Hôm Phan Thúc Định đến nhà Vân Anh trời mưa tầm tã. Thành phố Huế chìm trong màn nước trắng đục. Chao ôi, cơn mưa của Huế sao mà quá dai dẳng!
Đúng như lời Vân Anh, Phương Lan đang ngồi một mình trong phòng khách, quay lưng ra ngoài.
Định nhẹ nhàng đi đến ngồi xuống chiếc ghế bên cạnh và cố lấy giọng tự nhiên:
– Phương Lan đến đây đã lâu chưa?
Phương Lan ngước mắt lên, nhưng vẫn không nhúc nhích.
– Chị Vân Anh đâu? Sao anh lại vào đây một mình? - Giọng Phương Lan yếu ớt, khó nhọc qua hơi thở gấp gáp.
– Cô ấy bào anh cứ vào trước. Có người đang chờ anh.
– Em có chờ anh đâu! - Phương Lan đưa dôi mắt sắc sáo nhìn anh, rồi ngập ngừng - Mà anh đến đây làm gì?
– Ơ ...
Định áp úng không nói ra lời. Thực ra, trong đầu anh lúc bấy giờ không nghĩ ra được cái gì mà nói trước.
– Anh thay đổi nhièu quá anh Định ạ! - Phương Lan nói - Có đúng là anh quên em không, hay là... anh không còn là vị hôn phu của em nữa?
Định càng lúng túng:
– Anh... đúng là ... anh không nhận ra em...
– Không nhận ra em thật ư? - Phương Lan giận dỗi hỏi - Em xấu xí và già đi phải không?
– Không..., không phải... - Định thanh minh - trái lại em duyên dáng hơn trước nhiều.
– Thế anh có vui mừng khi gặp em hôm nay không?
– Vâng, vâng có - Định nói vội vàng - Nhưng Vân Anh nói thế nào mà em đến đây?
– Chị Vân Anh bảo em tới để chị trao đổi một vấn đề quan trọng. Vấn đề quan trọng gì, chị không nói.
Rồi nàng ngước mắt lên nhìn anh, thổn thức:
– Anh cũng biến đổi nhiều quá! Anh thấy không, sau bao năm gặp lại, anh hững hờ với em như thế này sao?
Phan Thúc Định bàng hoàng cả người.
– Những năm qua em vẫn không nguôi tưởng nhớ anh - Nàng nói tiếp giọng thì thầm - Ngày xưa, tuy hai gia đình chỉ mới hứa hôn và chúng ta ít có dịp gặp nhau, nhưng em thấy có bổn phận phải chờ đợi anh, mặc dầu từ sau Cách mạng Tháng 8 năm 1945 em chưa hề nhận được! một bức thư nào của anh cả!
Định biết rằng dó là sự thật. Anh bắt đầu lấy lại được bình tĩnh vì nghĩ rằng đã đến lúc phải làm gì.
Nhìn ra màn trời trắng dục ngoài khung cừa, anh bubn bá:
– Anh sẽ không bao giờ lấy vợ, Phương Lan a!
– Sao anh lại nói với em như thế? - Nàng hỏi có vẻ ngạc nhiên,
– Vì, gia đình anh tan nát rồi - Định nói - Cuộc đời của anh nay đây mai đó. Có nơi ăn chốn ở nào ổn định đâu. Anh sợ làm khổ em!... Anh vẫn muốn gặp lại em để gỡ tháo lời hứa hôn của hai gia đình...
– Ồ! - Nàng thốt lên - Bao năm trời đằng đẵng em chờ anh ... Đến nay lại nói như thế sao?
– Đành phải như vậy! - Định thở dài nói tiếp - Mong em hãy quên và tha thứ cho anh. Rồi cũng qua thôi em! Thời gian là phương thuốc tốt nhất làm dịu lắng đi tất cả.
– Anh có một thứ triét lý thật Tây. Có phải vì anh đã tốt nghiệp tiến sĩ Luật khoa nên anh giải đáp mọi vấn đề trong cuộc sống bằng phương pháp cứng nhắc của pháp lý - Rồi nàng nói tiếp - Thôi, ta đừng nói đến chuyện đó nữa...
Giọng Phương Lan tắc lại. Nàng đứng dậy:
– Thôi chúng ta về di.
Phan Thúc Định đưa nàng ra sân và hỏi nhỏ:
– Trời chưa tạnh hẳn, anh đưa em về nhé?
Phương Lan không trả lời. Cổ họng nàng đau nhói. Phan Thúc Định thấy rõ. Anh hối tiếc đã nói những câu ấy. Nhưng biết làm sao được. Ở vào tình thế của anh không cho phép anh làm khác hơn. Anh muốn dứt Phương Lan nhưng không để cho nàng có một ấn tượng xấu về anh. "Biết làm sao được - Định nghĩ thầm - Phương Lan sau này sẽ hiểu ta và sẽ tha thứ cho ta”.
Cơn mưa đã ngớt, nhưng vòm trời vẫn còn u ám.
* * *
Sau trận đàn áp cuộc mít tinh của sinh viên, học sinh ở giảng đường đại học, Phan Thúc Định tìm hiểu và được biết Lý Ngọc Tú và Đặng Hoàng bị giam chung trong một xà lim chật hẹp, tăm tối, ẩm thấp ở lao Thừa Thiên. Tú chửi ầm ĩ anh em Ngô Đình Diệm:
– Đây là cái "tự do dân chủ", cái "nhân vị" của anh em họ Ngô đây. Bọn phát xít!
Tú nói với Đặng Hoàng:
– Chúng ta sắp bước vào một cuộc đấu tranh mới. Tinh thần của chúng ta được thử thách trong lúc này. Thật, giả sẽ được phân biệt rõ ràng.
Đặng Hoàng cảm động:
– Tôi hứa với anh sẽ giữ vững tinh thần.
Ngay chiều hôm đó, tên trưởng phòng mật vụ gọi Đặng Hoàng và Lý Ngọc Tú lên hỏi cung. Lúc đầu, giọng hắn ngọt ngào dụ:
– Các anh dại dột lắm. Các anh là sinh viên sao không chịu lo âu học để sau này đỗ đạt có địa vị, có tiền nhiều, nhà lầu, xe hơi? Tại sao lại dám công khai đả kích chính quyền? Mà chống lại chính quyền quốc gia thi các anh biết đấy, sẽ bị tù tội, sẽ hết cả tương lai, hạnh phúc...
Nhìn thẳng vào mặt chúng, Ngọc Tú dõng dạc trà lời:
– Mỗi người quan niệm tương lai, hạnh phúc một cách khác nhau. Chúng tôi quan niệm tương lai hạnh phúc của chúng tôi nằm trong tương lai hạnh phúc của dân tộc. Chúng tỏi không thể ở nhà lầu, đi xe hơi trong lúc người ta xây đầy nhà tù để giam đồng bào chúng tôi, trong lúc người ta dùng súng người nước ngoài bắn vào đồng bào chúng tôi, trong lúc người ta chia cắt đất nước chúng tỏi.
Tên ác ôn tím mặt nhưng vẫn cố gượng cười:
– Lời lẽ ấy không phải là lời lẽ một người quốc gia. Đã vào đến đây, anh nên biết lựa lời mà nói kẻo ân hận đấy. Tánh mạng các anh đang nằm trong tay chúng tôi. Hoặc là các anh trả lời đầy đủ, thực thà những câu hỏi của chúng tôi, cam đoan từ nay trở đi chỉ biết có ăn học thôi, thì sẽ nhận được sự khoan hồng của Ngô tổng thống hoặc các anh vẫn cứ khăng khảng chống lại thì đừng hòng trở về với gia đình. Các anh hãy cho tôi biết: ai xúi giục các anh chống lại chánh quyền quốc gia?
Lý Ngọc Tú rắn rỏi:
– Ồng hỏi chúng tôi vô ích! Không ai xúi giục chúng tôi cả. Chỉ có tấm lòng yêu nước của chúng tôi, chỉ có lương tâm của người trí thức xúi giục chúng tôi thôi!
Không đợi Lý Ngọc Tú nói hết câu, tên trưởng phòng mật vụ đập bàn, trợn mắt:
– À, thằng này láo! Mày ăn phải bả Việt Cộng rồi!
Lý Ngọc Tú cũng không kém:
– Tao không phải là Việt Cộng. Nhưng nếu tao được làm Việt Cộng thì đó củng là một vinh dự cho tao, vì Việt Cộng là những người yêu nước...
Tên trường phòng mật vụ gầm lên như một con thú dữ bị đòn đau. hắn dứng phắt dây, vớ ngay chiếc ghế đang ngồi ném vào người Tú. Tú lẹ làng tránh khỏi. Hắn nhảy sổ tới đánh Tú.
Tú ngồi sụp xuống, co hai tay lên che khắp mặt tránh đòn. Đặng Hoàng lăn vào cản tên ác ôn:
– Ông không được đánh người như vảy.
Tên ác ôn quay ra Đặng Hoàng:
– À, cả thằng này nữa dám chống lại tao!
Mấy tên mật vụ đứng ngoài cũng nhảy vào. Chúng xúm lại đánh Hoàng tơi tả.
Sau trận ra oai, tên trường phòng mật vụ trò ngón tay vào hai người sinh viên:
– Tao để cho chúng mày suy nghĩ. Rồi xem chúng mày có thể bướng mãi dược với tao không!
Hắn hất hàm cho bọn tay sai:
– Giam chúng nó lại!
Chúng xô dẩy hai người về xà lim. Thái độ dũng cảm của Ngọc Tú trước quân thù khiến cho Đặng Hoàng càng thêm khâm phục.
Những ngày sau bọn mật vụ liên tiếp gọi Lý Ngọc Tú và Đặng Hoàng lên hỏi cung. Có khi chúng hỏi cung cả hai người cùng một lúc. Có khi chúng gọi riêng từng người lên hỏi. Lần nào, Đặng Hoàng cũng thấy Tú giữ vũng được khí phách của minh. Có lần, chúng gọi một mình Tú lên hỏi. Đặng Hoàng hồi hộp ngồi trong xà lim đợi bạn! Khi cánh cửa xà lim mở. Hoàng thấy hai tên mật vụ khiêng Lý Ngọc Tu ném vào. Tú đã bị ngất đi. Quần áo anh rách tả tơi đầy vết máu. Mặt mày anh lấm be bét. Đặng Hoàng sợ hãi lay gọi bạn, Lý Ngọc Tú nói trong cơn mê sảng:
– Bọn bán nước! Chúng mày đừng hòng lấy của tao một lời khai!
Vừa xoa bóp, vừa lay gọi một hồi lâu, Đặng Hoàng mới thấy Lý Ngọc Tú hồi tỉnh. Tú mở mắt ra, nhìn thấy Đặng Hoàng mệt nhọc nói:
– Chúng nó tra tấn mình suốt cả buổi. Mình ngất đi chẳng biết gì cả. Bọn chúng xảo quyệt lắm, độc ác lắm! Cậu nhắn tất cả anh em mình cố gắng giữ vững tinh thần.
Câu chuyện Lý Ngọc Tú hiên ngang, bất khuất bí mật lan khắp nhà lao Thừa Thiên. Từ nhà lao đó, tin ấy theo những học sinh sinh viên được thả ra trước - do bố mẹ chạy tiền hoặc do thế con ông cháu cha - lan ra bên ngoai. Mọi người trầm trồ trao đổi với nhau. Uy thế của Lý Ngọc Tú trong thanh niên sinh viên càng lên cao.
Tin ẩy đến tai linh mục Cao Văn Luận - Viện trưởng Viện đại học Huế. Ông ta mỉm cười.
Sau ba tháng bị giam giữ, hỏi cung, tra tấn, một hôm Lý Ngọc Tú và Đặng Hoàng được dẫn đến gặp tên trưởng ty công an Thừa Thiên. Hấn nghiêng nghiêng cái bộ mặt béo bự nhìn hai người, lấy giọng nhân nghĩa:
–Ngô tổng thống thương các anh còn trẻ, đang tuổi học hành và cũng xót thấy các anh không có hành động công khai chống đối chính quyền quốc gia nên ban lệnh tha cho xác anh về, giao cho bố mẹ các anh chịu trách nhiệm cai quản. Các anh phải biết ơn lượng khoan hồng của Ngô tổng thống mà cải tà qui chánh, chịu khó học hành, không được nghe những kẻ xấu xúi giục, đặng sau này đổ đạt phụng sự quổc gia nghe không?
Hắn uể oải khoát tay ra hiệu cho hai người đi ra.
Thoát khỏi giam cầm, hai người bước ra khỏi Ty công an như hai con chim sổ lồng. Không gian mở rộng mênh mông đón hai người. Trong lúc say sưa, Đặng Hoàng nói nhỏ với Lý Ngọc Tú ;
– Cậu thực là một con người kiên định. Mình không biết nói thế nào cho hết lòng mình phục cậu. Minh sẽ giới thiệu câu với Trần Minh.
Câu nói thu hút sự chú ý của Lý Ngọc Tú, Anh hỏi lại:
– Trần Minh là ai?
– Một trong những người chỉ đạo phong trào.
