Ngày 5 tháng Năm năm 1995

Portland, Oregon

Tôi đang chạy trốn khỏi nhà, - tôi nói với người phụ nữ trẻ ngồi bên cạnh. Cô ta có mái tóc nhuộm sặc sỡ và nhiều hình xăm hơn cả một tay đua mô tô chuyên quậy phá, nhưng cô ta cũng một mình giống như tôi trong máy bay đầy người này. Tôi được biết cô ta tên là Felicia. Trong hơn hai giờ qua - vì có thông báo chuyến bay của chúng tôi bị chậm - chúng tôi trở thành bạn đường. Cùng đến với nhau là một việc tự nhiên. Cô ta thấy tôi chế nhạo món khoai tây chiên giòn kinh khủng và tình yêu kiểu Mỹ, còn tôi thấy cô ta đang quan sát tôi. Rõ ràng cô ta đói. Rất tự nhiên, tôi gọi cô ta lại và đề nghị mua đồ ăn cho cô. Đã có thời tôi là một người mẹ, và luôn luôn là một người mẹ.

- Hoặc có lẽ là rốt cuộc, tôi sắp về nhà sau nhiều năm chạy trốn. Đôi khi khó mà biết được đâu là sự thật.

- Cháu cũng đang chạy trốn, - cô ta nói và xì xụp uống cốc nước ngọt to bằng cái hộp đựng giày tôi mua cho cô. - Nếu Paris không đủ xa, điểm dừng tiếp theo sẽ là Nam Cực.

Tôi nhìn qua vẻ cứng cỏi trên khuôn mặt và sự thách thức trong những hình xăm của Felicia, và cảm thấy một sự liên kết lạ lùng với cô, lòng yêu nước. Chúng tôi đang cùng chạy trốn.

- Tôi bị ốm, - tôi nói và ngạc nhiên vì lời thú nhận.

- Ốm, giống như cắt tóc kiểu con trai ấy à? Cô của cháu làm thế. Trông gớm chết.

- Không, ốm giống như ung thư.

- Ồ. - Xì. Xụp. - Tại sao bà đến Paris? Bà không cần hóa trị à?

Tôi bắt đầu trả lời cô ta (không, không phải tôi đi chữa trị, tôi đã làm mọi thứ đó rồi). Tại sao bà đến Paris? Và tôi im lặng.

- Cháu hiểu. Bà sắp chết. - Cô ta lắc cái cốc mạnh đến nỗi những viên đá trong cốc kêu lanh canh. - Đã cố làm mọi thứ. Mất hết hy vọng và đại loại thế.

- Chuyện quái gì thế này?

Tôi suy nghĩ rất lung - trong lời tuyên bố bình dị không ngờ của cô ta (bà sắp chết) khiến tôi mất một lúc mới nhận ra rằng chính là Julien vừa hỏi. Tôi ngước nhìn con trai. Nó mặc chiếc áo vét lụa màu xanh hải quân tôi tặng dịp Giáng sinh năm nay và quần jeans đen mài hợp mốt. Tóc nó rối bù và đeo bên vai một túi du lịch nhỏ bằng da màu đen. Trông nó không vui.

- Mẹ đi Paris à?

“Chuyến bay 605 của hãng Air France sẽ mở cửa trong năm phút nữa”.

- Của chúng ta đấy, - Felicia nói.

Tôi biết con trai tôi đang nghĩ gì. Lúc còn bé, nó van nài tôi đưa nó đến Paris. Nó thèm được đến những nơi tôi nhắc đến trong các câu chuyện kể lúc đi ngủ, nó muốn biết cảm thấy ra sao khi tản bộ dọc sông Seine ban đêm hoặc đến cửa hàng mỹ nghệ ở quảng trường Vosges, hoặc ngồi trong vườn Tuilleries, ăn một cái bánh macaron ở cửa hàng Ladurée. Tôi từ chối mọi yêu cầu, nói giản dị: Bây giờ mẹ là một người Mỹ, chỗ của mẹ là ở đây.

“Chúng tôi muốn bắt đầu với các hành khách mang theo trẻ em dưới hai tuổi hoặc những ai cần thêm chút thời gian và các khách hạng nhất...”

Tôi đứng dậy, nâng cái tay kéo va li.

- Đến lượt mẹ đấy.

Julien đứng ngay trước mặt tôi, dường như muốn chắn đường tôi ra cửa.

- Tự dưng mẹ lại đi Paris một mình à?

- Đây là một quyết định vào phút cuối cùng. Quái gở, thế thôi.

- Tôi tặng thằng bé nụ cười dễ thương nhất mà tôi có thể làm trong mọi hoàn cảnh. Tôi đã làm tổn thương tình cảm của nó, và chưa bao giờ tôi có ý định ấy.

- Vì cái giấy mời ấy, - Julien nói. - Và mẹ chưa bao giờ kể thật cho con.

Sao tôi lại nói thế qua điện thoại?

- Mẹ làm thế cho có vẻ kịch tính, - tôi nói và xua xua bàn tay xương xẩu. - Không phải thế đâu. Bây giờ mẹ phải lên máy bay. Mẹ sẽ gọi cho con...

- Không cần. Con đi cùng với mẹ.

Bất chợt, tôi nhận ra một bác sĩ phẫu thuật trong nó, người thường chăm chú nhìn qua máu và xương để tìm ra thứ gẫy vỡ.

Felicia đeo cái ba lô lính lên vai và ném cái cốc rỗng vào thùng rác, nó đập vào miệng thùng và rơi thịch vào bên trong.

- Hết chạy trốn một mình được rồi, nàng ơi!

Tôi không biết cảm thấy nhẹ nhõm hay thất vọng.

- Con có ngồi cạnh mẹ không?

- Khi lấy vé gấp như thế ư? Không.

Tôi nắm tay kéo va li và đi tới một phụ nữ xinh đẹp mặc đồng phục xanh lơ-và-trắng. Cô ta nhận lấy thẻ lên máy bay của tôi, chúc tôi có chuyến bay tốt đẹp, còn tôi lơ đãng gật đầu và bước tới.

Cái cầu thang kéo tôi tới phía trước. Bỗng nhiên, tôi cảm thấy hơi tù túng. Tôi hầu như không thở nổi, không thể giật mạnh những bánh xe màu đen của chiếc va li qua bậc cấp kim loại.

- Con đây, mẹ, - Julien nói khẽ, nó cầm va li của tôi và dễ dàng nhấc qua chướng ngại vật. Âm thanh của giọng nó nhắc tôi rằng tôi là một người mẹ, mà những người mẹ không có thói quen xa xỉ là tỏ ra yếu đuối trước mặt con cái, kể cả khi chúng sợ hãi, kể cả khi chúng đã trưởng thành.

Một nữ tiếp viên nhìn tôi và có vẻ đây là một người già cần giúp đỡ. Cuộc sống nơi tôi ở bây giờ, trong cái xó chật hẹp đầy những người già như que tăm bông, đã giúp tôi nhận ra nét mặt đó. Nó thường làm tôi khó chịu, khiến tôi thẳng lưng và gạt sang một bên những người trẻ cứ chắc mẩm tôi không thể tự đối phó trong cõi đời, nhưng lúc này tôi mệt mỏi, sợ hãi và một chút giúp đỡ cũng không phải là dở. Tôi đã phung phí mua vé hạng nhất. Mà sao lại không chứ? Tôi không thấy có nhiều lý do để tiết kiệm tiền nữa.

- Cảm ơn cô, - tôi nói với cô tiếp viên lúc tôi ngồi xuống. Con trai tôi là người tiếp theo lên máy bay. Lúc nó mỉm cười với cô tiếp viên, tôi nghe thấy một tiếng thở dài khe khẽ, và tôi nghĩ tất nhiên rồi. Phụ nữ mê tít Julien từ khi nó chưa vỡ giọng.

- Hai người đi du lịch cùng nhau ạ? - Cô ta hỏi, và tôi biết cô ta đang cho điểm Julien là một đứa con ngoan.

Julien tặng cô ta một trong những nụ cười làm tan băng giá của nó.

- Vâng, nhưng chúng tôi không thể ngồi cùng nhau. Tôi ở sau mẹ tôi ba hàng. - Nó chìa thẻ lên máy bay cho cô ta.

- Ồ, tôi chắc là có thể giải quyết việc này cho anh, - cô ta nói lúc Julien xếp va li của tôi và túi du lịch của nó lên giá trên chỗ ngồi của tôi.

Tôi chăm chú nhìn ra ngoài cửa sổ, mong nhìn thấy trên lớp nhựa đường nhộn nhịp những người mặc gi lê màu cam vẫy tay và dỡ hành lý, song chỉ thấy những dòng nước chảy ngoằn ngoèo trên bề mặt nhựa trong suốt, đan kết lại trong những dòng hồi tưởng óng ánh như bạc, tôi chằm chằm nhìn lại vào chính mình.

- Cảm ơn cô rất nhiều, - tôi nghe thấy Julien nói rồi nó ngồi xuống cạnh tôi, cài dây an toàn, kéo sợi dây thẳng căng qua eo.

- Vậy, - nó nói sau một lúc ngừng đủ dài để mọi người đi qua chúng tôi thành một dòng đều đều và cô tiếp viên xinh đẹp (đã kịp chải lại tóc và dặm thêm phấn son) mời chúng tôi champagne. - Cái giấy mời ấy.

Tôi thở dài.

- Giấy mời. - Phải. Đó là khởi đầu câu chuyện. Hoặc là đoạn kết, tùy thuộc vào cách nhìn của từng người. - Đây là một cuộc họp mặt. Ở Paris.

- Con không hiểu, - Julien nói.

- Con chưa bao giờ để ý.

Nó nắm tay tôi. Cái động chạm của nó là của một bác sĩ, đáng tin cậy và an ủi.

Tôi nhìn thấy toàn bộ đời mình trên khuôn mặt nó. Tôi thấy một đứa con đến với tôi trong một thời gian rất dài sau khi tôi đã bị các bác sĩ cho là tuyệt vọng... và dấu vết vẻ đẹp tôi đã có một thời. Tôi thấy... cuộc đời tôi trong mắt nó.

- Con biết có chuyện gì đó mẹ muốn kể cho con nghe, và dù nó là gì đi nữa, cũng rất khó cho mẹ. Cứ bắt đầu từ đầu, mẹ ạ.

Nghe thế, tôi không sao nén được nụ cười. Con trai tôi đúng là đặc Mỹ. Nó cho rằng cuộc đời một con người có thể rút thành câu chuyện, có mở đầu và kết thúc. Nó chẳng biết gì về sự hy sinh mà, một khi đã thực hiện, không thể được lãng quên hay chịu đựng hoàn toàn. Làm sao nó biết được? Tôi đã che giấu nó toàn bộ chuyện này.

Im lặng. Tôi đang ở đây, trên một chuyến bay về quê nhà, và tôi có cơ hội lựa chọn một quyết định khác hẳn, khi nỗi đau của tôi còn chưa phai mờ và tương lai dựa vào quá khứ hình như là điều không thể.

- Để sau, - tôi nói và lần này tôi thành thật. Tôi sẽ kể cho nó câu chuyện về cuộc chiến của tôi, về em gái tôi. Lẽ tất nhiên là không kể tất tần tật, không kể những phần tệ hại nhất, mà chỉ một số điều thôi. Đủ để nó biết một phiên bản thật hơn của tôi. - Không phải ở đây. Mẹ mệt lả rồi. - Tôi dựa vào lưng ghế đồ sộ của vé hạng nhất và nhắm mắt lại.

Làm sao tôi có thể bắt đầu từ đầu, khi tôi chỉ có thể nghĩ đến đoạn kết?