Ngày nào cũng thế, trong suốt mùa hè dài, nóng nực năm đó, Vianne thức dậy với một danh sách những việc vặt. Chị (cùng Sophie và Isabelle) trồng lại và mở rộng khu vườn, biến hai cái giá sách bằng gỗ thành chuồng nuôi thỏ. Chị dùng lưới thép mỏng bao quanh giàn dây leo. Giờ đây, nơi lãng mạn nhất trong cơ ngơi trở thành nơi thu lượm phân cho khu vườn. Chị nhận làm công việc cọ rửa cho nhà ông già Rivet ở cuối đường để đổi lấy miếng ăn. Thời gian duy nhất chị thực sự xả hơi và cảm thấy sảng khoái là các sáng Chủ nhật, chị dẫn Sophie đi lễ nhà thờ (Isabelle không chịu dự lễ Mixa), sau đó uống cà phê với Rachel, ngôi trong bóng mát ở sân sau, hai người bạn thân nhất trò chuyện, cười đùa. Thỉnh thoảng Isabelle nhập bọn với họ, nhưng nàng thích chơi với lũ trẻ con hơn là trò chuyện với cánh đàn bà - Vianne thấy thế thật dễ chịu.

Tất nhiên, với chị làm việc vặt là cần thiết, nó là một cách mới để chuẩn bị cho mùa đông dường như còn xa nhưng sẽ tới, giống như một vị khách không mời có thể xuất hiện vào một ngày xấu nhất. Quan trọng hơn, nó giữ cho đầu óc Vianne bận rộn. Khi chị làm vườn, nấu mứt dâu tây hoặc muối dưa chuột, chị không nghĩ đến Antoine và quãng thời gian kể từ lần cuối chị nghe tin về anh. Tình trạng mập mờ gặm nhấm tâm can chị: Anh đã bị bắt làm tù binh? Anh bị thương ở đâu? Hay đã chết? Hoặc một ngày nào đó chị ngước nhìn và thấy anh đang leo lên con đường này, đang mỉm cười?

Chị thiếu vắng anh. Mong mỏi anh. Lo lắng về anh. Những điều đó là các cuộc hành trình ban đêm của chị.

Trong vũ trụ hiện giờ, trĩu nặng những tin xấu và sự im hơi lặng tiếng ngột ngạt, chỉ có một mẩu tin tốt là Đại úy Beck đi vắng rất nhiều trong mùa hè, hết chiến dịch này đến chiến dịch khác. Những khi ấy, mọi việc trong nhà gần như trở lại nếp hàng ngày. Isabelle làm mọi việc cần đến nàng, không hề kêu ca.

Bây giờ là tháng Mười, trời lạnh giá. Vianne thấy mình nhãng trí lúc cùng Sophie đi bộ từ trường về nhà. Chị cảm thấy một bên gót giày sắp long ra, khiến chị hơi loạng choạng. Đôi giày đế thấp bằng da dê non của chị không phải là loại dùng hàng ngày, vậy mà chị đã đi liền mấy tháng qua. Đế giày bắt đầu bong ra ở chỗ ngón chân, làm chị hay bị vấp. Nỗi lo phải thay những đồ như giày dép chẳng bao giờ là xa xôi. Một phiếu phân phối không có nghĩa là có giày hoặc thực phẩm để mua.

Vianne để một tay lên vai Sophie, vừa giữ cho dáng đi của chị vững vàng, vừa giữ con gái ở gần. Lính Đức Quốc xã ở khắp mọi nơi, chúng ngự trên các xe tải, mô tô, mô tô thuyền gắn súng máy. Chúng hành quân trên quảng trường, cao giọng hát bài ca chiến thắng.

Một xe tải quân sự bóp còi và họ vội tránh lên hè khi chiếc xe ầm ầm chạy qua. Thêm nhiều tên Quốc xã nữa.

- Có phải dì Isabelle kia không? - Sophie hỏi.

Vianne liếc về phía ngón tay Sophie. Chắc chắn Isabelle vừa bước ra từ một ngõ hẻm, nắm chặt cái làn. Em gái chị có vẻ... “lén lút” là từ duy nhất đến trong đầu chị.

Lén lút. Hàng chục mảnh nhỏ ghép vào đúng chỗ. Bao điều phi lý bé xíu thành một hình ghép trọn vẹn. Isabelle thường rời Le Jardin vào lúc rạng sáng, sớm hơn cần thiết nhiều. Nàng có hàng lô hàng lốc những lý do quanh co về việc vắng mặt mà Vianne chẳng mấy quan tâm. Nào gót giày gẫy, nào mũ bay mất trong gió phải đuổi theo, một con chó chắn đường làm nàng sợ.

Isabelle lẻn ra ngoài với cậu nào chăng?

- Dì Isabelle! - Sophie réo lên.

Không đợi trả lời - hoặc cho phép - Sophie đã lao bắn ra phố. Nó tránh một nhóm ba tên lính Đức đang chơi bóng.

- Khốn kiếp[1] , - Vianne lẩm bẩm, - xin lỗi, - chị nói và cúi đầu với bọn lính rồi rảo bước băng qua phố.

- Hôm nay dì mua được gì thế? - Chị nghe thấy Sophie hỏi Isabelle lúc nó thọc tay vào cái làn đan bằng cành liễu.

Isabelle đập vào tay Sophie. Đập mạnh.

Sophie kêu ré lên và rụt tay lại.

- Isabelle! - Vianne nói, giọng nghiêm khắc. - Em làm sao thế?

Isabelle đỏ bừng mặt.

- Em xin lỗi. Chỉ vì em mệt quá. Em xếp hàng suốt ngày. Rồi được gì? Một cái xương bê còm nhom, chẳng dính tí thịt nào và một hộp sữa. Nhụt hết cả chí. Song, em không nên thô lỗ thế. Dì xin lỗi, Sophie.

- Nếu em không lẻn ra ngoài sớm thế có lẽ em sẽ đỡ mệt, - Vianne nói.

- Em không lẻn ra, - Isabelle đáp. - Em đến các cửa hàng mua thực phẩm. Em tưởng chị muốn em làm việc đó. Mà này, chúngmình cần một chiếc xe đạp. Đi bộ tới thành phố bằng những đôi giày hỏng thế này em đến chết mất.

Vianne hy vọng chị hiểu em gái đủ để đọc được cái vẻ trong mắt nàng. Mặc cảm có lỗi? Lo âu hoặc thách thức? Nếu không biết rõ hơn, chị sẽ nói là sự tự hào.

Sophie nắm cánh tay Isabelle lúc cả ba lên đường về nhà.

Vianne cố tình phớt lờ những biến đổi ở Carriveau - bọn Đức Quốc xã chiếm quá nhiều chỗ, áp phích dán trên những bức tường đá vôi (những truyền đơn bài Do Thái mới thật kinh tởm), những lá cờ in chữ thập ngoặc đỏ và đen treo trên cửa và cắm ở ban công. Dân chúng bắt đầu tản cư khỏi Carriveau, bỏ lại nhà cửa cho bọn Đức. Có tin đồn rằng họ ra vùng Tự do, nhưng không ai biết chính xác. Nhiều cửa hàng đóng và không mở lại nữa.

Chị nghe thấy tiếng bước chân đi tới phía sau mình, và nói với giọng dửng dưng:

- Đi nhanh lên.

- Chị Mauriac, xin lỗi đã xen ngang.

- Chúa ơi, anh ta đi theo chị ư? - Isabelle thì thầm.

Vianne từ từ quay lại.

- Ngài Đại úy, - chị nói. Nhiều người trên đường phố nhìn Vianne không dứt, mắt họ nheo lại vẻ bất bình.

- Tôi muốn nói tối nay tôi sẽ về muộn và rất tiếc, tôi sẽ không ăn tối, - Beck nói.

- Tiếc quá, - Isabelle nói bằng giọng vừa ngọt ngào vừa đắng ngắt như caramel cháy.

Vianne cười gượng, nhưng thật lòng, chị không biết vì sao anh ta giữ chị lại.

- Tôi sẽ phần anh chút gì đó...

- Ồ không. Không[2] . Chị là người tử tế nhất. - Anh ta im bặt.

Vianne cũng thế.

Cuối cùng, Isabelle thở dài, chán chường:

- Chúng tôi đang trên đường về nhà, ngài Đại úy.

- Tôi có thể làm gì cho anh không, Đại úy? - Vianne hỏi.

Beck đến gần hơn.

- Tôi biết chị lo lắng cho chồng chị, nên tôi đã làm một vài kiểm tra.

- Ồ.

- Tôi rất tiếc phải báo là tin tức không tốt lành. Chồng chị, Antoine Mauriac, đã bị bắt giữ cùng nhiều người đàn ông trong thành phố. Anh ấy đang ở trong một trại tù binh. - Beck đưa cho chị một bản danh sách những cái tên và một xấp bưu thiếp hợp thức. - Anh ấy sẽ không được về nhà.

+++++

Vianne chỉ nhớ được mình đang ra khỏi thành phố. Chị biết Isabelle đang ở bên chị, giữ cho chị thẳng người, giục chị đặt bàn chân này lên trước chân kia, còn Sophie ở bên kia, thỏ thẻ hỏi những câu sắc nhọn như lưỡi câu. Tù binh là gì ạ? ông Đại úy nói bố sẽ không về là thế nào ạ? Không bao giờ à?

Vianne biết là về đến nhà vì mùi hương khu vườn chào đón, hoan nghênh chị. Chị chớp mắt, cảm thấy giống như một người vừa tỉnh khỏi cơn hôn mê, thấy thế giới đã thay đổi vô cùng.

- Sophie, - Isabelle nói kiên quyết. - Pha cho mẹ cháu tách cà phê. Mở lấy hộp sữa đi.

- Nhưng...

- Làm đi, - Isabelle nói.

Khi Sophie đi rồi, Isabelle quay sang Vianne và nâng mặt chị lên bằng đôi tay lạnh giá.

- Anh ấy sẽ không sao đâu.

Vianne cảm thấy mình vỡ tan tành, từng mảnh một, mất máu và xương lúc chị đứng đây, ngẫm nghĩ về thứ mà chị cố tình tránh nghĩ tới: một cuộc sống thiếu vắng Antoine. Chị bắt đầu run, răng chị đánh vào nhau lập cập.

- Vào trong nhà uống cà phê đi, chị, - Isabelle nói.

Vào trong nhà ư? Ngôi nhà của họ ư? Hình bóng của Antoine ở khắp mọi nơi - một vết lõm trên đi văng, nơi anh ngồi đọc sách, cái móc treo áo khoác của anh. Và cái giường.

Vianne lắc đầu, ước có thể khóc được, nhưng mắt chị khô khốc. Thông tin này đã làm người chị rỗng tuếch. Chị không thể thở nổi.

Đột nhiên, chị chỉ nghĩ tới chiếc áo len dài tay của anh mà chị đang mặc. Chị bắt đầu cởi quần áo, lột phăng áo khoác và áo vét - mặc kệ Isabelle hét KHÔNG! - lúc chị giật chiếc áo len qua đầu và vùi mặt vào lớp len mềm, cố tìm hơi hướng của anh trong từng sợi len, mùi xà phòng ưa thích của anh, mùi của anh.

Nhưng chẳng có gì ngoài mùi của riêng chị. Chị hạ tấm áo len xuống và nhìn đăm đăm vào nó, cố nhớ lại lần cuối cùng anh mặc. Chị rút một sợi len lòng thòng, nó tuột vào bàn tay chị thành một vòng len xoắn màu rượu vang. Chị cắn đứt sợi len và thắt nút để giữ nguyên phần tay áo còn lại. Trong những ngày này, len là thứ quý giá.

Những ngày này.

Khi thế giới bước vào cuộc chiến, mọi thứ đều trở nên khan hiếm và chồng chị đã ra đi.

- Chị không biết sẽ sống một mình thế nào đây?

- Chị nói gì vậy? Chúng ta đã sống một mình nhiều năm. Từ khi mẹ mất.

Vianne chớp chớp mắt. Lời lẽ của em gái chị vang lên hơi lộn xộn, như thể chúng chạy sai tốc độ.

- Em mới đơn độc, - Vianne nói. - Chị thì chưa bao giờ. Chị gặp anh Antoine khi chị mới mười bốn tuổi, có thai năm mười sáu và lấy anh ấy khi vừa bước vào tuổi mười bảy. Bố cho chị ngôi nhà này để tống khứ chị. Thế nên, em thấy đấy, chị chưa bao giờ cô đơn. Chính vì thế em là người mạnh mẽ, còn chị... thì không.

- Chị sẽ phải mạnh mẽ, - Isabelle nói. - Vì Sophie.

Vianne hít vào một hơi. Nó là đây. Lý do để chị không nuốt một bát thạch tín hoặc lao vào một đoàn tàu. Chị cầm sợi len xoắn vặn, ngắn ngủn và thắt vào một cành táo. Màu vang đỏ nổi bật trên màu xanh và nâu của lá cây. Bây giờ, mỗi ngày trong vườn, khi đi ra cổng, lúc hái táo chị sẽ phải đi qua cành cây này, trông thấy mẩu len và nghĩ đến Antoine. Mỗi lần chị sẽ cầu nguyện - xin anh và cầu xin Chúa - Hãy về nhà.

- Đi nào, - Isabelle nói, vòng tay quanh người Vianne, kéo chị lại gần. Bên trong, ngôi nhà vang vọng tiếng của người đàn ông không có ở đấy.

+++++

Vianne đứng bên ngoài ngôi nhà bằng đá của Rachel, bầu trời trên đầu màu khói trong buổi chiều muộn, lạnh buốt này. Những chiếc lá cây màu vàng, vàng tươi và đỏ thắm bắt đầu thẫm lại ở rìa. Chẳng bao lâu nữa chúng sẽ rơi xuống mặt đất.

Vianne đăm đăm nhìn cánh cửa, ước giá chị không cần đến đây, nhưng chị đã đọc những cái tên trong bảng danh sách Beck đưa cho chị. Marc de Champlain có tên trong đó.

Rốt cuộc, khi chị lấy hết can đảm gõ cửa, Rachel gần như mở ra ngay lập tức, chị mặc bộ áo xuềnh xoàng, cũ kỹ ở nhà, đi đôi tất len chảy xệ. Chiếc áo len đan mặc lệch, cúc cài không đúng chỗ. Nó làm Rachel nom lệch lạc, cọc cạch.

- Vianne! Cậu vào đi. Sarah và mình vừa làm một chiếc bánh gạo - gần như toàn nước với gelatin, nhưng mình có cho ít sữa.

Vianne gượng cười. Chị để bạn lôi tuột vào bếp và nhận lấy tách cà phê thế phẩm đắng ngắt, là tất cả những gì họ có thể kiếm ra. Vianne đang nhận xét gì đó về chiếc bánh - chị cũng không biết mình nói gì nữa - thì Rachel quay lại và hỏi:

- Có chuyện gì thế?

Vianne đăm đăm nhìn bạn. Chị muốn là người mạnh mẽ - dù chỉ một lần thôi - nhưng chị không thể ngăn những giọt nước mắt đang dâng đầy.

- Con vào bếp đi, - Rachel bảo Sarah. - Nếu nghe thấy em dậy, con lên với em. Còn cậu, - chị bảo Vianne, - đi với mình. - Chị nắm cánh tay Vianne, dẫn bạn qua phòng khách nhỏ rồi vào phòng ngủ của mình.

Vianne ngồi lên giường và ngước nhìn bạn. Lặng lẽ, chị chia ra bản danh sách Beck đưa.

- Họ là tù binh, Rachel ạ. Antoine và Marc cùng nhiều người khác. Họ sẽ không được về nhà.

+++++

Ba ngày sau, một buổi sáng thứ Bảy băng giá, Vianne đứng trong lớp học và chăm chú nhìn đám phụ nữ ngồi sau bàn học quá nhỏ với họ. Trông họ mệt mỏi và hơi cảnh giác. Dạo này, không người nào cảm thấy thoải mái tụ họp. Lệnh cấm trò chuyện về chiến tranh chưa bao giờ được nói thẳng ra, hơn nữa, cánh phụ nữ ở Carriveau đã kiệt sức. Họ dành cả ngày xếp hàng mua số lượng thực phẩm ít ỏi, khi không xếp hàng, họ lục lọi vùng nông thôn hoặc cố đem bán những đôi giày khiêu vũ hoặc chiếc khăn lụa để đủ tiền mua một ổ bánh bằng loại bột mì ngon. Ở cuối phòng, Sophie và Sarah chúi trong góc, dựa lưng vào nhau, đầu gối thu lên, đang đọc sách.

Rachel chuyển đứa con trai đang ngủ từ vai này sang vai kia và đóng cửa lại.

- Cảm ơn tất cả các bạn đã tới. Tôi biết trong những ngày này, làm việc gì cũng khó khăn hơn rất nhiều. - Có tiếng xì xầm trong đám phụ nữ.

- Tại sao chúng tôi lại ở đây? - Bà Fournier chán ngán hỏi.

Vianne bước lên trước. Chị chưa bao giờ thấy hoàn toàn thoải mái với một số người, nhiều người không ưa Vianne khi chị dọn đến đây lúc mới tròn mười bốn tuổi. Khi Vianne “cặp” với Antoine, anh chàng đẹp trai nhất thành phố, họ càng không ưa chị. Tất nhiên những ngày đó đã qua từ lâu, hiện giờ Vianne đã thân thiện với những người này, chị dạy con họ, hay lui tới cửa hàng của họ, nhưng dù vậy, nỗi đau thời thanh niên vẫn đọng lại dư vị khó chịu.

- Tôi nhận được một danh sách các tù binh Pháp là người Carriveau. Tôi rất, rất lấy làm tiếc phải nói với mọi người rằng chồng của các bạn - cả chồng tôi và chồng Rachel - đều ở trong danh sách đó. Tôi nghe nói họ sẽ không được về nhà.

Chị ngừng lại, chú ý đến phản ứng của họ. Nỗi đau khổ và mất mát khiến những khuôn mặt quanh chị biến dạng. Vianne hiểu sự đau đớn ấy qua nỗi đau của mình. Tuy vậy, chị cũng khó mà nhìn họ, và mắt chị lại mờ đi. Rachel bước tới gần, nắm lấy tay chị.

- Tôi có những bưu thiếp cho chúng ta, - Vianne nói. - Những bưu thiếp hợp thức. Vì thế chúng ta có thể viết gửi cho chồng mình.

- Làm thế nào chị có nhiều bưu thiếp thế? - Bà Fournier vừa hỏi vừa lau mắt.

- Chị ấy đã cầu xin anh chàng Đức của chị ấy một đặc ân, - Hélène Ruelle, vợ bác hàng bánh mỉa mai.

- Tôi không cầu xin! Và anh ta không phải là chàng Đức của tôi, - Vianne đáp. - Anh ta là người lính đang trưng dụng nhà tôi. Liệu tôi có để cho những người Đức chiếm Le Jardin không? Cứ bỏ đi và không có gì trong tay? Từng ngôi nhà hoặc khách sạn trong thành phố có một phòng thừa đều bị họ trưng dụng. Trong việc này, tôi không phải là trường hợp đặc biệt.

Tiếng xuỵt và xì xào nhiều hơn. Một số người gật đầu, những người khác lắc đầu.

- Tôi sẽ tự tử trước khi để một trong những tên ấy dọn vào nhà tôi, - Hélène nói.

- Chị sẽ thế ư, Hélène? Có thật không? - Vianne nói. - Chị sẽ giết các con chị trước hay quẳng chúng ra đường cho chúng tự tồn tại?

Hélène ngoảnh đi.

- Chúng đã tiếp quản khách sạn của tôi, - một phụ nữ nói. - Phần lớn là người lịch sự. Một số ít thô thiển. Ngông cuồng.

- Người lịch sự. - Hélène phun ra từng lời. - Chúng ta là những con lợn để giết thịt. Rồi mọi người sẽ thấy. Những con lợn không chống cự tí nào.

- Gần đây tôi không thấy chị đến cửa hàng thịt của tôi, - bà Fournier nói với Vianne, giọng xét nét.

- Em gái tôi đi thay tôi, - Vianne nói. Chị biết đây là lý do bất bình của họ, họ sợ Vianne sẽ được hoặc nhận những đặc quyền đặc lợi mà họ bị khước từ. - Tôi không nhận thức ăn hoặc bất cứ thứ gì của kẻ thù. - Chị bỗng cảm thấy như trở lại hồi đi học, bị những cô gái khác bắt nạt.

- Vianne đang cố giúp đỡ chúng ta, - Rachel nói cứng rắn, đủ để họ ngậm miệng. Chị cầm xấp bưu thiếp từ tay Vianne và bắt đầu phân phát cho họ.

Vianne kiếm chỗ ngồi và chằm chằm nhìn xuống tấm bưu thiếp để trống của mình.

Chị nghe thấy tiếng những cây bút chì sột soạt trên các tấm bưu thiếp khác và chậm rãi, chị bắt đầu viết.

Antoine yêu quý của em,

Mẹ con em khỏe. Sophie lớn nhanh, thậm chí còn làm được nhiều việc vặt, hè này bọn em có thời gian đi chơi ven sông. Mẹ con em nghĩ đến anh trong từng hơi thở và cầu nguyện cho anh khỏe mạnh. Đừng lo gì cho bọn em, và hãy về nhà nhé.

Em yêu anh, Antoine.

Chữ chị nhỏ đến nỗi chị tự hỏi liệu anh có đọc được không.

Hoặc anh có nhận được không.

Hoặc anh còn sống không.

Vì Chúa, chị đang khóc.

Rachel đến cạnh chị, đặt tay lên vai chị.

- Tất cả chúng ta đều cảm thấy điều đó, - chị nói khẽ.

Một lúc sau, đám đàn bà đứng dậy, từng người một. Không nói một lời, họ tiến tới và đưa cho Vianne bưu thiếp của mình.

- Đừng để họ xúc phạm tình cảm của cậu, - Rachel an ủi. - Họ chỉ sợ hãi thôi.

- Mình cũng sợ, - Vianne nói.

Rachel ép tấm bưu thiếp vào ngực mình, những ngón tay chị xòe khắp mảnh giấy nhỏ, vuông vắn, dường như chị cần chạm đến từng góc một.

- Làm sao chúng ta có thể không sợ kia chứ?

+++++

Sau đó, khi họ về Le Jardin, chiếc mô tô ba bánh gắn súng máy của Beck đã đỗ trên cỏ, bên ngoài cổng.

Rachel quay sang bạn:

- Cậu có muốn bọn mình vào cùng cậu không?

Vianne cảm kích vì sự lo lắng trong cái nhìn chăm chú của Rachel, và chị biết nếu chị yêu cầu giúp đỡ, chị sẽ nhận được ngay, nhưng làm sao chị có thể đòi hỏi giúp được?

- Không, cảm ơn cậu. Mẹ con mình không sao. Chắc anh ta quên thứ gì đó và sẽ sớm đi thôi. Dạo này hiếm khi anh ta ở đây.

- Isabelle đâu?

- Một câu hỏi đúng lúc đây. Sáng thứ Sáu nào nó cũng lẻn ra ngoài từ trước bình minh. - Chị ngả gần bạn hơn, thì thào, - mình nghĩ nó đi gặp một chàng nào đó.

- Tốt cho nó.

Nghe thế, Vianne không trả lời.

- Anh ta sẽ gửi bưu thiếp hộ bọn mình chứ? - Rachel hỏi.

- Mình hy vọng thế.

Vianne chăm chú nhìn bạn một lúc lâu. Rồi chị nói:

- Ờ, chúng ta sẽ biết sớm thôi, - và dẫn Sophie vào nhà. Lúc đã ở trong nhà, chị bảo Sophie lên gác đọc sách. Con gái chị đã quen với những chỉ thị kiểu ấy nên chẳng để tâm. Vianne cố giữ cho con gái và Beck tách biệt càng nhiều càng tốt.

Beck đang ngồi trong phòng ăn, giấy tờ trải la liệt trước mặt. Thấy chị bước vào, anh ta ngước nhìn. Một giọt mực từ đầu bút máy rơi xuống thành hình ngôi sao xanh trên tờ giấy trắng trước mặt.

- Chào chị. Hay lắm. Tôi rất mừng là chị đã về.

Chị dè dặt tiến tới, tay cầm chặt gói bưu thiếp. Chúng được buộc lại với nhau bằng một sợi dây đầu thừa đuôi thẹo.

- Tôi... đây là một số bưu thiếp... mà các bạn tôi trong thành phố... viết gửi cho chồng... nhưng chúng tôi không biết gửi đi đâu. Tôi hy vọng là... có lẽ anh có thể giúp chúng tôi.

Chị bứt rứt nhấc hết chân nọ đến chân kia, cảm thấy bị tổn thương sâu sắc.

- Tất nhiên rồi, thưa chị. Tôi rất vui lòng làm việc này giúp các chị. Dù vậy, sẽ mất nhiều thời gian mới xong được. - Anh ta lịch sự đứng dậy. - Thật tình cờ, tôi đang phải lập một danh sách cho cấp trên ở Chỉ huy sở. Họ cần biết tên một số giáo viên ở trường chị.

- Ồ, - chị nói, không hiểu vì sao anh ta lại nói chuyện này với mình. Chưa bao giờ Beck nói về công việc. Lẽ tất nhiên họ thường chẳng mấy khi trò chuyện về bất cứ điều gì.

- Những người Do Thái. Các đảng viên cộng sản. Những người đồng tính. Các hội viên Tam điểm. Các thành viên phái nhân chứng Jehovah.

- Đại úy, anh biết tôi là người Công giáo. Trong trường, chúng tôi không nói chuyện về nhiều vấn đề. Làm sao tôi biết ai là người đồng tính hoặc hội viên hội Tam điểm được.

- Chà. Vậy là chị biết những người kia.

- Tôi không hiểu...

- Tôi nói chưa rõ. Xin lỗi chị. Tôi sẽ vô cùng cảm kích nếu chị cho biết tên các giáo viên trong trường chị là người Do Thái hoặc đảng viên cộng sản.

- Tại sao anh cần những cái tên đó?

- Chỉ là công việc giấy tờ thôi mà. Chị biết người Đức chúng tôi rồi: chúng tôi là những nhà lập danh sách mà. - Anh ta mỉm cười và kéo ghế mời chị.

Vianne đăm đăm nhìn xuống tờ giấy trắng trên bàn, rồi nhìn xấp bưu thiếp trong tay mình. Nếu Antoine nhận được bưu thiếp, anh ấy sẽ hồi âm. Rốt cuộc, chị sẽ biết anh còn sống hay không.

- Đây không phải tin bí mật, thưa Đại úy. Bất cứ ai cũng có thể cho anh những cái tên này.

Anh ta tiến đến gần chị hơn.

- Chị Mauriac, tôi tin rằng với cố gắng nhất định, tôi có thể tìm ra địa chỉ của chồng chị và gửi một bưu kiện hộ chị. Việc này sẽ tin được chứ?

- “Tin được” không phải là một từ đúng, ngài Đại úy. Ý anh là hỏi tôi xem việc đó có chấp nhận được không. Chị đang đánh trống lảng và chị biết thế. Tệ hơn, chị khá chắc là anh ta cũng biết thế.

- Chà. Cảm ơn chị đã kèm cặp cho tôi kỹ càng thứ ngôn ngữ tuyệt hay của chị. Tôi xin lỗi. - Anh ta đưa cho chị cây bút. - Chị đừng lo. Đây chỉ là công việc giấy tờ thôi.

Vianne muốn nói chị sẽ không viết bất cứ cái tên nào, nhưng việc này có là gì đâu? Anh ta dễ dàng lấy thông tin này trong thành phố. Ai cũng biết tên những người thuộc danh sách này. Beck có thể tống chị ra khỏi nhà mình vì sự kháng cự - khi đó chị sẽ làm gì?

Chị ngồi xuống, cầm bút và bắt đầu viết ra những cái tên. Chưa đến cuối danh sách, chị dừng lại và nhấc ngòi bút khỏi tờ giấy.

- Tôi xong rồi, - chị nói nhẹ nhàng.

- Chị còn quên bạn chị.

- Tôi ư?

- Rõ ràng là chị có ý định như thế.

Chị căng thẳng cắn môi và nhìn xuống bản danh sách. Bất chợt, chị thấy mình không nên làm việc này. Nhưng chị có lựa chọn nào đâu? Anh ta có quyền trong ngôi nhà của chị. Nếu chị không tuân theo sẽ xảy ra chuyện gì đây? Thật chậm, cảm thấy nôn nao trong dạ, chị viết cái tên cuối cùng vào danh sách.

Rachel de Champlain.

❀ ❀ ❀

[1] Tiếng Pháp trong nguyên bản.

[2] Tiếng Đức trong nguyên bản.