Sáng hôm sau, Isabelle hấp háy mở mắt khi ánh nắng xuyên qua tán lá xào xạc trên đầu. Nàng ngồi dậy, vuốt phẳng chiếc váy đã bị tốc lên cao trong lúc ngủ, để lộ nịt tất ren màu trắng và đôi tất lụa rách.

- Đừng có đổ cho tôi đấy.

Isabelle liếc nhìn sang bên trái và thấy Gaëton đang tiến đến chỗ mình. Đó là lần đầu tiên nàng nhìn thấy anh ta một cách rõ ràng. Anh chàng cao lêu nghêu, nom như một dấu phẩy và mặc bộ quần áo trông như ăn mày. Bên dưới chiếc mũ rách te tua, khuôn mặt anh chàng nhọn hoắt, râu ria tua tủa và bong vảy nhiều nơi. Anh ta có vầng trán rộng, chiếc cằm nhô ra và đôi mắt xám sâu thẳm ẩn sau hàng mi rợp. Ánh nhìn trong đôi mắt ấy cũng nhọn chẳng kém chiếc cằm, nó cho thấy một sự háu đói rõ rệt. Đêm qua nàng cứ tưởng đó là cách anh ta nhìn mình. Giờ thì nàng đã hiểu anh ta nhìn đời như thế.

Gaëton không làm nàng sợ, không hề. Isabelle không giống như chị Vianne, dễ dàng hoảng sợ và lo lắng. Nhưng nàng cũng không ngu ngốc. Nếu muốn đi cùng người thanh niên này, nàng cần phải làm rõ một số chuyện.

- E hèm... - Nàng lên tiếng. - Vụ nhà tù.

Anh chàng nhìn nàng, nhướn một bên lông mày đen, như thể muốn hỏi “sợ rồi à?”

- Một cô gái như cô sẽ chẳng hiểu gì về nó đâu. Tôi có thể nói với cô nó khá giống với Jean Valjean, và cô sẽ tưởng nó đúng là như tiểu thuyết.

Chuyện này Isabelle nghe mãi rồi. Chung quy cũng tại vẻ ngoài của nàng, như những lời nhận xét ác ý thường nói. Một con bé xinh xẻo tóc vàng thì đương nhiên phải ngu đần và nông cạn.

- Anh ăn trộm thức ăn cho gia đình mình à?

Anh chàng nhếch mép cười bí hiểm.

- Không.

- Anh có nguy hiểm không?

- Còn tùy. Cô nghĩ thế nào về những người cộng sản?

- A, ra anh là tù chính trị.

- Đại loại thế. Nhưng như tôi đã nói, một cô gái xinh đẹp như cô sẽ chẳng hiểu gì về chuyện sống sót đâu.

- Anh sẽ ngạc nhiên vì những gì tôi biết đấy, Gaëton. Nhà tù không chỉ có một loại.

- Thế à, cô nàng xinh đẹp? Cô biết gì về nó nào?

- Anh đã phạm tội gì?

- Tôi đã lấy những thứ không thuộc về mình. Trả lời như vậy đủ chưa?

Trộm.

- Và anh đã bị bắt.

- Hiển nhiên rồi.

- Chuyện đó không vui vẻ gì, Gaëton. Anh đã sơ sẩy à?

- Gọi tôi là Gaët. - Anh chàng khẽ nói và tiến lại gần nàng.

- Tôi chưa biết liệu chúng ta có là bạn hay không.

Gaëton chạm vào tóc nàng, quấn một lọn tóc quanh ngón tay nhem nhuốc của mình.

- Chúng ta là bạn. Cứ chấp nhận thế đi. Giờ thì lên đường thôi.

Khi anh ta vươn tay ra để cầm lấy tay nàng, lẽ ra Isabelle đã từ chối, nhưng nàng không làm thế. Hai người ra khỏi cánh rừng và đi ngược theo con đường quay về, hòa nhập vào đám đông trở lại. Đám đông chỉ mở ra vừa đủ để họ bước vào rồi lại khép chặt quanh họ như một nắm đấm. Isabelle dùng một tay níu lấy Gaëton, tay kia xách va li.

Họ đi bộ nhiều dặm.

Xung quanh họ la liệt những chiếc xe hơi bất động. Những chiếc xe kéo bị hỏng khiến lũ ngựa dừng lại không thể đi tiếp. Isabelle cảm thấy mình trở nên thờ ơ và đờ đẫn, kiệt sức vì cái nóng, bụi bặm và cơn khát. Một phụ nữ vừa khóc vừa lê bước bên cạnh nàng, nước mắt của bà ta đen nhẻm vì bụi. Người phụ nữ bị thế chỗ bởi một bà già khoác áo lông đầm đìa mồ hôi trông như đang đeo mọi món trang sức mà mình có.

Ánh nắng gay gắt hơn, gieo rắc cái nóng ngột ngạt đến nhức đầu. Trẻ con la khóc, phụ nữ rên rỉ. Không khí đầy mùi cơ thể và mùi mồ hôi hăng nồng, nhưng Isabelle đã quen với nó đến mức gần như không để ý tới mùi của mình hay của người khác.

Lúc gần ba giờ chiều, khoảng thời gian nóng nhất trong ngày, thì hai người nhìn thấy một tốp lính Pháp đang đi bộ cùng hướng với mình, tay kéo lê mấy khẩu súng trường. Họ di chuyển một cách vô tổ chức, không theo đội hình và khá chậm chạp. Một chiếc xe tăng chạy rì rì bên cạnh họ, nghiến nát những món đồ bị vứt bỏ trên đường. Trên xe, những người lính mặt còn măng sữa ngồi thất thểu, đầu cúi gục.

Isabelle buông tay Gaëton và vất vả lách qua đám đông, tiến đến gần toán lính.

- Các anh đi nhầm hướng rồi! - Nàng hét lên, kinh ngạc vì giọng nói khản đặc của mình.

Gaëton đấm mạnh một người lính, khiến anh ta loạng choạng lùi lại và đập người vào chiếc xe tăng đang chạy chậm rì.

- Ai sẽ chiến đấu cho nước Pháp đây? - Gaëton hỏi.

Người lính có đôi mắt lờ đờ lắc đầu.

- Không ai cả.

Isabelle thoáng thấy ánh thép trên con dao được Gaëton kề vào cổ anh lính. Anh ta nheo mắt lại và gào lên:

- Làm đi. Ra tay đi. Giết tôi đi.

Isabelle kéo Gaëton ra. Trong mắt anh, nàng nhìn thấy một sự phẫn nộ dữ dội đến phát sợ. Anh có thể sẽ ra tay, anh có thể cắt cổ người lính kia. Bất giác nàng nghĩ: Họ đã mở cửa nhà tù. Có khi nào Gaëton không chỉ là một tên trộm?

- Gaët!- Isabelle kêu lên.

Câu nói của nàng khiến Gaëton lắc đầu như muốn gạt đi rồi hạ con dao xuống.

- Ai sẽ chiến đấu cho chúng ta? - Anh nói với giọng cay đắng và bật ho vài tiếng.

- Chính chúng ta. - Nàng nói. - Sẽ sớm thôi.

Phía sau lưng Isabelle, một chiếc xe hơi bóp còi. Nàng mặc kệ. Giờ đây đi xe cũng chẳng khá khẩm hơn cuốc bộ - những chiếc xe hiếm hoi còn chạy được đang di chuyển tùy theo sự cho phép của đám đông, tựa như những vật thể trôi dạt giữa đám lau sậy của một dòng sông đục ngầu.

- Thôi nào. - Isabelle lôi Gaëton ra xa đám lính Pháp rệu rã.

Họ đi tiếp, vẫn nắm tay nhau, nhưng dần dần Isabelle nhận thấy một sự thay đổi ở Gaëton. Anh hiếm khi lên tiếng và không còn mỉm cười nữa.

Cứ tới mỗi thành phố thì đám đông lại mỏng đi một chút. Họ vật vờ tiến vào Artenay, Saran, và Orléans, đôi mắt bùng lên nỗi tuyệt vọng khi thò tay vào trong túi sờ lần chỗ tiền mà họ hy vọng sẽ được tiêu.

Nhưng Isabelle và Gaëton vẫn tiếp tục đi. Hai người cuốc bộ cả ngày, kiệt sức ngủ thiếp đi trong đêm tối và sáng hôm sau lại thức dậy bước tiếp. Đến ngày thứ ba, Isabelle đã trở nên tê dại vì mệt mỏi. Những bọng nước nổi đầy trên các ngón chân và phần ức bàn chân khiến mỗi bước đi của nàng trở nên vô cùng đau đớn. Tình trạng mất nước khiến đầu nàng đau nhức dữ dội, trong khi cơn đói điên cuồng gặm nhấm dạ dày. Bụi lọt đầy vào mắt và cổ họng làm nàng ho liên tục.

Isabelle vấp phải một nấm mồ mới đắp bên vệ đường, được đánh dấu bởi một cây thánh giá gỗ sơ sài. Giày của nàng vướng vào thứ gì đó - một con mèo đã chết - khiến nàng đâm bổ về phía trước, suýt nữa thì ngã quỵ. Gaëton giữ nàng lại.

Isabelle bám vào tay anh, cương quyết đứng thẳng người lên.

Tai nàng đã nghe thấy tiếng gì đó được bao lâu rồi?

Một giờ? Một ngày?

Những con ong. Chúng vù vù quanh đầu nàng. Isabelle xua chúng đi. Nàng liếm đôi môi khô khốc và nghĩ đến những quãng thời gian êm đềm ngồi trong vườn, với những con ong bay lượn đây đó.

Không. Không phải ong. Nàng biết âm thanh này. Isabelle dừng lại, nhăn trán. Đầu óc nàng rối bời. Nàng đang cố nhớ điều gì? Âm thanh rì rì lớn dần, rồi những chiếc máy bay xuất hiện. Có sáu hay bảy chiếc cả thảy, giống như những chữ thập nhỏ trên bầu trời xanh trong không một gợn mây.

Isabelle khum tay che mắt, quan sát những chiếc máy bay đang tiến đến gần họ và hạ độ cao...

Ai đó rú lên:

- Bọn Đức!

Phía đằng xa, một cây cầu đá nổ tung trong quầng khói lửa mịt mù.

Những chiếc máy bay sà xuống trên đầu đám đông.

Gaëton đẩy Isabelle ngã chúi rồi nằm đè lên người nàng. Cả thế giới quanh nàng chỉ còn là những âm thanh: tiếng gầm rú của động cơ máy bay, tiếng ra-ta-ta-ta của khẩu súng máy đang nhả đạn, tiếng thình thịch của con tim nàng đang đập, và tiếng la hét của những người khác. Đạn cày rãnh trên mặt cỏ. Mọi người la hét và bật khóc. Isabelle nhìn thấy một người phụ nữ bay trên không như một con búp bê bằng giẻ rách rồi rơi thịch xuống đất, nằm bất động.

Cây cối gãy gục. Lửa bùng lên. Khói tràn ngập khắp nơi.

Thế rồi... im lặng. Gaëton lăn người qua một bên.

- Cô vẫn ổn chứ? - Anh hỏi.

Isabelle vuốt lại tóc và ngồi dậy. Xác người nằm la liệt, lẫn trong màn khói lửa. Mọi người la hét, khóc lóc và hấp hối. Một ông già rên lên:

- Cứu tôi với!

Isabelle bò lồm cồm tới chỗ ông ta và nhận ra máu ông đã loang đầy mặt đất. Nơi bụng ông có một vết thương toang hoác, ruột xổ hết ra ngoài.

- Chắc có ai đó là bác sĩ. - Nàng chỉ có thể nói được như thế.

Và rồi nàng lại nghe thấy âm thanh đó. Tiếng rì rì.

- Chúng đang quay trở lại. - Gaëton kéo Isabelle đứng dậy. Nàng suýt trượt ngã trên lớp cỏ sũng máu. Cách đó không xa lắm, một quả bom phát nổ.

Isabelle nhìn thấy một đứa trẻ mặc tã bẩn thỉu đang đứng khóc bên xác một người phụ nữ. Nàng loạng choạng định tiến lại gần nó. Gaëton gạt đi.

-Tôi phải giúp...

- Cái chết của cô sẽ không giúp ích gì cho nó đâu. - Anh gầm lên và lôi mạnh khiến nàng đau đớn.

Isabelle lảo đảo đi theo Gaëton trong tình trạng đờ đẫn. Họ lách tránh những cái xác xe và xác người, đa phần đã bị nát bấy không thể phục hồi, xương lòi cả ra ngoài quần áo.

Khi đi đến cuối thành phố, Gaëton kéo Isabelle vào trong một nhà thờ đá nhỏ. Những người khác đã ở đó, khom người túm tụm trong các góc tường, nấp dưới những hàng ghế, tay ôm chặt người thân.

Máy bay tiếp tục gầm rú trên đầu họ, kèm theo đó là những tràng súng liên thanh. Cửa sổ ghép kính vỡ tan, những mảnh thủy tinh màu rơi rào rào như mưa, cắt cứa vào da thịt mọi người. Những cây xà gỗ kêu răng rắc, bụi và đá rơi lả tả. Đạn bay vèo vèo qua nhà thờ, găm những cánh tay và cẳng chân xuống nền nhà. Bàn lễ vỡ vụn.

Gaëton nói gì đó với Isabelle và nàng đáp lại hoặc đang định làm điều đó, nàng cũng không biết nữa. Chỉ biết là trước khi kịp hiểu ra sự tình, một quả bom khác đã rít lên, rơi xuống, và mái nhà trên đầu nàng nổ tung.