NHỮNG người con trai trên dưới hai mươi tuổi mắt long lanh, khí thế hừng hực tưởng chừng có thể đạp bằng mọi chông gai. Những người con gái mười tám hai mươi duyên dáng, thướt tha trong những chiếc áo dài trắng tinh khiết nhưng vẫn toát lên vẻ cương nghị, kiên quyết. Họ giương cao biểu ngữ nổi bật hàng chữ:

“Đả đảo sự can thiệp của ngoại bang vào tình hình quốc nội Việt Nam"

"Độc lập trên hết"

"Bảo đảm quyền tự do dân chủ"

Trên khán đài, đằng sau bàn thờ Tổ quốc là đỉnh trầm hương nghi ngút, chạy dài một hàng chữ lớn: SINH VIÊN, HỌC SINH VIỆT NAM ĐẤU TRANH VÌ QUYỀN LỢI CỦA TỔ QUỐC.

Giảng đường C của Viện Đại học Huế đông nghịt sinh viên, học sinh của bốn trường đại học Khoa học, Sư phạm, Văn khoa và Luật khoa. Những người của nhiều đoàn thể khác cũng có mặt. Tất nhiên trà trộn vào đó, không ít những tên mật vụ mà ngay chúng cũng không biết nhau. Những lời chào hỏi vui vẻ, những tiếng cười sàng khoái, những lời thề đanh thép, những cuộc hội ý chớp nhoáng, những cái nhìn thông cảm... có cả những cái nhìn nhớn nhác, nhũng cái tai vểnh lên nghe ngóng, nhũng lỗ mũi hích lên đánh hơi...

Nhìn các thanh niên sinh viên, học sinh này, Định nhớ đến lời Ngô Đình Cẩn: "... Vùng nội thành này, chúng ta phải chú ý đến bọn thợ thuyền và bọn thanh niên học sinh..." Anh nghĩ thầm: " Đây chính là một mối lo của Ngô Đình Cẩn.

– Anh Định!

Một tiếng gọi đột ngột làm anh giật mình quay lại. vẫn mái tóc kiều diễm, vẫn cặp mắt có hàng mi dài u uẩn, vẫn đôi môi gọn nhỏ hơi kênh kiệu ấy, Vân Anh. Định cố trấn tĩnh một nỗi bồi hồi choán ngợp tâm hồn anh.

Vân Anh gọn gàng trong chiếc quăn âu xanh thẫm, áo sơ-mi cộc để lộ đôi cánh tay trắng ngần, càm một cuốn sổ tay, đeo bên mình một chiếc máy ảnh Rơ-lây-phlếch mở sẵn ống kính, đi cùng một thiếu nữ kém cổ độ dăm tuổi, dịu dàng trong chiếc áo dài màu trắng, có ghim một mẩu băng tang trên ngực.

– Chào Vân Anh.

Vân Anh đưa người bạn gái đến trước Phan Thúc Định:

– Đây là Phan Thúc Định... và đây là Tố Loan, bạn thân của em.

Hai người khẽ gật đầu chào nhau. Định quay sang hỏi Vân Anh:

– Hôm trước em hỏi địa chỉ anh, tưởng rằng em sẽ đến. Anh chờ mấy hôm mà không thấy. Chắc là em rất bận?

Vân Anh cười:

– Em cũng chảng có việc gì bận đâu. Nhưng... có một chuyện!làm em phải suy nghĩ trước khi đến gặp anh.

– Việc gì quan trọng vậy? - Định hỏi.

Vân Anh cười tinh nghịch:

– Cứ cho là quan trọng đi, anh Định ạ. Nhưng, để dịp khác em sẽ cho anh hay.

Qua cử chỉ và lời nói của Vân Anh, Định thấy có cái gì đó hơi khác thường, linh tính cho anh hay có thể là chuyện rất quan trọng. Anh khéo léo dò hỏi:

– Hôm nay, em có việc gì mà đến đây vậy? Chắc là có nhiều "bạn" cũ ở đây phải không?

Vân Anh khẽ lắc đầu một cách duyên dáng:

– Xin lỗi, hôm nọ anh có hỏi em lần này ra Huế để làm gì. Em chưa trả lời. Hiện nay em là phóng viên cho báo "DIỄN ĐÀN TUỔI TRẺ".

– À, thành ký giả rồi! Em thấy nghề báo thế nào?

– Em thấy thích hợp với em, vì đó là một nghề tự do được đi lại, tiếp xúc với nhiều người.

– Anh tin với trình độ học lực với sự thông minh của em, em sẽ là một cây bút sắc sảo.

Vân Anh nhún vai:

– Anh quá khen! Thế mà nhiều khi em không hiểu nổi anh nữa đấy!

– Xin lỗi cô, cô đừng nghe Vân Anh kẻo lại cho tôi là người khó hiểu.

Tố Loan nhìn Định đáp:

– Anh đừng ngại. Tuy chúng tôi là bạn của nhau nhưng tôi cũng có những nhận xét, suy nghĩ riêng của tôi chứ!

Vân Anh vẫn chưa lùi:

– Thí dụ như hôm đi với anh ở Sài Gòn gặp sự bất ngờ ấy. Em lo cho anh quá. Đến lúc em tìm cách quay trở lại được thì đã không thấy anh đâu. Chẳng hiểu anh làm thế nào lại thoát được?

Phan Thúc Định lại nhìn thẳng vào cặp mắt hóm hỉnh của Vân Anh:

– Cô nhà báo, cô phỏng vấn không đúng lúc rồi! Có cả cô bạn mới đây mà chúng ta cứ nói chuyện nghề nghiệp với nhau hẳn chẳng lịch sự chút nào, phải không cô Tố Loan?

Tố Loan định quay gót:

– Xin lỗi, tôi đã làm ảnh hưởng tới việc hệ trọng của anh, chị. Tôi cũng có việc phải gặp mấy người quen!

Vân Anh nắm tay Tố Loan:

– Không! Loan cứ ở đây. Như anh Định nói, mình và anh Định lâu mới gặp nhau, nói chuyện vui đấy thôi chứ chẳng có gì quan trọng đâu.

Định cũng giữ Tố Loan lại:

– Lần đàu mới gặp nhau, tôi chưa được hân hạnh tiếp chuyện với cô.

Giữa lúc ấy, tiếng vỗ tay nổi lên rầm rập. Giảng đường đã đông nghịt. Mọi người đều hướng lên khán đài. Trước mi-crô một thanh niên mập, mặt tròn, da trắng đang ôn tồn đề nghị mọi người cùng hát bài “Lên đàng” để mở đầu cuộc mít tinh. Tiếng hát vang động, giục dã, như sóng dâng, như bão nổi, làm cho những người có mặt sát gần nhau hơn, như hòa thành một khối vững chắc. Tiếng hát bay lên như phá tan tất cả những ngột ngạt đè nặng lồng ngực, trái tim mọi người.

"Nào anh em ta cùng nhau xông pha lên đàng Dưới trời tươi sáng

"Ta nguyện đồng lòng điểm tô non sông, từ nay ra sức anh tài

"Đoàn ta chen vai, nề chi chông gai, lên đàng..."

... Bài hát đã hết nhưng dư âm như còn vẫn vang mãi.

Người thanh niên điều khiển chương trình mít tinh bắt đầu nói. Anh ta nói về lịch sử vẻ vang của dân tộc, về tinh thần bất khuất, quật cường của cha ông, về sức mạnh và trách nhiệm của tuổi trẻ. Giọng anh hùng hồn, có súc cuốn hút... Từng lời, từng lời như bốc lửa. Tiếng vỗ tay rào rào luôn luôn ngắt lời anh. Tất cả những cặp mắt hướng về anh khâm phục, trìu mến.

Phan Thúc Định hỏi khẽ Vân Anh:

– Diễn giả nói tài quá! Ai vậy?

– Anh không biết ư? - Vân Anh đáp - Một trong những người lãnh đạo phong trào sinh viên, học sinh ở Huế: Ly Ngọc Tú, sinh viên văn khoa.

– Anh ấy được các bạn sinh viên, học sinh rất kính trọng. Diễn giả đang nói tiếp về sự can thiệp của ngoại bang vi phạm đến chủ quyền đất nước, hô hào mọi người, trước hết là thanh niên trí thức, sinh viên, phải giữ lấy truyền thống của dân tộc.

Diễn giả dứt lời. Tiếng vỗ tay kéo dài mãi.

Phan Thúc Định lấy thuốc lá hút. Anh thoáng thấy nét mặt Tố Loan đanh lai, trong khi đó Vân Anh đưa máy ảnh lên bấm.

Ngoài cửa giảng đường, tiếng xe phanh rít kin kít. Rồi quân cảnh, cảnh sát dã chiến chạy sầm sập vào sân trường. Giảng đường nhón nháo. Từ trên diễn đàn, tiếng Lý Ngọc Tú vẫn sang sảng qua may phỏng thanh:

– Các ban hãy bình tĩnh. Bạo lực không thể thắng nổi sức mạnh tinh thần. Chúng ta hãy nắm chặt tay nhau lại, đoàn kết thành một khối.

Đặng Hoàng - sinh viên khoa văn, Trần Minh - sinh viên khoa y, và những người cốt cán của phong trào đá nhanh chóng bố trí những nam sinh viên khỏc mạnh, dũng cảm đứng ra vòng ngoài, bảo vệ cho những nữ sinh viên đứng lui vào phía trong.

Lần nầy, không phải chỉ là một bắt bớ, giải tán bình thường. Ngô Đình Cẩn đã chính thức phản công vào phong trào thanh niên sinh viên, mà hắn coi như khối thuốc nổ giữa nội thành. Hắn huy động vào cuộc đàn áp này hơn hai chục xe bọc thép và một trăm năm mươi lên, vừa quân cảnh, vừa là cảnh sát dã chiến.

Bon cảnh sát súng lục ngang hông, dùi cui trên tay, bọn quân cảnh với lựu đạn cay, dao găm, súng tiểu liên, xông thẳng vào giảng đường trấn áp sinh viên. Chúng vung gậy cao su, báng súng lên đánh túi bụi vào đầu, vào ngực, vào mặt mọi người. Một cuộc ẩu đả dữ dội nhưng không cân sức diễn ra. Những người sinh viên tay không lăn vào cắn, vật lộn giằng co với bọn quân cảnh, cảnh sát, không để cho chúng đụng đến bạn mình. Những nữ sinh viên cũng không nghĩ đến mình là phái yếu, xông vào hỗ trợ cho các bạn nam. Cuối cùng bắt một lúc hơn bốn chục người, trong đó có cả Lý Ngọc Tú và Đặng Hoàng.

Có một người đứng cuối giảng đường im lặng chứng kiến từ đầu cuộc khủng bố tàn bạo đối với thanh niên sinh viên. Lúc đầu, người ấy còn ngơ ngác. Nhưng đến những phút cuối, hình như không thể chịu nổi sự tàn bạo dã man đó nữa, người ấy hòa vào khối nữ sinh, vớ được bát cứ cái gì trong tay cũng ném vào bọn cảnh sát và bọn lính. Người ấy là Tố Loan.