Tuần lễ tiếp theo là một trong những niềm hạnh phúc gần như không thể chịu nổi của Isabelle. Những cuộc trò chuyện dài bên ánh nến, tay cầm tay, da sát da, những đêm thao thức, khát khao đến đau đớn, làm tình rồi lại thiếp ngủ.

Hôm nay, một ngày như bao nhiêu ngày khác, Isabelle thức giấc vẫn còn mệt và hơi đau. Vết thương trên vai nàng bắt đầu lành, đủ để ngứa và nhức nhối. Nàng cảm thấy Gaëton ở cạnh mình, cơ thể anh ấm áp và rắn chắc. Nàng biết anh đã thức, có lẽ vì hơi thở của anh, hoặc cách bàn chân anh lơ đãng cọ vào chân nàng, hoặc vì sự im lặng. Nàng biết chính xác. Trong những ngày qua, nàng trở thành học trò của anh. Nàng nhận thấy những việc anh đã làm không có gì là quá nhỏ mọn hoặc tầm thường. Nàng liên tục nhắc mình nhớ lấy việc này đến từng chi tiết nhỏ nhất.

Trong đời, nàng đã đọc vô số cuốn tiểu thuyết lãng mạn và mơ ước một tình yêu vĩnh cửu, mặc dù vậy, nàng chưa bao giờ biết rằng một tấm đệm đôi cũ kỹ, giản dị có thể thành cả một thế giới, một ốc đảo. Nàng nghiêng người và với tay qua Gaëton để bật đèn. Trong ánh đèn lờ mờ, nàng nằm sát bên anh, một cánh tay vắt qua ngực anh. Một cái sẹo bé xíu màu bạc cắt qua đường chân tóc lộn xộn của anh. Nàng vươn tay chạm vào nó, đầu ngón tay lần theo nó.

- Anh trai anh ném một hòn đá vào anh. Anh quá chậm, không kịp chúi đầu xuống, - Gaëton kể. - Georges, - anh nói trìu mến, giọng nam cao của anh nhắc Isabelle rằng anh trai Gaëton đang là tù binh.

Gaëton có cả cuộc đời mà nàng hầu như không biết gì. Một người mẹ là thợ may, cha là người nuôi lợn... anh sống trong rừng ở đâu đó, trong một ngôi nhà không có nước máy và chỉ có một căn phòng độc nhất cho tất cả mọi người. Anh trả lời các câu hỏi của nàng về mọi thứ đó, nhưng hầu như không tự nguyện nói gì. Anh bảo anh thích nghe chuyện của nàng, về những cuộc phiêu lưu khiến nàng bị đuổi khỏi nhiều trường như thế nào. Nó hay hơn những câu chuyện của người nghèo khổ chỉ cố xoay xở để sống, anh nói.

Nhưng qua lời lẽ của họ, những câu chuyện trao qua đổi lại, nàng cảm thấy thời gian của họ đang cạn dần. Họ không thể ở đây lâu. Họ đã lưu lại quá lâu. Nàng đã đủ khỏe để di chuyển. Có lẽ không vượt qua được dãy Pyrénées, nhưng chắc chắn nàng không cần nằm trên giường nữa.

Nàng rời bỏ anh sao nổi? Có thể họ sẽ không bao giờ gặp lại nhau lần nữa.

Đó là điểm mấu chốt khiến nàng sợ hãi.

- Anh đã nhận được tín hiệu của nó, em biết không, - Gaëton nói.

Nàng không hiểu ý anh, nhưng nghe thấy sự trống rỗng trong giọng anh và biết đây không phải điềm lành. Nỗi buồn đã đến cùng với việc ở trên giường anh - tương xứng với niềm vui - đang mở rộng.

- Tín hiệu gì? - Nàng hỏi, nhưng nàng không muốn nghe.

- Mỗi lần chúng ta hôn nhau, là một lời từ biệt.

Nàng nhắm mắt lại.

- Ở ngoài kia đang là cuộc chiến, Iz. Anh cần trở lại đấy.

Nàng biết và tán thành, tuy ngực nàng thắt lại.

- Em biết, - nàng chỉ nói được thế, sợ rằng càng tìm hiểu sâu hơn càng làm nàng đau đớn, không thể chịu đựng nổi.

- Có một nhóm đang tập hợp ở Urrugne, - nàng nói. - Em sẽ tới đó khi đêm buông vào thứ Tư, nếu chúng ta may mắn.

- Chúng ta không may mắn, - anh nói. - Lúc này, em phải biết điều đó.

- Anh nhầm rồi, Gaëton. Hiện giờ anh đã gặp em, anh sẽ không bao giờ có thể quên em. Đó mới là việc có ý nghĩa. - Nàng ngả người đợi một nụ hôn.

Anh nói gì đó, dịu dàng, khe khẽ, áp vào môi nàng, có lẽ là “như thế không đủ”. Nàng không quan tâm. Nàng không muốn nghe.

+++++

Tháng Mười một, dân chúng ở Carriveau bắt đầu bận rộn tìm cách sống sót qua một mùa đông nữa. Giờ đây họ hiểu rằng họ đã không hiểu mùa đông: cuộc sống vẫn còn có thể tệ hơn. Chiến tranh đang gây hậu quả khôn lường trên toàn thế giới: ở châu Phi, Liên Xô, Nhật Bản, trên một hòn đảo ở đâu đó tên là Guadalcanal. Với lính Đức đang chiến đấu trên nhiều mặt trận, thực phẩm, khí đốt, điện và mọi thứ nhu yếu phẩm ngày càng trở nên khan hiếm.

Sáng ngày thứ Sáu này đặc biệt rét và ảm đạm. Không phải là một ngày tốt để liều ra ngoài, nhưng Vianne quyết định hôm nay phải là ngày đó. Mất một lúc chị mới đủ can đảm ra khỏi nhà cùng Daniel. Nhưng chị biết đây là việc phải làm. Chị đã cắt tóc thằng bé ngắn gần như trọc, chị mặc cho nó quần áo rộng thùng thình để trông nó bé hơn. Mọi thứ để cải trang cho nó.

Chị ép mình giữ tư thế đàng hoàng lúc đi xuyên qua thành phố, mỗi bên là một đứa con - Sophie và Daniel.

Daniel.

Ở hiệu bánh, chị xếp cuối hàng. Chị nín thở, đợi xem có ai hỏi về thằng bé cạnh mình, nhưng những người phụ nữ xếp hàng đều quá mệt mỏi, đói khát và sợ sệt đến mức không ngước lên được nữa. Cuối cùng, đến lượt Vianne đến trước quầy, Yvette ngước nhìn. Hai năm trước chị là một phụ nữ xinh đẹp, có mái tóc màu đồng óng ả, mềm mượt và cặp mắt đen láy. Giờ đây, ba năm chiến tranh khiến chị già hẳn đi và trông rõ mệt mỏi.

- Vianne Mauriac. Lâu nay tôi không thấy chị và con gái. Chào Sophie, cháu lớn nom cao thế. - Chị ta ngó qua quầy. - Còn cậu bé xinh trai này là ai vậy?

- Daniel, - thằng bé hãnh diện đáp.

Vianne đặt bàn tay run run lên mái đầu lởm chởm của nó.

- Tôi nhận nuôi cháu từ cô em họ của Antoine ở Nice. Cô ấy... mất rồi.

Yvette gạt món tóc quăn khỏi mắt, kéo một dải tóc trong miệng lúc chị nhìn thằng bé chằm chặp. Chị có ba đứa con trai, một đứa không lớn hơn Daniel mấy.

Tim Vianne đập thình thịch trong lồng ngực.

Yvette lùi khỏi quầy. Chị ta đến một cánh cửa nhỏ ngăn cách cửa hàng với lò bánh mì.

- Ông Trung úy, - Yvette nói. - Ông có thể ra đây không?

Vianne nắm chặt quai làn đan bằng cành liễu, như thể nó là các phím dương cầm.

Một tên Đức béo tốt thong thả từ phòng đằng sau bước ra, hai tay ôm đầy bánh mì que mới nướng. Hắn ta nhìn Vianne và dừng lại.

- Chào bà, - hắn nói, đôi má như quả táo phùng lên vì miệng đầy ắp.

Vianne chỉ gật đầu.

Yvette nói với tên lính:

- Hôm nay không có bánh mì nữa đâu, ông Trung úy. Nếu tôi làm thêm, tôi sẽ để dành cho ông và quân của ông. Người đàn bà khốn khổ này không thể có lấy một cái bánh mì que cũ.

Cặp mắt của tên lính nheo lại, tán thưởng. Hắn tiến tới Vianne, bàn chân phẳng lì của hắn nện thình thịch xuống sàn đá. Không nói lời nào, hắn thả chiếc bánh mì que ăn dở vào làn của chị. Rồi hắn gật đầu và ra khỏi cửa hàng, một cái chuông nhỏ kêu leng keng lúc hắn đi ra.

Khi chỉ còn lại họ, Yvette đến gần Vianne, gần đến nỗi chị phải cưỡng ý muốn lùi lại.

- Tôi nghe nói bây giờ có một sĩ quan SS ở trong nhà chị. Có chuyện gì xảy ra với ông Đại úy điển trai thế?

- Ông ấy đã biến mất, - Vianne nói, bình thản. - Không ai hay biết gì.

- Không ai ư? Tại sao họ đưa chị đi thẩm vấn? Mọi người đều thấy chị vào đấy.

- Tôi chỉ là một người nội trợ. Tôi thì có thể biết gì những việc như thế?

Yvette chăm chú nhìn chị một lúc lâu hơn, lặng lẽ đánh giá Vianne. Rồi chị ta lùi lại:

- Chị là một người bạn tốt, Vianne Mauriac, - chị ta khẽ nói.

Vianne gật đầu ngắn gọn và lùa các con ra cửa. Những ngày dừng lại trò chuyện với bạn bè trên phố không còn nữa. Giờ đây chỉ liếc mắt cũng đủ nguy hiểm, trò chuyện thân tình chỉ xoay quanh bơ, cà phê và thịt lợn.

Bên ngoài, Vianne dừng lại trên một bậc đá nứt nẻ, từ vết nứt mọc lên một vạt cỏ tươi tốt phủ đầy sương giá. Chị mặc áo khoác mùa đông may bằng khăn phủ giường thêu. Chị may theo mẫu trong một tạp chí: phần che ngực may hai lớp, dài đến gối, ve áo rộng và bộ khuy lấy từ chiếc áo vét bằng vải tuýt Harris ưa thích của mẹ chị. Chiếc áo đủ ấm cho hôm nay, nhưng chẳng bao lâu nữa chị sẽ cần nhiều lớp báo lót giữa áo len và áo khoác.

Vianne quàng lại khăn quanh đầu và buộc nút chặt hơn dưới cằm, lúc luồng gió lạnh giá đập vào mặt chị. Lá cây bay la đà qua lối đi bằng đá, nhào lộn qua bàn chân đi ủng của chị.

Chị nắm chặt bàn tay đi găng của Daniel và bước ra đường phố. Ngay lập tức, chị biết có chuyện không ổn. Nhiều lính Đức và hiến binh Pháp ở khắp mọi nơi - trong ô tô, trên xe máy, đi đều bước trên đường phố băng giá, tụ tập thành tốp trong các hiệu cà phê.

Dù ở đây có xảy ra chuyện gì đi nữa cũng không thể là chuyện tốt, và cách hay nhất là tránh xa bọn lính, nhất là từ khi quân Đồng minh thắng lợi ở Bắc Phi.

- Đi nào, Sophie, Daniel. Chúng ta về nhà thôi.

Chị thử rẽ sang phải ở góc phố nhưng thấy đường phố đã bị chặn. Nhìn ngược ngó xuôi, các cánh cửa trên phố đều khóa, cánh chớp đóng chặt. Các quán rượu vắng tanh. Một cảm giác đe dọa khủng khiếp lởn vởn trong không khí.

Chị thử đi xuống phố tiếp theo cũng bị chặn nốt. Hai tên lính Đức Quốc xã đứng gác ở đó, súng trường lăm lăm chĩa vào chị. Đằng sau chúng, lính Đức hành quân trên phố tới chỗ họ, đội hình bước đi theo kiểu chân ngỗng.

Vianne cầm tay các con và kéo chúng đi nhanh hơn, nhưng hết phố này đến phố khác đều bị chặn và canh gác. Rành rành là có một kế hoạch hẳn hoi. Nhiều xe tải và xe buýt chạy ầm ầm trên các đường phố lát đá cuội tới quảng trường thành phố.

Vianne tới quảng trường và dừng lại, chị thở dồn, kéo bọn trẻ gắn vào bên chị.

Địa ngục. Những chiếc xe buýt xếp thành hàng, nhả các hành khách - tất cả đều đeo ngôi sao màu vàng. Phụ nữ, trẻ em bị thúc, đẩy, lùa vào quảng trường. Lính Đức Quốc xã đứng ở vòng ngoài, một đường rìa tuần tra ghê sợ và khủng khiếp, trong khi cảnh sát Pháp kéo tuột mọi người ra khỏi xe buýt, giật nữ trang trên cổ phụ nữ, xô đẩy họ bằng cách chĩa súng.

- Lão kia! - Một hiến binh quát một ông già cách Vianne không xa. - Đứng lại!

Ông lão râu hoa râm nặng nhọc dựa vào cây gậy và quay sang viên cảnh sát đang giận dữ sải bước qua Vianne.

Hắn túm lấy quần ông già. Ông già cố giữ lại, nhưng tên cảnh sát xô ông mạnh đến nỗi ông đâm sầm vào một tủ kính bày hàng làm nó vỡ tan. Tên cảnh sát giật quần ông già xuống, để lộ dương vật cắt bao quy đầu. Nhìn thấy thế, hắn quật ông già bằng báng súng, mạnh đến nỗi ông ta bay tung.

- Mẹ! - Sophie hét lên.

Vianne vội đưa tay bịt chặt miệng con gái.

Bên trái chị, một cô gái bị đẩy xuống đất rồi bị túm tóc kéo xềnh xệch qua đám đông.

- Vianne?

Chị quay ngoắt lại, thấy Hélène Ruelle xách cái va li nhỏ bằng da và nắm tay một cậu bé. Đứa con trai lớn hơn đứng sát bên chị ta. Một ngôi sao màu vàng rách tả tơi xác định nhân thân của họ.

- Nhận các con trai tôi nhé, - Hélène tuyệt vọng nói với Vianne.

- Ở đây ư? - Vianne nói và liếc quanh.

- Không, mẹ ơi, - đứa lớn nói. - Bố đã dặn con trông nom mẹ. Con không bỏ mẹ đâu. Nếu mẹ bỏ tay con ra, con sẽ đi theo mẹ. Chúng ta ở cùng nhau thì tốt hơn.

Đằng sau họ, có tiếng còi rít lanh lảnh.

Hélène xô đứa bé hơn vào Vianne, đẩy nó mạnh đến nỗi đập vào Daniel.

- Tên nó là Jean Georges, giống tên bác nó. Tháng Sáu này nó lên bốn. Chồng tôi là người Bourgogne[1] .

- Tôi không có giấy tờ cho nó... chúng sẽ giết tôi nếu tôi nhận thằng bé.

- Mụ kia! - Một tên Đức Quốc xã quát Hélène. Hắn đến sau lưng chị ta, túm tóc và gần như giật mạnh. Chị đổ sập vào đứa con trai lớn, nó cố giữ cho mẹ thẳng người lên.

Sau đó Hélène và con trai chị mất hút, lẫn vào đám đông. Thằng bé ở bên Vianne, rền rĩ: “Mẹ ơi!” và khóc thút thít.

- Chúng ta phải đi thôi, - Vianne bảo Sophie. - Ngay bây giờ. - Chị nắm tay Jean Georges, chặt đến mức thằng bé càng khóc dữ hơn. Mỗi lần nó gọi: “Mẹ ơi!” là chị lại nao núng và năn nỉ nó im lặng. Họ vội vã đi lên một con phố rồi xuống phố khác, tránh các rào chắn và bọn lính đang phá cửa và lùa dân Do Thái vào quảng trường. Họ dừng lại hai lần và được phép đi qua vì không có ngôi sao vàng đính trên quần áo. Chị phải đi chậm lại trên con đường lầy bùn, nhưng chị không dừng kể cả khi hai đứa con trai bắt đầu khóc.

Cuối cùng đến Le Jardin, Vianne mới dừng lại.

Chiếc Citroën màu đen của Von Richter đỗ ở đằng trước.

- Ôi không, - Sophie nói.

Vianne nhìn xuống đứa con gái đang hoảng sợ của chị và thấy nỗi sợ của chính mình trong cặp mắt của người chị thương yêu, ngay lập tức chị biết mình phải làm gì.

- Chúng ta phải cố cứu thằng bé, nếu không chúng ta sẽ là người xấu, - chị nói. Đúng là thế. Chị không muốn đưa con gái vào chuyện này, nhưng chị có lựa chọn nào khác nữa đâu? - Mẹ phải cứu đứa trẻ này.

- Bằng cách nào?

- Mẹ vẫn chưa biết, - Vianne thú nhận.

- Nhưng Von Richter...

Dường như bị nhắc đến tên mình, tên Đức Quốc xã xuất hiện ở cửa trước, trông rõ nhặng xị trong bộ quân phục.

- À, bà Mauriac, - hắn nói, nheo mắt lại lúc đến gần chị. - Ra là bà.

Vianne cố giữ bình tĩnh.

- Chúng tôi vào thành phố để mua sắm.

- Không phải là một ngày tốt để làm việc đó. Bọn Do Thái đang bị thu gom để trục xuất. - Hắn đến chỗ chị, ủng nện xuống lớp cỏ ướt. Đằng sau hắn, cây táo rụng hết lá, những mẩu vải dập dờn trên các cành cây trơ trụi. Đỏ. Hồng. Vàng. Trắng. Và một mẩu mới màu đen cho Beck.

- Thằng bé xinh xắn này là ai vậy? - Von Richter hỏi, ngón tay đi găng đen của hắn chạm vào má đứa trẻ đầy vệt nước mắt.

- Con trai của b-bạn tôi. Mẹ nó vừa chết trong tuần vì bệnh lao. Von Richter lảo đảo lùi lại, như thể chị vừa nói là bệnh dịch hạch.

- Tôi không muốn đứa trẻ này ở trong nhà. Hiểu không? Bà phải đưa nó vào trại mồ côi ngay lập tức.

Trại mồ côi. Mẹ Marie-Therese.

Chị gật đầu.

- Tất nhiên rồi, ngài Thiếu tá.

Hắn phẩy tay như muốn nói Đi đi, ngay bây giờ. Hắn dợm bước đi. Rồi dừng lại và xoay người đối diện với Vianne:

- Tôi muốn tối nay bà ở nhà nấu bữa tối.

- Tôi luôn ở nhà, thưa Thiếu tá.

- Ngày mai chúng tôi ra đi, và tôi muốn bà cho tôi và người của tôi ăn một bữa ngon lành trước khi chúng tôi đi.

- Ra đi ư? - Chị hỏi, lóe lên một tia hy vọng.

- Ngày mai chúng tôi chiếm nốt phần còn lại của nước Pháp. Sẽ không còn Vùng Tự do nữa. Đây là vấn đề thời gian thôi. Để người pháp tự trị là một trò đùa. Chào bà nhé.

Vianne vẫn đứng im, nắm bàn tay đứa trẻ. Chị nghe thấy tiếng cánh cổng mở cót két rồi sập lại, át tiếng khóc của Jean Georges. Sau đó là tiếng ô tô nổ máy.

Lúc hắn đi rồi, Sophie hỏi:

- Mẹ Marie-Therese sẽ giấu nó chứ?

- Mẹ hy vọng thế. Đưa Daniel vào trong nhà và khóa cửa lại. Đừng mở cho ai ngoài mẹ. Mẹ sẽ về ngay khi có thể.

Sophie bỗng nhiên già hẳn so với tuổi, khôn ngoan hơn tuổi.

- Chúc mẹ may mắn.

- Chúng ta sẽ xem, - câu nói là mọi hy vọng Vianne để lại.

Lúc bọn trẻ đã an toàn trong nhà, cửa đã khóa, chị nói với cậu bé cạnh chị:

- Jean Georges, chúng ta đi dạo nào.

- Đến với mẹ cháu chứ?

Chị không thể nhìn thằng bé.

- Đi nào.

+++++

Lúc Vianne và thằng bé vào thành phố, mưa bắt đầu rơi không ngừng.

Jean Georges hết khóc lại kêu ca, nhưng Vianne quá căng thẳng nên không nghe thấy gì.

Sao chị có thể đề nghị Mẹ Nhất liều nhận việc này?

Sao chị không thể?

Họ đi qua nhà thờ tới tu viện khuất đằng sau nó. Hội các xơ ở dòng tu St. Joseph bắt đầu năm 1650 với sáu phụ nữ cùng khuynh hướng, chỉ muốn phục vụ người nghèo trong cộng đồng. Họ đã phát triển tới hàng ngàn thành viên khắp nước Pháp cho đến khi các cộng đồng tôn giáo bị nhà nước cấm đoán trong cách mạng Pháp. Một vài người trong sáu bà xơ ban đầu đã trở thành kẻ tử vì đạo, bị chém đầu vì đức tin của mình.

Vianne đến cửa trước của tu viện và nhấc cái vòng sắt nặng, để nó rơi đập vào cánh cửa gỗ sồi, phát ra tiếng loảng xoảng.

- Tại sao chúng ta đến đây? - Jean Georges rên rỉ. - Mẹ cháu có ở đây không?

- Xuỵt.

Một bà xơ trả lời, gương mặt đầy đặn, dịu dàng khuôn trong tấm khăn trùm màu trắng và mũ trùm đen của tấm áo tu nữ.

- À, Vianne, - xơ nói và mỉm cười.

- Xơ Agatha, con có thể nói chuyện với Mẹ Nhất được không ạ?

Xơ lùi lại, tấm áo tu nữ sột soạt trên sàn đá.

- Để ta xem. Hai con ngồi trong khuôn viên nhé?

Vianne gật đầu:

- Cảm ơn xơ. - Chị và Jean Georges đi xuyên tu viện lạnh lẽo. Đến cuối một hành lang có khung vòm, họ rẽ trái rồi ra vườn. Khu vườn có kích thước vừa phải, vuông vắn, với lớp cỏ màu nâu phủ băng giá và một đài phun nước hình đầu sư tử, vài cái ghế dài bằng đá đặt rải rác. Vianne ngồi xuống một trong những cái ghế dài lạnh ngắt tránh mưa và kéo thằng bé đến bên mình.

Chị không phải đợi lâu.

- Vianne, - Mẹ Nhất nói và tiến tới, tấm áo tu hành của Mẹ kéo lê trên cỏ, các ngón tay khép lại quanh cây thánh giá lớn lủng lẳng trên một sợi dây quanh cổ. - Ta mừng được gặp con. Đã quá lâu rồi. Cậu bé này là ai vậy?

Cậu bé ngước lên:

- Mẹ cháu ở đây ạ?

Vianne bắt gặp một vẻ riêng trong cái nhìn chăm chú của Mẹ Nhất

- Tên cháu bé là Jean Georges Ruelle, thưa Mẹ. Con sẽ nói riêng với mẹ nếu có thể.

Mẹ Nhất vỗ tay và một tu nữ trẻ xuất hiện, đưa cậu bé đi. Khi chỉ còn lại họ, Mẹ Nhất ngồi xuống cạnh Vianne.

Vianne không thể nắm được ý nghĩ của mẹ, vì thế cả hai cùng im lặng.

- Ta rất tiếc cho Rachel, bạn con.

- Và nhiều người khác nữa, - Vianne nói.

- Chúng ta đã nghe nhiều tin đồn khủng khiếp từ đài London về những chuyện diễn ra trong các trại.

- Có lẽ Đức Giáo hoàng của chúng ta...

- Người im lặng trong vấn đề này, - Mẹ Nhất nói, giọng nặng nề vì thất vọng.

Vianne hít một hơi sâu.

- Hôm nay Hélène Ruelle và con trai lớn của chị ấy đã bị trục xuất. Jean Georges còn lại một mình. Mẹ nó... để nó lại với con.

- Để nó lại với con ư? - Mẹ Nhất ngập ngừng. - Có một đứa trẻ Do Thái trong nhà là việc rất nguy hiểm, Vianne.

- Con muốn bảo vệ nó, - chị nói khẽ.

Mẹ Nhất nhìn chị. Mẹ im lặng lâu đến mức nỗi sợ của Vianne mỗi lúc một lớn thêm.

- Con định làm điều đó như thế nào? - Cuối cùng, Mẹ hỏi.

- Che giấu nó.

- Ở đâu?

Vianne nhìn Mẹ, không nói gì.

Mặt Mẹ Nhất trắng bệch:

- Ở đây ư?

- Một trại mồ côi. Còn nơi nào tốt hơn ạ?

Mẹ Nhất đứng dậy rồi lại ngồi xuống. Rồi Mẹ lại đứng lên, bàn tay Mẹ lần tới cây thánh giá, nắm lấy nó. Chậm rãi, Mẹ lại ngồi xuống. Vai mẹ chùng xuống rồi sau đó thẳng lên khi Mẹ đã quyết định.

- Một đứa trẻ được chúng ta chăm sóc cần có giấy tờ. Giấy chứng nhận rửa tội, ta có thể... kiếm được những thứ đó, tất nhiên, nhưng giấy tờ tùy thân...

- Con sẽ kiếm chúng, - Vianne nói dù chị chưa biết là có thể hay không.

- Con biết bây giờ che giấu người Do Thái là bất hợp pháp. Hình phạt là bị lưu đầy nếu may mắn, và thời gian gần đây, ta tin rằng ở nước Pháp không có ai may mắn hết.

Vianne gật đầu.

Sau đó Mẹ Nhất nói:

- Ta sẽ nhận đứa trẻ này. Và ta... có thể có chỗ cho một đứa trẻ Do Thái nữa.

- Nữa?

- Lẽ tất nhiên là còn những đứa trẻ nữa, Vianne. Ta sẽ nói chuyện với một người quen biết ở Girot. Ông ta làm việc ở OSE[2] - Quỹ Giúp đỡ Trẻ em. Ta tin rằng ông ta biết nhiều gia đình và trẻ em đang trốn tránh. Ta sẽ nói với ông ta chờ gặp con.

- Co- on ư?

- Bây giờ con là người chỉ huy việc này, và nếu chúng ta liều mạng vì một đứa trẻ, chúng ta có thể cố cứu thêm. - Mẹ đột ngột đứng dậy. Mẹ khoác tay Vianne, và hai người phụ nữ dạo bước tới vòng ngoài của khu vườn nhỏ. - Ở đây không người nào biết đượcsự thật. Bọn trẻ phải được huấn luyện và có giấy tờ để qua được kiểm tra. Con cần phải có một vị trí ở đây - có lẽ là một giáo viên, phải rồi, một giáo viên bán thời gian. Việc đó cho phép chúng ta trả con một khoản lương nho nhỏ và giải đáp câu hỏi vì sao con ở đây với bọn trẻ.

- Vâng, - Vianne nói, cảm thấy nao núng.

- Đừng sợ hãi thế, Vianne. Con đang làm một việc đúng đắn kia mà.

Vianne biết đây là sự thật, song chị vẫn hoảng sợ.

- Đây là việc bọn chúng đã làm với chúng ta. Chúng ta sợ bóng của chính mình. - Chị nhìn Mẹ Nhất. - Con sẽ làm việc này như thế nào? Đi gặp những người phụ nữ sợ hãi, đói khát và đề nghị họ đưa những đứa con của họ cho con ư?

- Con sẽ hỏi họ đã nhìn thấy bạn bè bị lùa lên tàu và đưa đi xa chưa. Con sẽ hỏi liệu họ có dám liều giữ cho con cái thoát khỏi đoàn tàu ấy không. Sau đó, hãy để từng người mẹ quyết định.

- Đây là một lựa chọn kỳ quái. Con không chắc con có thể giao Sophie và Daniel cho một người xa lạ.

Mẹ Nhất nghiêng người gần hơn về phía Vianne.

- Ta nghe nói một trong những tên SS hung hăng, tàn bạo đang trú đóng ở nhà con. Con có biết việc này đã dồn con và Sophie vào một mối nguy khủng khiếp không?

- Tất nhiên là có ạ. Nhưng làm sao con có thể để nó tin khoanh tay đứng nhìn là hành động đúng đắn trong thời buổi như thế này?

Mẹ Nhất dừng lại. Buông Vianne ra, Mẹ đặt một bàn tay mềm mại lên má chị và mỉm cười âu yếm.

- Con hãy cẩn thận, Vianne ạ. Ta đã dự tang lễ của mẹ con. Ta không muốn phải dự tang lễ của con.

❀ ❀ ❀

[1] Khu vực ở giữa miền Đông nước Pháp, trước kia là một công quốc. Đây là vùng sản xuất rượu vang nổi tiếng.

[2] Viết tắt của Œuvre de Secours aux Enfants.