Ước gì không làm đại biểu đại hội đại biểu tiên tiến thanh niên trí thức, ước gì không đi dự cái hội như vậy, thì tốt biết bao!

Thế thì, mọi phiền não, sự việc đau đầu xảy ra sau này, cũng sẽ không xảy ra nữa. Khi ấy, cô và Nghiêm Hân, có thể giống như bao nam nữ yêu nhau trên bản mây, tranh thủ lấy một cuộc sống hài hòa, an bình, vui vẻ. Chứ không phải rơi vào cái hoàn cảnh ngày hôm nay, Trịnh Tuyền mới nghĩ như vậy. Ở căn phòng cao cấp của nhà khách số ba Ủy ban Cách mạng tỉnh, cầm trên tay tập tài liệu yêu cầu cô viết lại, thẫn thờ ngồi trên ghế sô-pha, cô đã từng nghĩ như vậy.

Từ ngôi nhà gạch ngói ở Sa Bình Trại, bỗng chốc đến nhà khách tòa nhà cao bảy tầng của Ủy ban Cách mạng tỉnh, Trịnh Tuyền thực sự có chút ngạc nhiên giống như nhà quê ra tỉnh. Cầu thang rộng rãi, sàn đá mài nhẵn bóng, bồn cầu xả nước, giường đơn lò xo, chiếc ghế sô-pha ngồi xuống là lún nửa người, những thứ này với tranh tre, ghế ván, đường bản quanh co, chuồng lợn chuồng bò cực bẩn ở Sa Bình Trại, tạo nên một sự đối lập mãnh liệt biết bao! Những thanh niên trí thức đến dự hội, ai mà chẳng vui mừng hớn hở, tinh thần phấn chấn cơ chứ. Mỗi tối, nhận vé đi xem phim, xem kịch nói, xem kịch Bắc Kinh, xem ca múa nhạc dân tộc. Ngoài họp hành, tọa đàm, thì là ăn ba bữa một ngày. Hàng ngày vào lúc bảy giờ sáng, mười hai giờ trưa, sáu giờ chiều, các đại biểu đứng thành từng tốp ba năm người ở đại sảnh trước nhà ăn, chờ nhà ăn mở cửa. Bước vào, trên chiếc bàn tròn lớn trải khăn nhựa trắng, bày biện sáu món một canh bốc khói nghi ngút, có cơm gạo trắng, có bánh bao, còn đặc biệt bố trí bàn Hồi giáo không ăn thịt lợn. Điều kiện như thế, cuộc sống như thế, thanh niên là dễ thích nghi nhất. Giờ nghỉ ngơi, ở hành lang, trên cầu thang, ngoài ban công vươn ra từ tầng bốn và tầng sáu, đâu đâu cũng có người trò chuyện, giao lưu, trao đổi địa chỉ, chốc chốc lại nghe thấy những tiếng ca rộn rã.

Chỉ riêng Trịnh Tuyền, một chút cũng không thích nghi nổi cuộc sống thế này. Họp hành cũng thế, tọa đàm cũng vậy, cô cảm thấy phiền muộn. Dùng câu nói của bà con Sa Bình Trại mà nói, đây là "mài mép lưỡi". Mà mài mép lưỡi, lại có thể được ăn ngon thế này, ở cao cấp thế này. Nghe cô nhân viên phục vụ nói, một chiếc giường, rẻ nhất cũng phải hai tệ đấy. Rất kỳ lạ, mỗi khi Trịnh Tuyền bưng bát cơm lên, luôn nhớ đến cơm ngô khoai tây ăn ở nhà xã viên Sa Bình Trại, rau luộc chấm nước ớt; lúc Trịnh Tuyền nằm trên chiếc giường lò xo, cũng luôn nhớ đến cỏ tranh lót trên chiếc giường dát tre ở nhà xã viên Sa Bình Trại.

Tất cả những điều này, cô dẫu không quen, dẫu không vui nổi, cô vẫn có thể chịu đựng được. Điều không thể chịu đựng nổi nhất, chính là bắt cô sửa đổi tài liệu phát biểu.

Nhớ lúc mới tập trung ở huyện, Quách Nhân Tú đọc tài liệu Trịnh Tuyền viết, liền liên tục lắc đầu:

"Không được, Tuyền Tuyền, tài liệu này của cậu đơn giản quá, cậu phải viết lại."

"Tại sao, cuộc sống cắm đội của tớ chỉ có ngần này chuyện."

"Tớ nói với cậu là tài liệu, chứ không phải sổ ghi chép cuộc sống. Tài liệu thành văn, thế nào cũng phải có trọng điểm, có chủ trọng, có chủ đề chứ." Quách Nhân Tú vỗ tay lên hai ba tờ giấy viết thư của Trịnh Tuyền nói: "Cậu xem cái thứ này cậu viết này, trọng tâm không nổi bật, giống như nộp bản tổng kết tư tưởng cho bí thư chi đoàn vậy. Mà cái cậu sắp tham dự, là đại hội đại biểu tiên tiến thanh niên trí thức toàn tỉnh! Hiểu chưa? Theo tớ thấy, cậu phải lật đổ hoàn toàn, làm lại từ đầu. Tớ nhớ, hồi học trung học, thành tích văn chương của cậu cũng khá mà."

Trịnh Tuyền khó hiểu, ngơ ngác chớp chớp mắt nói: "Nhân Tú, tại sao phải viết lại?"

"Đây là quy định cấp trên, mỗi đại biểu đều phải chuẩn bị một phần tài liệu phát biểu." Quách Nhân Tú thản nhiên nói: "Hơn nữa, chuẩn bị tốt rồi, đối với cậu cũng có lợi, lúc thảo luận nhóm, cậu sẽ không phải nước đến chân mới nhảy."

Trịnh Tuyền cầm lấy tài liệu từ tay Quách Nhân Tú, cuộn lại nói: "Đằng nào cũng là thảo luận nhóm, phát biểu tùy ý, tớ nói được ngần này đã là chuyện xưa nay hiếm rồi!"

Quách Nhân Tú trợn trừng hai mắt, lườm Trịnh Tuyền hai cái, thở dài nói: "Ầy, có người muốn trèo mà không trèo được, cậu có cơ hội rồi, sao không thuận thang mà lên? Thật khiến người ta khó hiểu. Thôi được, đã là cậu muốn kiên định kiến giải của mình, cậu cứ chiếu theo bài phát biểu tự viết mà nói đi. Tuy nhiên, cậu phải nghe tớ một câu, dù cậu nói đơn giản thế nào, có hai câu cậu nhất định phải nói."

"Hai câu nào?"

"Một câu là tiếp nhận giáo dục lại của bần hạ trung nông, rất cần thiết, một câu là ở khoảng trời rộng lớn, thanh niên đại sức vẫy vùng. Nhớ được không?"

Thấy vẻ mặt nghiêm túc của Quách Nhân Tú, Trịnh Tuyền buồn cười phì cười: "Tớ tưởng lời quan trọng thế nào chứ. Hai câu này, trên báo chẳng lẽ ngày nào chẳng có, bên miệng người ta ngày nào chẳng nói hay sao?"

"Cậu mặc kệ người ta đi, quản cho tốt bài phát biểu của mình đã là giỏi lắm rồi." Quách Nhân Tú vừa như dạy dỗ vừa như dặn dò nói: "Tuy nhiên sẽ không lỡ việc đâu, lần này tớ với tư cách là nhân viên văn phòng thanh niên trí thức, cũng sẽ dự thính hội nghị này. Dù cậu quên, tớ cũng sẽ nhắc nhở cậu, dù tớ không nhắc cậu, cậu nghe bài phát biểu của người ta, cũng sẽ chịu sự gợi mở."

Quách Nhân Tú nói không ngoa chút nào, so sánh với bài phát biểu của các đại biểu khác, tài liệu Trịnh Tuyền chuẩn bị quả thực quá đỗi nhạt nhẽo, quá đỗi nhạt nhẽo. Cậu nghe xem, vị cô nương tết hai bím tóc dài kia nói thế nào kìa. Cô ấy kể lúc mình học gánh nước, chỉ gánh nổi hơn ba mươi cân, bây giờ đã có thể gánh được gánh hàng hơn một trăm hai mươi cân rồi. Sự việc là một chuyện cực kỳ nhỏ, thanh niên trí thức xuống nông thôn nào cũng sẽ gặp phải, nhưng qua miệng cô ấy kể lại, liền trở nên khác hẳn với mọi người. Cô ấy kể về việc căm hận bản thân chịu sự giáo dục của chủ nghĩa cơ hội, ngũ cốc không phân biệt, tứ chi không chăm chỉ, trói gà không chặt; cô ấy kể về việc dưới ánh đèn học tập trước tác của Chủ tịch Mao, quyết tâm quét sạch độc hại, dùng hành động thiết thực phê phán đường lối giáo dục chủ nghĩa cơ hội, mỗi ngày kiên trì học gánh nước, mỗi ngày tăng thêm hai ba cân trọng lượng, cuối cùng, cuối cùng cũng vượt qua cửa ải này, được xã viên trên bản gọi là nữ anh hùng sắt. Phát biểu đến đây vẫn chưa đã thèm, cô ấy lại tiếp tục bổ sung, đây là bước đi đầu tiên của cô ấy, là dọn sạch chướng ngại tư tưởng cho việc sau này cô nhảy xuống hố phân cứu lợn con của tập thể, nếu không có sự rèn luyện không sợ khổ không sợ bẩn ngày thường, thời khắc then chốt tuyệt đối sẽ không nhảy xuống hố phân đâu.

Lại nghe vị tiểu hỏa tử cao to vạm vỡ kia nói xem. Anh ta nói lúc mới xuống nông thôn, anh ta không yêu quý tài sản tập thể ra sao, lúc nghỉ lao động, còn lắc lư quạt gió nghịch ngợm. Sau đó, bần hạ trung nông cùng anh ta đọc bảo thư đỏ, cùng anh ta tiến hành hồi ức đối chiếu, nhất là cứ hễ trời mưa, bần hạ trung nông lại bận rộn khiêng quạt gió vào kho tập thể, hành động thực tế ấy đã cảm hóa anh ta, khiến anh ta nâng cao giác ngộ. Trong một lần máy bơm nước chìm của tập thể bị kẹt trong bùn lầy, tất cả những thứ này đã lướt qua trước mắt anh ta từng màn từng màn như thế nào, anh ta đã nhớ đến Hoàng Kế Quang lấy thân lấp thế súng, Khâu Thiếu Vân không sợ lửa thiêu, Đổng Tồn Thụy ôm mìn phá lô cốt ra sao. Lúc này, cơn mưa lớn trút xuống bầu trời biến thành chiến trống cổ vũ anh ta nhảy xuống ao bùn lầy, cơn cuồng phong thổi tới từ phía cửa hạp biến thành khẩu hiệu cổ động đầy vang dội. Anh ta cuối cùng không màng hiểm nguy nhảy xuống ao bùn lầy, cướp lại máy bơm nước chìm trị giá mấy trăm đồng. Khi hạn hán, máy bơm nước chìm này còn phát huy công lực chống hạn nữa.

Lại có một vị thanh niên trí thức bác sĩ chân đất, kể về việc anh ta đem tình cảm giai cấp gửi gắm vào hành động, cứu chữa sự tích đứa trẻ của bần hạ trung nông. Một vị thanh niên trí thức làm giáo viên tiểu học canh nông, kể về sự tích anh ta giúp các em nhỏ ở thôn bản hẻo lánh đọc sách như thế nào. Một vị thanh niên trí thức làm thủ quỹ công điểm, kể về sự tích anh ta kiên trì ghi công điểm thời gian ngoài giờ, không sợ chế giễu đả kích, không chịu cáo dụ hối lộ, làm tốt thủ quỹ công điểm ra sao... Nói tóm lại, bài phát biểu của người ta, vừa có ví dụ sinh động, lại vừa có phép ẩn dụ hình tượng, có đầu có đuôi, đầu mối rõ ràng, trọng tâm nổi bật. Nghe những bài phát biểu này, Trịnh Tuyền liền cảm thấy bản thân chuẩn bị quá mức không đầy đủ. Cô đọc lướt qua tài liệu của mình một chút, chưa nói được mấy câu, trong tổ liền vang lên tiếng thì thầm "vo vo", có người xì xào bàn tán, có người "xột xoạt" lật sách, mà nhân viên Văn phòng thanh niên trí thức tỉnh đảm nhận việc ghi chép ấy, dứt khoát dừng bút, cùng vị cô nương bên cạnh to nhỏ gì đó, còn phát ra tiếng cười khẽ "hì hì hì". Trịnh Tuyền kết thúc bằng hai câu mà Quách Nhân Tú dặn dò cô không nói không được, qua quýt thu âm cuộc thảo luận. Lúc này, chỉ đến lúc này, cô mới hối hận vì đã không nghe lời Quách Nhân Tú, không chuẩn bị tài liệu đầy đủ hơn một chút, để rồi rước lấy sự coi thường của người ta.

Tuy nhiên, thảo luận nhóm vừa kết thúc, Trịnh Tuyền cũng quên đi sự không vui này. Ngược lại, cô còn trút được một gánh nặng, coi như đã vượt qua cửa ải này. Nhớ lại bài phát biểu của các vị đại biểu, cô tuy khâm phục những người này có tài ăn nói, giỏi phát biểu, có thể kể một chuyện nhỏ bình thường thành có thanh có sắc, sinh động như thật. Nhưng ở tận đáy lòng, cô luôn hoài nghi những điều này có phải đều là sự thật hay không, có phải đã qua nhào nặn, nói lời giả dối hay không. Dù là đại biểu thanh niên trí thức bản tỉnh, hay đại biểu thanh niên trí thức Thượng Hải, những nam nữ thanh niên mới quen, Trịnh Tuyền đối với họ đều có một cảm giác xa lạ. Cô cảm thấy, bọn họ tuy đều là nhân vật xuất chúng trong thanh niên trí thức, nhưng đều không giống Nghiêm Hân. Chỉ có Nghiêm Hân đối với cô là chân thật, là sống động, là người mà cô có thể tín nhiệm và gửi gắm tình yêu sâu sắc. Cô nhớ Nghiêm Hân rồi, anh đang làm gì? Đang đọc sách ư? Hay thẫn thờ ngồi trên hòn đá ngoài bản mơ mộng vẩn vơ? Hoặc là, hoặc là đang nhớ đến mình? Khuôn mặt Trịnh Tuyền hơi ửng đỏ, thừa cơ mọi người đi xem biểu diễn ca múa, cô trải giấy viết thư, viết thư cho Nghiêm Hân.

Dòng đầu tiên của tờ giấy viết thư cô để trống, không viết xưng hô. Một là mới viết thư lần đầu, không biết xưng hô thế nào cho thỏa đáng. Gọi Nghiêm Hân thì quá khô khan, gọi thân yêu thì quá sến sẩm, cô vẫn chưa quyết định được. Hai là sợ có người xộc vào, liếc mắt một cái thấy cô đang viết thư cho con trai, ảnh hưởng không tốt. Nhấc bút lên, cô viết: Anh có khỏe không? Đội ngày nào cũng đi làm chứ? Lúa chắc gặt xong rồi, ngô chắc bẻ sạch rồi, phải không? Nói cho anh biết, rời khỏi Sa Bình Trại mới mấy ngày, em nhớ lắm đấy! Không phải nhớ anh, là nhớ bản làng.

Hội của chúng ta họp được nửa đường rồi, giống như anh nói, ở nhà khách tốt, ăn cơm canh ngon. Còn ngày nào cũng được xem kịch hay, phim hay nữa chứ! Điểm này anh không nhắc tới. Tại hội nghị, ngoài nghe báo cáo, nghe thủ trưởng phát biểu, chính là thảo luận, ai ai cũng phát biểu, em cũng nói, là người kém nhất kém nhất, điểm này, anh cũng không ngờ tới phải không? Anh có muốn đồ vật gì không? Cửa hàng bách hóa thành phố không thể so với Thượng Hải, nhưng tốt hơn trạm mậu dịch đại đội Liên Bình nhiều lắm! Muốn gì, cứ gửi thư đến. Không cần anh trả tiền, coi như em mua tặng anh.

Em vẫn khá ổn, chỉ là gầy hơn hồi ở dưới quê, anh nói có lạ không? Xem ra, số mệnh của em vốn dĩ là làm một đứa nhà quê, sống bên cạnh anh. May là, hội họp mấy ngày là kết thúc, em cũng nên về rồi. Nói cho anh biết, người trở về Sa Bình Trại, sẽ là một cô nương da dẻ trắng trẻo ban đầu, anh có thích không?

---❊ ❖ ❊---

Thư viết đến đây, có người đang gõ cửa, Trịnh Tuyền không thể viết tiếp, không thể suy nghĩ nên dùng xưng hô gì nữa, cô hoảng loạn gấp tờ giấy viết thư viết được nửa chừng nhét vào túi áo trước ngực, chạy đi mở cửa.

Đứng ở cửa là Quách Nhân Tú và Hoàng Tam Lạc.

Cái tên Hoàng Tam Lạc này, là nhân vật mà Trịnh Tuyền đã nghe đồn từ lâu nhưng mãi đến trước khi đi họp mới gặp mặt. Hắn kiêm nhiệm một lúc mấy chức vụ, nhớ lúc Quách Nhân Tú giới thiệu với cô, còn đắc ý đếm ngón tay, một hơi báo ra một tràng, hắn là chủ nhiệm công xã Bá Lão, là chủ nhiệm văn phòng thanh niên trí thức huyện, lại là phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng huyện. Thanh niên trí thức cắm đội định cư ở huyện này, ai mà không biết, vận mệnh của họ đều nằm trong tay Hoàng Tam Lạc, bởi vì một mình hắn có thể đại diện cho ý tứ lãnh đạo ba cấp. Hắn gật đầu một cái, thanh niên trí thức này coi như được đưa đi; hắn mà lắc đầu, thế thì thanh niên trí thức ấy đừng hòng rời khỏi nông thôn.

Đại hội đại biểu thanh niên trí thức tỉnh, thông báo mỗi huyện đều phải có một vị phó chủ nhiệm ủy ban cách mạng huyện phụ trách công tác thanh niên trí thức tham gia, chủ nhiệm văn phòng thanh niên trí thức mỗi huyện đều bắt buộc phải đến hội, cho nên hắn cũng tới. Còn tiện thể mang theo Quách Nhân Tú do một tay hắn cất nhắc bồi dưỡng ở bên người, một là có thể thay hắn phác thảo bản thảo phát biểu các thứ, hai là lúc cần nắm bắt tình hình thanh niên trí thức, cô ấy bất cứ lúc nào cũng có thể cung cấp một chút. Hoàng Tam Lạc là người đại đội Liên Bình, tính ra với đại đội trưởng Hoàng Văn Phát là anh em họ đường, không phải anh em họ ruột, là kiểu anh em họ đường cách một đời. Trịnh Tuyền từ nhỏ sống ở Thượng Hải, cũng phân không rõ rốt cuộc là quan hệ gì, đằng nào cũng dính chút họ hàng. Cô biết, Hoàng Văn Phát làm chủ nhiệm đại đội, chính là do Hoàng Tam Lạc đề cử. Cô lại nghe nói, Hoàng Tam Lạc trên danh nghĩa là chủ nhiệm công xã Bá Lão, nhưng hắn chưa từng quản công việc thường ngày, công việc thường ngày đều do Triệu Thực Như "tình hình đại hảo" quản. Nhưng hễ có chuyện trọng đại, hắn đều phải nhúng tay. Dù người không ở công xã, sức ảnh hưởng của hắn ở công xã lớn lắm chứ! Người này tuổi không lớn, chỉ chừng ba mươi sáu ba mươi bảy, tướng mạo trông cũng trắng trẻo thanh tú, giống như một thư sinh. Về cách ăn mặc, lại càng khác với cán bộ công xã bình thường, hoàn toàn giống cán bộ ngồi văn phòng trong thành phố.

Bước vào phòng khách của Trịnh Tuyền, hắn cười hì hì ngồi xuống chiếc ghế sô-pha sát tường, đi thẳng vào vấn đề:

Đồng chí Trịnh Tuyền, nghe nói cô thể hiện rất tốt ở Sa Bình Trại, có rất nhiều sự tích cảm động, lúc phát biểu, tại sao không nói ra? Có phải khiêm tốn không? Không có sự cần thiết đó đâu, à! Để cô đến tỉnh họp, chính là để thanh niên trí thức tiên tiến giao lưu lẫn nhau, học hỏi cái hay khắc phục cái kém mà, đúng không?

Trịnh Tuyền có chút ngẩn người, đây là thế quái nào thế, cô ở trên Sa Bình Trại, ngày nào cũng sống rất bình thường, làm toàn những việc đương nhiên phải làm. Cô chưa từng vật lộn với lũ lụt, cũng chưa từng cứu vớt đứa con của bần hạ trung nông nào, càng không giao phong với kẻ địch giai cấp, đến cả việc nhảy xuống bùn lầy vớt máy bơm nước chìm loại này, cô cũng chưa từng làm, sao lại bảo là có rất nhiều sự tích cảm động cơ chứ? Cô quay ánh mắt hoang mang khó hiểu sang Quách Nhân Tú, Quách Nhân Tú ngồi bên mép giường, hoàn toàn không hướng về phía cô, chỉ mang nụ cười phớt lờ, lắng nghe lời phát biểu của Hoàng Tam Lạc.

Trên mặt Hoàng Tam Lạc vẫn treo nụ cười thân thiết, nói tiếp: "Thanh niên trí thức lên núi xuống làng, với tư cách là một sự vật mới mẻ, từ ngày nó ra đời, đã vấp phải sự công kích ác ý của một số kẻ có dụng tâm khác. Có kiên trì đại phương hướng lên núi xuống làng hay không, đây là vấn đề đại sự đại phi! Cô là một thanh niên trí thức tiên tiến, trong cuộc đấu tranh đường lối trọng đại như vậy, nên đứng ra biểu thị thái độ chứ, dùng ví dụ thực tế cắm đội định cư làm cách mạng của bản thân, phản bác lại hành vi phản cách mạng của một nhúm người. Tài liệu sự tích điển hình do tiểu Quách chỉnh lý cho cô, tôi đã xem rồi, rất tốt. Cứ lấy cái này làm cơ sở, cô viết lại một phần tài liệu phát biểu, chuẩn bị phát biểu tại đại hội."

“Em…” Đoạn lời này khiến Trịnh Tuyền càng thêm mơ hồ, cô sốT ruột mặt đỏ bừng, lắp bắp nói: “Em… em sao có thể lên sân khấu phát biểu… em…”

Không đợi cô bày tỏ rõ ràng, Quách Nhân Tú chen lời vào nói: "Chủ nhiệm Hoàng, Trịnh Tuyền là bạn học cũ của em, nó sợ lên sân khấu nói không tốt..."

"Đúng đúng đúng!" Trịnh Tuyền mang ơn liếc Quách Nhân Tú một cái, liên tục gật đầu.

"Không sao," Hoàng Tam Lạc xua tay, hai tay chống tay vịn ghế sô-pha, dùng sức đứng lên, dùng giọng điệu uyển chuyển nói: "Nói không tốt, lại càng cần lên sân khấu rèn luyện. Nói thêm mấy lần, thì tốt thôi! Thấy vậy đi, tiểu Quách, mấy ngày nay em đừng làm việc gì cả, chuyên tâm hỗ trợ tiểu Trịnh, chỉnh lý tài liệu phát biểu đại hội ra."

Không đợi Trịnh Tuyền biện bạch, hắn gật đầu với hai cô gái, bước ra khỏi phòng khách.

Cửa vừa đóng lại, Trịnh Tuyền liền oán trách Quách Nhân Tú: "Cậu sao lại lén lút chỉnh lý cái gọi là sự tích điển hình gì cho tớ thế?"

“Tớ ăn no rửng mỡ chắc.” Quách Nhân Tú hậm hực lườm Trịnh Tuyền một cái, “cộc cộc cộc” mấy bước đi tới chiếc ghế sô-pha Hoàng Tam Lạc từng ngồi, mông đập phịch xuống, nghiêm túc nói: “Đây là cấp trên chỉ danh bắt tớ làm đấy. Cầm lấy, cậu xem đi, tớ tuyệt đối không hề bịa đặt vô căn cứ, thổi phồng lung tung cho cậu đâu!”

Đón lấy tập tài liệu mà Quách Nhân Tú đưa sang, Trịnh Tuyền không vội xem, cô dùng ánh mắt dò hỏi liếc Nhân Tú hai cái. Nhiều năm qua, cô chưa từng nghe Quách Nhân Tú dùng giọng điệu thiếu kiên nhẫn như thế để nói chuyện với cô. Quách Nhân Tú sầm mặt, mí mắt rủ xuống, nét mặt đầy vẻ giận dỗi. Trịnh Tuyền lúc này mới hiểu ra, bản thân Quách Nhân Tú, cũng vô cùng không muốn giúp mình chỉnh lý tài liệu này, trước kia cô vẫn luôn cho rằng, Nhân Tú quản chút việc ở văn phòng thanh niên trí thức quận, cực lực muốn nâng đỡ người bạn tri kỷ lên, xem ra, không phải chuyện như vậy.

Trịnh Tuyền cũng tìm không ra lời nào để nói, cô láng thoáng nhận thức được chút ít điều gì đó, ở tận đáy lòng Quách Nhân Tú, đại khái là vô cùng không muốn làm cái vai phụ chỉnh lý tài liệu này cho mình. Cô ấy là người từ trước đến nay toàn làm vai chính, sao có thể chỉ tốn sức, đi làm vai phụ cho tôi - kẻ trước kia luôn làm tay sai cho cô ấy chứ. Nhận thức được điểm này, Trịnh Tuyền lần đầu tiên cảm thấy, giữa mình và Quách Nhân Tú, có một khoảng cách. Khoảng cách này kéo giãn ra từ bao giờ, cô nhất thời không nói ra được.

Cô lật giật tài liệu do Quách Nhân Tú chỉnh lý, đã được in bằng chữ chì mang tính điển hình. Quách Nhân Tú quả nhiên không thổi phồng lung tung cho cô, nhưng cô ấy rất biết viết, đem rất nhiều chuyện mà Trịnh Tuyền đã quên sạch sành sanh, đều viết vào hết. Ví dụ như kể, mùa thu năm ngoái, Trịnh Tuyền nghe nói con gái út nhà La Cát ho, trạm bác sĩ chân đất lại không có xi-rô ho, cô liền đem xi-rô ho mang từ Thượng Hải tặng cho La Thế Khánh rồi, lúc tặng, cô còn bảo Quách Nhân Tú đi cùng. Chuyện nhỏ này, Quách Nhân Tú quy gộp vào đoạn Trịnh Tuyền hòa làm một thể với bần hạ trung nông. Lại ví dụ như kể, tháng hai âm lịch năm nay, trời lạnh căm căm, mấy thửa ruộng ngâm đông bên cạnh Sa Bình Trại cần đắp bờ ruộng, La Thế Khánh gọi năm nam thanh niên trí thức hộ tập thể đi đắp, bọn họ chê lạnh, không một ai xuống ruộng. Trịnh Tuyền nghe thấy, chẳng nói hai lời, xắn quần lội xuống thửa ruộng ngâm đông lạnh thấu xương, đắp trọn vẹn ba ngày trời. Đến ngày thứ ba, năm nam thanh niên trí thức thấy ngượng ngùng, Nhan Ung Mưu, Cố Dịch, Lăng Tiểu Phong, Chiêm Ninh Hoa, Nghiêm Hân đều xuống ruộng. Chuyện này, Quách Nhân Tú viết nó vào đoạn không sợ khổ, không sợ chết, hơn nữa còn nói, hành vi gương mẫu của cô, đã kéo theo năm nam thanh niên trí thức. Lại ví dụ như kể, một đêm giá lạnh mùa đông năm ngoái, Trịnh Tuyền nhìn ra từ cửa sổ hộ tập thể, phát hiện cạnh nhà kho tập thể Sa Bình Trại có đèn pin lúc sáng lúc tắt, cô lập tức gọi mấy nữ thanh niên trí thức, mang theo đèn pin, lặng lẽ vây lấy cửa sổ phía sau nhà kho tập thể, kết quả bắt quả tang một phần tử phú nông dùng gậy tre buộc chiếc muôi dài lén múc đậu nành. Chuyện này, Quách Nhân Tú nói là Trịnh Tuyền giác ngộ đấu tranh giai cấp cao, dũng cảm đấu tranh, biết đấu tranh. Còn có... ôi chao ơi, những chuyện tương tự thế này chẳng phải rất nhiều sao, Trịnh Tuyền dám nói, nếu loại chuyện bình thường thế này cũng có thể viết, thế thì giống như rổ múc đậu nành vậy, múc một cái là vô số kể luôn. Thôi được, đã là cái này cũng có thể viết ra để nộp phạt cho xong chuyện, vậy thì viết một phần đi.

Cô lật qua loa tài liệu xong, nói với Quách Nhân Tú đang liếc xéo mình bằng đuôi mắt: "Cảm ơn cậu, Nhân Tú, nhọc lòng viết cho tớ nhiều tài liệu thế. Tớ nghe theo cậu, viết lại một bản thảo phát biểu!"

Quách Nhân Tú lúc này mới nở nụ cười.

Bản thảo phát biểu của Trịnh Tuyền đã viết xong, Quách Nhân Tú đọc xong, nói là mang đi thử xem. Kết quả, chưa đầy nửa ngày, bản thảo phát biểu đã bị trả về. Góc trên bên phải dùng bút chì phê hai dòng chữ, nói đây chỉ là một đống chất liệu thô, không được viết nâng lên tầm cao đấu tranh giữa hai giai cấp, hai con đường, không làm nổi bật chính trị hiện tại. Quách Nhân Tú ném bản thảo phát biểu lên người Trịnh Tuyền, ngắn gọn nói ba chữ:

"Lại phải sửa!"

"Tớ không sửa nữa, cũng không làm phát biểu đại hội nữa!" Trịnh Tuyền giận dỗi nói: "Sao cứ bắt tớ viết cái thứ mà tớ vốn chưa từng nghĩ tới chứ!"

"Được thôi, tớ đem lời này của cậu nguyên vẹn truyền lên trên, thế thì, Chủ nhiệm Hoàng ủy ban cách mạng huyện, lập tức sẽ lại đến đây. Phó chủ nhiệm phụ trách công xã thuộc ủy ban cách mạng địa khu, cũng sẽ tìm cậu nói chuyện đấy." Quách Nhân Tú tựa đầu vào lưng ghế sô-pha, lạnh lùng nói: "Cậu sẵn lòng làm chấn động lãnh đạo thế này không?"

Trịnh Tuyền ngẩn ngơ trợn trừng hai mắt, đăm đăm nhìn chiếc chăn lông đại màu đỏ Nga trên chiếc giường lò xo, cứ như thể lần đầu tiên nhìn thấy chiếc chăn lông cao cấp chất lượng tuyệt hảo này. Cô hoàn toàn không ngờ tới, một phần bản thảo phát biểu này, lại còn có quan hệ với các đại cán bộ của ủy ban cách mạng huyện, ủy ban cách mạng địa khu nữa. Nào có ai muốn, vì một kẻ tiểu nhân nho nhỏ như cô, mà làm rùm beng kinh động đến lãnh đạo cơ chứ! Cô ấp úng nói:

"Em... em chỉ là không hiểu, tại sao cứ khăng khăng bắt em nói lời giả dối?"

"Đây là nhu cầu của cuộc sống hiện thực! Trịnh Tuyền, đừng có mơ hồ nữa, cậu mở to mắt nhìn cho kỹ hội nghị này đi! Cậu cho rằng những bài phát biểu thảo luận nhóm đều là lời thật ư? Cậu cho rằng những lãnh đạo làm báo cáo lớn kia phát biểu đều là lời thật ư? Ai mà chẳng biết vị phó chủ nhiệm phụ trách công tác thanh niên trí thức ủy ban địa khu kia từ lâu đã điều con trai mình lên tuyến trên rồi!" Quách Nhân Tú hùng hồn dạy đời Trịnh Tuyền nói, "Bố của cậu là người lao động tiên tiến, anh trai cậu là chiến sĩ ngũ hảo, mẹ cậu là ủy viên hội đồng khu phố, cậu trở về sau, hỏi cho đàng hoàng vào, bài phát biểu của họ tại hội nghị trao đổi kinh nghiệm học tập vận dụng sống tác phẩm của Chủ tịch Mao, có phải đều nói lời thật lòng không? Báo cáo bọn họ làm, có phải đều nói lời từ đáy lòng không? Sao cậu lại non nớt thế hả? Đây chính là hiện thực cuộc sống của chúng ta, cậu dám chống đối ư?"

Đôi mắt Trịnh Tuyền trợn to đến mức kỳ lạ, nhìn Quách Nhân Tú như thể không quen biết nữa. Hóa ra cô ấy đều biết cả, cô ấy hoàn toàn hiểu rõ, thế nhưng cô ấy vẫn muốn làm như vậy. Cô ấy, cô ấy thật có bản lĩnh! Trịnh Tuyền lần đầu tiên phát hiện ra, người bạn thân thiết Quách Nhân Tú ngồi trước mặt mình, không phải là Quách Nhân Tú mà cô từng quen biết từ trước đến nay. Hảo trách các nam sinh lén lút bảo rằng, cô ấy trông rất chuẩn mực, vóc dáng, ngũ cốc, cách trang điểm tóc tai, trang phục, cái gì cũng rất chuẩn mực, chỉ là không đẹp. Trịnh Tuyền hôm nay cũng thừa nhận, ngũ cốc của Quách Nhân Tú mọc quá chuẩn mực, thế nhưng không đẹp, ngược lại, trên mặt cô ấy còn có một luồng khí lạnh lùng. Nhận thức được điểm này, Trịnh Tuyền không khỏi hít ngược một hơi khí lạnh, gần như không tin nổi bản thân lại có suy nghĩ thế này.

Quách Nhân Tú thấy Trịnh Tuyền trầm mặc không nói, tưởng rằng lời của mình đã trấn áp được cô, càng thêm trần trụi nói:

"Đặt trước mặt cậu có hai con đường. Một đường, là cậu chiếu theo ý đồ phía trên mà viết, viết xong thì đi phát biểu. Phát biểu xong rồi, tiền đồ tươi đẹp đang chờ đón cậu. Con đường thứ nữa, là cậu kiên trì không viết, thế cũng chẳng có gì, tự khắc sẽ có người thay thế cậu. Tuy nhiên, sau khi họp xong, về biểu hiện cậu đính chàng (đính chàng - đối chọi/cãi lại) lãnh đạo, tự cho là đúng, tư tưởng lạc hậu tại hội nghị, lập tức sẽ được truyền về công xã Bá Lão đấy. Nghĩ xem đi, điều đó sẽ tạo ra ảnh hưởng thế nào đối với cậu; lại nghĩ xem đi, trước khi lên đường, đội trưởng sản xuất La Thế Khánh, chủ nhiệm đại đội Hoàng Văn Phát, phó chủ nhiệm công xã 'tình hình đại hảo', đã dặn dò cậu thế nào? Hai con đường, cậu tùy ý chọn một đường đi!"

Trịnh Tuyền chưa bao giờ đem vấn đề nghĩ nghiêm trọng đến thế. Qua sự vạch trần của Quách Nhân Tú, cô mới chợt bừng tỉnh hiểu ra, sự việc quả thực chính là bộ dạng này. Với tư cách là cô, một thanh niên trí thức bình thường lại càng bình thường hơn, có cách gì chứ. Lúc rời khỏi Sa Bình Trại, La Thế Khánh dặn dò cô, đi tỉnh họp, phải nghe lời lãnh đạo, phải tuân thủ kỷ luật, phải mang về kinh nghiệm hay, đương nhiên càng phải làm rạng danh cho Sa Bình Trại ở chốn xó núi. Thêm nữa, đừng quên mang về cho con hắn hai gói bánh quy. Lúc rời khỏi đại đội Liên Bình, Hoàng Văn Phát dặn dò cô, lần này đi họp, nhất định phải tranh thủ chút vẻ vang cho đại đội Liên Bình. Để người ta xem xem, đại đội Liên Bình là nơi xuất thân nhân tài, trong khe núi nghèo, vẫn cứ bay ra được Phượng Hoàng vàng. Nhớ kỹ, chớ quên mang về cho cậu ta một sợi dây đồng hồ, phải loại có móc xích liên hoàn ấy, còn phải mạ vàng nữa. Đương nhiên nha, đội trưởng sản xuất và chủ nhiệm đại đội nhờ thanh niên trí thức mua mang đồ vật giùm, từ trước đến nay đều không trả tiền trước. Đợi đến khi đồ vật mua về, bọn họ nhận lấy, nói câu cảm ơn, sau này trả tiền cho cậu, sự việc coi như xong. Cái "sau này" ấy, phỏng chừng phải đến đời kiếp thứ hai của đời kiếp thứ hai, thanh niên trí thức khờ dại nhất, cũng sẽ không đi đòi tiền đâu. Lúc rời khỏi công xã, Triệu Thực Như dặn dò cô, hiện nay là tình hình đại hảo, ngày càng tốt đẹp, trong giới thanh niên trí thức, là nơi xuất thân nhân tài, hy vọng Trịnh Tuyền sau khi đi họp về, đeo hoa đỏ to, giảng giải thật tốt cho quần chúng toàn công xã nghe tinh thần tại hội nghị. Triệu Thực Như khác với chủ nhiệm đại đội và đội trưởng sản xuất, anh ta không nhờ Trịnh Trầm

mua đồ mang về, chỉ là bảo với cô, lúc phân phòng khách, tốt nhất nên tìm giường dát mây để ngủ, tuyệt đối chớ ngủ giường lò xo, người quen lao động, ngủ loại giường đó đau xương. Anh ta trước Đại cách mạng văn hóa đi tỉnh họp, từng có kinh nghiệm một lần rồi.

Nghĩ đến những lời trước lúc lên đường của các vị lãnh đạo trực tiếp này, Trịnh Tuyền cảm thấy, bên trong lời nói của họ đều chứa đựng một tầng ý nghĩa chưa nói toạc ra, giống như họ biết rõ, cô đến đây lần này là để đóng vai trò gì. Nếu cô tiu nghỉu đi về, họ sẽ hài lòng với cô chứ? Họ sẽ có ấn tượng tốt đẹp về cô chứ? Tuyệt đối không. Ngược lại, La Thế Khánh rất có khả năng sẽ trách mắng cô giống như quở mắng Nghiêm Hân, trên khuôn mặt giống loài khỉ mỏ nhọn của Hoàng Văn Phát ấy, ai mà biết sẽ lại lộ ra biểu cảm coi thường gì nữa. Triệu Thực Như "tình hình đại hảo", sẽ không bao giờ cùng cô nói về kinh nghiệm ngủ giường lò xo đau xương nữa.

Trịnh Tuyền nản lòng rồi, quyết tâm kiên trì không viết ban đầu đã dao động rồi, cô nhíu mày, cảm thấy bản thân giống như một con cừu bị người ta dắt mũi, buộc phải đi con đường mà cô không mấy muốn đi. Đầu lưỡi cô liếm liếm đôi môi hơi khô, giọng nói có chút biến điệu nói:

"Thôi được, em sửa lại một lần nữa xem sao."

"Không phải xem sao, mà là sửa chữa một cách nghiêm túc tỉ mỉ!" Hai hàng lông mày của Quách Nhân Tú nhướng lên, nhảy phốc khỏi ghế sô-pha, bước đến bên cạnh Trịnh Tuyền, nhặt lại phần bản thảo phát biểu ấy lên, lật giật trang giấy phát ra tiếng "soạt soạt" nói: "Cậu xem lại một lượt đi, kỳ thực sửa lại cũng không khó lắm. Tiêu đề nhỏ đã liệt kê sẵn cho cậu rồi, nên thêm vào mặt nội dung nào, cũng đã chú thích thêm rồi. Cậu làm một lượt xong, tớ lại châm chước trau chuốt thêm cho cậu. Nói cho cậu biết, bài này phải đưa xưởng in ấn in ra ngoài, hoàn toàn khác với đánh máy thông thường đấy!"

Mọi chuyện sau đó, lại càng không do Trịnh Tuyền làm chủ nữa. Cô giống như ngồi trong một chiếc xe trượt chở xỉ quặng nhỏ, xuôi theo đường ray xuống dốc đã được trải sẵn, mang theo tâm trạng hoang mang, bất an, lúc nào cũng sợ lật xe nỗi sợ hãi, càng lúc càng nhanh trượt xuống dưới. Phát biểu tại đại hội, phóng viên báo chí, đài phát thanh đến phỏng vấn, lên báo, đài phát thanh phát sóng, rồi lại diễn thuyết lưu động, diễn thuyết lưu động, diễn thuyết lưu động...

Chính vì thế, cô không thể ngay lập tức trở về Sa Bình Trại được. Chính vì thế, cô và Nghiêm Hân về mặt tinh thần đã kéo giãn khoảng cách, không thể thấu hiểu lẫn nhau, sau này, sau này phát triển đến mức độ đáng sợ...

Một tiếng khóc thút thít thê lương nghe vào ban đêm đặc biệt không nỡ lọt tai, đã cắt đứt những chuyện cũ đang nổi lên trong tâm trí Trịnh Tuyền. Cô lật người lại, lắng nghe tiếng gió mưa ngoài nhà đã suy giảm rõ rệt về khí thế, mở to đôi mắt, khó hiểu phỏng đoán: Đây rốt cuộc là ai nhỉ?

Nghe một lát, cô mới phân biệt rõ ràng, tiếng khóc thút thít truyền ra từ cái sân gạch ngói lớn nhà Hoàng Văn Phát cạnh rừng trúc nhỏ phía sau nhà. Trịnh Tuyền nghe rõ rồi, đây là Hoàng Huy con gái lớn nhà Hoàng Văn Phát, một cô nương tuấn tú tốt nghiệp cấp hai về quê làm nông, giữa đêm hôm khuya khoắt, nó khóc cái gì chứ?

"Mày còn khóc, còn khóc nữa bố cũng không tha cho mày, còn dám lén lút chạy ra ngoài tìm đàn ông hoang dã, bố sẽ lôi mày lên treo cổ đấy!"

À, cái giọng hét khản cổ này, chẳng phải chính là bí thư đại đội Hoàng Văn Phát đó sao? Hắn đang can thiệp vào chuyện yêu đương hôn nhân của con gái kìa! Trịnh Tuyền vốn chỉ biết cắm đầu làm việc, rất ít khi ngóng nghe tin tức trên bản, không biết Hoàng Văn Phát nhe răng trợn mắt chửi con gái tìm gã đàn ông hoang dã nào, cô xoay người lại, đang định nhắm mắt chìm vào giấc ngủ, lại một tiếng chửi rủa độc ác truyền vào tai cô:

"Mày không nghe lời bố, mấy ngày nữa sẽ giống như quả phụ ở phía trước, mẹ góa con côi sống ngày tháng khổ sở, chẳng có một ai thèm đếm xỉa!"

Lời này quả thực là một chiếc đinh đâm vào tim, đâm Trịnh Tuyền đau còn hơn bị đâm cho một dao lên người.

À, tôi trong mắt người ta là cái gì? Là một người phụ nữ không có địa vị nhất, thấp tiện nhất sao! Vậy mà tôi còn ở đây mơ mộng hão huyền, ôn lại chuyện cũ gì chứ. Nghiêm Hân hễ cứ ở lại đây, sẽ nghe được những lời tương tự thế này, anh ấy nghe xong sẽ nghĩ thế nào đây! Cùng lắm là thương hại tôi mà thôi, cùng lắm là rủ lòng từ bi mà thôi. Tôi mới không cần người ta thương hại, không cần người ta rủ lòng từ bi với tôi. Đây là số mệnh của tôi, đã là số mệnh, tôi đành chịu thôi. Tôi phải sống tiếp, chiếu theo số mệnh đã định sẵn, từng ngày sống tiếp. Tôi còn mơ mộng cái gì chứ, càng nghĩ càng không tài nào ngủ được, ngày mai tập thể không đi làm, tôi còn phải đến bãi than gác than đá nữa đấy! Gần đến tháng Chạp rồi, chỉ riêng đống than nhỏ ở góc tường ấy, qua nổi mùa đông không?

Nghĩ như vậy, trái tim dao động tựa thủy triều của Trịnh Tuyền dần dần tĩnh lặng trở lại. Lao động cả ngày, nửa đầu đêm lại hầu như không ngủ, cơn buồn ngủ từng trận ập tới, mí mắt cũng như treo quả cân, Trịnh Tuyền nhắm mắt lại.

Đột ngột, một tiếng gầm giận dữ không kìm được lại làm cô giật mình tỉnh giấc, Hoàng Văn Phát đang dậm chân chửi mắng:

"Mày trốn đi, mày trốn đi, mày trốn nữa bố đánh gãy cẳng mày!"