"Anh đã đọc rồi chứ?" Armand hỏi khi tôi vừa đặt bản thảo xuống.

"Bạn tôi ạ, nếu những điều tôi đọc là sự thật, thì tôi hiểu anh đã phải đau đớn đến nhường nào."

"Cha tôi đã xác nhận chuyện đó trong một lá thư."

Chúng tôi trò chuyện một hồi lâu về định mệnh nghiệt ngã đã an bài, rồi tôi trở về nhà để nghỉ ngơi đôi chút.

Dẫu vẫn còn buồn, nhưng sau khi trút hết tâm sự, Armand đã nhẹ lòng hơn nhiều. Chẳng bao lâu sau, anh lấy lại tinh thần, và chúng tôi cùng nhau đi thăm Prudence cùng Julie Duprat.

Prudence giờ đã phá sản. Bà ta khăng khăng đổ lỗi cho Marguerite; rằng trong thời gian cô lâm bệnh, bà đã cho cô vay một khoản tiền lớn bằng các giấy nợ, nhưng Marguerite đã qua đời mà chưa kịp trả, cũng chẳng để lại biên nhận nào để bà ta có thể đòi nợ.

Bằng cái cớ bịa đặt đó—điều mà bà Duvernoy rêu rao khắp nơi để biện minh cho tình cảnh túng quẫn của mình—bà ta đã vòi được từ Armand một tờ ngân phiếu một ngàn franc. Armand chẳng tin lời bà ta, nhưng anh vẫn giả vờ tin vì lòng tôn trọng dành cho những người từng quen biết Marguerite.

Sau đó, chúng tôi ghé thăm Julie Duprat. Cô kể lại câu chuyện buồn mà cô đã chứng kiến, những giọt nước mắt thực sự đã rơi khi cô nhớ về người bạn quá cố.

Cuối cùng, chúng tôi đến viếng mộ Marguerite, nơi những tia nắng đầu tiên của tháng Tư đang đánh thức những chồi non vừa hé nhú.

Armand vẫn còn một nghĩa vụ cuối cùng: trở về gặp cha mình. Anh muốn tôi đi cùng.

Chúng tôi đến C., nơi tôi gặp ông Duval. Ông đúng như những gì tôi đã hình dung qua lời kể của con trai ông: một người đàn ông cao lớn, đĩnh đạc và nhân hậu.

Ông đón Armand bằng những giọt nước mắt hạnh phúc và siết chặt tay tôi đầy thân tình. Tôi nhận ra ngay rằng tình phụ tử là thứ tình cảm ngự trị trên tất cả trong tâm trí ông.

Cô con gái của ông, Blanche, sở hữu đôi mắt trong veo cùng nét miệng bình thản, dấu hiệu của một tâm hồn chỉ chứa đựng những ý nghĩ thánh thiện và đôi môi chỉ thốt ra những lời lẽ đạo đức. Cô đón người anh trở về bằng nụ cười rạng rỡ, trong sự thuần khiết của tuổi trẻ, cô nào đâu biết rằng ở nơi xa xôi kia, một kỹ nữ đã hy sinh hạnh phúc của chính mình chỉ vì lời khẩn cầu nhân danh cô.

Tôi đã ở lại cùng gia đình hạnh phúc của họ một thời gian, nơi tràn ngập sự quan tâm ân cần dành cho người con trai đang tìm kiếm sự chữa lành cho trái tim mình.

Tôi trở về Paris và viết lại câu chuyện này đúng như những gì tôi đã được nghe kể. Tác phẩm này chỉ có một giá trị duy nhất—giá trị mà có lẽ người đời sẽ chẳng chịu thừa nhận: đó là nó có thật.

Tôi không hề rút ra kết luận từ câu chuyện này rằng tất cả những phụ nữ như Marguerite đều có thể làm những điều cô ấy đã làm—còn lâu mới được như vậy. Nhưng tôi đã khám phá ra rằng, trong cuộc đời mình, một người trong số họ đã từng trải qua một tình yêu sâu sắc, đã đau khổ vì tình yêu đó và đã chết vì nó. Tôi đã kể lại cho độc giả tất cả những gì mình biết. Đó là bổn phận của tôi.

Tôi không phải là kẻ cổ xúy cho thói hư tật xấu, nhưng tôi sẵn lòng làm tiếng vang cho những nỗi đau cao thượng, bất cứ nơi nào tôi nghe thấy tiếng lòng ấy trong lời nguyện cầu.

Câu chuyện về Marguerite là một trường hợp ngoại lệ, tôi xin nhắc lại như vậy; nếu nó không phải là ngoại lệ, thì hẳn đã chẳng đáng công để tôi phải ghi chép lại làm gì.