C
hỉ là một sa mạc nhỏ bé, khô cằn nằm ven biển Peru, có lẽ sẽ chẳng mấy ai biết đến Nazca nếu không có một ngày năm 1920, những hành khách trên máy bay chợt phát hiện hàng trăm hình vẽ khổng lồ trên sa mạc Nazca trải rộng đến 500 km2 (tức bằng 3/4 diện tích nước Singapore). Các nhà khoa học đổ về, họ không chỉ bất ngờ khi những hình vẽ khổng lồ đó đã có hơn 2.000 năm tuổi mà còn sửng sốt với những phát hiện mới từ các xác ướp của người Peru cổ được khai quật tại đây. Dưới lớp cát sa mạc Nazca, từng bí mật từ từ được hé mở…
Đi trong mùa cao điểm chuyện gì cũng có thể xảy ra. Vé máy bay đi xem những đường vẽ kỳ lạ tại sa mạc Nazca tăng giá từng phút. Trước đó, tại Cuzco, Lima, giá vé đặt trước là 60 USD, tôi còn đang chần chừ lưỡng lự vì giá cao quá (giá bình thường chỉ khoảng 40 USD), thì ngày hôm sau, giá đã là 80 USD. Buổi chiều cùng ngày, tôi quay về khách sạn lấy tiền ra mua, thì giá đã lên 95 USD.
Vì không ưa những trò “làm giá” của các đại lý du lịch, tôi quyết định mua vé trực tiếp tại Nazca. Chuyến xe buýt 14 tiếng chạy thâu đêm từ Cuzco đến Nazca lúc 6 giờ rưỡi sáng. Tôi vội vã bắt xe taxi đến phi trường thì đã thấy người ta xếp hàng đông nghẹt. Phòng chờ kiêm phòng bán vé tại phi trường sân bay Nazca nhỏ xíu như quán cà phê ở Sài Gòn đông người, chật chội đến không ngờ.
- Mấy ngày nay sương mù nhiều quá, không cất cánh được, có người đã chờ 3, 4 ngày vẫn chưa bay được. Vé 110 USD. Nếu đồng ý, tôi sẽ để anh vào danh sách chờ. Cô tiếp viên bán vé lạnh lùng trả lời tôi.
Vừa may, một khách du lịch Pháp nhường vé nên tôi được leo lên chuyến bay cuối cùng trong ngày. Cầm chiếc vé với giá 120 USD trong tay (mắc gấp ba lần giá bình thường), tôi thở phào tự an ủi dù sao mình cũng còn may mắn hơn nhiều người chờ đợi đến 3, 4 ngày trời vẫn chưa bay được.
Chiếc máy bay nhỏ chở năm người khục khặc khục khặc cuối cùng rồi cũng cất cánh được. Gió giật ầm ầm, tiếng động cơ ầm ĩ bên tai, tôi chợt nhớ đến lý do nhường vé của người bạn Pháp: “Tháng 12 năm ngoái, hai chiếc máy bay đã phải hạ cánh khẩn cấp vì trục trặc động cơ. Tháng 4 năm nay, một chiếc máy bay chở năm người khách Pháp cùng phi công đã tử nạn”. Lúc đó do đã quá “say đòn” nên tôi chỉ cười xòa: “sống chết có số, sợ gì”. Nhưng bây giờ, khi ngồi trên chiếc máy bay nhỏ xíu lắc đùng đùng này, tôi bất giác rùng mình.
Nhưng nỗi sợ qua mau khi thấp thoáng giữa sa mạc mênh mông, những đường vẽ hình con khỉ có đuôi xoắn ốc, người ngoài hành tinh, nhện, cá voi… hiện ra sống động lạ thường. Sa mạc bây giờ như một bức tranh khổng lồ. Một điều may mắn, Nazca là một trong những sa mạc khô nhất thế giới, cộng với bề mặt đầy đá sỏi trên sa mạc đã làm giảm thiểu ảnh hưởng của gió, nên những hình vẽ có từ hơn 2.000 năm trước này mới tồn tại được đến ngày nay.
Thật ra, những hình vẽ khồng lồ như thế không phải chỉ có ở Peru, mà còn có ở Hy Lạp, Mỹ… nhưng đặc điểm, số lượng và kích thước của những hình vẽ tại sa mạc Nazca gây ấn tượng mạnh nhất.
Nhà toán học người Đức Maria-Reiche, người dành trọn cả đời để nghiên cứu những hình vẽ kỳ lạ trên sa mạc Nazca, cho rằng đấy chính là lịch thiên văn của người xưa. Dựa vào sự dịch chuyển của các chòm sao, thổ dân lúc bấy giờ sẽ dự đoán thời tiết, phục vụ cho việc trồng trọt của họ. Hình con nhện khổng lồ chính là sự liên tưởng đến tinh vân của chòm sao Orion.
Tuy nhiên, theo truyền thuyết, sa mạc Nazca chính là sân bay của người ngoài hành tinh, rất nhiều phi thuyền vũ trụ đã cất cánh, hạ cánh tại đây. Và chính những người thổ dân địa phương (từ năm 200 TCN đến năm 600) đã vẽ lại những hình ảnh họ chứng kiến. Trên sườn núi gần đó, có hình vẽ một người khổng lồ có cái đầu kỳ lạ đang giơ tay chào càng làm cho truyền thuyết này đáng tin cậy hơn.
Tạp chí National Geographic đã giải thích: “Lớp sỏi, đá trên bề mặt của sa mạc Nazca có chứa FeO, qua hàng thế kỷ, nó trở nên đen bóng. Khi lớp sỏi được quét đi, nó tương phản với màu bên dưới. Những đường vẽ khổng lồ được hình thành bởi những đường rãnh rộng khoảng 20 cm đào sâu khoảng 35 cm trên sa mạc”. Cách tạo ra những đường vẽ này quá đơn giản, ai cũng có thể làm được, nhưng làm sao để tạo được những đường thẳng gần như tuyệt đối, làm sao để “phóng to” những hình vẽ (vốn chỉ có thể quan sát được hoàn chỉnh từ trên không) theo đúng tỷ lệ một cách chính xác? Ai đã tạo ra, và nó có ý nghĩa gì thì đến nay, đó vẫn là một trong những bí mật lớn nhất của loài người.
Cũng trên sa mạc Nazca, cách thị trấn khoảng 30 km, Chauchila là nghĩa trang của người tiền Inca mà các phát hiện qua xác ướp, xương sọ, đồ gốm hơn 1.500 tuổi tại đây đã làm các nhà khoa học ngỡ ngàng và kinh ngạc về nền văn minh của người Inca và tiền Inca.
Thật bất ngờ, Chauchila lại được phát hiện bởi… những tay “mộ tặc”. Đến khi nhà nước có biện pháp ngăn chặn thì một số lượng khổng lồ những hiện vật quý giá đã bị đem bán. Tuy vậy, Chauchila hãy còn khá ấn tượng bởi hơn 10 hầm mộ mở cho khách tham quan với nhiều xác ướp hãy còn lọn tóc dài quấn quanh, có cả xác ướp của trẻ em được dùng để tế thần…
Ông Juan Tohalino Vera, một trong những hướng dẫn viên kỳ cựu nhất Nazca, có thể nói thông thạo bốn, năm thứ tiếng, cúi xuống, dùng tay khỏa lớp cát ngay dưới chân rồi nhặt lên một mảnh xương nhỏ: “Cũng may, những kẻ cướp huyệt mộ chỉ quan tâm đến vàng nên xác ướp, xương sọ chúng không thèm mang đi, vất vương vãi khắp nơi”… Tôi không tin nên bắt chước làm theo, và cũng nhặt được một mẩu xương như thế.
Ngày nay, khi y học đã tiến bộ vượt bậc, thì giải phẫu não còn được liệt vào những ca khó. Vậy mà, cách đây hơn 500 năm, từ những xác ướp, xương sọ này, người ta đã phát hiện rằng người Inca đã có hiểu biết khá chi tiết về giải phẫu học và đã biết… giải phẫu não.
Theo nghiên cứu mới nhất đăng trên tạp chí National Geographic thì chỉ với lá coca và một số loại dược thảo tự nhiên làm thuốc tê, người Inca đã đục hộp sọ của những chiến binh bị thương ở đầu để chữa và tỷ lệ sống sót sau những ca phẫu thuật ghê rợn này có lúc lên đến 90%.
Ra về, ngay trước nghĩa địa Chauchila, tôi giật thót mình khi thấy người ta bày bán nhiều cây sáo được làm từ những khúc xương chạm khắc khá công phu. “Xương người à?”, tôi rụt rè hỏi. Juan cười lớn: “Vua Inca ngày xưa dùng đầu lâu của thủ lĩnh đối phương làm chén đựng rượu, lấy xương chạm khắc, đục thành những ống sáo để ‘dằn mặt’ kẻ thù. Nhưng ngày nay, những cây sáo này chỉ làm từ xương con llama và alpaca (một loại lạc đà không bướu) thôi mà”… Hết hồn!
