Cái nét "thiên thần và ác quỳ" của cặp vợ chồng Mai

^"Lan và Lý Lâm này ám ảnh Phan Thúc Định.

Anh đoán có một uẩn khúc bên trong.

Do đó, ít ngày sau, anh đến thăm người đàn bà mong tìm ra những điều bí mật.

Mai Lan tỏ ra thông minh. Qua ánh mắt nhìn, những lời trao đổi, chị đoán được nội tâm của người đối thoại. Lan nói:

– Có lẽ ông ngạc nhiên khi gặp chồng tôi phải không? Vâng "chồng tôi" hiện nay đấy! Còn chồng thật của tôi không còn nữa...

Người đàn bà úp mặt vào hai bàn tay như không ngẩng đầu dậy được nữa. Đôi vai thon nhỏ của chị run lên. Hai đứa con lớn của chị đã dắt nhau sang nhà bên. Đúa con nhỏ nằm thiêm thiếp ngủ trên giường. Cản nhà rộng nhưng không có một bức tranh, một chiếc ảnh, gợi lên không khí lạnh lẽo. Đồ đạc cũng đơn giản: hai chiếc giường, một chiếc tủ đứng, một bộ bàn ghế tiếp khách. Trên bàn, máy hộp sữa và cân cam của Phan Thúc Định mang đến vẫn để nguyên đó. Lý Lâm không có nhà: Gã phải có mặt thường xuyên bên cạnh Ngô Đình Cẩn.

Phan Thúc Định giữ thái độ trân trọng sự đau khổ của người đàn bà.

– Ông tốt quá! Tôi chẳng biết lấy gì để đền ơn ông. Nhờ ông giúp đỡ, con tôi đã được sống - chị nói qua hàng nước mắt - Tôi chẳng muốn giấu ông làm gì. Tôi biết ông là ai rồi, nhưng cũng chẳng sao bởi vì chuyện của tôi chung quanh đây ai cũng biết. Cuộc đời tôi thực chất cũng đã chết từ lâu rồi, từ ngày chồng tôi qua đời. Tôi tồn tại vì mấy đứa con tôi! Hai đứa con của anh ấy! Giọt máu của anh ấy còn lại... Đứa con này là con của Lý Lâm, nhưng cũng là con của tôi, con tôi mang nặng đẻ đau... Lý Lâm hiện nay là chồng tôi nhưng trong trái tim tôi...

Người đàn bà lại úp mặt vào hai bàn tay, nức nở. Dĩ vãng để hằn lại những vết mà thời gian không thể nào xóa nổi trong mỗi con người...

... Khi cuộc kháng chiến chống Pháp bùng nổ. Mai Lan phải bỏ học, rời Huế theo cha mẹ tản cư lên mạn Đình Môn - lúc bấy giờ còn là vùng tự do. Mẹ Lan mở một hàng nước để sinh sống. Nhiều anh Vệ quổc đoàn, nhiều anh cán bộ đi công tác rất thích ghé nghỉ ở hàng nước nhà Lan vì nụ cười duyên dáng, cặp mắt đẹp của cô gái tản cư. Có người đã làm thơ, có người nói khi nào kháng chiến thành công, thì thế nào cũng mang trầu cau lại cửa hàng. Lan chỉ cười, cái cười hồn nhiên. Cặp mắt mở to nhìn cuộc đời như của bất cứ cô gái mới lớn nào chưa hình dung được hết cả cái gì sẽ đến với mình.

Thế rồi Lan yêu. Người yêu của Lan là một cán bộ hoạt động nội thành. Một lần anh ghé quán nhà Lan và chỉ qua một buổi nói chuyện với anh, Lan thấy mình không thể để phí hoài tuổi trẻ trong quán nước của cha mẹ được, khi mọi người đang cầm súng kháng chiến. Anh đã đánh thức dậy trong người Lan niềm khao khát một cuộc sống đẹp đẽ, có ý nghĩa. Anh đã dẫn Lan tham gia công tác cùng anh. Tình yêu của hai người bắt nguồn từ đấy. Họ cưới nhau đơn giản như mọi đám cưới khác trong thời chiến. Sau đó, anh đưa chị vào nội thành hoạt động, trong tổ chức phụ nữ kháng chiến ở chợ Đông Ba. Trong gánh vài của chị quẩy đến chợ Đông Ba có cả truyền đơn. Những cuộc đấu tranh chống thuế của chị em tiểu thương trong chợ có chị tham gia. Hạnh phúc của hai người gắn liền với những cuộc đấu tranh. Hai đứa con ra đời, đứa sau cách đứa trước hai năm. Hai đứa con là ánh sáng, là nguồn hy vọng của đôi vợ chồng trẻ.

Sau hiệp định Giơ-ne-vơ 1954, mọi người tưởng được sống trong hòa bình, chờ ngày thống nhất đất nước. Nhưng Ngô Đình Diệm đã từ Mỹ về, tiếng súng vẫn nổ. Nhà tù, trại giam mở rộng ra, xây thêm. Bắt bớ, tra tấn, tù đày, truy tầm những người kháng chiến cũ diễn ra khắp nơi.

Vợ chồng Mai Lan vẫn ở trong thành. Kháng chiến thành công rồi, hai ngươi trở về với cuộc sống lao động bình thường. Chồng làm thư ký cho một hãng buôn tư. Vợ vẫn ngồi bán vải ở chợ Đông Ba.

Nhung một hôm, chiếc xe hơi xám bịt kín của bọn mật vụ Ngô Đình Cẩn đã đỗ xịch trước cửa nhà vợ chồng Mai Lan. Chúng đạp hai đúa nhỏ ra để kéo người cha đi. Chúng tát chị ngã sấp đổ bàn tay nhỏ yếu của chị phải buồng rời người chồng. Nước mắt đau thương bắt đầu trùm lên cái gia đình đang sống hạnh phúc đó.

Ít lâu sau, Mai Lan ngất đi khi được tin người chồng yêu quí của chị đã bị bọn tay chân của Cẩn giết chết.

Chị ốm liệt giường hàng tháng, khi tỉnh khi mê. Hai đứa con ngồi đầu giường mắt vòng quanh nhìn mẹ. Thân hình chúng hốc hác. Hàng xóm, láng giềng không dám công khai giúp đỡ chị, vì bọn Cẩn khủng bố rất dã man tất cả những ai liên quan đến Việt Cộng. Chỉ đêm đêm, có những người mang cơm đến cho hai đứa nhỏ, mang bánh đến để chúng ăn sáng hôm sau, mang sữa, mang thuốc đến để ở đầu giường chị.

Giữa lúc ấy: có một người đến với gia đinh chị. Hắn ngang nhiên đi qua mặt tất cả bọn liên gia trưởng, nhóm trưởng "cần lao", vẫn hàng ngày dòm ngó. Ngang nhiên đưa thày thuốc đến săn sóc chị. Không những thế, tất cả bọn mật vụ, tất cả những người chung quanh trông thấy hắn đều phải tránh đi. Hắn cứ lừng lững đi vào nhà chị, chẳng thèm nhìn đến ai. Ở nhà chị một lúc, hắn lại lừng lững ra? mặt lầm lì, không ai biết hắn đang nghĩ gì. Người ta thầm thì đó là Lý Lâm, vệ sĩ tin cẩn của Ngô Đình Cẩn.

Chị nhớ lại quãng đời tưởng đã thành dĩ vãng.

Một lần đi chợ Đông Ba, Lý Lâm gặp chị. Hắn bần thần trước nụ cười duyên dáng, đôi mắt đẹp. Nụ cười ấy, khuôn mặt ấy ám ảnh hắn. Hấn cảm thấy từ xưa tới nay hắn sống trơ trọi, cô độc quá, như một con thú hoang thiếu một cái tổ ấm để đi về. Cái phần người trong hắn sống lại. Hắn thèm một căn nhà riêng có nụ cười ấy, khuôn mặt ấy. Nhưng Mai Lan đã có chồng, có con. Hắn không nói gì nữa, chỉ thỉnh thoảng ra chợ, đứng lẳng lặng nhìn chị một lúc rồi đi.

Mai Lan biết hắn nhìn mình. Lúc đầu, chị nghi hắn theo dõi gì mình. Dần dần hiểu ra thì chị sợ. Những tên như thế này có thể làm bất cứ việc gì nếu hắn muốn. Nhan sắc, đối với người phụ nữ, nhiều khi chẳng còn là diễm phúc của tạo hóa mà là tai họa. Chị lo lắng nói với chồng. Hai vợ chồng bàn nhau và quyết định chị nghỉ bán hàng một thời gian. Nhưng cách giải quyết đó không ổn. Vì đồng lương thư ký sở tư của chồng không đủ sống.

Ít lâu sau, chị thấy Lý Lâm lầm lũi đi qua trước cửa nhà. Hắn hỏi thăm nhà chị. Hắn lại lẳng lặng nhìn chị một chút rồi lại lẳng lặng đi...

Chị đánh liều tiếp tục đi bán hàng. Một tháng qua, hai tháng qua... Chị thấy không xảy ra chuyện gì thì nỗi lo sợ nhạt dần. Lý Lâm vẫn thỉnh thoảng ghé qua chợ. Hắn cũng chẳng tỏ ý gì.

Bây giờ, chồng chị bị bắt, chị nửa mê, nửa tỉnh trên giường thì hắn lại đến. Ngang nhiên không nhìn đến ai cả. Hắn còn biết sợ ai nửa!

Việc ấy đến tai Ngô Đình Cẩn. Không những Cẩn không ngăn Lý Lâm mà còn tỏ ý thông cảm, khuyến khích hắn. Đó cũng là một "quốc sách” của anh em họ Ngô: phá hoại hạnh phúc, tình cảm của những gia đình "Cộng sản”, những gia đình kháng chiến cũ.

Thường chúng vẫn buộc vợ phải ly hôn, dứt khoát với người chồng. Ngô Đình Cẩn đưa cho gã vệ sĩ của mình xem một cái trát bắt Mai Lan. Lý Lâm chậm chạp đọc xong tờ giấy đã đóng dấu đỏ chóe, ngập ngừng nói:

– Cậu cho con xin.

Ngô Đình Cẩn làm bộ suy nghĩ rồi đáp:

– Được. Nể mi lắm, tao cho mượn cái lệnh đó, mi hãy giữ lấy.

Gã vệ sĩ gập tờ giấy quyết định sinh mạng một con người ấy cẩn thận cất vào ví.

Lúc Mai Lan hồi phục lại tâm trí, chị nhận ngay ra Lý Lâm ở trong nhà chị. Chị hét lên kinh hoàng. Lý Lâm luống cuống:

– Tôi... không làm hại chị... Tôi không làm hại anh ấy.

Hán không nói được hơn nữa. Chị đã gào lên:

– Ông ra khỏi nhà tôi ngay!

Hắn đứng sừng sửng giữa nhà chị. Một phút sau, hắn lẩm bẩm:

– Tôi về.

Hắn về thật. Nhưng hôm sau hán lại đến, mang đường sữa bánh trái chia cho hai đứa trẻ. Hai đứa trẻ đã quen với hắn từ trước khi chị lấy lại óc quan sát, cầm ăn ngon lành. Đến lúc chị hét lên ngăn chúng thì chúng sợ hãi bỏ bánh xuống, lấm lét nhìn chị ngạc nhiên.

Gã vệ sĩ cũng lằng lặng nhìn chị nằm trên giường. Chị gày rộc hẳn người di. Đôi mắt đẹp của chị bây giờ sâu tối dưới làn tóc rối càng làm hắn não nùng. Chị cả quyết báo hắn:

– Ông ra khỏi nhà tôi ngay! Tôi không muốn ông đặt chân đến nhà này! Các ông đã giết cha chúng nó, bây giờ các ông lại mang bánh cho chúng nó ăn!

Hắn luýnh quýnh. Mặt cau có một cách khổ sở. Hắn nói khó khăn:

– Tôi không làm hại anh ấy!

Hắn mở chiếc ví của hắn, lấy ra chiếc trát bắt Mai Lan đặt trước mặt chị:

– Nếu tôi không đến đây... họ bắt chị. Tôi đã xin Cậu...

Mai Lan nhắm mắt lại, không nhìn Lý Lâm, không nhìn đến từ giấy. Từ đuôi con mắt chị một giọt nước mắt to dần ra, chảy dài xuống má.

Lúc mở mắt ra, chị nhìn thấy hai đứa con. Chúng ngồi ép vào nhau nhìn chị lo sợ. Chúng gầy quá. Qua làn nước mắt, hình ảnh chúng nửa nhòa, nửa tỏ. Hai dứa con, giọt máu của "anh ấy”. Nếu chị bị bắt nốt thì chúng sẽ ra sao? Ống bà bên nội ngoại chẳng còn ai. Quê "anh ấy" ở miền trong. Anh em "anh ấy" đều đi tham gia kháng chiến cả. Ai sẽ nuôi chúng? Chúng sẽ chết? Chúng sẽ lang thang cầu bơ cầu bất, đói khát, rách rưới? Chúng sẽ bị bắt vào một trại nuôi trẻ con vô thừa nhân và ở trại đó ra, chúng sẽ lưu manh hóa, sẽ biến thành những công cụ của bộ máy chính quyền miền Nam này dùng để phá tất cả cái gì cha mẹ, chú, bác chúng đã đổ bao nhiêu xương máu xây dựng nên? Không! Không! Chị muốn gào lên: "Không! Không thể như thế được!" Không bao giờ chị để chúng lang thang! Không bao giờ! Chúng phải xứng đáng với dòng máu của cha chúng! Chúng phải được ở bên chị để chị chăm sóc, dạy dỗ chúng theo ý chị muốn, theo ý "anh ấy" lúc sống muốn. Thà chị hy sinh cuộc đời chị...

Nhưng muốn thế thì phải thế nào? Ôi, sao cuộc đời lại cay đắng, xót xa như thế này! Chị có ngờ đâu cuộc đời chị lại đến lúc phải chọn ’’cuộc sống” cho chị hoặc cho các con chị!

Người mẹ có thể làm tất cả vì con. Mai Lan đã hy sinh cả cuộc đời cho các con. Sau những ngày đêm giông bão nổi lên dữ dội trong tâm hồn, chị quyết định cắn răng sống với Lý Lâm để bảo vệ hai đứa nhỏ. Lý Lâm đến, tức là xe của bọn mật vụ Cẩn sẽ không đến. Lý Lâm không ở nhà chị, tức là xe của mật vụ cẩn sẽ đến ngay. Và chị sẽ ở trong nhà tù, các con chị sẽ bơ vơ, tất cả sẽ tan nát hết! Có ai hiểu được lòng chị không nhỉ? ”Anh ấy” có hiểu được lòng chị không nhỉ?

Lý Lâm lầm lũi, ít nói chuyện nhưng rất chiều vợ, nghe vợ và chịu khó săn sóc những đứa con riêng. Hắn cũng biết chị phải lấy hắn là một việc rất miễn cưỡng nên hắn muốn làm vừa lòng chị để chuyển biến tình cảm của chị. Mặt khác, tính tình hiền hậu của chị, cách ăn ở của chị cũng dần dần cảm hóa được hắn phần nào. Trước đây, như một cái máy làm theo lệnh của tên lãnh chúa họ Ngô, bây giờ, hắn đã bắt đầu suy nghĩ. Ở hắn, giữa con người máy chấp hành mệnh lệnh với con người bước đầu suy nghĩ về việc làm của mình đã có lúc đấu tranh với nhau

Phan Thúc Định vẫn ngồi im lặng nghe người đàn bà kể. Câu chuyện thường bị ngắt quãng bởi nước mắt, tiếng nức nở. Khi kể, chị cố dùng những từ nào khỏi động chạm trực tiếp đến chế độ của anh em họ Ngô. Nhưng qua lời khi ngập ngừng, khi chua xót của chị, qua nét mặt rạn vỡ vì đau khổ, khi căm phẫn vì uất ức của chị, Phan Thúc Định hình dung được đầy đủ câu chuyện của chị và tất cả giông bão chị đã trải qua. Thái độ tôn trọng và thông cảm, chú ý lắng nghe lời chị của Định càng làm chị tin cậy anh hơn. Chỗ nào chị khó nói, anh lựa lời gợi ý để chị có thể kể được dễ dàng hơn. Đồng thời, qua những lời chị kể, nỗi xót thương cũng tràn ngập tâm hồn anh.

... Mai Lan cũng muốn tìm hết cách cải hóa Lý Lâm. Bởi vì dù không muốn, chị vẫn phải chung sống với hắn; dù không muốn, chị cũng đã có con với hắn. Nhưng giông bão không bao giờ hết trong cuộc chung sống miễn cưỡng đó. Gần đây, một hôm Lý Lâm mang về đưa chị một số tiền lớn, giục chị mua sắm đồ đạc. Chị ngạc nhiên hỏi về số tiền đó. Lý Lâm đáp ầm ừ: "Của Cậu cho". Tại sao tự nhiên Ngô Đình Cẩn cho một số tiền lớn? Câu trả lời ầm ừ có điều gì như không muốn nói thực của Lý Lâm làm chị nghi. Chị nhất định không cầm. Cuối cùng, Lý Lâm phải thú thực với chị là Cẩn sai hắn giết một người và đó là tiên thưởng của Cẩn cho sau khi xong việc.

Chị xây xẩm cả mặt mày. Khắp người chị như nổi gai. Chị rùng mình, nhắm mắt lại. Nhìn chị, Lý Lâm lúng túng rút nắm tiền lại. Hai bàn tay khép chặt giữa hai đầu gối, mắt vẫn không muốn mở ra nhìn mặt gã đàn ông mình phải chung sống, chị nói như hơi thờ hắt ra:

– Tôi không muốn những đồ đạc trong nhà này vấy máu. Tôi đã nói vởi anh nhiều lần rồi... Anh có muốn con anh về sau nghĩ về anh tốt đẹp không? Trời ơi! Tại sao tôi lại phải sống với anh?!

Lý Lâm luống cuống, cố thanh minh:

– Đây là lệnh của Cậu tôi phải làm. Nếu không thì Cậu giết cả tôi.

Và hắn cố nói thêm một lý do mà hắn tin rằng có thể làm chị nguôi lòng:

– Tên bị giết cũng không phải là người tốt.

– Sao biết không phải là người tốt?

– Tôi biết... Nó là mật vụ của người Mỹ theo dõi cả công việc làm ăn của "Cậu". Nhưng tôi cấm... tôi cấm cô không được nói với ai cả.

Mai Lan gạn hỏi thêm thì được biết đó là Phạm Xuân Phòng. "Phạm Xuân Phòng"! Cái tên ấy hiện ngay lên trong óc Phan Thúc Định. Thì ra "cái bọn Việt Cộng giết người" mà các báo chí ở Huế và Sài Gòn lu loa lên ấy đây rồi!

Hai đứa trẻ ờ nhà bên đã về. Một dứa khoảng lên bảy, một đứa khoảng lên năm. Nhìn khuôn mặt chúng sáng sủa, thông mình, anh vẫy chúng lại, ôm chặt lấy chúng.

Đứa nhỏ trên giường chợt giật mình, nhăn nhó, cựa quậy. Ngườỉ đàn bà khe khẽ đặt tay lên người nó, ru cho nó ngủ tiếp.

Định an ủi người đàn bà:

– Chị hãy tin rằng tôi rất hiểu chị, và hoàn cảnh éo le của chị, những nỗi đau khổ đã và còn sẽ phải chịu đựng. Tôi không biết nói thế nào hơn bởi vì mới gặp chị nhưng tôi xin nhắc lại: Chị hãy tin tôi. Từ này, nếu chị cần bất cứ điều gì, xin chị hãy nhớ đến tôi.

Anh từ biệt người đàn bà.