khi đã mua được mọi thứ theo phiếu, chị quấn lại cái khăn len quanh cổ và rời cửa hàng thịt.

Bất chấp khí lạnh trên phố Victor Hugo, chị thấy khổ sở và đãng trí vì lo âu, khiến chị mất một lúc mới nhận ra Henri đang đi đằng sau chị.

Anh liếc quanh, ngược xuôi, nhưng trong gió lộng và giá rét, không có ai gần đó. Những cánh chớp lách cách và các mái hiên xao động. Các bàn trong tửu quán vắng teo.

Anh đưa cho chị cái bánh mì que.

- Nhồi đầy khác thường. Cách làm của mẹ tôi.

Chị hiểu. Bên trong có giấy tờ. Chị gật đầu.

- Dạo này bánh mì nhồi đầy rất khó kiếm. Hãy ăn nó một cách khôn ngoan.

- Nếu tôi cần... bánh mì nữa thì sao?

- Nữa ư?

- Có nhiều trẻ em đói lắm.

Anh dừng lại, hôn vào mỗi bên má chị một nụ hôn chiếu lệ.

- Lại đến gặp tôi nhé.

Chị thì thầm vào tai anh:

- Nói với em gái tôi là tôi hỏi thăm nhé. Chúng tôi đã chia tay rất tệ.

Anh mỉm cười.

- Tôi cãi cọ với anh tôi không ngừng, kể cả trong chiến tranh. Nhưng xét cho cùng, chúng tôi vẫn là anh em.

Vianne gật đầu, mong đó là sự thật. Chị đặt cái bánh mì que vào làn, phủ kín bằng mảnh vải lanh, nhét nó cạnh bột làm bánh và bột yến mạch, là những thứ vừa mua được hôm nay. Lúc chị nhìn theo anh đi xa, làn của chị hình như nặng thêm. Nắm chặt quai làn, chị đi xuống phố.

Sắp ra khỏi quảng trường thành phố, chị nghe thấy tiếng nói:

- Bà Mauriac. Thật ngạc nhiên.

Tiếng hắn như dầu đọng thành vũng dưới chân chị, trơn trượt và dai dẳng. Chị liếm môi và xoay vai lại, cố tỏ ra tự tin và không lo lắng. Tối qua hắn trở về, vẻ đắc thắng, khoe khoang tiếp quản toàn bộ nước Pháp mới dễ làm sao. Chị nấu bữa tối cho hắn và đồng bọn, rót vang triền miên cho bọn chúng. Cuối bữa ăn, hắn quẳng hết đổ thừa cho gà. Vianne và các con phải nhịn đói đi nằm.

Hắn mặc quân phục, trang trí nặng trĩu những dấu thập ngoặc và chữ thập sắt, vừa hút thuốc lá vừa thổi khói tạt vào bên trái mặt chị.

- Bà đã mua sắm xong rồi chứ?

- Coi là thế, ngài Thiếu tá. Hôm nay có rất ít thứ, mặc dù chúng tôi có tem phiếu.

- Nếu đàn ông của các người không hèn nhát, có lẽ đàn bà các người sẽ không đói khát như thế.

Chị nghiến răng và mong là trông nó giống một nụ cười.

Hắn soi mói nhìn vào mặt chị, chị biết mặt mình trắng bệch như phấn.

- Bà không sao chứ?

- Tôi ổn, ngài Thiếu tá.

- Cho phép tôi xách làn cho bà. Tôi sẽ tháp tùng bà về nhà.

Chị nắm chặt quai làn.

- Không, không cần đâu...

Hắn chia bàn tay đi găng đen cho Vianne. Chị không còn lựa chọn ngoài việc đặt quai làn bằng liễu vặn xoắn vào tay hắn.

Hắn cầm làn và bắt đầu đi. Chị đành phải đi cạnh hắn, cảm thấy đi cùng một sĩ quan SS qua các con phố ở Carriveau mới lộ liễu làm sao.

Von Richter bắt chuyện. Hắn nói về sự thất bại chắc chắn của quân Đồng minh ở Bắc Phi, về sự hèn nhát của người Pháp và thói tham lam của người Do Thái, về Giải pháp Cuối cùng như thể đây là một cuộc trao đổi giữa đám bạn bè.

Hầu như chị không nhận ra lời lẽ của hắn giữa những bão tố trong đầu chị. Khi đánh bạo liếc vào trong làn, chị thấy cái bánh mì que thò ra dưới mảnh vải lanh đỏ-và-trắng.

- Bà thở như ngựa đua vậy. Bà khó ở à?

Đúng. Phải thế thôi.

Chị cố bật ra một tiếng ho, tay bịt chặt lấy miệng.

- Tôi xin lỗi, ngài Thiếu tá. Tôi mong là không làm phiền ngài, nhưng thật không may, tôi sợ là gần đây đã bị lây cúm từ con trai tôi.

Hắn đứng lại.

- Tôi chẳng đã yêu cầu bà giữ cho mầm bệnh tránh xa tôi rồi sao? - Hắn dúi cái làn vào chị, mạnh đến nỗi đập vào ngực chị. Chị chộp lấy nó và nắm thật chặt, sợ nó rơi để lộ chiếc bánh mì que mở toang, những giấy tờ giả tuột ra bên chân hắn.

- Tôi-ôi xin lỗi. Tôi thật vô ý.

- Tôi sẽ không về nhà ăn tối, - hắn nói và quay gót.

Vianne đứng đó một lát - chỉ đủ lâu cho lịch sự, phòng khi hắn quay lại - rồi chị vội vã về nhà.

+++++

Quá nửa đêm, khi Von Richter đã đi nằm từ rất lâu, Vianne lẻn ra khỏi giường, vào căn bếp vắng vẻ. Chị mang một cái ghế vào phòng ngủ, đóng cửa thật khẽ sau lưng. Chị xách ghế tới cái bàn đầu giường, kéo gần lại và ngồi xuống. Nhờ ánh nến, chị rút trong áo ngực ra những giấy tờ còn để trống.

Chị nghiên cứu kỹ các chi tiết. Rồi rút cuốn Kinh Thánh gia truyền và mở ra. Chị tập ký giả ở những khoảng trống. Lúc đầu vì quá căng thẳng nên chữ chị xiêu vẹo, nhưng càng tập, chị càng cảm thấy bình tĩnh hơn. Khi bàn tay và hơi thở của chị đã vững vàng, chị bịa ra giấy khai sinh mới cho Jean Georges, ghi tên cậu bé là Emile Duvall.

Nhưng giấy tờ mới chưa đủ. Khi chiến tranh kết thúc và Hélène Ruelle trở về thì sao? Nhỡ Vianne không ở đây (trong tình cảnh mạo hiểm này, chị phải cân nhắc đến khả năng khủng khiếp đó), Hélène sẽ không biết tìm con trai ở đâu và tên mà chị đặt cho nó.

Chị cần tạo ra một phiếu, có đủ mọi thông tin - cậu bé thực ra là ai, cha mẹ nó là ai, bất cứ điều gì liên quan. Chị phải nghĩ đến mọi thứ.

Chị rứt ba trang trong cuốn Kinh Thánh và lập một danh sách trên mỗi trang.

Trên trang đầu tiên, chị viết bằng mực đen đè lên những lời cầu nguyện:

Ari de Champlain 1

Jean Georges Ruelle 2

Trên trang thứ hai, chị viết:

1.

Daniel Mauriac

2.

Emile Duvall

Còn trên trang thứ ba, chị viết:

1.

Carriveau. Mauriac

2.

Tu viện Trinité

Chị cẩn thận cuộn từng tờ cho vào một ống nhỏ hình trụ. Ngày mai chị sẽ giấu chúng ở ba nơi khác nhau. Một cái trong lọ bẩn thỉu ở chuồng gia súc, chị sẽ đổ đầy đinh, một cái trong hộp sơn cũ trong nhà kho, còn một cái chị sẽ vùi trong cái hộp ở chuồng gà. Còn các tấm phiếu chị sẽ để lại cho Mẹ Nhất ở tu viện.

Các thẻ và danh sách, khi ghép lại với nhau, sẽ nhận dạng bọn trẻ sau chiến tranh và có thể đưa chúng trở về với gia đình. Lẽ tất nhiên ghi lại bất kỳ thứ gì đều nguy hiểm, nhưng nếu chị không giữ hồ sơ gì - và nếu khả năng xấu nhất xảy ra cho chị -, làm thế nào bọn trẻ được che giấu có thể đoàn tụ với cha mẹ chúng?

Vianne nhìn chằm chặp xuống tác phẩm của chị một lúc lâu, lâu đến nỗi các con đang ngủ trên giường bắt đầu cựa quậy, lẩm bẩm và ngọn nến bắt đầu kêu xèo xèo. Chị ngả người, đặt bàn tay lên cái lưng ấm áp của Daniel để dỗ nó. Rồi chị trèo lên giường với các con. Rất lâu sau, chị mới ngủ được.