Sau ba ngày, chuyện xảy ra là Tristan, trong lúc đuổi theo một con hươu bị thương đi sâu vào trong rừng, đã bị màn đêm buông xuống giữ chân, và chàng một mình suy ngẫm thế này dưới bóng rừng u ám:

“Không phải nỗi sợ đã lay chuyển nhà Vua… ngài có thanh gươm của ta và ta đã ngủ… và nếu ngài muốn ra tay sát hại, sao ngài lại để lại cho ta chính bảo kiếm của ngài?… Ồ, cha tôi, cha tôi ơi, giờ đây tôi đã hiểu ngài. Đã có sự ân sủng trong tim ngài, và cả sự dịu dàng cùng lòng trắc ẩn… nhưng sao lại thế được, bởi ai có thể tha thứ trong chuyện này mà không mang sự hổ thẹn?… Đó không phải là sự tha thứ, mà là sự thấu hiểu; giàn lửa thiêu, cú nhảy từ nhà nguyện xuống và cuộc phục kích của bọn phong hủi đã cho ngài thấy Chúa đứng về phía chúng ta. Hơn nữa, ta nghĩ ngài đã nhớ đến cậu bé từng gảy đàn dưới chân ngài ngày xưa, cùng xứ sở Lyonesse của ta mà ta đã lìa bỏ vì ngài; ngọn giáo của Morholt và máu đã đổ vì vinh quang của ngài. Ngài nhớ lại cách ta không hề nhận tội, mà đòi hỏi một cuộc phán quyết bằng gươm giáo, và bản tính cao cả trong tim ngài đã giúp ngài thấu hiểu điều mà những kẻ quanh ngài không thể hiểu; ngài sẽ chẳng bao giờ biết về bùa phép, nhưng ngài hoài nghi, hy vọng và biết rằng ta không hề nói dối, và muốn ta chứng minh lẽ phải của mình. Ồ, ước gì ta có thể chiến thắng bằng vũ khí nhờ ơn Chúa vì ngài, và bước vào sự bình yên của ngài, và khoác áo giáp vì ngài lần nữa… nhưng rồi ngài phải nhận lại nàng, và ta phải trao trả nàng… giá như ngài giết quách ta khi ta đang ngủ thì còn tốt hơn biết mấy. Vì cho đến nay ta vẫn là kẻ bị săn đuổi và ta có thể căm thù rồi quên đi; ngài đã quăng Iseult cho lũ phong hủi, nàng không còn là của ngài nữa, mà là của chính ta; và giờ đây, bằng lòng trắc ẩn của mình, ngài đã đánh thức trái tim ta và lấy lại Vương hậu. Bởi nàng từng là Vương hậu bên cạnh ngài, nhưng trong chốn rừng thiêng này nàng sống như một nô lệ, và ta đang chôn vùi tuổi xuân của nàng; thay cho những căn phòng treo lụa là là chốn hoang vu này, thay cho những bức tường tráng lệ là một mái lều, và ta chính là nguyên nhân khiến nàng phải bước trên con đường cay đắng này. Thế nên giờ đây ta khóc cầu lên Chúa Trời, Đấng là Vua muôn loài, và nài xin Ngài ban cho ta sức mạnh để trao trả Iseult cho Vua Mark; bởi nàng quả thực là vợ ngài, đã kết hôn theo luật pháp thành Rome trước toàn thể triều thần xứ sở ngài.”

Và khi suy nghĩ như thế, chàng tựa vào cây cung của mình, và suốt cả đêm dài dằn vặt trong nỗi sầu muộn.

Nơi hốc gai là chốn nghỉ ngơi của họ, Iseult Xinh Đẹp đang ngóng chờ Tristan trở về. Chiếc nhẫn vàng mà Vua Mark đã lén lồng vào tay lấp lánh trên ngón tay nàng dưới ánh trăng, và nàng thầm nghĩ:

“Kẻ đeo chiếc nhẫn này không phải là người đã nhẫn tâm ném ta cho lũ phong hủi trong cơn thịnh nộ; ngài đúng hơn là vị chúa tể nhân từ, từ ngày ta đặt chân lên bờ bãi của ngài, đã đón nhận và che chở cho ta. Và ngài từng yêu mến Tristan, nhưng ta đã đến, và hãy xem ta đã làm gì đây! Lẽ ra chàng phải được sống trong cung điện của nhà Vua; lẽ ra chàng phải dong ruỗi qua những thái ấp của nhà Vua và các nam tước để tìm kiếm những cuộc phiêu lưu; nhưng vì ta mà chàng đã quên mất bổn phận hiệp sĩ của mình, trở thành kẻ bị săn đuổi và lưuc đày khỏi triều đình, sống một cuộc đời trôi nổi bấp bênh…”

Đúng lúc đó, nàng nghe thấy tiếng bước chân của Tristan đang tiến đến qua những chiếc lá khô và cành cây vụn. Nàng liền ra đón chàng, theo thói quen thường lệ, để giúp chàng cởi bỏ vũ khí, nàng lấy từ tay chàng cây cung “Failnaught” cùng những mũi tên, rồi tháo đai gươm cho chàng. Và chàng cất tiếng: “Nàng ơi, đây là thanh gươm của nhà Vua. Lẽ ra nó phải tước đi sinh mạng chúng ta, nhưng nó lại dung tha.”

Iseult đón lấy thanh gươm, hôn lên chuôi vàng, và Tristan nhìn thấy nàng đang rơi lệ.

“Nàng ơi,” chàng nói, “nếu ta có thể hòa giải với nhà Vua; nếu ngài cho phép ta minh oan bằng gươm giáo rằng dù bằng hành động hay lời nói, ta chưa từng yêu nàng bằng một tình yêu sai trái, thì bất kỳ hiệp sĩ nào từ Vùng đầm lầy Ely mãi tận Dureaume dám chống lại ta, sẽ phải đối mặt với ta trong vòng đấu vũ trang. Khi ấy, nếu nhà Vua muốn giữ nàng lại và trục xuất ta, ta sẽ sang Vùng Đất Thấp hoặc Brittany chỉ với một mình Gorvenal. Nhưng dù ta đi đến đâu và mãi mãi, hỡi Vương hậu, ta vẫn là của nàng; và ta đã chẳng thốt lên những lời này, Iseult ạ, nếu không vì những giông bão khốn khổ mà nàng phải gánh chịu quá lâu vì ta chốn hoang vu này.”

“Tristan,” nàng nói, “có vị ẩn sĩ Ogrin ở đây. Chúng ta hãy quay lại tìm người, và kêu xin lòng thương xót của Vua Trời.”

Họ đánh thức Gorvenal dậy; Iseult cưỡi lên con chiến mã, còn Tristan dắt cương đi bộ, và suốt cả đêm dài, họ đi lần cuối cùng qua những khu rừng chứng kiến tình yêu của họ, mà không thốt lên một lời nào. Đến sáng, họ tới Am thất, nơi Ogrin đang đọc sách bên thềm cửa, và khi nhìn thấy họ, người dịu dàng gọi:

“Các con ơi,” người cất tiếng gọi, “hãy nhìn xem Tình yêu vẫn dẫn dắt các con đến những nỗi khốn cùng xa xôi nhường nào. Chẳng lẽ các con không chịu cúi đầu sám hối cho sự u mê của mình sao?”

“Thưa Cha Ogrin,” Tristan nói, “xin hãy lắng nghe chúng con. Xin giúp chúng con dâng lời cầu hòa lên nhà Vua, và con sẽ trao trả Vương hậu cho ngài, còn bản thân con sẽ đi thật xa đến Brittany hay Vùng Đất Thấp, và nếu một ngày nào đó nhà Vua khoan dung cho phép, con sẽ trở về và phụng sự như lẽ phải.”

Rồi dưới chân vị ẩn sĩ, Iseult đến lượt mình cất lời:

“Con cũng sẽ không sống thế này thêm nữa, bởi dù con không thốt dù chỉ một lời sám hối cho tình yêu của con, thứ vẫn luôn ở đó và tồn tại mãi mãi, nhưng từ nay con sẽ rời xa chàng.”

Bấy giờ vị ẩn sĩ bật khóc, ngợi ca Chúa và kêu lên: “Lạy Chúa Tối Cao, con ngợi khen Danh Ngài, vì Ngài đã cho con sống đến nhường này để giúp đỡ những con người khốn khổ ấy!”

Và người ban cho họ những lời khuyên khôn ngoan, lấy mực ra, viết một bức thư ngắn dâng lên nhà Vua theo lời Tristan đã nói.

Đêm đó, Tristan lên đường. Một lần nữa chàng nhìn thấy cái giếng đá cẩm thạch và cây thông cao vút, rồi chàng tiến đến dưới khung cửa sổ nơi nhà Vua đang ngủ, khẽ gọi ngài, và Mark tỉnh giấc rồi thì thầm hỏi:

“Kẻ nào gọi ta trong đêm vào giờ này thế?”

“Thưa Chúa thượng, là Tristan đây: con mang đến một bức thư, và xin đặt nó ở đây.”

Bấy giờ nhà Vua liền kêu lên: “Cháu ta! Cháu ta ơi! Vì ơn Chúa, hãy đợi đã,” nhưng Tristan đã vội vã bỏ chạy để hội quân với người hầu cận, rồi nhanh chóng giục ngựa đi. Gorvenal bảo chàng rằng:

“Tristan, con điên rồi khi quay lại đây. Hãy mau chóng trốn chạy cùng ta theo con đường ngắn nhất.”

Thế là họ quay trở lại Am thất, và ở đó họ tìm thấy Ogrin đang cầu nguyện, còn Iseult thì lặng lẽ rơi lệ.