C

ách nửa vòng trái đất, ở đất nước Mexico xa xôi, bằng những chiếc kim nhỏ bé và kỹ thuật châm cứu độc đáo, hơn 10 năm qua, các bác sĩ Việt Nam đã khám và chữa cho gần 200 ngàn lượt dân lao động…

Tôi đến trung tâm châm cứu mang tên Hồ Chí Minh ở thủ đô Mexico vào một sáng thứ bảy. Người bệnh ngồi chờ khá đông, hai bác sĩ Việt Nam cùng cô phiên dịch chạy tất bật giữa 10 giường bệnh gần như kín người. Tôi bắt chuyện với bà Hernandez, 60 tuổi, đang ngồi chờ bác sĩ. Bà kể bà bị xơ gan cổ trướng, mấy tháng trước người bà sưng phù to, không đi tiểu được, nôn mửa nhiều, đi lại rất khó khăn. Bà đã đi nhiều bệnh viện, điều trị bằng Tây y nhưng tình trạng không thuyên giảm. Nghe nói có trung tâm châm cứu Việt Nam rất hay, bà lặn lội tìm đến. Sau hơn một tháng châm cứu tại trung tâm để điều hòa khí huyết cơ thể, kết hợp với uống thuốc và chế độ ăn uống hợp lý, bệnh tình bà giảm hẳn, người bớt phù, đi tiểu được, hết nôn mửa… Bà khoe: “Tôi không ngờ châm cứu của Việt Nam lại hiệu nghiệm đến thế. Ngoài việc giảm hẳn bệnh, tôi còn giảm cân, từ 81 kg xuống còn 62 kg. Bây giờ tôi thon thả hẳn ra”. Nói rồi bà xoay người làm dáng, cười rất sung sướng.

Bên cạnh các bệnh về khớp (viêm đa khớp, thoái hóa khớp), giảm béo, châm cứu còn có thể chữa các bệnh như liệt nửa người do tai biến mạch máu não, đau thần kinh tọa, suy nhược thần kinh,… Với những bệnh này, châm cứu có ưu thế vượt trội hơn Tây y về hiệu quả cũng như thời gian điều trị. Bằng các phương pháp bấm huyệt, thủy châm, điện châm… các bác sĩ Việt Nam đã khiến người Mexico bất ngờ lớn về công nghệ châm cứu mang thương hiệu Việt. Vì thế, tuy mục đích ban đầu của châm cứu Việt Nam tại Mexico là khám, chữa bệnh cho dân lao động nghèo, nhưng về sau ngay cả các VIP ở đây cũng bị châm cứu Việt “mê hoặc”.

Trong một chuyến sang thăm Mexico, biết vợ của Bộ trưởng Tài chính bị liệt do tai biến mạch máu não, chữa Tây y không khỏi, “thần châm” lão niên Nguyễn Tài Thu đã nhận lời chữa giúp. Thật diệu kỳ, chỉ sau vài đợt châm cứu, bà đã đi lại được bình thường.

Bác sĩ Tạ Thị Thảo, làm việc tại trung tâm, cho biết: - Cơ thể người có hai mạch chính và 12 đường kinh, huyệt là những điểm nằm trên đó. Kỹ thuật châm cứu phổ biến thường dùng những cây kim nhỏ, ngắn (4 - 5 phân) và chỉ có thể châm được một huyệt trên một đường kinh. Ở kỹ thuật mãng châm, bác sĩ dùng những chiếc kim dài (15 - 30 phân) và to (đầu kim 0,5 - 1 mm) có thể châm xuyên kinh, xuyên huyệt, tức châm hai huyệt cùng lúc trên hai đường kinh khác nhau. Với những bệnh nhân bị liệt, đau thần kinh tọa, dùng kỹ thuật mãng châm sẽ có tác động mạnh hơn và thời gian điều trị được rút ngắn.

Tổng Bí thư Mexico cũng là “khách hàng thường xuyên” của châm cứu. Ông bị u xơ tiền liệt tuyến, nhờ châm cứu mà bệnh của ông gần như đã được chữa dứt. Hầu như tháng nào ông cũng sang trung tâm để châm cứu, cấy chỉ vào huyệt (đưa chỉ tự tiêu vào huyệt, chỉ sẽ kích thích huyệt như được châm cứu liên tục) để chữa căng thẳng thần kinh. Thấy châm cứu chữa stress quá hiệu nghiệm, lại không phải lệ thuộc vào thuốc, nên mỗi khi bầu cử hoặc trước những cuộc họp căng thẳng, nhu cầu châm cứu của các VIP càng tăng cao.

Thậm chí, năm 2006, một ứng cử viên tranh cử tổng thống đã mời bác sĩ Việt Nam đi theo suốt một tháng trời để đảm bảo sức khỏe cho ông. Năm 2010, phó thị trưởng Thành Acapulco gặp cướp. Do quá sốc nên ông bị mất ngủ, uống thuốc cũng không ngủ được. Một lần nữa, bác sĩ Việt Nam lại “ra tay”. Chỉ trong một tuần, ông phó thị trưởng đã bình phục hoàn toàn.

Ở Mexico, phí khám chữa bệnh rất cao, trung bình 400 - 500 peso/lần (khoảng 600 - 750 ngàn đồng), có khi lên đến 1.000 - 2.000 peso/lần (1,5 - 3 triệu đồng). Tại Mexico cũng có cả các trung tâm châm cứu của Hàn Quốc, Trung Quốc,... nhưng chi phí khá cao, mỗi lần châm cứu khoảng 300 - 400 peso. Trong khi đó, châm cứu Việt (với sự hỗ trợ của Đảng Lao Động Mexico) chỉ lấy 50 - 100 peso/lần (khoảng 75 - 150 ngàn đồng). Người già còn được giảm, người nghèo được chữa miễn phí. Chữa bệnh hiệu quả, giá lại rẻ, nên các trung tâm châm cứu Việt luôn đông bệnh nhân và là nơi chữa bệnh tin cậy của dân Mexico, từ những người lao động nghèo như thợ hồ, công nhân quét dọn đến tầng lớp giàu có như giáo sư, bác sĩ,…

Để có được thành quả này, có lẽ nhân dân Mexico nên biết ơn thượng nghị sĩ Alberto Anaya Gutiérrez, Tổng Bí thư Đảng Lao Động. Năm 2000, trong một chuyến sang thăm Việt Nam, ông đã đề nghị Việt Nam giúp đỡ phổ biến châm cứu tại nước mình.

Chẳng phải ngẫu nhiên mà ông Tổng Bí thư lại ngỏ lời như thế. Không chỉ bởi giáo sư Nguyễn Tài Thu quá lẫy lừng trên thế giới về tài châm cứu mà còn vì châm cứu Việt cũng đã có “duyên nợ” với đất nước Mexico từ lâu. Năm 1985 giáo sư Tài Thu đã được mời giảng dạy về châm cứu tại Mexico, từng dùng “đôi bàn tay vàng” của mình châm cứu gây tê để mổ tạo hậu môn giả cho cháu ruột ông Tổng Bí thư Đảng Lao Động.

Năm 2001, trung tâm châm cứu Việt Nam đầu tiên tại Mexico mang tên Hồ Chí Minh đã chính thức ra đời tại Thành phố Monterrey (bang Nuevo Leon, sát biên giới Mỹ). Và dĩ nhiên, người “chủ xị” không ai khác ngoài giáo sư Nguyễn Tài Thu. Chỉ sau một năm hoạt động, nhờ hiệu quả tích cực của trung tâm châm cứu Hồ Chí Minh tại Monterrey, Đảng Lao Động đã đề nghị Việt Nam mở thêm trung tâm khác tại thủ đô Mexico. Thành công nối tiếp, năm 2003, trung tâm châm cứu thứ ba của Việt Nam ra đời (cả ba trung tâm đều mang tên Hồ Chí Minh) cùng với lớp đào tạo thạc sĩ về châm cứu tại Đại học Zacatecas, bang Zacatecas.

Tiến sĩ Hồ Quang Minh, điều phối viên các dự án châm cứu tại Mexico, cho biết:

- Bệnh viện Châm cứu Trung ương đã cử những bác sĩ ưu tú, có ít nhất 5 năm kinh nghiệm, sang chữa bệnh cho dân lao động nghèo Mexico và giảng dạy về châm cứu. Nước bạn trả phụ cấp cũng như lo nơi ở cho các bác sĩ Việt Nam.

Dù theo giao ước, các bác sĩ Việt Nam chỉ cần làm việc một năm tại Mexico nhưng vẫn có những bác sĩ tình nguyện ở lại. Như bác sĩ Phương Lan (trung tâm châm cứu Hồ Chí Minh tại Zacatecas), tính đến năm 2012, đã ăn mấy cái Tết xa nhà. Nhắc đến Tết cổ truyền, giọng chị bỗng trầm hẳn. Chị tâm sự:

- Xa quê hương đến một đất nước xa lạ, nhớ nhà là chuyện đương nhiên. Nhưng bù lại, mỗi khi châm cứu chữa khỏi bệnh cho người dân Mexico và được họ khen: “Châm cứu Việt Nam tài thiệt” thì tự nhiên cũng thấy ấm lòng, vui và tự hào lắm.

Từ khi thành lập đến nay, ngoài việc khám chữa bệnh, châm cứu Việt Nam còn đào tạo được 23 thạc sĩ châm cứu cho Đại học Zacatecas. Năm 2011, Trung tâm phục hồi chức năng trẻ tàn tật (APAC) tại Thành phố Zacatecas cũng đã mời các bác sĩ Việt Nam sang hỗ trợ điều trị bằng châm cứu cho trẻ em tàn tật và trẻ em bị thiểu năng trí tuệ.