Vừa ở hiệu sách quen thuộc bước ra, tay cầm tờ báo mới nhận được của ông hàng sách, Phan Thúc Định gặp ngay Vân Anh đang đứng ngoài cửa nhìn những quyển sách bày trong tủ kính. Sự xuất hiện đột ngột của Vân Anh làm Định thoáng sững người.

Anh thầm tự hỏi: "Vân Anh đến đây tình cờ hay có dụng ý? Mối liên hệ giữa mình với hiệu sách này, cô ta có biết không?..."

– Chào Vân Anh!

Vân Anh ngước lên nhìn Định (sau cặp mi dài, Định cảm thấy cái nhìn ấy chứa đầy ẩn ý):

– Ố, anh Định! Anh mua báo?

Không trả lời, Định hỏi lại:

– Em đi đâu sớm thế?

– Em định mua tiểu thuyết về đọc, nhưng xem ra chẳng có quyển nào hấp dẫn cả.

Định vừa toan cáo từ, thì Vân Anh đã nói:

– Lâu không gặp anh, em muốn nói chuyện với anh một lát, được không anh?

– Xin lỗi em, hôm nay anh bận chút việc. Em cho anh khất đến hôm khác nhé!

Cái nhìn của Vân Anh nửa tỉnh quái, nửa trách móc:

– Em biết anh không bận gì. Hàng ngày, anh vẫn mua báo rồi ra vườn hoa Nguyễn Hoàng ngồi đọc cơ mà. Chẳng lẽ hôm nay vì em, anh bỏ mất thói quen?

Thấy Phan Thúc Định nhìn lại mình ngạc nhiên, Vân Anh đùa cợt:

– Những người đã từng ở Pháp không bao giờ từ chối bất cứ một lời yêu cầu nào của phụ nữ.

"Mỗi lần gặp cô ta cũng đều gây cho mình những suy nghĩ. Không hiểu những điều cô ta nói hàm ý gì? Phải nhận ràng cô ta đẹp và thông minh, vẻ đẹp và sự thông minh ấy nếu ở người khác... Tại sao lòng mình lại vừa bâng khuâng lại vừa bực bội thế này nhỉ? Nhưng... hãy trở về với công việc! Vậy là cô ta đã theo dõi tìm hiểu những thói quen hàng ngày của mình rồi. Cô ta có nắm được vấn đề gì nữa không? Ta phải nói chuyện với cô gái đẹp và thông minh này như thế nào đây! Hãy tỉnh táo nhé!..."

Hai người sánh vai nhau đi thong thả. Những điều Vân Anh vừa hé ra làm Định thấy không thể chia tay cô gái này ngay được. Không hiểu rõ đối thủ của mình đã là một điều nguy hiểm. Không hiểu rõ đối thủ của mình đã biết những gì về mình lại càng nguy hiểm hơn. Công việc của anh là phải hiểu rõ về người khác mà không được để người khác hiểu rõ về mình. Định vừa đi bên cạnh Vân Anh, vừa nghĩ miên man.

Vân Anh thản nhiên:

– Anh còn nhớ hôm anh và em đi chơi rừng Bu-lô-nhơ không? Anh nói anh nhớ những rừng thông ở Huế. Em có so sánh sự sạch sẽ, khô ráo của rừng châu Âu đến nỗi chỗ nào cũng có thể nằm lăn ra nhìn ánh nắng mặt trời được với những rừng Việt Nam ẩm thấp, gai góc. Anh có nhắc em rằng: "Dù sao, đấy cũng là rừng của ta". Nghe tiếng "của ta" sao mà tự hào thế!

Định chưa phán đoán được câu chuyện bâng quơ ấy của Vân Anh sẽ dẫn đến đâu, anh thăm dò:

– Bây giờ anh vẫn nghĩ như vậy. Cái gì của ta, ta vẫn phải quí hơn chứ, dù nó không có bằng của người. Nếu không thế, chúng ta đã trở vè đất nước để làm gì? Một khu rừng, một con sông, một bến đò, một cảnh chợ, một góc phố, một mái nhà tranh... những cái ấy hồi ở nước ngoài chẳng đã từng làm chúng ta khổ sở là gì.

Vân Anh không nói mà như đang đổ tâm trí vào một điều gì đó. Đôi mắt cô như nhìn vào chỗ trống không.

Phan Thúc Định gợi ý:

– Chúng ta vào một quán nào đó ăn điểm tâm. Em đồng ý chứ?

Vân Anh lắc đầu:

– Không! Anh hãy chiều em, chúng ta ra ngồi ngắm sông Hương...

Thái độ của Vân Anh mỗi lúc một thêm khó hiểu. Hai người ra vườn hoa Nguyễn Hoàng.

Ngồi dựa lưng trên chiếc ghế đá, Vân Anh nhìn Định, chìa tay ra:

– Anh cho em mượn tờ báo, xem có tin tức gì mới không?

Định bị một giây lúng túng, Anh quyết định rút tờ báo trong túi đưa cho Vân Anh. Anh chủ động lấy ra mảnh giấy gài trong đó, trước mắt Vân Anh. Tay Vân Anh đỡ lấy tờ báo nhưng mắt vẫn nhìn vào tờ giấy:

– Anh có thư riêng gài vào trong báo?

Định mở rộng tờ giấy đưa ngay cho Vân Anh:

– Không phải thư riêng mà là giấy thanh toán tiền sách báo anh còn thiếu. Anh cứ lấy sách báo rồi nửa tháng hoặc một tháng mới thanh toán một lần.

Vân Anh cầm tờ giấy chăm chú đọc. Tờ giấy ghi rõ ràng tên từng quyển sách với giá tiền ở bên, trong đó có máy quyển tiểu thuyết, mấy quyển nghiên cứu về lịch sử. Cuối có tổng cộng số tiền. Tờ giấy ngập ngừng trên tay Vân Anh. Cô nói:

– Anh ham đọc sách nhỉ!

Cô trao lại tờ giấy cho Định. Định thờ ơ nhét tờ giấy vào túi áo, đáp:

– Đó là thói quen và cũng là ham thích của anh từ hồi còn đi học. Ở Huế này, ngoài thời gian làm việc ra, em bảo còn có thú giải trí nào khác, ngoài việc đoc sách.

Vân Anh mở rộng tờ báo, liếc qua những đầu đề in bằng chữ to. Định hỏi:

– Em có được tin gì về anh Lê Mậu Thành không?

Vân Anh không ngẩng lên:

– Em không nhận được thư từ gì của anh Thành cả, nhưng em biết anh Thành vẫn ở với Việt cộng. Còn anh?

– Sao lại "còn anh"?

– Vì anh và anh Thành là "Người bạn cũ trên núi Ngir Bình" với nhau thì chắc anh phải biết tin tức anh Thành hơn em chứ?

Phan Thúc Định thẳng thắn:

– Anh mới trở lại Huế. Chưa có thời gian hỏi thăm đến bạn cũ, nhưng rồi chắc anh cũng hỏi được tin tức anh Thành.

– Khi nào anh hỏi được, anh nhớ báo cho em biết với nhé!

– Tất nhiên rồi!

Vân Anh gấp tờ báo đưa trả Phan Thúc Định:

– Anh còn nhớ những ngày ở Pháp không? Thời đó, em sống đời sống sinh viên thơ ngây, vô tư. Người yêu thì em nhớ đến anh Thành. Người anh, người bạn thì đã có anh.

Nghĩ đến anh, em cứ luyến tiếc những ngày đẹp đẽ ấy, những ngày mà em không bao giờ quên được... Những ngày anh phủi tuyết đầu mùa bám trên măng-tô-san cho em ở góc phố La-tinh, những ngày anh và em lên tháp Ép-phen ngắm cảnh Pa-ri từ trên cao, những ngày lang thang bới sách trong những hàng sách cũ bên bờ sông Xen...

Mặc dầu đã tự nhủ mình phải hết sức tỉnh táo, nhưng những kỷ niệm cũ cũng làm Định bồi hồi. Anh im lặng nhìn dòng sông Hương đang gợi lên trong anh hình ảnh một dòng sông khác, rất xa nào đó, tiếng còi ca-nô vang lên rền rĩ..., một chiếc ví xách tay phụ nữ đung đua bên anh... một đám mây trắng trôi nhởn nhơ trên nền trời...

Vân Anh kéo anh trở về thực tế:

– Bây giờ chúng ta có nhiều điều lo nghĩ quá phải không anh? Chúng ta đã trở nên ưu tư, trở nên khó hiểu? Vâng, khó hiểu cả với chung quanh, cả với người ở cạnh ta, nhiều khi khó hiểu với cả chính ta nữa.

Trầm ngâm một lát, Vân Anh thò tay mở chiếc ví:

– Nhưng dù sao nghĩ đến anh, em vẫn nhớ đến những ngày đã qua đẹp đẽ, đến một người mà em vẫn hằng quý mến... - mặc dầu em chưa hiểu hết anh - xin tặng anh cái này...

Vân Anh lấy ở ví ra mấy chiếc ảnh. Định cầm xem. Lông mày anh nhíu lại. Đó là mấy chiếc ảnh chụp anh khi thì đứng bên trong hiệu sách, khi thì ở hiệu sách bước ra, Vân Anh đã đứng dậy:

– Những bức ảnh này mình em có thôi và em không đưa cho ai cả. Anh hãy tin điều đó. Bây giờ, chắc anh không khó chịu và tiếc vì gặp em, đã bị em làm phiền buổi sáng nay.

Nàng chìa tay ra:

– Xin tạm biệt anh...

* * *

Trở về nhà, Phan Thúc Định lên ngay phòng riêng. Anh mở cửa sổ nhìn xuống gian nhà ngang, ngay cổng vào: Gã hộ vệ và gã nấu bếp vẫn ngồi bên nhau uống nước trà, hút thuốc. Anh đóng cửa lại, rút trong túi áo ra tờ giấy thanh toán tiền sách báo, đặt trên bàn, vuốt nó phẳng phiu, và lấy trong ngăn kéo ra một ống bột trắng, rải lên bức thư. Tiếp đó, anh lấy ở cặp ra ống thuốc xanh, thấm vào bông chà lên mảnh giấy. Máy hàng chữ nổi lên "Nguời thiếu nữ đi với Vân Anh hôm trước là con gái viên quan Án sát họ Trần, quê ở Hải Lăng - người yêu đồng thời là vị hôn thê của anh chàng họ Phan ta đó!"

"Chết cha! - Định rùng mình - Vợ chưa cưới mà ta không biết. Thảo nào Phương Lan nhìn ta như thế. Có lẽ cô ta giận mình lắm vì tưởng Vân Anh là người yêu của mình cũng nên. Thế này thì rắc rối to".

Định bật lửa châm vào tờ giấy. Suy nghĩ một lát, anh lấy mấy chiếc ảnh Vân Anh vừa đưa, châm nốt vào lửa. Sau đó, anh xả nước dội trôi đám tro vào trong ống, không để lại một vết tích gì.

Một tiếng gõ của. Gã nấu bếp đã dọn bữa cơm trưa. Từ ngày về ở đây, với những món ăn náu theo lối Huế rất hợp khẩu vị, nhưng hôm nay anh không thấy ngon. Thấy anh chỉ ăn một bát cơm rồi đứng lên, gả giúp việc hỏi:

– Thưa ông, hôm nay ông mệt?

– Không hiểu sao, tôi thấy không thích ăn.

Định trả lời lấy lệ rồi bước về phòng riêng.

Anh bồn chồn mong được gặp lại người thiếu nữ đã nhìn anh bằng đôi mắt khác thường để tìm hiểu cái điều tiềm ẩn trong lòng cô. Anh sợ rằng có thể đã quá chậm, và như thế anh sẽ phạm vào một điều đáng sợ.

Một điều bất ngờ lại xảy ra ngay chiều hôm ấy. Lúc anh vừa mặc xong quần áo định lái xe đến nhà Vân Anh, thì có tiếng chuông điện thoại.

Phan Thúc Định thấy người nóng ran khi nghe Vân Anh nói có chuyện cần gặp anh! Định cố nén sự hồi hộp. Thật là một điều ngạc nhiên. Ạnh vừa gặp cô sáng nay, có việc gi gấp mà cô muốn gặp lại? Một ý nghĩ rất nhanh thoáng qua trong đầu khi anh chợt thấy bóng tên mật vụ của Ngô Đinh Cẩn trong vai gã giúp việc từ ngoài sân đi vào, anh trả lời: "Anh sẽ đến nhà em ngay bây giờ".

Cao Xuân Đăng đi làm. Vân Anh tiếp anh ở phòng khách với thái độ lịch sự trang nhã, nhưng trong giọng nói có vẻ hơi khác thường:

– Anh ngạc nhiên lúc em gọi điện thoại cho anh phải không?

Định làm ra vẻ lơ đãng

– Sao em lại nghĩ như vậy?

Ván Anh mỉm cười:

– Quả anh là một người khó hiểu. Có lẽ nào em không đoán được tâm trạng anh lúc nghe anh nói: "Anh sẽ đến nhà em ngay bây giờ!"

Phan Thúc Định chống đỡ:

–Có lẽ em bị méo mó nghề nghiệp!

- Không đâu! - Vân Anh bướng bỉnh - Chính cái nhìn của anh lúc mới đến đã xác định thêm điều đó.

Phan Thúc Định dàn hòa:

– Em muốn biết để làm gì? Có phải chúng ta gặp nhau để tranh cãi đâu.

– Em nghĩ rằng anh nói đúng - Em cần báo cáo cho anh biết một vấn đề quan trọng và em cũng muốn biết rõ sự thật của nó. Bởi vì, vấn đề đó có liên quan đến em...

Mắt Vân Anh chớp chớp, giọng cô thấp hẳn, gần như tiếng nói thăm thì:

– Có vẻ như anh dang gặp một điều gì khó xử lắm phải không?

Định nghĩ lung lắm. Anh biết bây giờ có chối cãi chì làm rối thêm tình hình. Và biết đâu, qua Vân Anh, anh sẽ tìm được một lối giải quyết. Cuối cùng, anh nói:

– Có phải em muốn nhắc lại câu chuyện giữa em, Phương Lan và anh trong cuộc gặp gỡ bát ngờ trên đường phố không?

– Nhưng, em không hiểu được vì sao anh lại tỏ thái độ lạnh nhạt với chị ấy như thế? Chị ấy rất bất bình.

Thấy Phan Thúc Định làm thinh, Vân Anh nói tiếp:

"... Và, Phương Lan nghĩ rằng, anh đã yêu em, nên thờ ơ với chị đó!

Phan Thúc Định khỏng tỏ ra có phản ứng gì. Còn cô, chăm chú nhìn vào mắt anh, chờ anh đáp.

Đến hơn một phút sau, Định mới chậm rãi nói:

– Anh muốn bàn kỹ chuyện đó với em. Em biết đấy, thực ra không phải vi em, mà chính vì anh sẽ không bao giờ lấy vợ Vân Anh ạ! Anh không muốn phái làm nô lệ cho một người đàn bà nào...

– Nhưng không phải vì thế mà anh đối xử với một người đã hứa hôn với mình như thế! - Vân Anh nhẹ nhàng phê phán - Anh có biết rằng thái độ đối với Phương Lan như thế là không được đẹp và chẳng lịch sự, không xứng đáng với một con người như anh hay sao!

– Em thử cho anh biết anh càn phải làm gì để cho Phương Lan không còn hiểu nhầm rằng chúng ta đã yêu nhau được không?

Vân Anh nhìn anh ranh mãnh, nhưng trong thâm tâm cô thầm trách anh đã nói lên một sự thật phù phàng là giữa anh và cô chưa phải đã yêu nhau.

– Làm thế nào ư? - Cô hỏi - Bằng cách nào là do anh - Chứ em nói ra điều đó không tiện.

– Thế thì em giúp anh gặp lại Phương Lan nhé?

– Anh cần gặp lúc nào và ở đâu? - Vân Anh hỏi.

– Ở nhà anh hay một nơi nào khác tùy Phương Lan lựa chọn. Miễn là không có một người thứ ba nào có mặt.

– Nếu Phương Lan chọn nơi dây làm nơi gặp gỡ thì anh thấy sao?

– Nhưng có chú em và em, anh thấy không tiện.

– Tuần tới chú em đi kinh lý các tỉnh phía Nam. Còn em - Vân Anh mỉm cười, nhắc lại - Anh khỏi lo... Và, có như thế, Phương Lan càng tin lời nói của anh hơn.

Anh nhìn Vân Anh, khẽ gật đầu:

– Nếu em giúp anh được như thế thì tốt quá!