Linh hồn tôi tản bộ trên đường Tĩnh An Tự, Thượng Hải những năm 40 của thế kỷ 20. Bên cạnh, những người quen mặt lướt qua như dòng nước: Vương Kiều Nhụy khoác tay Đồng Chấn Bảo đi trên đường, họ định đi xem phim, nhưng nửa đường lại gặp một bà người Anh quen thuộc, đành phải dừng lại tán gẫu vài câu; Nhị Kiều và Tứ Mỹ đạp xe lướt qua bên cạnh, miệng không ngừng chê bai gia thế sa sút của người chị dâu mới Ngọc Thanh; Nam Cung Họa vừa tan kịch trở về, phu xe kéo cứ lải nhải đòi thêm tiền, nàng bỗng trở nên mất kiên nhẫn, dứt khoát nhảy xuống xe đi bộ, vừa lững thững bước đi, vừa chán chường nhìn vào những ô cửa kính; Vương Giai Chi cũng xuống xe kéo ở ngã tư Moses, bước vào quán cà phê đợi Lão Dịch, họ đã hẹn nhau cùng đi mua nhẫn; bỗng nghe tiếng chuông ô tô vang lên, nhưng không phải Lão Dịch, mà là Bạch Lưu Tô đưa Thất tiểu thư đi xem mắt về, nét mặt vừa chột dạ vừa đắc ý, cúi đầu chui tọt vào cửa, chết cũng không chịu ra; một con mèo từ lỗ cửa chui ra, đuôi dựng đứng rồi vụt cái biến mất, trong lỗ cửa tối om, không nhìn rõ có phải là con "Tuyết Lý Tha Thương" của Ngũ nãi nãi nhà Tiểu Ngải hay không, hay là của cụ Khuông, ông nội Oánh Châu...

Linh hồn tôi theo con mèo đó lách mình bay vào căn hộ, thấy chiếc thang máy cửa sắt hoa và chiếc hòm thư màu xanh lục, linh hồn không biết cách đi thang máy, đành phải vòng vèo bay lên từng tầng một, có nhà nào đó đang mở radio, đang hát bài "Tường Vi Tường Vi Nở Khắp Nơi", thỉnh thoảng xen vào một đoạn xã luận tin tức. Tôi liếc nhìn chiếc radio đó, vuông vắn, từng thấy trong phim "Thái Thái Vạn Tuế", loại mà chồng tặng cho vợ, thế là đoán chủ nhà này chắc là Trần Tư Trân; nhưng cũng chưa chắc, hoặc là Mạnh Yên Lệ cũng nên, cô ấy cũng thích suốt ngày mở radio nghe tin tức, muốn nghe thấy tiếng người trong căn phòng trống; lên thêm một tầng nữa, người giúp việc Tô Châu là A Tiểu đang gọi con trai Bách Thuận vào ăn cơm, Bách Thuận nói: "Mẹ ơi, nhà đối diện hôm nay ăn thịt kho cải khô!", chưa nói dứt lời, trên đầu đã ăn ngay một đũa của A Tiểu; linh hồn lại bay lên trên, cửa tầng trên cũng mở, trong phòng khách treo giấy chứng nhận kết hôn, đã lồng khung, góc trên có thiên sứ nhỏ với đôi cánh hoa hồng, tay cầm dải lụa nhũ vàng, Âu Dương Đôn Phượng ngồi dưới khung ảnh đan len, Mễ Tinh Nghiêu bắt chuyện rồi đi tới lấy áo khoác, úp úp mở mở nói: "Anh ra ngoài một lát." Đôn Phượng và tôi đều biết, anh ta là muốn đến nhà vợ cũ...

Linh hồn tôi cứ thế bay mãi lên tầng áp mái, nhìn thấy trước cửa phòng 605 có một người đàn ông đang gõ cửa - áo dài, mũ phớt, tướng mạo thanh tú, dáng vẻ tiêu sơ, cung kính hỏi: "Trương Ái Linh tiên sinh có nhà không?" Sau đó nhét một mảnh giấy qua lỗ cửa...

Đó chính là Hồ Lan Thành.

Linh hồn tôi trốn trong hành lang ấy mà khóc, cố hết sức gọi Ái Linh, gọi nàng đừng mở cửa. - Nàng quả nhiên không mở cửa, nhưng sau đó lại gọi điện thoại, nói bằng lòng đến gặp Hồ Lan Thành.

Có một tờ báo cũng được nhét trong khe cửa, trên đó viết rõ ràng: Ngày 4 tháng 2 năm 1944. Hồ Lan Thành, sinh năm 1906 tại huyện Thặng, Chiết Giang, Trung Quốc, năm 1927 thôi học tại Đại học Yến Kinh, năm 1936 nhận lời mời của Quân trưởng Quân đoàn 7 Liêu Lỗi, kiêm nhiệm điều hành "Liễu Châu Nhật Báo", tháng 5, binh biến Lưỡng Quảng thất bại, Hồ Lan Thành bị Bộ Tổng tư lệnh Tập đoàn quân thứ 4 giam giữ 33 ngày. Năm 1937, do viết hai bài báo trên "Trung Hoa Nhật Báo": một bài luận về thủ công nghiệp Trung Quốc, một bài phân tích số liệu thuế quan năm đó, và được tờ "Đại Lục Tân Báo" của Nhật Bản dịch đăng lại, liền được "Trung Hoa Nhật Báo" mời làm chủ bút, đến Thượng Hải. Đầu năm 1938, được điều đến tờ "Nam Hoa Nhật Báo" tại Hồng Kông làm Tổng chủ bút, dùng bút danh Lưu Sa để viết xã luận, năm 1939 rời Hồng Kông về Thượng Hải, nhậm chức Tổng chủ bút "Trung Hoa Nhật Báo", năm sau nhậm chức Thứ trưởng Chính vụ Bộ Tuyên truyền Chính phủ bù nhìn Uông. Năm 1944, nhận lời mời của người Nhật làm chủ biên tạp chí "Khổ Trúc", nhậm chức Giám đốc tờ "Đại Sở Báo". Sau khi kháng chiến thắng lợi, từ Hồng Kông trốn sang Nhật Bản. Năm 1974 đến Đài Loan. Ngày 25 tháng 7 năm 1981 qua đời vì bệnh tại Tokyo, có các tác phẩm như "Đời Này Kiếp Này", "Sơn Hà Tuế Nguyệt", "Thiền Là Một Nhành Hoa", "Trung Quốc Lễ Nhạc", "Trung Quốc Văn Học Sử Thoại", "Hôm Nay Là Ngày Gì", v.v.

Nghe nói Hồ Lan Thành làm văn, chưa bao giờ nháp, viết một mạch là xong, nhanh đến mức đợi ngựa dừng chân là viết xong. Bản thảo viết xong cũng rất ít khi sửa chữa, nên có danh xưng "Đại bút như xuyên" (Bút lớn như rường cột). Khi làm báo, mỗi tuần ít nhất có hai bài xã luận, đều do ông tự cầm bút, vì văn phong sắc bén, thường nói điều người khác không dám nói, khiến trang báo đăng xã luận thường xuất hiện ô trống - do quan điểm xã luận kịch liệt nên bị rút xuống không đăng, lại không có bài dự phòng thay thế, đành phải để trắng, gọi là "ô trống". Đồng nghiệp có người khuyên ông nên bớt ẩn ý để tránh đụng chạm cấm kỵ của đương cục, ông trả lời họ: "Trang báo có 'ô trống', chính là đặc sắc báo chí của Hồ mỗ." Có thể nói là bản chất cuồng ngạo, tự phụ tột cùng. Ngày 24 tháng 1 năm 1944, là đêm giao thừa âm lịch, lúc đó Hồ Lan Thành vừa được thả ra khỏi tù, nhàn rỗi ở nhà, chán chường không biết làm gì, liền tiện tay mở một cuốn tạp chí ra giải trí, một đoạn nghiệt duyên, cứ thế bắt đầu -

"Trước đây tôi ở Nam Kinh không có việc gì, sách báo tạp chí cũng không xem mấy. Ngày hôm đó có Phùng Hòa Nghi gửi tới tờ Nguyệt san Thiên Địa, tôi thấy tên Hòa Nghi hay hay, liền bưng một chiếc ghế mây ra bãi cỏ trong sân, nằm phơi nắng đọc sách. Xem trước lời mở đầu, hóa ra Phùng Hòa Nghi còn gọi là Tô Thanh, dưới ngòi bút người phụ nữ lại phóng khoáng gọn gàng đến thế, cũng thật khó cho cô ấy. Lật đến bài 'Phong Tỏa', tác giả Trương Ái Linh, tôi mới đọc được một hai đoạn, bất giác ngồi thẳng dậy, đọc đi đọc lại thật kỹ. Gặp Hồ Kim Nhân, tôi bảo anh ta cũng đọc đi, anh ta đọc xong khen hay, tôi vẫn thấy chưa đủ.

Tôi viết thư hỏi Tô Thanh, người tên Trương Ái Linh này rốt cuộc là ai? Cô ấy hồi thư chỉ trả lời là phụ nữ. Tôi chỉ cảm thấy trên đời hễ có một câu nói, một sự việc gì liên quan đến Trương Ái Linh, thì đều trở nên tốt đẹp. Đến khi số thứ hai của 'Thiên Địa' gửi đến, lại có một bài viết của Trương Ái Linh, thế này là thật rồi. Số này còn đăng ảnh cô ấy nữa. Gặp người tốt hay việc tốt, sẽ bán tín bán nghi, dường như muốn chứng minh hết lần này đến lần khác rằng nó quả thực là như vậy, cho nên tôi hết lần này đến lần khác ngốc nghếch vui mừng, mà không hỏi xem liên quan gì đến mình.

Hồ đồ buồn cười như thế, trách không được tôi phải ngồi tù. Việc chính trị tôi cũng hồ đồ giống như vận đào hoa vậy. Nhưng tôi lại có lý tính, thể hiện ở sự kính trọng đối với bài viết và sự tĩnh lặng trong tù.

Đến khi tôi được thả ra rồi đến Thượng Hải, vừa xuống tàu hỏa liền đi tìm Tô Thanh. Tô Thanh rất vui, từ văn phòng của cô ấy đưa tôi ra phố ăn cơm chiên trứng. Tôi hỏi chuyện Trương Ái Linh, cô ấy nói Trương Ái Linh không gặp người ngoài. Hỏi xin địa chỉ của Trương Ái Linh, cô ấy cũng do dự một hồi mới viết cho tôi, là căn hộ số 192, ngõ đường Hecđơ, đường Tĩnh An Tự, phòng 605 tầng 6.

Ngày hôm sau đến thăm Trương Ái Linh, quả nhiên không gặp được, chỉ đút một mảnh giấy qua lỗ cửa, vì tôi không mang danh thiếp. Lại cách một ngày nữa, sau bữa trưa Trương Ái Linh lại gọi điện đến, nói đến gặp tôi. Nhà tôi ở Thượng Hải là Mỹ Lệ Viên, đường Đại Tây, cách chỗ cô ấy không xa, cô ấy quả nhiên lập tức đến ngay." (Hồ Lan Thành: "Đời Này Kiếp Này - Phụ Nữ Dân Quốc")

2

Mùa đông năm 1938, Trương Ái Linh rời nhà trốn đi, từ sông Tô Châu hướng về Tĩnh An Tự, là chạy trốn ra khỏi lồng; nhưng mùa xuân năm 1944, đoạn đường nàng từ Tĩnh An Tự đến Mỹ Lệ Viên, lại là một ngõ cụt.

Về chuyện tình của Hồ Lan Thành, sớm đã được chính ông viết nát nhừ trong "Đời Này Kiếp Này" rồi. Sau này những phần đặc sắc của các phiên bản tiểu sử Trương Ái Linh, cũng đều lấy "Đời Này Kiếp Này" này làm bản thảo, gần như không có chi tiết nào vượt ra ngoài đó.

Tuy nhiên, Trương Ái Linh lại nói trong thư gửi bạn tốt Hạ Chí Thanh vào ngày 4 tháng 11 năm 1966 rằng: "Phần viết về tôi trong sách của Hồ Lan Thành, dây dưa kỳ lạ, ông ta cũng không đến nỗi già đến mức đó." - Hiển nhiên là không tán thành.

Thế là tôi nỗ lực tìm kiếm những ghi chép khác về mối tình Hồ - Trương, dù chỉ là vài câu chữ cũng coi như trân bảo. Thế nhưng phát hiện ra người từng nhìn thấy hai người họ ở bên nhau vào thời điểm đó không nhiều, hoặc là do cách trở thời cuộc, gặp rồi cũng không chịu viết xuống; người chịu viết, lại phần nhiều "dây dưa kỳ lạ", sơ hở đầy rẫy, không đáng tin; chỉ có bài phỏng vấn của nhà văn Lý Lê đối với cháu gái Hồ Lan Thành là Hồ Thanh Vân là quý giá và hiếm có nhất.

Thanh Vân nói: Trương Ái Linh lần đầu đến Mỹ Lệ Viên, là đến tầng ba nói chuyện trong phòng của Hồ Lan Thành - căn phòng hướng nam, những phòng khác để cho người khác làm văn phòng.

Lại nói: Trương Ái Linh dáng người rất cao, không xinh đẹp, trông còn cao hơn chú tôi (Hồ Lan Thành) một chút. Ăn mặc khác hẳn người khác - trang phục kỳ lạ. Cô ấy tự làm giày, nửa chiếc giày màu vàng, nửa chiếc màu đen, loại giày này người khác hoàn toàn không đi; quần áo làm kiểu quần áo cổ xưa, mặc sườn xám, sườn xám ngắn, khác hẳn người khác, tóm lại là nổi bật; lúc này mọi người đều làm tóc ngắn, cô ấy lại làm tóc dài, nổi bật so với người ta; sau này hai bên quen nhau, chú dẫn tôi đến đường Thường Đức, dẫn tôi đi nhận cửa, cứ thế mà quen biết. Với tôi rất khách sáo, tôi lớn hơn cô ấy, gọi cô ấy là "Trương tiểu thư", cô ấy gọi tên tôi, gọi là "Thanh Vân".

Quả nhiên là một Trương Ái Linh sống động! Trầm tĩnh, xa cách, phục sức kỳ dị, không xinh đẹp.

- Thế mà Hồ Lan Thành vẫn kinh diễm, mà kinh cũng không phải kiểu kinh đó, diễm cũng không phải kiểu diễm đó. Sự thanh dật hàm súc của Ái Linh, thế mà vượt xa tất cả kinh nghiệm và tưởng tượng của ông từ trước đến nay về vẻ đẹp phụ nữ.

Sau này ông cứ lặp đi lặp lại dùng từ "Nhu diễm" (mềm mại diễm lệ) để miêu tả Trương Ái Linh, mà Trương Ái Linh trong mắt ông cũng quả thực khác với những gì chúng ta tưởng tượng, là một người phụ nữ đích thực xinh đẹp vừa thông minh linh lợi lại vừa dịu dàng đa tình! Là ngọc nữ! Cũng là Cửu Thiên Huyền Nữ! Ông từ tay nàng mà có được vô tự thiên thư.

Ông ví nàng với Đào Hoa Nữ, với Phàn Lê Hoa, với Na Tra - nhưng thực ra chính ông mới là Na Tra, tố nhân vô tình. Hồi nhỏ, quê nhà lũ lụt, trâu bò lúa gạo đều trôi nổi trong nước, người nhà dắt díu nhau đứng trên mái nhà, sầu khổ khóc than, ông lại chỉ hát, hướng về dòng nước lũ cuồn cuộn mà cất tiếng ngâm nga, khiến mẹ ông tức giận mắng: "Mày là người hay là súc vật!"

Ái Linh trầm tĩnh lắng nghe, nghe thấy lời mẹ ông mắng ông, không nói đúng cũng không nói sai, mà kể chuyện Viêm Anh vẩy nước hát ca trong đạn pháo.

Thế là ông biết, nàng đã hiểu được ông, đang biện hộ cho ông, cũng đang ca ngợi. Ông thực sự cảm kích, thế là lại cùng nàng kể chuyện mình ở Nam Kinh, hỏi nàng thu nhập nhuận bút hàng tháng, phê bình những tác phẩm đang thịnh hành, bàn về cảm nhận khi xem "Phong Tỏa"...

Nàng lắng nghe, cũng dần dần kinh ngạc, bởi vì ông cũng là kiểu người mà nàng chưa từng thấy bao giờ, thậm chí chưa từng xuất hiện trong tưởng tượng, cũng chưa từng miêu tả trên ngòi bút, con người này chính là con người này, không thể miêu tả, không thể đánh giá. Khi ông ở trước mặt nàng, là chân thực, độc đáo, tính tình rõ nét; thế nhưng ông vừa quay người đi, nàng liền cảm thấy mông lung, cảm thấy xa lạ, cảm thấy không quen biết.

Cả đời nàng chưa từng có người và việc nào không thể miêu tả, thế nhưng đối với từng lời nói việc làm của ông, nàng thế mà lại có chút bí từ.

Thời gian trôi thật nhanh, lúc đến nắng rực rỡ, loáng cái hoàng hôn đã bao trùm, nàng đứng dậy cáo từ.

Ông tiễn nàng, từ Mỹ Lệ Viên đến đường Tĩnh An Tự, đi đường tắt, qua nghĩa trang nước ngoài. Những tấm bia đá xanh trắng nặng nề chồng chất, trên bia đứng những thiên sứ nhỏ dang rộng đôi cánh, trợn trừng đôi con ngươi đá trắng nhìn họ. Tình cảnh này thực ra có chút đáng sợ, nhưng người nhạy cảm như nàng thế mà lại quên cả sợ hãi, chỉ chăm chú nghe ông nói.

Lời ông nói thật nhiều, cũng thú vị, nói chuyện bình thường cũng như đang diễn thuyết, cực kỳ có sức khơi gợi. Ông nói chuyện xưa thời thơ ấu và trải nghiệm học tập, nói về sự khác biệt giữa văn hóa Nhật Bản và Trung Quốc, nói về kiến giải của bản thân đối với ca múa và hội họa, cũng nói về "Hồng Lâu Mộng" và "Kim Bình Mai"... cứ tiễn đến dưới lầu tòa nhà Eddington, lời vẫn chưa nói hết, ông nhìn nàng, có chút luyến tiếc; nàng cũng nhìn ông, là ánh mắt khích lệ.

Thế là ông nói: "Ngày mai anh đến thăm em nhé." Là giọng hỏi, thực ra đã là hẹn ước.

Trong khoảnh khắc họ nhìn nhau, có việc gì đó đã xảy ra trong âm thầm khi họ không hề hay biết.

Ngày hôm sau, quả nhiên đợi ông, điểm chút son môi, xịt nước hoa.

Bình thường nàng gặp nữ khách cũng phải ăn diện, không chỉ vì ông - nhưng vì ông mà ăn diện, tâm trạng ít nhiều không giống, vừa không phải là không chú ý ngoại hình, cũng không chịu quá long trọng. Thế là chọn bộ áo quần lụa màu xanh bảo thạch, đeo kính viền vàng nhạt, là cách ăn mặc thường ngày, nhưng đẹp, nhu diễm. Như một đóa hoa chớm nở, hương thơm đã nồng nàn, tràn ngập cả phòng.

Cô tiêu ngạo thế gian cùng ai ẩn, cũng một đóa hoa vì lẽ gì nở muộn?

Các nữ sinh cùng trang lứa sớm đã thành cao thủ tán tỉnh trong đại học, thời chiến loạn Hồng Kông trường học đình chỉ, nam sinh suốt ngày bám riết lấy ký túc xá nữ sinh chơi bài, chơi đến nửa đêm còn không chịu đi. Sáng sớm hôm sau, nữ sinh chưa dậy, nam sinh kia lại đến. Phòng bên cạnh chỉ nghe thấy tiếng nữ sinh nũng nịu muốn từ chối mà lại đón nhận: "Không đâu, em không, không đâu." Chốn không người. Cứ dây dưa đến tận khi xuống giường mặc áo.

Ái Linh nghe rõ mồn một ở phòng bên, lại thay người ta đỏ mặt hồi lâu, có một loại cảm giác xấu hổ khó hiểu, hận không thể trở về trước mặt Khổng Tử để chép bài. Đối với tình yêu, nàng từng được nghe thấy tận tai, cũng từng viết hoa dưới ngòi bút, trong thực tế, lại là "Hoa hạnh mưa vương vương áo ướt, gió xuân mơn mởn thổi mặt người"; không hiểu sao, hôm nay lại có chút khác thường, tình hình ký túc xá Đại học Hồng Kông bỗng lật lại trong lòng, chính là tiếng nói của cô gái kia cũng vang bên tai: "Không đâu, em không đâu." Thật kinh tâm.

Ngồi trước bàn viết chữ, trong đầu đầy ắp, nhưng viết không ra; thế là lại xem sách một lần, rốt cuộc cũng không biết đã xem cái gì. Mỗi một lần tiếng cửa vang lên, vừa mong là ông, lại vừa sợ là ông, vì luôn cảm thấy chưa chuẩn bị sẵn sàng; đến khi ông thực sự đến, nàng lại chỉ im lặng, vẫn giống như lần đầu gặp mặt.

Ông cũng cẩn trọng hơn hôm qua, là bị áp chế bởi cách bày biện trang trí trong phòng nàng, cảm thấy đầy phòng văn minh thanh tao, mà lại binh khí tung hoành. Người này, cũng mang theo sát khí - không phải cái sát "giết không tha", mà là trà Bích La Xuân còn gọi là hương "hù chết người", chính đại tiên dung, yểu điệu trăm vẻ.

Nguyệt lão của người Trung Quốc là ông lão lôi thôi râu tóc hoa râm, thần tình yêu Cupid của người phương Tây là một cung thủ hỉ mũi chưa sạch. Ông bị mũi tên của phương Tây bắn trúng, máu bắn lên quạt đào hoa, lâu ngày, lại giống như máu muỗi; mà nàng lại bị sợi chỉ đỏ cổ xưa trói buộc, từ đó thiên ti vạn lũ, cắt không đứt, gỡ lại rối.

3

Trong cả đời Trương Ái Linh, chưa bao giờ nhắc đến nửa chữ về mối tình này của mình, nếu muốn gượng ép, nàng từng viết một bài văn ngắn "Yêu" một tháng sau khi quen Hồ Lan Thành, cũng có lẽ có thể coi là vật chứng cho đoạn tình này - dường như gió thổi mở một góc rèm, nhìn thấy một nửa gương mặt mỹ nhân.

Bài văn mở đầu viết vội vã "Đây là sự thật", rồi mới kể chuyện -

"Đây là sự thật.

Có một cô gái nhà khá giả ở ngôi làng nọ, sinh ra xinh đẹp, có rất nhiều người đến làm mối, nhưng đều không thành. Năm đó, cô ta chỉ mới mười lăm mười sáu tuổi thôi, là một buổi tối mùa xuân, cô ta đứng ở cửa sau, tay vịn cây đào. Cô ta nhớ cô ta mặc một chiếc áo màu trắng trăng. Chàng thanh niên sống đối diện từng gặp mặt cô ta, nhưng chưa bao giờ chào hỏi, anh ta đi tới, cách không xa, đứng lại, khẽ nói một câu: 'Ồ, cô cũng ở đây à?' Cô ta không nói gì, anh ta cũng không nói thêm gì nữa, đứng một lúc, mỗi người đi mỗi ngả.

Cứ thế là xong.

Sau này, người con gái này bị kẻ buôn người lừa, bán đến nơi xa làm thiếp, lại vài lần bị bán đi, trải qua vô số sóng gió kinh hoàng. Khi về già, cô ta còn nhớ chuyện hồi trước đó, thường nhắc tới, vào buổi tối mùa xuân đó, dưới gốc cây đào ở cửa sau, người thanh niên đó.

Giữa hàng vạn người gặp được người mình cần gặp, giữa hàng vạn năm, trong vùng hoang dã vô tận của thời gian, không sớm một bước, cũng không muộn một bước, vừa vặn bắt gặp, vậy thì cũng không còn lời nào khác để nói, chỉ khẽ hỏi một câu: 'Ồ, cô cũng ở đây à?'"

"Đây là sự thật." Là nhấn mạnh câu chuyện là thật, hay nhấn mạnh trái tim là thật, tình cảm là thật?

Câu chuyện này là nàng nghe được từ Hồ Lan Thành, cô gái trong chuyện chính là mẹ kế người vợ đầu của Hồ Lan Thành. Quá khứ của ông, không cố ý giấu nàng, nàng cũng không phải không biết ông đầy vết nhơ - kết hôn hai lần, hiện tại lại đang sống chung với vũ nữ - nhưng phụ nữ luôn cho rằng đàn ông xấu sẽ vì mình mà thay đổi. Người phụ nữ càng thông minh ở các phương diện khác thì càng si mê ở điểm này.

Sự đa tình của ông, sự cuồng vọng của ông, sự phóng đãng không bị ràng buộc của ông, đối với nàng đều là một loại kích thích mới mẻ. Mà tài hoa xuất chúng và sự dịu dàng ân cần của ông, lại càng là liều thuốc độc không thể từ chối, thậm chí còn chí mạng hơn thuốc phiện.

Đối với sự bất thường của cô cháu gái, Trương Mậu Uyên vô cùng bất an, cô có một cuộc trò chuyện sâu sắc với Ái Linh - Tam Mao có câu thoại trong "Cuồn Cuộn Hồng Trần": "Loại người này nói nghe hay chút, là quan văn hóa; nói khó nghe chút, là Hán gian. Cháu là một tiểu thư sạch sẽ, dây dưa với loại người này làm gì?" - Là thay cô hỏi sao?

Ái Linh kính trọng cô, thế là viết một mảnh giấy bảo người đưa cho Hồ Lan Thành: "Ngày mai anh đừng đến nữa."

Đưa đi rồi, lại cảm thấy hối hận, cảm thấy mất mát - đã đi quãng đường xa như vậy, trải qua biết bao nhiêu gương mặt, mới cuối cùng gặp được anh, nói với anh: "Anh ở đây." Nhanh vậy, đã phải chia lìa sao?

Cứ thế lướt qua nhau, cứ thế để vuột mất, cứ thế vĩnh viễn không bao giờ gặp lại? Làm sao cam tâm!

Cả ngày đều thẫn thờ, cứ nghiêng tai nghe tiếng thang máy. Mỗi một lần thang máy "cộc cộc" đi lên, trái tim cũng theo đó "bình bịch" nhảy lên, nhảy lên tận cổ họng, nghe thấy tiếng gõ cửa, lại càng sợ đến ngây người, cứ nhìn cô mà ngẩn ngơ.

Trương Mậu Uyên hỏi: "Người giao sữa đến rồi. Sao cháu không mở cửa?"

Nàng cúi đầu không nói. Nàng không dám mở cửa. Vừa sợ mở cửa không nhìn thấy anh. Lại càng sợ mở cửa nhìn thấy anh.

"Giữa hàng vạn người gặp được người mình cần gặp, giữa hàng vạn năm, trong vùng hoang dã vô tận của thời gian, không sớm một bước, cũng không muộn một bước." Đây là khởi đầu của một mối tình, cũng là kết cục của một mối tình - nếu quả thực là "Cứ thế là xong" thì cũng thôi đi.

Tiếc là chưa xong, xong không nổi.

Rốt cuộc ông vẫn đến. Nàng nhìn thấy anh, lập tức mỉm cười, trên mặt nở ra một đóa hoa mẫu đơn. Trương Mậu Uyên nhìn trong mắt, trong lòng thầm thở dài, không nói một lời, cầm túi xách liền ra cửa.

Khi về nhà, nhìn thấy vẻ mặt Ái Linh hớn hở, muốn cười mà chưa cười, không nhịn được lại thở dài một tiếng, một hồi lâu, khẽ nói: "Cháu ở bên cạnh nó, cô là không tán thành. Nhưng cháu cũng lớn rồi, chuyện của mình, cháu tự liệu đi."

Thế này, coi như là đã qua "minh lộ" (con đường sáng). Từ đó về sau, Hồ Lan Thành cứ việc ngày ngày đến, ngồi trong phòng Ái Linh, bàn thơ xem họa, một ngồi là cả ngày.

Đôi khi Viêm Anh đến, ba người nói nói cười cười, lại càng náo nhiệt - vì không có được lời chúc phúc của cô, sự ủng hộ của Viêm Anh, liền trở thành chỗ dựa lớn nhất của Trương Ái Linh. Nàng đôi khi muốn Hồ Lan Thành đi cùng đến nhà Viêm Anh chơi, giống như họ hàng thăm nhau, là đang tìm kiếm cảm giác quang minh chính đại trong sự trốn tránh lén lút.

Hồ Lan Thành là gặp phụ nữ liền muốn hiến ân cần, miệng bôi mỡ, lời ngon tiếng ngọt không dứt. Ái Linh ngồi một bên, nghe hai người đấu khẩu lấy vui cho đến tán tỉnh, lại chỉ mỉm cười, cảm thấy hay, hoàn toàn không chút không vui.

Viêm Anh gọi Trương Ái Linh là "Trương Ái", gọi Hồ Lan Thành là "Lan Anh", ghép thành một đôi. Mùa hè, Hồ Lan Thành đi Vũ Hán, Viêm Anh viết thư cho anh ta, vẫn là Ái Linh dịch hộ: "Lan Anh thân yêu, anh ở cái nơi đó, là sắp bị hấp chín rồi phải không?"

Hồ Lan Thành nói trong "Đời Này Kiếp Này": "Tôi đã có vợ, cô ấy không hề để ý. Tôi có nhiều bạn gái, thậm chí dắt kỹ nữ đi chơi, cô ấy cũng sẽ không ghen. Cô ấy ngược lại muốn những người phụ nữ trên thế gian đều thích tôi."

Tôi kinh tâm trước sự phóng khoáng của Trương Ái Linh, hay là một sự tự trọng bất đắc dĩ? - Ghen cũng vô ích, ngược lại còn làm tổn thương phong độ, dứt khoát đành phải phóng khoáng.

Thế nhưng nghĩ đến gia sử của Trương Ái Linh, lại cảm thấy dễ hiểu - Trương Bội Luân há chẳng phải là tài tử phong lưu dắt kỹ nữ ngâm nga, Trương Đình Trọng cũng vì cưới dì nhỏ khiến vợ tức giận - nàng chưa bao giờ nhìn thấy người đàn ông si tình chuyên nhất, lại sao có thể kỳ vọng?

Nàng là người giỏi viết chuyện tình yêu, và kiên trì tin rằng "tình yêu có mục đích đều không phải là tình yêu". Mà Hồ Lan Thành không nghi ngờ gì là người gần nhất với lý tưởng tình yêu của nàng, phong lưu tiêu sái, tài hoa xuất chúng, ngay cả khuyết điểm cũng là mê người - anh ta là người đã kết hôn, lại từng làm quan cho chính quyền bù nhìn Uông, và giao du mật thiết với người Nhật. Nàng ở bên anh, thế nhân đều phản đối, ngay cả cô ruột của mình cũng không chúc phúc. Điều này khiến cho tình yêu của họ vừa đến đã mang màu sắc bi kịch, vì không thể, không mục đích, mà khiến tình yêu này càng thêm kiên nhẫn bất khuất.

Nàng cam tâm tình nguyện vì anh mà phiền não, vì anh mà nghiêng lòng, vì anh mà ấm ức, vì anh mà kiên trì, thậm chí tặng anh một tấm ảnh, phía sau viết:

"Gặp được anh, cô trở nên rất thấp rất thấp, thấp đến tận trong bụi trần, nhưng trong lòng cô là vui mừng, từ trong bụi trần nở ra hoa."

Người phụ nữ viết ra những dòng văn này, là vưu vật;

Người đàn ông phụ bạc người phụ nữ như thế, là đáng chết!

4

"Đối Chiếu Ký" là sự tổng kết của Trương Ái Linh về cả đời mình, gần với tự truyện nhất, thế nhưng cũng rất kín tiếng đối với tình yêu và hôn nhân, hai người chồng Hồ Lan Thành và Lại Nhã đều không thể để lại ảnh trong đó, ngược lại bạn gái Viêm Anh lại chiếm không ít dung lượng.

- Như vậy, người đời sau làm "Trương Truyện", liền không thể không dựa vào "Đời Này Kiếp Này" rồi. Dù sao Hồ Lan Thành cũng là người trong cuộc, mười câu thì có chín câu là giả, cũng vẫn luôn có một câu là thật, vẫn hơn là không có.

Mở ra, câu đầu tiên đập vào mắt chính là "Hoa đào khó vẽ, vì muốn vẽ cho nó tĩnh", có thi ý, có ngộ tính, còn có dịu dàng - năm xưa Trương Ái Linh cũng là bị những điều này chinh phục nhỉ? Khoảnh khắc đó tôi cảm thấy hiểu được nàng.

Anh thực sự hiểu nàng, trân trọng nàng; mà nàng cũng không thể không vì tài tình của anh mà nghiêng đổ - hay nói là "ngã đổ".

Họ bàn thơ, luận từ, nói họa, giảng âm nhạc, mỗi một câu nói của nàng đều khiến anh rung động, là chú tiểu bị sư phụ dùng mõ gõ vào đầu; mà nàng cũng kinh ngạc trước sự hiểu biết và thấu hiểu của anh đối với mình, dường như nhìn thấy một bản thân mới trong lời nói của anh, một bản thân tốt hơn, đẹp hơn, thuần túy hơn.

Lời nói của anh qua sự giải thích của nàng, liền có ý nghĩa mới; mà con người của nàng qua sự miêu tả của anh, cũng có hình tượng mới - là nàng, mà lại không phải nàng, như "Hoa rơi trong áo, bóng rụng trong ao", những điểm tốt của nàng mà người khác không nhìn thấy, đều từng chút rơi vào mắt anh, và hiểu một cách trong trẻo, thế là hoa càng đẹp, bóng càng diễm. Anh miêu tả nàng "nhu diễm cương cường, lạng liệt nan phạm" (mềm mại diễm lệ cương cường, sáng liệt khó phạm), là "Người soi hoa bên nước của thế giới Dân Quốc", lại nói:

"Sự đỉnh thiên lập địa của Trương Ái Linh, thế gian đều phải rung động sáu lần."

"Trương Ái Linh là người khiến người ta mới nhìn đã thấy trăm bề không thuận mắt, cô ấy quyết không đón ý nói hùa theo bạn, bạn muốn đón ý nói hùa theo cô ấy lại càng đừng hòng. Bạn dùng mọi tiêu chuẩn đẹp xấu định hình để nhìn cô ấy, luôn nhìn không thấu, giống như trong kinh Phật nói không thể dùng ba mươi hai tướng để thấy Như Lai, con người cô ấy chính là thần quang ly hợp như vậy. Thỉnh thoảng có người văn hóa đến chỗ cô ấy miễn cưỡng ngồi một lần, chỉ cảm thấy không thể nhìn thẳng cô ấy, không thể ở lâu. Thứ tốt vốn dĩ không phải để người ta an tâm, mà là để người ta hơi hơi bất an."

"Thế nhưng người thiên hạ muốn thích cô ấy giống như tôi, tôi cũng chưa từng thấy. Ai từng gặp mặt nói chuyện với Trương Ái Linh, tôi đều coi đó là chuyện lớn, muốn nghe xem họ nói người cô ấy sinh ra xinh đẹp thế nào, nhưng họ lại ngay cả thói quen bình phẩm cũng không có. Văn chương của cô ấy ai cũng yêu, giống như đi xem hội đèn, đây cũng không thể không coi là một loại tri kỷ rộng khắp đến mức quên cả bản thân, nhưng tôi cảm thấy họ luôn không khởi sắc. Tôi cùng họ đối diện với vẻ đẹp của nhân thế, thế nhưng chỉ có mình tôi kinh động, muốn nghe tiếng gà nhảy múa..."

Lời khen ngợi là một tờ giấy tuyên dùng để vẽ tranh, một khi thốt ra từ miệng người đàn ông, và được người phụ nữ ngoan ngoãn nghe vào tai, thì người phụ nữ đó cũng biến thành bức tranh trên giấy, bị cố định trong những từ ngữ khen ngợi, chỉ có hình sắc, mất đi bản chất - cô ấy chính là đã ngốc nghếch một lần như vậy.